Skip to contentSkip to left sidebar Skip to footer

विस्फोटक पदार्थ नियम, २०२०

विस्फोटक पदार्थ नियम, २०२०

नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित मिति
२०२०।९।२९
विस्फोटक पदार्थ ऐन, २०१८ को दफा १४ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी नेपाल
सरकारले देहायका नियमहरू बनाएको छः–
१. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ ः (१) यी नियमहरूको नाम “विस्फोटक पदार्थ नियम, २०२०”
रहेको छ ।
(२) यी नियमहरू तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछन् ।

२. परिभाषा ः विषय वा प्रसंगले अर्को अर्थ नलागेमा यी नियमहरूमाः–
(क) “ऐन” भन्नाले विस्फोटक पदार्थ ऐन, २०१८ सम्झनु पर्छ,
(ख) “अनुसूची” भन्नाले यी नियमहरूको अनुसूची सम्झनु पर्छ,
(ग) “नाइके” (फोरम्यान) भन्नाले आफ्नो मालिकको काम अन्तर्गत कुनै विस्फोटक
पदार्थको हेरचाह गर्ने आफ्ना मालिकको अरु कर्मचारीहरूलाई विस्फोटक पदार्थ
वितरण गर्ने वा आफैले प्रयोग गर्ने काममा लगाइएको कुनै कर्मचारीलाई सम्झनु
पर्छ ।

३. इजाजतपत्रको प्रकार र विस्तार ः (१) यस नियम बमोजिम निम्न लिखित ६ प्रकारका
इजाजतपत्रहरू दिन सकिनेछः–
(क) “बिक्री गर्ने इजाजतपत्र” पाएका व्यक्तिले विस्फोटक पदार्थ
किन्न, राख्न र बिक्री गर्न सक्नेछ,
(ख) “प्रयोग गर्ने इजाजतपत्र” पाएका व्यक्तिले विस्फोटक पदार्थ
किन्न राख्न र आफ्नै लागि प्रयोग गर्न सक्नेछ,
(ग) “नाइके” (फोरम्यान) को इजाजतपत्र पाएका व्यक्तिले
इजाजतपत्रवाला मालिकको कामको निमित्त विस्फोटक पदार्थको
हेरचाह गर्न सो मालिकको अरु कर्मचारीहरूलाई विस्फोटक
पदार्थ वितरण गर्न वा प्रयोग गर्न सक्नेछ,तर कुनै इजाजतपत्रवाला नाइकेको प्रत्यक्ष रेखदेखमा विस्फोटक
पदार्थ बोक्ने, चलाउने, वसार–पसार गर्ने समेत काममा
लगाइएका कामदारहरूले नाइकेको इजाजतपत्र लिन कर लाग्ने
छैन ।
(घ) “लाबोरेटरीमा विस्फोटक पदार्थ विषय अनुसन्धान गर्न
इजाजतपत्र” पाएका व्यक्ति वा संस्थाले विस्फोटक पदार्थको
परीक्षण गर्न, अनुसन्धान गर्न र त्यस्तो कामको निमित्त चाहिने
विस्फोटक पदार्थ किन्न र राख्न सक्नेछ,
(ङ) “पैठारी गर्ने इजाजतपत्र” पाएका व्यक्तिले विस्फोटक पदार्थ
पैठारी गर्न र राख्न सक्नेछ,
तर बिक्री समेत गर्न चाहेमा निजले बिक्री गर्ने इजाजतपत्र पनि
लिनु पर्नेछ ।
(च) “परिवहन गर्ने इजाजतपत्र” पाएका व्यक्तिले माथिको खण्ड (क),
(ख), (ग), (घ) र (ङ) मा उल्लिखित इजाजतपत्र पाएका
व्यक्तिहरूको लागि विस्फोटक पदार्थ वसार–पसार गर्न सक्नेछ,
तर यस्ता इजाजतपत्रवालाले स्थानीय अञ्चलाधीशछेउ आफ्नो
नाउ“ थर वतन लेखी दाखिल गरेपछि आफ्नो रेखदेखमा
विस्फोटक पदार्थ परिवहन गर्ने काममा लगाइएका व्यक्तिहरूले
छुट्टै परिवहनको इजाजतपत्र लिन कर लाग्ने छैन ।
(२) कुनै प्रकारका इजाजतपत्रवाला व्यक्तिले आफैले वा आफ्नो कार्यस्थलमा
आवश्यक मात्रामा आफ्ना कर्मचारीहरूद्वारा विस्फोटक पदार्थ चलाउन, थन्क्याइ राख्न र
परिवहन गर्न वा गराउन सक्नेछ ।
तर जुनसुकै अवस्थामा पनि आफ्ना कुनै इजाजतपत्र वा इजाजतपत्र नभएका
कर्मचारीहरूद्वारा गराइएका यस्ता कामहरूका लागि इजाजतपत्रवाला मालिक नै
जवाफदेही रहनेछ ।
(३) स्थानीय अञ्चलाधीशले/प्रमुख जिल्ला अधिकारीले इजाजतपत्र दिंदा
आवेदकको आवश्यकता र अनुभव अनुसार इजाजतपत्रमा तोकिदिएका परिमाणमा
तोकिदिएका किसिमका विस्फोटक पदार्थहरूका लागि लागू हुने गरी दिन सक्नेछ । यस्ताधध
इजाजतपत्र पाएका व्यक्तिले सोही इजाजतपत्रमा लेखिएका विस्फोटक पदार्थको किसिम र
परिमाणको सम्बन्धमा कुनै संशोधन गर्न चाहेमा सो चाहेको कुरा र त्यसको कारण समेत
खोली नया“ इजाजतपत्रको सरह दस्तूर राखी आवेदनपत्र दिनु पर्छ ।

४. आवेदनपत्र दिनुपर्ने ः (१) यस नियम बमोजिम इजाजतपत्र लिन चाहने व्यक्तिले
अनसूची ४ मा लेखिए बमोजिमको फाराम भरी स्थानीय अञ्चलाधीशछेउ आवेदनपत्र
दिनु पर्छ ।
(२) कुनै व्यक्ति २१ वर्ष उमेर पुगेमा र इजाजतपत्र पाउनाको लागि योग्य र
विश्वसनीय देखिएमा निजलाई इजाजतपत्र दिन सकिनेछ ।
(३) नाइकेको इजाजतपत्रको लागि आवेदनपत्र दिने व्यक्तिले आफ्नो
इजाजतपत्रवाला मालिकको सिफारिश समेत आवेदनपत्रसाथ पेश गर्नु पर्नेछ ।

५. इजाजतपत्र दिनेः (१) नियम ४ को उपनियम (१) बमोजिम आफूकहा े “ पर्न आएको
आवेदनपत्रहरूमध्ये नियम ३ को खण्ड (क), (ख), (ग) र (च) मा उल्लिखित प्रकारका
इजाजतपत्रका हकमा आवश्यक कुरा जा“चबुझ गर्न केही समयको लागि स्थानीय
अञ्चलाधीशले निज आवेदकहरूलाई इजाजतपत्र दिन स्थगित गर्न सक्नेछ र सो
जा“चबुझको आधारमा प्रहरी प्रतिवेदन तथा आवश्यक परेमा विस्फोटक पदार्थ सम्बन्धी
विशेषज्ञको राय समेत लिई आवेदक विस्फोटक पदार्थ सम्बन्धी काम गर्न आवश्यक
मात्रामा अनुभवी, लायक र विश्वसनीय छ छैन विचार गरी इजाजतपत्र दिने नदिने निर्णय
गर्नेछ र नदिने निर्णय भएमा त्यसको सूचना सो आवेदकलाई र गृह मन्त्रालयलाई दिनु
पर्नेछ ।
(२) नियम ४ को उपनियम (१) बमोजिम आफूकहा“ पर्न आएको
आवेदनपत्रहरूमध्ये नियम ३ को खण्ड (घ) र (ङ) मा उल्लिखित प्रकारका इजाजतपत्रको
सम्बन्धमा स्थानीय अञ्चलाधीशले आवेदनपत्र सम्बन्धी आवश्यक सबै कुरा बुझी आफ्नो
राय ठहरसाथ निकासाको निमित्त गृह मन्त्रालय मार्फत नेपाल सरकार समक्ष पठाउनु
पर्नेछ ।
(३) उपनियम (१) र (२) बमोजिम कुनै प्रकारको इजाजतपत्र दिने निर्णय भएपछि
स्थानीय अञ्चलाधीशले आवेदकलाई अनुसूची १ मा लेखिए बमोजिमको इजाजतपत्र
दिनेछ ।

लिनु पर्दा आवेदक आफै गई वा
आफ्नो प्रतिनिधि स्थानीय अञ्चलाधीशको अड्डामा पठाई निजको समक्ष आफूले
बुझिलिने इजाजतपत्र र सो अड्डामा रहने इजाजतपत्रको अधकट्टीमा समेत आफ्नो
सहिछाप गरी वा गराई बुझी लिनु पर्छ ।

६. इजाजतपत्रको दस्तूर अवधि र नामसारी ः (१) नियम ५ बमोजिम दिइएको इजाजतपत्र
सोही वर्षको चैत्र मसान्तसम्म कायम रहनेछ ।
(२) प्रत्येक इजाजजतपत्रको निमित्त रु. ३।– दस्तूर लिइनेछ ।
तर –
नेपाल सरकारबाट स्वीकृत कुनै शिक्षण संस्था वा प्रयोगशालाको लागि दिइने
इजाजतपत्रको निमित्त त्यस्तो दस्तूर माफी दिन सकिनेछ ।
(३) इजाजतपत्रवालाले कुनै हालतमा पनि आफ्नो इजाजतपत्र अरु कसैलाई पनि
नामसारी गरी दिन सक्ने छैन । कसैले पनि कुनै व्यक्तिको इजाजतपत्रको आधार लिई
काम गर्न पाउने छैन ।
(४) कुनै इजाजतपत्रवालाको मृत्यु भएमा उसको उत्तराधिकारीले र
इजाजतपत्रवालाले आफ्नो व्यापारको हक कसैलाई हस्तान्तरित गरी दिएमा यसरी हक
पाउने र हक छोड्ने दुबैले सो इजाजतपत्रको लगत रहेको अड्डामा सूचना दिनु पर्छ र
हक पाउने व्यक्तिले बा“की विस्फोटक पदार्थको काम गर्नको लागि नया“ इजाजतपत्रको
लागि तुरुन्त आवेदनपत्र दिनु पर्छ र निजको नाउ“मा इजाजतपत्र दिने नदिने कुरामा
नियम ५ बमोजिम हुनेछ ।

७. इजाजतपत्रको रिन्यूवल ः (१) कसैले इजाजतपत्र रिन्यूवल गर्न चाहेमा आफ्नो
इजाजतपत्रको अवधि समाप्त नहु“दै लिखित आवेदनपत्र आफ्नो इजाजतपत्रको लगत रहेको
अड्डामा दिनु पर्छ । यसरी रिन्युवल गर्न रु. १।– दस्तूर लाग्नेछ ।
(२) कसैले यस नियमको कुनै कुरा उल्लघंन गरेमा निजको इजाजतपत्र रिन्यूवल
गर्न इन्कार गर्न सकिनेछ ।

८. इजाजतपत्र रद्द गर्न सकिने ः कुनै इजाजतपत्रवालाले ऐनका र सो ऐन अन्तर्गतका
नियमहरूको कुनै कुरा उल्लघंन गरेमा स्थानीय अञ्चलाधीशले निजको इजाजतपत्र रद्द
गर्न सक्नेछ ।
तर त्यसरी रद्द गर्ने अन्तिम निर्णय दिनुभन्दा पहिले निजलाई स्पष्टिकरण पेश गर्ने
गरी मौका दिइने छ ।

९. इजाजतपत्रका प्रमाणित नक्कलहरू दिने ः (१) कसैले आफ्नो कारबाईको सिलसिलामा
आफ्नो इजाजतपत्रको प्रमाणित नक्कलहरू लिन चाहेमा निजले सो चाहेको कारण र
चाहेको नक्कलको प्रतिको संख्या समेत खोली इजाजतपत्रका लगत रहेको अड्डामा
अनुसूची ५ को ढा“चा बमोजिम आवेदनपत्र दिनु पर्छ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिमको प्रत्येक प्रमाणित नक्कलको लागि रु. १।– दस्तूर
लाग्ने छ ।

१०. इजाजतपत्रवालाको कर्तव्य र शर्त बन्देज ः (१) इजाजतपत्रवालाले आफ्नो
इजाजतपत्रलाई चोरी गरिने, बिग्रिने वा अनधिकृत तवरले त्यसको नक्कल गरिनेबाट
बचाउनका लागि हिफाजतसाथ राख्नु पर्नेछ । कुनै इजाजतपत्र बिग्रेमा हराएमा वा
इजाजतपत्रवालाले विस्फोटक पदार्थको काम छोडेमा सो कुराको सूचना सो इजाजतपत्रको
लगत रहेको अड्डामा दिनुपर्नेछ ।
(२) ऐनमा लेखिएका कुराको अधीनमा रही कसैले इजाजतपत्र हेर्न चाहेमा
इजाजतपत्रवालाले आफ्नो इजाजतपत्र देखाउनु पर्नेछ ।
(३) ऐनमा लेखिएका कुराको अधीनमा रही कसैले कुनै विस्फोटक पदार्थ उत्पादन
भइरहेको, राखिएको वा प्रयोग भइरहेको ठाउ“ वा परिवहन भइराखेको वा लाद्ने वा
गिराउने काम भइराखेको कुनै बोझ बाहकलाई निरीक्षण र जा“चबुझ गर्न आएमा
इजाजतपत्रवालाले निजलाई निरीक्षण र जा“चबुझ गर्न दिनु पर्नेछ ।
(४) विस्फोटक पदार्थ वा त्यसको प्रयोगले गर्दा भएको कुनै विस्फोटक आगलागी
वा दुर्घटनाको सूचना स्थानीय अञ्चलाधीश र सबैभन्दा नजिकैको प्रहरी थानामा तुरुन्त
गर्नु पर्नेछ र सो विस्फोटक, आगलागी वा दुर्घटनाको सम्बन्धमा विस्तृत प्रतिवेदन पेश
गर्नुको साथै मागिएको अरु आवश्यक बयान समेत दिनु पर्नेछ । यस्ता अधिकारी वा कुनै
पनि विस्फोटक पदार्थ निरीक्षकलाई घटनास्थलमा निरीक्षण गर्न र जा“चबुझ गर्न दिनु
पर्नेछ ।
(५) कुनै मितिमा आफूले पैठारी गरेको, परिवहन गरेको, खरीद गरेको, बिक्री
वितरण गरेको वा प्रयोग गरेको र आफूसाथ राखेको विस्फोटक पदार्थको प्रकार र
परिमाणको तथा यस्ता विस्फोटक पदार्थहरू कहा“ कहा“ र कस कसबाट पैठारी गरेको हो,कस कसको र कहा“ कहा“ परिवहन गरी दिएको हो, कस कससंग खरीद गरेको हो, कस
कसबाट प्राप्त गरेको हो कुन कुन काममा प्रयोग गरेको हो र कस कसलाई बिक्री
वितरण गरेको वा परिवहनको लागि दिएको हो ती व्यक्तिहरूको नाम वतन र इजाजतपत्र
नम्बर समेत खुलेको विस्तृत यथार्थ लगत राख्नु पर्नेछ ।
(६) उपनियम (५) मा उल्लेख भएको लगतको नक्कल स्थानीय अञ्चलाधीश
समक्ष महिना महिनामा पठाउनु पर्नेछ ।
(७) कुनै अनधिकृत व्यक्तिले कुनै स्टोरेज म्यागजिनमा गैर कानुनी तवरले प्रवेश
गरेमा वा गर्ने प्रयत्न गरेमा वा विना अख्तियार कुनै विस्फोटक पदार्थ चलाएमा,
स्थानान्तर गरेमा वा झिकि लगेमा वा त्यसरी चलाइने, स्थानान्तर गर्ने वा झिकी लैजाने
प्रयत्न गरेमा वा कुनै विस्फोटक पदार्थको चोरी वा नोक्सानी भएमा यस्ता कुराहरू
स्थानीय अञ्चलाधीश समक्ष तुरुन्त सूचना गर्नु पर्नेछ ।
(८) कुनै पनि इजाजतपत्रवालाले मद पिएका वा अरु प्रकारका नशा लागेको वा
पूरा होस नभएका व्यक्तिहरू वा विस्फोटक पदार्थ सकुशल चलाउन बाधा पु¥याउने
किसिमको शारीरिक वा मानसिक विकृति भएका व्यक्तिहरूलाई विस्फोटक पदार्थ
चलाउन, परिवहन गर्न वितरण गर्न वा प्रयोग गर्न वा कुनै म्यागजिन भित्र पस्न दिन
हु“दैन ।

११. विस्फोटक पदार्थको खरीद बिक्री ः (१) कसैले विस्फोटक पदार्थ पुनः बिक्री गर्न परेमा
निजले बिक्री गर्ने लाइसेन्स पनि लिनु पर्नेछ ।
(२) विस्फोटक पदार्थ खरिद वा बिक्री गर्दा यसरी खरीद र बिक्री गर्ने दुवैले एक
अर्कोलाई आफ्नो इजाजतपत्र देखाउनु पर्नेछ र त्यसरी देखाइएका इजाजतपत्र बहालीमा
रहेको र देखाउने व्यक्तिकै हो भन्ने कुरा पक्का गर्नु पर्नेछ ।
(३) विस्फोटक पदार्थ बेच्ने व्यक्तिले हरेक बिक्रीको सम्बन्धमा आफ्नो विस्फोटक
पदार्थ खरीद गर्ने ग्राहकसंग अनुसूची ३ मा लेखिएको ढा“चाको भरपाई लिनु पर्दछ ।
(४) कसैले आफै आई विस्फोटक पदार्थ खरीद गर्न आउने व्यक्तिलाई उसको
इजाजतपत्र वा उक्त इजाजतपत्रको प्रमाणित नक्कल हेरी मात्र कुनै विस्फोटक पदार्थ
बिक्री गर्न पाइनेछ ।

(५) विस्फोटक पदार्थ बेच्ने व्यक्तिले ग्राहकको इजाजतपत्रको प्रमाणित नक्कलको
एक प्रति आफ्नो कार्यालयको फाइलमा राखेपछि मात्र डा“कबाट विस्फोटक पदार्थ बिक्री
गर्न पाउनेछ ।
(६) कसैले घुम्ती बिक्रेताद्वारा विस्फोटक पदार्थ खरीद गर्न चाहेमा निजले उक्त
विस्फोटक पदार्थको लागि आदेश दिंदा घुम्ती बिक्रेतालाई आफै इजाजतपत्र वा
इजाजतपत्रको प्रमाणित नक्कल देखाएपछि मात्र विस्फोटक पदार्थ बिक्री गर्न सकिनेछ र
सो घुम्ती बिक्रेताले उक्त आदेश आफ्नो मालिक कहा“ पठाउदा आफूलाई देखाइएका
इजाजतपत्रको प्रकार, नम्बर र इजाजतपत्र दिइएको मिति समेतको सूचना गर्नु पर्नेछ ।
(७) विस्फोटक पदार्थ प्रयोग गर्ने इजाजतपत्र लिएका कुनै व्यक्तिले नेपाल
सरकारको रक्षा मन्त्रालयसंग प्राप्त कुनै विस्फोटक पदार्थ खरीद गर्न चाहेमा सो चाहेको
कुरा कहा“ कुन ठाउ“मा के कामको लागि प्रयोग गर्न चाहिएको हो र कुन कुन विस्फोटक
पदार्थ कति कति मात्रामा चाहिएको हो सो समेत स्पष्ट खोली सम्बन्धित विभाग मार्फत
लिखित आवेदनपत्र दिनु पर्छ ।

१२. विस्फोटक पदार्थको परिवहन ः (१) यस नियम अन्तर्गत परिवहन गर्ने इजाजतपत्र
नभएको कुनै पनि व्यक्ति वा कम्पनीले कुनै पनि विस्फोटक पदार्थ परिवहन गर्न पाउने
छैन ।
(२) परिवहनको लागि सौंपी दिइने कुनै पनि विस्˚ोटक पदार्थ इजाजतपत्रवालाले
परिवहन गर्ने इजाजतपत्र पाएका व्यक्ति वा कम्पनीलाई मात्र सौंपी दिन सकिनेछ ।
(३) विस्˚ोटक पदार्थ परिवहन गर्ने इजाजतपत्रवालाहरूले अरुको विस्˚ोटक
पदार्थ परिवहन गर्नालाई सो विस्˚ोटक पदार्थ परिवहनको लागि सौंपी दिने र उक्त
विस्˚ोटक पदार्थ कसलाई बुझाइदिने हो ती दुवैको नाम, वतन र इजाजतपत्र नम्बर
समेतको जनाउ उक्त परिवहन सम्बन्धी कागजपत्रमा विस्˚ोटक पदार्थ परिवहनको लागि
सौंपी दिने व्यक्तिबाट हस्ताक्षर गराई दिनु पर्छ ।
(४) अरुको लागि विस्˚ोटक पदार्थ परिवहन गरिदिने व्यक्तिहरूले सो विस्˚ोटक
पदार्थ पाउने व्यक्तिलाई डेलिभरी दिंदा त्यसको इजाजतपत्र हेरी मात्र दिनु पर्छ ।

१३. विस्फोटक पदार्थ थन्क्याई राख्न र स्थानान्तर गर्न चाहिने कुराहरू ः– (१) विस्˚ोटक
पदार्थ थन्क्याई राख्न तथा स्थानान्तर गर्न चाहिने आवश्यकताहरू निर्दिष्ट गर्न विस्˚ोटक
पदार्थलाई देहाय बमोजिम वर्गीकरण गरिएको छ ः–

(क) कडा विस्˚ोटक पदार्थ ( हाई एक्स्ल्पोसिव ) जस्तै ः–
डाइनामाइट, नाइट्रोग्लिसरिन, टी.एन्.टी., जेलीग्नाइट,
मर्नक्टनरलाव इत्यादि ।
(ख) नरम विस्˚ोटक पदार्थ (लो एक्स्ल्पोसिव) जस्तै ः– (ब्लाष्टि·
पाउडर, गन पाउडर, (वारुद) इत्यादि ।
(ग) सामान्य विस्˚ोटक पदार्थ ः–
(१) डिटोनेटर जस्तै– ब्लास्टि· क्याप, इलेक्ट्रिक ब्लास्टि·
क्याप इत्यादि ।
(२) फ्यूज (सबै किसिमको)
(२) परिवहन वा चलन वा प्रयोग भइरहेमा वा एक एक दिनको कामलाई चाहिने
भन्दा कम परिमाणमा भएको बाहेक कसैले कुनै पनि विस्˚ोटक पदार्थ उपयुक्त स्टोरेज
म्यागजिन (विस्˚ोटक पदार्थ भण्डार) मा उचित तवरले थन्क्याई राख्नु पर्छ र यस्ता
म्यागजिन (भण्डारहरू) मा थन्क्याई राख्ने विस्˚ोटक पदार्थको प्रकार र परिमाणको विचार
राखी सुरक्षित ठाउँमा बलियो किसिमले बनाइएको र राम्रो हावा लाग्ने र उज्यालोको
प्रबन्ध समेत भएको हुनु पर्छ ।
(३) परिवहन वा चलन वा प्रयोग भइरहेको वा भण्डारमा थन्क्याई राखेको
विस्˚ोटक पदार्थलाई चोरीबाट बचाउन राम्रो रेखदेख गर्नु पर्छ ।
(४) विस्˚ोटक पदार्थ परिवहन गर्ने वा स्थानान्तर गर्ने वा थन्क्याई राख्ने वा
प्रयोग गर्ने व्यक्तिहरूले यस्तो काम होशियारी, सावधानी र निर्विघ्न तवरले गर्नुको
अतिरिक्त, जुनसुकै अवस्थामा पनि साधारण विवेक विचारले लिर्नुपर्ने अरु बचाउको उपाय
समेत गर्नु पर्छ ।
(५) विस्˚ोटक पदार्थ भण्डार रहेको स्थानमा “खतरा विस्˚ोटक पदार्थ” भनी
स्पष्ट लेखिएको चिन्ह संकेत राख्नु पर्छ ।
(६) कुनै पनि इजाजतपत्रवालाले इजाजतपत्र नभएका कुनै व्यक्तिलाई आफ्नो
म्यागजिनमा लगाइएको ताल्चाको सा“चो राख्न वा यसै नियम बमोजिम इजाजतपत्र
पाएका कुनै इजाजतपत्रवालाको साथ बाहेक आफ्नो म्यागजिन (विस्फोटक पदार्थ भण्डार)
भित्र पस्न वा विस्फोटक पदार्थ भएका कुनै बक्स टाइप म्यागजिन खोल्न दिनु हु“दैन ।तर एक दिनलाई काम चाहिने परिमाणसम्म विस्फोटक पदार्थ भएको भा“डो
खोल्न र स्थानीय अञ्चलाधीश वा अख्तियारवाला व्यक्तिले त्यस्तो अधिकारी पस्ने हकमा
यो उपनियम लागू हुने छैन ।

१४. कडा विस्फोटक पदार्थ थन्क्याई राख्नेः (१) एकसय पच्चीस (१२५) पाउण्ड वा े
सन्ताउन्न (५७) किलो वा सोभन्दा बढी मात्राको कडा विस्फोटक पदार्थलाई गोली छिर्न
नसक्ने र चोरी वा आगलागी हुन नसक्ने स्थायी म्यागजिनमा थन्क्याई राख्नु पर्छ र सो
स्थायी म्यागजिनको बनावट अनुसूची ६ मा लेखिए बमोजिम हुनेछ ।
(२) एकसय पच्चीस (१२५)ं पाउण्ड वा सन्ताउन्न (५७) किलोभन्दा कम मात्राका
कडा विस्फोटक पदार्थ उपनियम (१) मा उल्लेख भए बमोजिमको स्थायी म्यागजिनमा वा
अनुसूची ७ मा लेखिए बमोजिमको बक्स टाइप म्यागजिनमा थन्क्याई राख्नु पर्छ ।
(३) हरेक म्यागजिन बस्ती वा कारखानाबाट कमसेकम ११० मिटर फरक रहेको
हुनु पर्छ । त्यस्तो म्यागजिन रहेको ठाउ“मा आगो निभाउन र दार्म (फायर पिके) पनि रहनु
पर्छ ।

१५. नरम विस्फोटक पदार्थ थन्क्याई राख्नेः (१) एकसय पच्चीस (१२५) पाउण्ड वा े
सन्ताउन्न (५७) किलो वा सोभन्दा बढी मात्राका नरम विस्फोटक पदार्थ पनि नियम १४
को उपनियम (१) मा उल्लेख भए बमोजिमको स्थायी म्यागजिनमा धन्क्याई राख्नु पर्छ ।
(२) एकसय पच्चीस पाउण्ड (१२५) वा सन्ताउन्न (५७) किलोभन्दा कम मात्राका
नरम विस्फोटक पदार्थ नियम १४ को उपनियम (१) मा उल्लेख भए बमोजिमको स्थायी
म्यागजिनमा वा नियम १४ को उपनियम (२) मा उल्लेख भए बमोजिमको बक्स टाइप
म्यागजिनमा थन्क्याई राख्नु पर्छ ।

१६. डिटोनेटरहरू थन्क्याई राख्ने ः (१) पा“च हजारदेखि बढी दश लाखसम्मको डिटोनेटरहरू
नियम १४ को उपनियम (१) मा उल्लेख भए बमोजिमको स्थायी म्यागजिनमा थन्क्याई
राख्नु पर्छ ।
(२) पा“च हजारसम्मका डिटोनेटरहरू नियम १४ को उपनियम (१) मा उल्लेख
भए बमोजिमको स्थायी म्यागजिनमा वा सोही नियमको उपनियम (२) मा उल्लेख भए
बमोजिमको बक्स टाइप म्यागजिनमा थन्क्याई राख्नु पर्छ ।
तर डिटोनेटरहरू विस्फोटक पदार्थको साथ एकै कोठामा थन्क्याई राख्न हु“दैन ।

१७. फ्यूज थन्क्याई राख्ने ः कसैले फ्यूज कुनै विस्फोटक पदार्थ वा डिटोनेटरहरूको साथ कुनै
स्थायी म्यागजिन वा बक्स टाइप म्यागजिनमा वा चोरीबाट बचाउन राम्रो ताला लगाएको
कुनै भा“डो वा कोठामा थन्क्याई राख्न सकिनेछ ।

१८. विस्फोटक पदार्थ थन्क्याउने सम्बन्धमा संशोधन गर्ने ः कुनै इजाजतपत्रवालाले आफ्नो
इजाजतपत्रको सम्बन्धमा नियम १३, १४, १५ र १६ मा उल्लेख भएका कुनै कुराको
संशोधन गर्न चाहेमा सो संशोधन गर्न चाहेका कुरा र त्यसको कारण स्पष्ट खोली
स्थानीय अञ्चलाधीशछेउ लिखित आवेदनपत्र दिनु पर्छ । यस्तो संशोधन गर्न समुचित र
मनासिव भएमा र सो संशोधन गर्नाले सार्वजनिक सुरक्षा तथा हितमा धक्का नलाग्ने
देखिएमा नेपाल सरकारले सो संशोधन गरिदिन सक्नेछ ।

१९. इजाजतपत्र दिने अधिकारीको कर्तव्य ः (१) स्थानीय अञ्चलाधीशले यस नियम अन्तर्गत
आफूले दिएको इजाजतपत्रहरूको यथार्थ लगत राख्नु पर्दछ र समय समयमा गृह
मन्त्रालयबाट मागे बमोजिमको प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्छ ।
(२) कसैले नेपाली सेनाको नियन्त्रणमा रहेको कुनै ठाउ“ वा बोझबाहक वा
त्यसको आसपास बाहेक अन्यत्र विस्फोटक पदार्थ संलग्न कुनै विस्फोटन आगलागी वा
दुर्घटना भएको सुचना दिएमा वा आफूले थाहा भएमा स्थानीय अञ्चलाधीशले सो
विस्फोटन, आगलागी वा दुर्घटनाको कारणको जा“चबुझ गर्नु पर्छ र सो जा“चबुझबाट
देखिन आएको दुर्घटनाको कारण र परिस्थिति समेत खोली र त्यस्ता दुर्घटनाहरू अवदेखि
कसरी रोक्न सकिन्छ भन्ने आफ्नो सिफारिश र सुझाव भए त्यो पनि खोली नेपाल
सरकारमा लिखित प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्छ ।
(३) ऐन वा सो ऐन अन्तर्गतको नियमको वर्खिलाप कुनै ठाउ“ वा बोझबाहकमा
कुनै विस्फोटक पदार्थ राख्ने, प्रयोग गर्ने, बिक्री गर्ने, परिवहन गर्ने वा पैठारी गर्ने काम
भएको भन्ने विश्वास हुने मनासिव माफिकको कारण सहित थाहा भएमा स्थानीय
अञ्चलाधीशले आफै गई वा कुनै व्यक्तिलाई पठाई सो ठाउ“ वा बोझबाहेक निरीक्षण
जा“चबुझ र खोजतलाशी गर्न गराउन र त्यस्ता विस्फोटक पदार्थ फेला परेमा त्यस्तालाई
कब्जा गर्न र रोक्का गर्नु गराउनु पर्छ ।

२०. निरीक्षण गर्ने व्यक्तिको काम कर्तव्य ः (१) ऐनको अधीनमा रही कुनै व्यक्तिले
विस्फोटक पदार्थको निरीक्षण गर्दा गराउ“दा विस्फोटक पदार्थलाई गैर कानुनी तवरले
प्रयोग गरिनेबाट बचाउन र त्यसको उचित प्रयोग गर्नमा शुरुदेखि अन्तिम प्रयोगसम्म
बारम्बार रेखदेख गर्नु गराउनु पर्छ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम निरीक्षण गर्ने व्यक्तिले विस्फोटक पदार्थको चोरी
त्यस्तो वस्तु वा त्यसको प्रयोगसित सम्बन्ध भएको कुनै अपराध, इजाजतपत्र लिन र सो
लिएपछि त्यसको प्रयोगमा कुनै छलकपट भएमा वा शंका भएमा सो समेत जा“चबुझ गरी
त्यस्ता कुराहरू कसरी रोक्न सकिन्छ त्यसको सुझाव समेत दिनु पर्छ ।
(३) विस्फोटक पदार्थ सम्बन्धी कुनै कुरामा तत्काल कुनै रेखदेख, पक्राउ वा
अन्य प्रहरी कारबाई गर्न आवश्यक लागेमा त्यस्तो निरीक्षण गर्ने व्यक्तिले स्थानीय
अञ्चलाधीशलाई प्रतिवेदन दिनु पर्छ ।

२१. खानी, क्वारी वा अरु उद्योगमा विस्फोटक पदार्थको प्रयोग ः (१) विस्फोटक पदार्थ
प्रयोग गर्ने हरेक खानी, क्वारी वा अरु उद्योगका धनी वा मालिक वा सञ्चालकहरूले कुनै
विस्फोटक पदार्थ आफ्नै खानी, क्वारी वा उद्योगमा आफ्नै कर्मचारीहरूद्वारा प्रयोग गर्ने
भए प्रयोग गर्ने इजाजतपत्र र “आफ्ना हाराहारीका खानी वा उद्योगलाई चाहिएको बखत
बिक्री गर्ने भए” बिक्री गर्ने इजाजतपत्र पनि लिनु पर्नेछ ।
(२) हरेक म्यागजिन एक योग्य (फोरम्यान) नाइकेको जिम्मामा हुनु पर्छ र यस्तो
(फोरम्यान) नाइकेको आफ्नो पालो सकिएपछि अर्को पालोको नाइकेले (फोरम्यानले)
विस्फोटक पदार्थको स्टक र लगतहरू चेक गरी जिम्मा लिनु पर्नेछ ।
(३) हरेक (फोरम्यान) नाइकेले प्रयोग नभई आफूसंग बा“की रहेको विस्फोटक
पदार्थ आफूले प्राप्त गरेको म्यागजिनको इन्चार्जको जिम्मामा दिनु पर्छ र भोलिपल्ट
म्यागजिन इन्चार्जले यसरी दिइएका विस्फोटक पदार्थलाई पहिले वितरण गर्नु पर्छ ।
(४) हरेक इजाजतपत्रवाला धनी वा संचालक वा (फोरम्यान) नाइकेले नियम ११
को उपनियम (३) मा उल्लेख भए बमोजिमको लगत राख्नु पर्छ । हरेक म्यागजिनको
लागि छुट्टाछुट्टै लगत राख्नु पर्छ । हरेक इजाजतपत्रवाला (फोरम्यान) नाइकेले आफ्नो
इजाजतपत्रवाला मालिकछेउ वा विस्फोटक पदार्थ वितरण गर्ने जिम्मा लिएका आफ्नो
मालिकको अरु इजाजतपत्रवाला (फोरम्यान) नाइकेछेउ लिखित दैनिक र मासिक प्रतिवेदन
पेश गर्नु पर्छ ।
(५) हरेक इजाजतपत्रवाला खानीको धनी वा संचालकले प्रत्येक पटक (सिफ्ट) मा
प्रत्येक कामदारले खानीभित्र लगेको र खानी बाहिर फिर्ता ल्याएको विस्फोटक पदार्थको
यथार्थ लगत आफ्ना इजाजतपत्रवाला नाइके वा अन्य कुनै व्यक्तिद्वारा राख्नु राख्न
लगाउनु पर्छ ।

 

अनुसूची – १ इजाजतपत्रको ढाँचा

(इजाजतपत्रको ढाँचा)

विस्फोटक पदार्थ नियम, २०२० अन्तर्गत दिइएको इजाजतपत्र

फोटो

…………………………………….
…………………….. अड्डा । विभाग इजाजतपत्र संख्या ………………… इजाजतपत्रको किसिम
………………………. .मिति ………………….. इजाजतपत्र पाएको व्यक्तिको कम्पनीको नाम वा
फर्मको नाम र थर …………………………..
ठेगाना ……………………………..
पेशा रोजगार ……………………………….
यो इजाजतपत्र दिएको विस्फोटक पदार्थको प्रकार र परिमाण ………………………
यो इजाजतपत्र २० ………………………………………मसान्तसम्म कायम रहनेछ ।
इजाजतपत्र दिने अधिकारीको नाम ……………………………
दर्जा …………………………..
अड्डा । विभागको नाम …………………………..
इजाजतपत्र दिने अधिकारीको दस्तखत ……….
इजाजतपत्र वालाको प्रति हस्ताक्षर

अनुसूची – २ इजाजतपत्रको प्रमाणित नक्कलको ढाँचा

(इजाजतपत्रको प्रमाणित नक्कलको ढाँचा)

“विस्फोटक पदार्थ नियम, २०२० अन्तर्गत दिइएको
इजाजतपत्र” प्रमाणित नक्कल फोटो

……………….अड्डा । विभाग इजाजतपत्र संख्या………………

इजाजतपत्रको किसिम ……………..मिति ……………. इजाजतपत्र पाएको व्यक्तिको वा
कम्पनीको वा फर्मको नाम र थर ………………..
ठेगाना ……………..
पेशा रोजगार ……………….
यो इजाजतपत्र दिएको विस्फोटक पदार्थको प्रकार र परिमाण ………………….
यो इजाजतपत्र २० ……………… मसान्तसम्म कायम रहनेछ ।
इजाजतपत्र दिने अधिकारीको नाम………………..
दर्जा………………….
अड्डा । विभागको नाम ………………………
इजाजतपत्र वालाको प्रति हस्ताक्षर…………… इजाजतपत्र दिने अधिकारीको दस्तखत ………………

अनुसूची – ३ भरपाईको नमूना

भरपाईको नमूना

विस्फोटक पदार्थ बिक्रेताको नाम …………………………
ठेगाना र इजाजतपत्रको प्रकार र नं. ………………………………
ग्राहकको नाम, ठेगाना र
इजाजतपत्रको प्रकार र नं. …………………….
ग्राहकले बिक्रेतासंग खरीद गरेको विस्फोटक पदार्थको
किसिम विवरण परिमाण
१.
२.
३.
४.
५.
मिति बिक्रेताको सही ग्राहकको सही

अनुसूची – ४ इजाजतपत्रको आवेदनको पत्रको फाराम

(इजाजतपत्रको आवेदनको पत्रको फाराम)

दर्ता मिति ………………..                                                                                   मिति ……………………………

सिलसिलेवार नम्बर

श्री……………………………

महोदय,

विस्फोटक पदार्थ नियम, २०२० बमोजिम चाहिने दस्तूर रु. २।– सामेल राखी
निम्नलिखित चाहिने विवरणहरू खोली उत्पादन गर्ने (पैठारी गर्ने) (बिक्री गर्ने) (प्रयोग गर्ने
नाइकेको) प्रयोगशालाको इजाजतपत्रको लागि दरखास्त गरेको छु (गरेका छौ) ।

विवरणहरू
१. व्यक्ति वा कम्पनी वा फर्मको नाम ……………….
२. व्यक्ति नागरिकता वा कम्पनी वा फर्म वा रजिष्टर्ड भएको मुलुक……………….
३. व्यक्ति वा कम्पनीको वा फर्मको ठेगाना…………………
४. व्यक्ति वा कम्पनी वा फर्मको पेशा रोजगार…………….
५. व्यक्तिको उमेर……………………
६. आफूलाई राम्ररी चिन्ने आफ्नो नातादार बाहेक अन्य कुनै दुई प्रतिष्ठित व्यक्तिहरूको नाम,
ठेगाना र पेशा रोजगार
(क) …………………..
(ख) ………………….
७. इजाजतपत्रको कारण ……………….
८. नया“ इजाजतपत्र मागेको वा पुरानो इजाजतपत्रको रिन्यूवल मागेको …………………….
९. पहिले इजाजतपत्र लिईसकेको भए त्यसको किसिम, संख्या र मिति …………………..
१०. विस्फोटक पदार्थ थन्क्याई राख्न कहा“ के व्यवस्था गरेको छ …………………..
११. व्यवहार गर्न उम्मेद गरेको विस्फोटक पदार्थहरूको किसिम र अधिकतम परिमाण …………………..
१२. आवेदकले लेख्नु पर्ने वा लेख्न चाहेको अरु कुनै कुरा…………………
आवेदक कुनै पार्टनरसिप, कम्पनी वा फर्म भए सो पार्टनरसिप वा कम्पनी वा फर्मको सबै
तर बढीमा ५ जवानसम्म मुख्य पार्टनरहरू वा मुख्य संचालकहरूले खण्ड १ देखि खण्ड ६
सम्मको व्यहोरा खुलाई दस्तखत गरेको कागजपत्र यसै आवेदन पत्रसाथ नत्थी गरी पेश
गर्नुपर्छ ।
उपरोक्त सबै व्यहोरा साँचो हो र झुठ्ठा व्यहोरा लेखिदिएको ठहरे नेपाल कानुन
बमोजिम सँहुला बुझाउँला । नेपाल कानुनभित्र रही काम गर्न र अरु लेख्न परेमा लेख्न
मन्जूर छ ।

निवेदक,
सहीछाप …………………

अनुसूची – ५ इजाजतपत्र प्रमाणित नक्कलको लागि आवेदनपत्रको फाराम

(इजाजतपत्र प्रमाणित नक्कलको लागि आवेदनपत्रको फाराम)

दर्ता मिति………………….                                       मिति …………………………………

सिलसिलेवार नम्बर

श्री ………………………………

महोदय,

विस्फोटक पदार्थ नियम, २०२० बमोजिम मेरो, हाम्रो नाममा लिएको मिति …………………
संख्या ……………….को उत्पादन गर्ने पैठारी गर्ने, बिक्री गर्ने, प्रयोग गर्ने नाइकेको, प्रयोगशालाका
इजाजतपत्रको अन्तर्गत कामको सिलसिलामा उक्त इजाजतपत्रको प्रमाणित नक्कल प्रति…………………
चाहिएकोले …………….. प्रति नक्कलको रु. २।– को दरले लाग्ने जम्मा दस्तूर रु…………. यसै साथ
सामेल राखी आवेदनपत्र पेश गरेको छु, गरेका छौ ।

निवेदक,
आवेदकको दस्तखत
(राम्रो बुझिने)

अनुसूची – ६ स्थायी म्यागजिनको ढाँचा

(नियम १४ संग सम्बन्धित)
स्थायी म्यागजिनको ढाँचा

१. बनावट ः भूमि सतह वा भूमि तल बनाइने कुनै पनि स्थायी म्यागजिन निम्न प्रकारहरूमध्ये
हुनुपर्छः– विल्डि· टाइप, इग्लु टाइप, पोर्टेबल टाइप, टनेल टाइप वा डगआउट टाइप ।

२. भित्ता र परखाल ः विल्डि· टाइपको म्यागजिनको भित्ताहरू चोरी तथा गोली नछेड्ने
वस्तुहरूले ठोस किसिमसंग बनाइएको हुनुपर्छ । भित्ताहरू निम्न प्रकारको वा कमसेकम
उत्तिकै चोरी तथा गोली नछेड्ने अरु कुनै वस्तुहरूद्वारा बनाइनु पर्छ ।
(क) कमसेकम १५० मिलिमिटर बाक्लो कंक्रीट, पक्की ईट, ढु·ा वा काठको, वा
(ख) छानेको बालुवा, ब्रिक कंक्रीट, सिमेन्ट मोरटार वा अन्य उत्तिकै गोली नछेड्ने वस्तुले
परेको कंक्रीट ब्लकको, वा
(ग) कमसेकम १५० मिलिमिटर फासलामा राखेको दुइटा काठको पाताको बीचमा
छानेको बालुवा र ब्रिक कंक्रीट, सिमेन्ट मोरटार वा अरु उत्तिकै गोली नछेड्ने वस्तुले
भरी बाहिरी पातामा कमसेकम ०.४५७ मिलिमिटर (नं. २६ गेज) बाक्लो सिट
आइरन वा अरु आगोले नछुने वस्तुले छाएको (ढाकेको) वा
(घ) कमसेकम २.०३२ मिलिमिटर (नं. १४ गेज) बाक्लो इस्पातको पाताको भित्रपट्टी
कमसेकम ५० मिलिमिटर बाक्लो कडा काठ (हार्डड) वा कमसेकम ७५ मिलिमिटर
बाक्लो नरम काठ (सफ्ट उड) वा कमसेकम १.५० मिलिमिटर बाक्लो ब्रिक कंक्रीट,
सिमेण्ट मोरटार, ईट वा छानेको बालुवाले छाएको ।
भूमि सतहमाथिको कुनै टनेल वा डगआउट टाइपको म्यागजिनलाई घेर्ने
कृतिम परखालको नाप पनि माथि उल्लेख भए झै हुनपर्छ । भूमिगतको स्थायी
म्यागजिनलाई घेर्ने कृतिम परखाल पनि कमसेकम ५० मिलिमिटर बाक्लो काठ वा
कमसेकम उत्तिकै बलियो अरु वस्तुको बनाउनु पर्छ ।

३. जग ः विल्डि· टाइपको म्यागजिनको जग बलियोसंग बनाइनु पर्छ र म्यागजिनको भूई र
भूमि सतहको बीचको खाली ठाउ“लाई कुनै मानिस, पशु पक्षी, अगुल्टो वा कुनै अग्निकण (
स्पार्क) झिल्का इत्यादि पस्न नसक्ने गरी ढाकेको हुनु पर्छ ।

४. छाना ः विल्डि· टाइपको म्यागजिनको छाना आगोले नछुने तथा चोरी हुन नसक्ने हुनु पर्छ
जस्तै कि सिट आइरन वा स्लेटले ढाकेको १८.०५ मिलिमिटर सिंदि·द्वारा आगोले नछुने
वस्तुले बनाएको छाना कमसेकम ०.४५७ मिलिमिटर (नं. २६ गेज) बाक्लो सिट आइरन वा
अरु आगोले नछुने वस्तुले ढाकेको हुनु पर्छ । छानाबाट सोझै विष्फोटक पदार्थमा गोली
हान्न सकिने गरी राखिएको म्यागजिनको छानालाई गोली नछेड्ने वस्तुको छाना हाली वा
म्यागजिन भित्रको सिलि·मा कमसेकम १०० मिलिमिटर बाक्लो बालुवा वा अन्य उत्तिकै
गोली नछेड्ने वस्तुको छत्र राखी वा अन्य कुनै तरीकाले गोली नछेड्ने बनाइनु पर्छ ।

५. ढोका ः भूमि सतहमा बनाइएका म्यागजिनका ढोकाहरू निम्न नाप बमोजिमको बनाइनु
पर्छ ः–
(क) कमसेकम १५० मिलिमिटर बाक्लो काठको, वा
(ख) कमसेकम १०० मिलिमिटर बाक्लो रिइनफोर्सड कंक्रीटको, वा
(ग) ५० मिलिमिटर बाक्लो काठको लाइनिंगसहितको ९ मिलिमिटर बाक्लो इस्पातको
वा ९ मिलिमिटरभन्दा पातलो इस्पातको बनाउने भए इस्पातको हरेक ३
मिलिमिटर घटी गरेको २५ मिलिमिटरका दरले काठको मोटाई बढाई, वा
(घ) कमसेकम १०० मिलिमिटरको फासलामा राखेको काठको पाताको बीचमा छानेको
बालुवा वा अरु त्यस्तै गोली नछेड्ने बस्तुले भरी बाहिर कमसेकम ०.४५७
मिलिमिटर (नं. २६ गेज) बाक्लो फलामको पाता वा अरु कुनै आगोले नछुने
बस्तुले ढाकेको ।
जमीन मुनि बनाइएका म्यागजिनका ढोकाहरू कमसेकम ५० मिलिमिटर बाक्लो
काठ वा उत्तिकै वा त्यसभन्दा अधिक बलियो अन्य कुनै वस्तुले ठोस किसिमसंग
बनाइनु पर्छ ।
स्थायी म्यागजिनको ढोकामा निम्न बमोजिमको ताला लगाइनु पर्छ ः–
(क) दुईटा भोटे ताल्चा, वा
(ख) छुट्टै अन्तरापमा लगाइएका दुईटा पांग्रे ताल्चा, वा
(ग) एउटा भोटे ताल्चा र एउटा पांग्रे ताल्चा, वा
(घ) दुईटा सा“चोले खोल्नुपर्ने एउटा भोटे ताल्चा ।
पांग्रे ताल्चा र भोटे ताल्चाहरू बहूतै मजबूत हुनुपर्छ । ढोकामा राखिने कब्जा,
अन्तराप इत्यादि बलियो हुनु पर्छ र ताला लगाएपछि त्यसको कुनै पेच, वासर (नट) बोल्ट
इत्यादि बािहरबाट खोल्न नसकिने गरी लगाएको हुनुपर्छ ।
म्यागजिनमा प्रवेशद्वार र हावाद्वार बाहेक अरु कुनै प्रकारको खुला प्वा“ल हुनु हु“दैन ।
जगको प्वाल (फाउण्डेशन मेण्ट) छेर्की किसिमको (अफसेट टाइप) हुनुपर्छ र सबै
प्वालहरूलाई धातुको बलियो जाली राखी वा अन्य कुनै प्रकारको बनावटबाट मानिस, पशु,
पक्षी, आगो, झिल्का इत्यादि पस्न नसक्ने म्यागजिन भित्र राखेको विस्फोटक पदार्थलाई
विस्फोटक गर्न सक्ने कुनै गोली समेत सोझै छिर्न नसकिने गरी बनाइनु पर्छ ।
भूमिमाथिका कुनै स्थायी म्यागजिन वा त्यसको बाहिरी परखालमा राखिने कुनै पनि
संकेत पाटी यस्तो प्रकारले राख्नु पर्छ कि त्यस पाटीका मुखबाट छिरी जाने कुनै पनि
गोलीले म्यागजिनमा पर्न नसकिने होस्

अनुसूची – ७ वक्स टाइप म्यागजिनको ढाँचा

(नियम १४ (२) संग सम्बन्धित)
वक्स टाइप म्यागजिनको ढाँचा

बनावट ः वक्स टाइप म्यागजिनहरू ५० मिलिमिटर बाक्लो काठमा वा ७५ मिलिमिटर बाक्लो
नरम काठ वा उत्तिकै चोरी हुन नसक्ने अरु वस्तुले बनाइएको हुनुपर्छ । धातुले बनेको म्यागजिन
भए त्यसभित्र कुनै झिल्का पैदा नगर्ने वस्तुको (नन्स्पार्कलि· मेटेरियल) लाइनि· लगाउनु पर्छ ।
त्यस्तो म्यागजिनको ढोका वा ढक्कनमा (लिड) बलियो कब्जा र अन्तरापहरू यस्तो किसिमबाट
लगाएको हुनुपर्छ कि त्यसमा ताला लगाएपछि ती अन्तरापका कब्जाहरू बाहिरबाट खोल्न वा
झिक्न नसकिने होस् । बक्स टाइप म्यागजिनमा कमसेकम एउटा बहुतै मजबूत ताला लगाउनु
पर्छ ।
घर बाहिर स्थापना गरिने कुनै पनि बक्स टाइप म्यागजिनलाई उठाई लैजान नसकिने
गरी अंकुश लगाई बा“धी राख्नु पर्छ ।
तेल, ग्रीज, पेट्रोल, डिजेल पुरानो कपडा वा अन्य कुनै छिटो आगो लाग्न सक्ने वस्तुहरू
भएको घरमा बक्स टाइप म्यागजिनलाई राख्नु हुन्न ।
वक्स टाइप म्यागजिनलाई कुनै स्टोभ, भट्टी वा खुला आगो वा ज्वालाबाट कमसेकम
६.२५ मिटर र अन्य कुनै वा≈य तापको स्रोतबाट कमसेकम १.६ मिटर टाढा राख्नु पर्छ । बक्स
टाइप म्यागजिनलाई रातो वा अरु कुनै र· लगाई “विस्फोटक” भनी स्पष्ट लेखेको हुनुपर्छ ।