Skip to contentSkip to left sidebar Skip to footer

क्षतिपूर्ति नियमहरु, २०२०

क्षतिपूर्ति नियमहरु, २०२०

नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित मिति
२०२०।४।१४
संशोधन

क्षतिपूर्ति ऐन,२०१९ को दफा १५ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी नेपाल सरकारले नेपाल राष्ट्र बैड्ढको राय लिई देहायका नियमहरु बनाएको छ ।
१. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ :- (१) यी नियमहरुको नाम “क्षतिपूर्ति नियमहरु,२०२०” रहेको छ ।
(२) यी नियमहरु नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित भएको मितिदेखि लागू हुनेछन् ।

२. परिभाषा :-

(१) विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यी नियमहरुमा,–

(क) “ऐन” भन्नाले क्षतिपूर्ति ऐन,२०१९ सम्झनु पर्छ ।
(ख) “अधिकृत” भन्नाले स्टकको सम्बन्धमा कामकाज गर्ने नेपाल राष्ट्र बैड्ढका कर्मचारी सम्झनु पर्छ ।
(ग) “स्टकको मुख्य भाग” भन्नाले स्टकको क्रमसंख्या स्टकमा दस्तखत गर्ने अधिकृतको दस्तखत भएको हिस्सा वा स्टकमा उल्लेख भएको मूल्य वा व्याज भुक्तानी पाउनेको नाम लेखिएको वा नामसारी भएको कुराको उल्लेख भएको स्टकको भागहरु सम्झनु पर्छ,
(घ) “बिकृत स्टक” भन्नाले स्टकको मुख्य भाग वा भागहरु च्यातिई वा अन्य तरीकाबाट नष्ट भएको वा नोक्सान भएको स्टकलाई सम्झनुपर्छ ।
(ङ) “हराएको स्टक” भन्नाले धनीको कब्जामा नरहेको स्टक सम्झनु पर्छ ।
(च) “अस्पष्ट स्टक” भन्नाले स्टकको मुख्या भाग नबुझिने भएको स्टक सम्झनु पर्छ ।

(२) यी नियमहरुमा प्रयोग गरिएका (तर परिभाषा नगरिएका) शब्द तथा बाक्यांश को अर्थ ऐनमा दिए बमोजिम हुनेछ ।

३. स्टकको ढा“चा :- स्टकको ढा“चा अनुसूची (क) बमोजिम हुनेछ ।
४. क्षतिपूर्तिको अङ्क निर्धारण गर्ने अधिकारी :-

ऐनको दफा ३ को उपदफा (१) अन्तर्गत प्राप्त गरिएको सम्पत्तिको क्षतिपूर्तिको अड्ढ सम्बन्धित बिभागीय प्रमुखले निर्धारण गर्न सक्नेछ ।
५. खातामा नाम दर्ता गरेको निस्सा दिने :- ऐनका दफा ८ को उपदफा (२) बमोजिम बैड्ढको खातामा नाम दर्ता गरी बैड्ढले धनीलाई अनुसूची (ख) बमोजिमको ढा“चाको निस्सा दिनु पर्छ ।

६. स्टकको नामसारी :- (१) कुनै स्टक पूरा वा आंशिक रुपमा नामसारी गर्नु पर्दा नामसारी गर्नेले बैड्ढमा ने.रु. १।– एक फीस बुझाउनु पर्छ ।

(२) कुनै स्टक आंशिक रुपमा नामसारी भएमा सम्बन्धित धनीले आफ्नो आफ्नो रकमको नया“ स्टक लिनु पर्दछ ।
(३) कुनै स्टक नामसारी भएमा सम्बन्धित धनीको नाम सो स्टक सम्बन्धी बैड्ढको खातामा दर्ता नभएसम्म नामसारी भएकको सम्झिने छैन ।

७. स्टकको सा“वा भुक्तानी दिने तरीका :-

(१) स्टकमा उल्लेख भए बमोजिमको सा“वा पाउने अवधि पूरा भएपछि धनीले सो स्टकको पीठमा दस्तखत गरी सो स्टक निजले वा निजले इच्छाएको व्यक्तिले बैड्ढमा प्रस्तुत गर्नुपर्छ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम प्रस्तुत भएको स्टकमा उल्लेख भएको सा“वा बैड्ढले तुरुन्त दिनुपर्छ ।

८. स्टकको व्याज भुक्तानी दिने तरीका :-

(१) स्टकमा उल्लेख भए बमोजिमको व्याज पाउने मिति छ छ महिना गरी प्रत्येक वर्षको कार्तिक र बैशाख १ गते हुनेछ ।

(२) उपदफा (१) बमोजिमको व्याजको भुक्तानी धनी वा निजले इच्छाएको व्यक्तिको नाम र ठेगानामा बैड्ढले भुक्तानी पूर्जी पठाउने तरीका अनुसार दिइनेछ । तर सो भुक्तानी पूर्जीमा रजिष्टरी खर्च लाग्ने भए पाउने व्याजको रकमबाट कट्टा हुनेछ ।

९. स्टकको प्रतिलिपि दिने :-

(१) हराएको, चोरिएको, अस्पष्ट वा विकृत स्टकको सम्बन्धमा त्यसको धनीले प्रमाण सहित बैड्ढमा लिखित आवेदन गरेमा र सो कुरा बैड्ढलाई चित्त बुझेमा ने.रु. १।– एक लिई सो आवेदकलाई सो स्टकको प्रतिलिपि दिन सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) मा जेसुकै लेखिएको भए तापनि कुनै स्टक चोरिएको वा हराएको भनी आवेदन पर्न आएमा सो कुराको सूचना स्थानीय पत्र–पत्रिकामा घटीमा लगातार तीन पटक प्रकाशित गर्नु पर्छ र सो अन्तिम सूचना प्रकाशित भएको १८० दिन बितेर पनि कसैको प्रतिवाद पर्न नआएमा मात्र बैड्ढले सो स्टकको प्रतिलिपि दिन सक्नेछ । तर प्रतिवाद पर्न आएमा ऐनको दफा १३ बमोजिम हुनेछ ।

१०. स्टकलाई विभाजन वा एकीकरण गर्न परेमा :-

कुनै धनीले आफ्नो स्टकलाई विभाजन वा एकीकरण गर्न बैड्ढमा लिखित आवेदन गरेमा प्रत्येक नया“ स्टकको लागि ने. रु. १ एक लिई बैड्ढले धनीलाई निजको स्टकको सट्टा अर्को स्टक दिन सक्नेछ ।

११. धनी लेखपढ गर्न नजान्ने भएमा :-

(१) माथि जेसुकै लेखिएको भए तापनि धनी लेखपढ गर्न नजान्ने भएमा स्टकको सम्बन्धमा कुनै कारवाई गर्नुपर्ने भएमा निजले बैड्ढको खातामा र स्टकको पीठमा समेत ल्याप्चे सही गर्नुपर्छ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम भएको ल्याप्चे सहीको समर्थन स्वरुप गाउ“ विकास समिति वा नगरपालिकाका एकजना सदस्य वा राजपत्राड्ढित दर्जाका कुनै सरकारी कर्मचारी वा बैड्ढको कुनै कर्मचारीको सही भएको हुनु पर्छ ।

१२. धनीको मृत्यु भएमा ;- (१) कुनै स्टकको धनीको मृत्यु भएमा निजको इच्छापत्र बमोजिमको व्यक्ति धनी मानिनेछ । तर इच्छापत्र नभएमा प्रचलित नेपाल कानून बमोजिम मृत व्यक्तिको हकवाला त्यस स्टकको धनी हुनेछ ।

(२) कुनै स्टक दुई वा दुईभन्दा बढी व्यक्तिहरुले संयुक्त रुपले प्राप्त गरिराखेका भए र तिनीहरुमध्ये कसैको वा जम्मैको मृत्यु भएमा मृतकको हिस्सामा आउने सो स्टकको सा“वा व्याजको अधिकार मृत व्यक्तिको इच्छापत्र भए सो बमोजिम र नभएमा प्रचलित नेपाल कानून बमोजिम मृत व्यक्तिको हकवाला त्यस स्टकको धनी हुनेछ ।

१३. स्टकको भुक्तानी नलिएमा गर्ने :- (१) स्टकको सा“वा व्याजको भुक्तानी मिति गुज्रेको १८० दिन बितेर पनि सा“वा व्याजको भुक्तानी नलिएमा बैड्ढले सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारी, गाउ“ विकास समिति वा नगरपालिकालाई सो स्टकको धनीको जाचबुझ र मनोनयन गर्न अनुरोध गर्न सक्नेछ । र सो बमोजिम गर्नु सम्बन्धित व्यक्तिको कर्तव्य हुनेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम धनीको मनोनयन गर्दा सम्बन्धित व्यक्तिले सम्बन्धित धनी वा साक्षीहरुको बयान लिन र शपथ ग्रहण समेत गराउन सक्नेछ ।
(३) उपनियम (२) अन्तर्गत मनोनीत धनीको नाम बैड्ढले स्थानीय पत्र–पत्रिकामा घटीमा लगातार तीन पटकसम्म प्रकाशित गर्नु पर्छ र अन्तिम सूचना प्रकाशित भएको १८० दिन वितेर पनि कसैको प्रतिवाद पर्न नआएमा बैड्ढले सो मनोनीत व्यक्तिलाई धनी मान्नु पर्छ । तर प्रतिवाद पर्न आएमा ऐनको दफा १३ बमोजिम हुनेछ ।

१४. स्टकको धनी नाबालक वा बहुलाएको भएमा :-

(१) कुनै स्टकको धनी नाबालक वा बहुलाएको छ भनी बैड्ढलाई थाहा हुन आएमा सो कुराको जा“चबुझ बैड्ढले गर्न सक्नेछ र सो कुरा प्रमाणित हुन आएमा त्यस्तो स्टकको धनीको संरक्षक मनोनीत गर्नलाई बैड्ढले सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारी, गाउ“ विकास समिति वा नगरपालिकालाई अनुरोध गर्न सक्नेछ र सो बमोजिम गर्नु सम्बन्धित व्यक्तिको कर्तव्य हुनेछ ।

(२) उपनियम (१) मा जेसुकै लेखिएको भए तापनि उक्त उपनियम अन्तर्गत मनोनीत संरक्षकबाट संरक्षितको हकमा कुनै किसिमको बाधा पर्ने भएमा सो संरक्षकलाई बैड्ढले मान्यता दिन कर लाग्ने छैन ।

अनुसूची (क)
(नियम ३ स“ग सम्बन्धित)

 

 

अनुसूची (ख)
(नियम ५ स“ग सम्बन्धित)