Skip to contentSkip to left sidebar Skip to footer

जलयात्रा नियमावली, २०६३

नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित मिति

नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित मिति
२०६३।५।१९
संशोधनः
१. जलयात्रा (पहिलो संशोधन) नियमावली, २०६४ २०६५।५।३०
२. जलयात्रा (दोस्रो संशोधन) नियमावली, २०७० २०७०।१।३०

पर्यटन ऐन, २०३५ को दफा ५६ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी नेपाल सरकारले देहायका नियमहरु बनाएको छ ।

परिच्छेद–१ प्रारम्भिक

परिच्छेद–१
प्रारम्भिक

१. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भः(१) यी नियमहरुको नाम “जलयात्रा नियमावली, २०६३” रहेको छ ।
(२) यो नियमावली तुरून्त प्रारम्भ हुनेछ ।

२. परिभाषाः  विषय वा प्रसंगले अर्को अर्थ नलागेमा यस नियमावलीमा,–

(क) “ऐन” भन्नाले पर्यटन ऐन, २०३५ सम्झनु पर्छ ।
(ख) “जलयात्रा (्याफ्टि·)” भन्नाले कायक, क्याटाकयाट, डुङ्गा, नाउ वा अन्य यस्तै प्रकृतिका नदीमा तैरिने जलयात्राका साधन प्रयोग गरी मनोरञ्जन, प्राकृतिक वा सा“स्कृतिक दृश्यावलोकनको लागि नदीमा गरिने यात्रा सम्झनु पर्छ ।
(ग) “इजाजतपत्र” भन्नाले जलयात्राको व्यवसाय गर्न नियम ५ बमोजिम दिइने इजाजतपत्र सम्झनु पर्छ ।
(घ) “मन्त्रालय” भन्नाले नेपाल सरकार संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय सम्झनु पर्छ ।
(ङ) “जलयात्रा व्यवसायी” भन्नाले जलयात्रा व्यवसाय गर्नको लागि प्रचलित कानून बमोजिम स्थापना भएको कम्पनी वा फर्म सम्झनु पर्छ
(च) “जलयात्रा टोली” भन्नाले एक वा एकभन्दा बढी सदस्य भएको जलयात्रा गर्ने टोली सम्झनु पर्छ ।
(छ) “रिभर गाइड” भन्नाले जलयात्रा टोलीलाई जलयात्रामा सहयोग गर्ने कामको लागि नियम १२ बमोजिम अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्ति सम्झनु पर्छ ।
(ज) “अनुमतिपत्र” भन्नाले रिभर गाइडको काम गर्न नियम १२ बमोजिम दिइने अनुमतिपत्र सम्झनु पर्छ ।

परिच्छेद–२ इजाजतपत्र सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद–२
इजाजतपत्र सम्बन्धी व्यवस्था ३. इजाजतपत्रपत्र नलिई जलयात्रा व्यवसाय गर्न नहुनेः यस नियमावली बमोजिम
इजाजतपत्र नलिई कसैले पनि जलयात्रा व्यवसाय गर्न हुदैन ।

४. इजाजतपत्रको लागि दरखास्त दिनु पर्नेःजलयात्राको व्यवसाय सञ्चालन गर्न चाहने नियम ६ बमोजिमका शर्त पूरा गरेको जलयात्रा व्यवसायीले इजाजतपत्रको लागि अनुसूची–१ बमोजिमको ढा“चामा मन्त्रालय समक्ष दरखास्त दिनु पर्नेछ ।

५. इजाजतपत्र दिनेः

(१) नियम ४ बमोजिम प्राप्त भएको दरखास्त जा“चबुझ गर्दा दरखास्त दिने जलयात्रा व्यवसायीले देहायका कुुराहरु पूरा गरेको देखिएमा मन्त्रालयले त्यस्तो जलयात्रा व्यवसायीसँग पा“च हजार रुपैंया“ दस्तुर लिई जलयात्रा व्यवसाय सञ्चालन गर्न अनुसूची–२ बमोजिमको ढाचामा इजाजतपत्र दिनेछ–

(क) जलयात्रा व्यवसायीका नाममा कम्तीमा दुईवटा जलयात्राका साधन भएको,
(ख) जलयात्रा व्यवसाय सञ्चालन गर्न मन्त्रालयले तोके बमोजिमको गुणस्तरका सुरक्षात्मक उपकरण तथा सामग्री भएको,
(ग) मन्त्रालयले समय समयमा तोकि दिएको अन्य कुराहरु पूरा गरेको ।

(२) उपनियम (१) को खण्ड (ख) मा उल्लिखित सुरक्षात्मक उपकरण तथा सामग्री मन्त्रालयले तोकेको गुणस्तर बमोजिम भए वा नभएको जा“च गरी मन्त्रालयमा प्रतिवेदन पेश गर्नको लागि मन्त्रालयले सम्बन्धित क्षेत्रका प्रतिनिधि समेत रहने गरी पाच सदस्यीय समिति गठन गर्नेछ ।

(३) यो नियमावली प्रारम्भ हुनु अगावै नेपाल सरकारको निकायमा दर्ता भई सञ्चालन भई आएका ्याटिङ एजेन्सीले यो नियमावली प्रारम्भ भएको एक वर्षभित्र यस नियमावली बमोजिम इजाजतपत्र लिई सक्नु पर्नेछ ।

(४) उपनियम (३) बमोजिमको अवधिभित्र इजाजत पत्र लिन नसकेका ¥याफ्टिङ्ग एजेन्सीले यो नियम प्रारम्भ भएको मितिले एक वर्षभित्र इजाजत पत्र लिनुपर्नेछ ।

६. कम्पनी वा फर्मको दर्ता तथा बैंक ग्यारेण्टी सम्बन्धी व्यवस्था ः

जलयात्रा व्यवसायीले इजाजतपत्र लिनु अघि देहाय बमोजिमका कुराहरु पूरा गरेको हुनु पर्नेछ ः–

(क) कम्पनीको हकमा कम्तीमा दुई लाख रुपैया“ चुक्ता पू“जी भएको कम्पनी र फर्मको हकमा कम्तीमा दुई लाख रुपैया“ जायजेथा भएको फर्म दर्ता गर्नु पर्ने,

(ख) मन्त्रालयको नाममा पचास हजार रुपैया“ बराबरको बैंक जमानत दाखिला गर्नु पर्ने ।

७. इजाजतपत्रको अवधि र नवीकरण ः

(१) नियम ५ बमोजिम दिइएको इजाजतपत्रको वहाल अवधि पा“च वर्षको हुनेछ ।
(२) इजाजतपत्र नवीकरण गराउन चाहने जलयात्रा व्यवसायीले इजाजतपत्रको बहाल अवधि समाप्त हुन तीन महिना अगावै पा“च हजार रुपैया“ मन्त्रालयमा बुझाई इजाजतपत्र नवीकरण गराउनु पर्नेछ ।

(३) उपनियम (२) बमोजिमको अवधि समाप्त भएपछि इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीले इजाजतपत्र नवीकरण गर्न आएमा इजाजतपत्रको बहाल अवधि समाप्त भएको मितिले पहिलो दुई महिनासम्मको लागि नवीकरण दस्तुरको पचास प्रतिशत र त्यसपछिको एक महिनासम्मको लागि शत प्रतिशत थप नवीकरण दस्तूर लिई मन्त्रालयले इजाजतपत्र नवीकरण गरी दिनेछ ।

(४) उपनियम (३) बमोजिमको म्यादभित्र पनि जलयात्रा व्यवसायीले इजाजतपत्र नवीकरण नगराएमा त्यस्तो इजाजतपत्र स्वतः रद्द हुनेछ ।

८. इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीले पालन गर्नु पर्ने शर्तहरुः

इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीले देहाय बमोजिमका शर्तहरु पालन गर्नु पर्नेछ–

(क) जलयात्रामा जलायात्रीलाई लैजानु अघि जलयात्रामा जाने व्यक्तिको नाम, ठेगाना, मन्त्रालय वा मन्त्रालयले तोकेको निकायमा दर्ता गराउने,
(ख) जलयात्राको लागि खुला गरिएका नदी बाहेक अन्यत्र विदेशी पर्यटकलाई जलयात्रा नगराउने,
(ग) जलयात्रा व्यवसाय सञ्चालन गर्न मन्त्रालयद्वारा तोकिएका आचार संहिता पालन गर्नु पर्ने,
(घ) ऐन तथा नियमावली बमोजिम जलयात्रा व्यवसायीले पालन गर्नु पर्ने अन्य शर्तहरु पालन गर्ने ।

९. इजाजतपत्र रद्द गर्न सक्ने ः

(१) जलयात्रा व्यवसायीले यस नियमावली विपरीत जलयात्रा गराएमा मन्त्रालयले निजको इजाजतपत्र रद्द गर्न सक्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम इजाजतपत्र रद्द गर्नु अघि मन्त्रालयले त्यस्तो जलयात्रा व्यवसायीलाई आफ्नो सफाई पेश गर्न मनासिव मौका दिनु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (१) बमोजिम इजाजतपत्र रद्द भएको जलयात्रा व्यवसायीले इजाजतपत्र रद्द भएको मितिबाट दुई वर्षसम्म जलयात्रा सम्बन्धी व्यवसाय गर्न पाउने छैन र निजलाई नया“ इजाजतपत्र दिइने छैन ।

(४) उपनियम (१) बमोजिम इजाजतपत्र रद्द भएको कारणबाट मात्र त्यस्तो जलयात्रा व्यवसायी यस नियमावली बमोजिमको दायित्वबाट मुक्त हुने छैन ।

१०. सुरक्षा सम्बन्धी व्यवस्थाः

(१) जलयात्रा व्यवसायीले जलयात्रामा जाने पर्यटक तथा नेपाली कामदारलाई जीवन सुरक्षा ज्याकेट (लाईफ ज्याकेट), हेल्मेट जस्ता सुरक्षात्मक सामग्रीहरु उपलब्ध गराउनु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम सुरक्षात्मक सामग्री व्यवस्था नगरेको कारणबाट जलयात्रामा जाने व्यक्तिलाई कुनै किसिमको चोटपटक लागेमा वा निजको मृत्यु भएमा सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीले त्यस्तो व्यक्तिलाई देहायको क्षतिपूर्ति तिर्नु पर्नेछ –

(क) चोटपटक लागेकोमा त्यस्तो चोटपटकको प्रकृति हेरी दुई लाख रुपैया“सम्म,
(ख) मृत्यु भएमा पा“च लाख रुपैया“सम्म ।

(३) जलयात्राको सिलसिलामा कुनै दुर्घटना भएमा त्यस्तो दुर्घटनाको प्राथमिक खोज तथा उद्धार सम्बन्धी कार्य र जलयात्रा व्यवसायीको मृत्यु भएकोमा शव व्यवस्थापन सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीले गर्नु पर्नेछ ।

परिच्छेद–३ रिभर गाइड सम्बन्धी व्यवस्था

११. अनुमतिपत्रको लागि दरखास्त दिनु पर्नेः रिभर गाइडको काम गर्न चाहने व्यक्तिले अनुमतिपत्रको लागि अनुसूची–३ बमोजिमको  पर्नेछ ।

१२. अनुमतिपत्र दिनेः

नियम ११ बमोजिम प्राप्त भएको दरखास्त जा“चबुझ गर्दा दरखास्त दिने व्यक्ति अनुमतिपत्र दिनको लागि योग्य देखिएमा मन्त्रालयले त्यस्तो व्यक्तिस“ग पा“च सय रुपैैंया दस्तुर लिई अनुसूची–४ बमोजिमको ढा“चामा रिभर गाइडको अनुमतिपत्र दिनेछ ।

१३. अयोग्यतः देहायको व्यक्ति रिभर गाइडको अनुमतिपत्रको लागि योग्य हुने छैन–

(क) नैतिक पतन देखिने फौजदारी अभियोगमा अदालतबाट कसूरदार ठहरिएको,
(ख) कुनै मानसिक वा सरुवा रोग लागेको,
(ग) नेपाल सरकारबाट मान्यता प्राप्त संस्थाबाट रिभर गाइडको तालीम नलिएको,
(घ) रिभर गाइडको अनुमतिपत्र खारेज भई तीन वर्षको अवधि भुक्तान भई नसकेको ।

१४. विदेशी तालीमको मान्यताः  (१) विदेशबाट प्राप्त गरेको रिभर गाइडको तालीमलाई मान्यता दिने सम्बन्धमा सिफारिस गर्ने प्रयोजनको लागि मन्त्रालयले रिभर गाइड सम्बन्धी तालीम दिन नेपाल सरकारबाट मान्यता प्राप्त वा प्रचलित कानून बमोजिम इजाजत वा अनुमतिपत्र प्राप्त संस्था समेतको प्रतिनिधित्व हुने गरी बढीमा तीन सदस्य रहेको एक समिति गठन गर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको समितिले आवश्यक जा“चबुझ गरी त्यस्तो तालीमलाई मान्यता दिन सकिने वा नसकिने व्यहोराको सिफारिस मन्त्रालयमा पेश गर्नेछ र सो समितिले मान्यता दिन सकिने व्यहोरा सिफारिस गरेमा मन्त्रालयले समकक्षता निर्धारण गरी त्यस्तो रिभर गाइडको तालीमलाई मान्यता दिन सक्नेछ ।

(३) उपनियम (१) बमोजिमको समितिले उपनियम (२) बमोजिम सिफारिस गर्दा विचार गर्नु पर्ने कुरा मन्त्रालयले समय समयमा तोकी सर्वसाधारणको जानकारीको लागि सार्वजनिक गर्नु पर्नेछ ।

१५. अनुमतिपत्रको अवधि र नवीकरण

(१) अनुमतिपत्रको बहाल अवधि पा“च वर्षको हुनेछ ।
(२) अनुमतिपत्र नवीकरण गर्न चाहने अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले अनुमतिपत्रको अवधि समाप्त हुन तीन महिना अगावै दुई सय रुपैया“ मन्त्रालयमा बुझाई अनुमतिपत्र नवीकरण गराउनु पर्नेछ ।

(३) उपनियम (२) बमोजिमको अवधि समाप्त भएपछि अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले अनुमतिपत्र नवीकरण गर्न आएमा अनुमतिपत्रको बहाल अवधि समाप्त भएको मितिले पहिलो दुई महिनासम्मको लागि नवीकरण दस्तुरको पच्चीस प्रतिशत, छ महिनासम्मको लागि पचास प्रतिशत, नौं महिनासम्मको लागि पचहत्तर प्रतिशत र एक वर्षसम्मको लागि शत प्रतिशत थप दस्तुर लिई मन्त्रलायले अनुमतिपत्र नवीकरण गरी दिनेछ ।

(४) उपनियम (३) बमोजिमको म्यादभित्र पनि अनुमतिपत्र नवीकरण नगरेमा त्यस्तो अनुमतिपत्र स्वतः रद्द हुनेछ ।

१६. रिभर गाइडले गर्न नहुने कामहरु

रिभर गाइडले देहायका काम गर्नु हुदैन – (क) आफूले जलयात्रा गराएको पर्यटकस“ग कुनै किसिमको मालसामान खरिद गर्न वा सो कामस“ग सम्बन्धित व्यक्तिस“ग नगद वा अरु कुनै चिज वस्तु माग्न वा लिन,
(ख) जलयात्रा व्यवसायीले उपलब्ध गराएका उपकरण बेचबिखन गर्न,
(ग) जलयात्रा व्यवसायीको निर्देशन विपरीत कार्य गर्न,
(घ) कुनै पनि किसिमले खराब आचरण प्रदर्शन गर्न,
(ङ) आÇनो अनुमतिपत्र अरुलाई हस्तान्तरण गरी रिभर गाइडको काम गर्न लगाउन,
(च) मन्त्रालयबाट जारी गरिएको रिभर गाइडको पालना गर्नु पर्ने आचार संहिता विपरीत कार्य गर्न ।

१७. रिभर गाइडको काम, कर्तव्य र अधिकार ः रिभर गाइडको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछः–
(क) जलयात्रीहरुलाई जलयात्रा गराउन सकिने नदीमा जलयात्रा गराउने,
(ख) जलयात्राको लागि नेपाल सरकारबाट खुला गरिएका नदीमा मात्र जलयात्रा टोलीलाई जलयात्रा गराउने,
(ग) जलयात्रा टोलीस“ग अनुशासित र मर्यादित ढंगले सम्बन्ध राखी काम गर्नु पर्ने,
(घ) जलयात्रा व्यवसायीबाट जलयात्राको लागि प्राप्त मालसामानहरु हिनामिना हुन नदिने,
(ङ) जलयात्रा टोलीलाई सुरक्ष्ँित र सरल तरिकाले जलयात्रा गराउन सहयोग गर्ने,
(च) जलयात्रा टोलीलाई कुनै विपत परेमा उद्धार गर्ने र जलयात्रीको जीउधन संरक्षण गर्ने,
(छ) जलयात्राको सिलसिलामा सरसामान प्रयोग गर्दा निस्केको फोहोरमैला यस नियमावली बमोजिम व्यवस्थापन गर्ने गराउने,
(ज) मन्त्रालय र सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीले दिएको निर्देशन बमोजिम काम गर्ने,
(झ) जलयात्राको सिलसिलामा कुनै दैवी प्रकोप वा विपत आइपरेमा जलयात्रीको जीउ धन संरक्षण गर्न आवश्यक अन्य कुनै पनि मनासिव काम गर्ने वा गराउने ।

१८. अनुमतिपत्र खारेज गर्न सकिनेः

(१) देहायका अवस्थामा मन्त्रालयले रिभर गाइडले पाएको अनुमतिपत्र खारेज गर्नेछः–
(क) अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्ति नियम १३ बमोजिम अयोग्य भएमा,
(ख) अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले नियम १६ मा उल्लेख भए बमोजिमको कुनै काम गरेमा ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम अनुमतिपत्र खारेज गर्नु अघि मन्त्रालयले निजलाई कम्तीमा पन्ध्र दिनको म्याद दिई आफ्नो सफाइ पेश गर्न मौका दिनु पर्नेछ ।

१९. करार गराएर मात्र काममा लगाउनु पर्नेः

इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीले कुनै व्यक्तिलाई जलयात्रा सम्बन्धी काममा लगाउ“दा अनुसूची–५ बमोजिमको ढा“चामा करार गरी लगाउनु पर्नेछ ।

२०. रिभर गाइड र कामदारलाई दिनु पर्ने सुविधाः

इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीले जलयात्रा टोलीस“ग जाने रिभर गाइड वा कामदारलाई निजको मासिक पारिश्रमिकको अतिरिक्त जलयात्रा अवधिभरको लागि कम्तीमा अनुसूची–६ बमोजिमको सुविधा उपलब्ध गराउनु पर्नेछ ।

२१. व्यक्तिगत दुर्घटना बीमा र क्षतिपूर्ति सम्बन्धी व्यवस्थाः

(१) इजाजतपत्र प्राप्त
जलयात्रा व्यवसायीले जलयात्रा टोलीस“ग जाने रिभर गाइड वा कामदारको जलयात्रामा जानु अघि नेपालमा बीमा व्यवसायको कारोबार गर्न पाउने इजाजतपत्र प्राप्त बीमा कम्पनीबाट जलयात्रा अवधिभरको लागि कम्तीमा दुई लाख रुपैया“को व्यक्तिगत दुर्घटना बीमा गराउनु पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम बीमा गरिएको व्यक्तिको दुर्घटनामा परी अ·भ· वा मृत्यु भएमा त्यस्तो व्यक्तिले बीमा कम्पनीबाट पाउनु पर्ने रकम निज वा निजले इच्छाएको कुनै व्यक्ति रहेछ भने निजलाई र त्यस्तो व्यक्ति पनि नभए निजको नजिकको हकवालालाई दिलाई दिने जिम्मेवारी सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीको हुनेछ ।

(३) उपनियम (१) बमोजिम बीमा गराउनु पर्ने व्यक्तिको बीमा नगराई जलयात्रा सम्बन्धी काममा लगाइएको अवस्थामा कुनै दुर्घटना परी अ·भ· वा मृत्यु भएमा सो बापत उपनियम (१) बमोजिमको बीमाको रकम बराबरको क्षतिपूर्ति सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीले सम्बन्धित व्यक्तिलाई र निजको मृत्यु भएमा निजले इच्छाएको व्यक्ति र त्यस्तो व्यक्ति नभएमा निजको नजिकको हकवालालाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ ।

(४) उपनियम (२) बमोजिम बीमा नगराई रिभर गाइड वा अन्य कामदारलाई काममा लगाएमा मन्त्रालयले पा“च हजार रुपैया“सम्म जरिवाना गर्न सक्नेछ ।

(५) जलयात्रा टोलीस“ग जाने कामदारलाई जलयात्राको क्रममा सामान्य चोटपटक लागेमा जलयात्रा व्यवसायीले निजको खर्चमा त्यस्तो व्यक्तिको आवश्यक औषधोपचार गरिदिनु पर्नेछ ।

२२. रकम असुल गराई दिन सक्नेः

(१) कुनै रिभर गाइड वा कामदारले इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीसँग आफूले गरेको कामको पारिश्रमिक लिन बा“की रहेकाले भराई
पाउन मन्त्रालय समक्ष दिएको दरखास्त जा“चबुझ गर्दा सो व्यहोरा मनासिव देखिएमा मन्त्रालयले त्यस्तो जलयात्रा व्यवसायीले मन्त्रालयको नाममा राखेको बैंक जमानत रकमबाट कट्टा हुने गरी सम्बन्धित दरखास्तवालालाई रकम भुक्तानी दिन सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम भुक्तानी दिएको रकम सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीले पैंतीस दिनभित्र पुनः बैंक जमानतको रुपमा दाखिला गर्नु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (१) बमोजिमको रकम भुक्तानी दिन सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीले बैंक जमानत बापत राखेको रकम पर्याप्त नभएमा त्यस्तो रकम दाखिला गर्न मन्त्रालयले सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीलाई आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ र त्यसरी निर्देशन दिएमा सो बमोजिम रकम दाखिला गर्नु सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीको कर्तव्य हुनेछ ।

(४) उपनियम (२) वा (३) बमोजिमको बैंक जमानत वा रकम दाखिला नगर्ने जलयात्रा व्यवसायीको इजाजतपत्र मन्त्रालयले रद्द गर्न सक्नेछ ।

परिच्छेद–४ विविध

२३. वातावरणीय सरसफाई तथा फोहोरमैला व्यवस्थापन सम्बन्धी व्यवस्थाः

(१) जलयात्रामा प्रयोग भएका वस्तु वा त्यसबाट निस्केको फोहरमैला व्यवस्थापन गर्ने प्रयोजनको लागि फोहोरमैलालाई देहाय बमोजिम वर्गीकरण गरिएकोछः–

(क) नष्ट गर्न सकिने फोहोरमैला
(ख) पुनः प्रशोधन गर्न सकिने फोहरमैला

(२) उपनियम (१) बमोजिमको वर्गीकरणमा पर्ने वस्तुहरु अनुसूची–७ मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछन् ।
(३) इजाजत प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीले उपनियम (१) को खण्ड (क) बमोजिमका फोहोरमैला स्थानीय गाउ“ विकास समिति वा नगरपालिकाको पदाधिकारी वा सो समिति वा नगरपालिका वा अन्तर्गतको वडा समितिको पदाधिकारीको रोहवरमा र त्यस्तो पदाधिकारी उपस्थित हुन नसकेमा त्यस्तो जलयात्रा दलको कम्तीमा दुईजना सदस्य र रिभर गाइडको उपस्थितिमा पानीघाट वा सार्वजनिक महत्वको वा सन्धिसर्पन नपर्ने ठाउ“मा पु¥याई त्यस्तो वस्तुको प्रकृति अनुसार जलाउने, नष्ट गर्ने वा खाडल खनी पुर्ने व्यवस्था गर्नु पर्नेछ ।

(४) इजाजत प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीले उपनियम (१) को खण्ड (ख) बमोजिमका फोहोरमैला स्थानीय नगरपालिका वा गाउ“ विकास समिति वा सो नगरपालिका वा समिति अन्तर्गतको वडा समितिले बुझी व्यवस्थापन गर्न चाहेमा त्यस्तो नगरपालिका, गाउ“ विकास समिति वा वडा समितिलाई र त्यस्तो नगरपालिका वा गाउ“ विकास समिति वा वडा समितिले बुझी लिन नचाहेमा काठमाडौं ल्याई मन्त्रालयले तोकेको निकाय वा संस्थालाई बुझाउनु पर्नेछ ।

(५) उपनियम (४) बमोजिम फोहरमैला बुझी व्यवस्थापन गर्ने नगरपालिका वा गाउ“ विकास समिति वा वडा समितिले त्यस्तो जलयात्रा व्यवसायी सग पाच हजार रुपैया“सम्म शुल्क लिन सक्नेछ ।

(६) जलयात्रा व्यवसायीले यस नियमावली बमोजिम फोहरमैला व्यवस्थापन नगरी स्थानीय नगरपालिका वा गाउ“ विकास समिति वा वडा समितिले गर्ने वा गराउने व्यवस्था गरेमा सो वापत व्यवस्थापन गर्ने वस्तुको प्रकृति हेरी पा“च हजार रुपैया“सम्म सम्बन्धित नगरपालिका वा गाउ“ विकास समिति वा वडा समितिलाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ ।

(७) उपनियम (६) बमोजिम त्यस्तो रकम उपलब्ध नगराएमा त्यस्तो व्यवसायीले मन्त्रालयमा बैंक ग्यारेण्टीको रुपमा राखेको रकमबाट मन्त्रालयले पा“च हजार रुपैया“ कट्टा गरी त्यस्तो नगरपालिका वा गाउ“ विकास समिति वा वडा समितिलाई उपलब्ध गराई दिनेछ ।

(८) उपनियम (७) बमोजिम रकम उपलब्ध गराएमा सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीले बैंक ग्यारेण्टी बराबरको रकम पैंतीस दिनभित्र मन्त्रालयमा दाखिला गर्नु पर्नेछ ।

(९) जलयात्राका लागि खुला गरिएका नदीहरुको वातावरणीय स्वच्छता तथा पर्यावरणीय पद्धतिलाई कायम राख्न मन्त्रालयले सम्बन्धित नगरपालिका, गाउ“ विकाससमिति तथा सम्बद्ध संस्थाहरुस“ग सहकार्य गरी संयुक्त प्रयासमा आवश्यक कार्यक्रमहरु  सञ्चालन गर्न सक्नेछ ।

२४. जलयात्रा व्यवसायी मार्फत जलयात्रा गर्नु पर्नेः मन्त्रालयले अन्यथा स्वीकृति दिएकोमा बाहेक जलयात्रा गर्ने पर्यटकले यस नियमावली बमोजिम इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायी मार्फत मात्र जलयात्रा गर्नु पर्नेछ ।

२५. प्रतिलिपि दिनेः

(१) कसैले इजाजतपत्र वा अनुमतिपत्र हराए वा नासेमा त्यसको पैंतीस दिनभित्र कारण खुलाई मन्त्रालय समक्ष दरखास्त दिनु पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम दिइएको दरखास्त जा“चबुझ गर्दा मनासिव देखिएमा मन्त्रालयले दुई सय रुपैया“ दस्तुर लिई दरखास्तवालालाई इजाजतपत्र वा अनुमतिपत्रको प्रतिलिपि दिनेछ ।

२६. निरीक्षण गर्न सक्नेः

(१) मन्त्रालयले कुनै टोली वा अधिकारी खटाई इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीको कार्यालय वा निजको काम कारबाहीको निरीक्षण गराउन सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम निरीक्षण गर्न आउने टोली वा अधिकारीले माग गरे बमोजिमका विवरणहरु उपलब्ध गराउनु सम्बन्धित इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीको कर्तव्य हुनेछ ।

२७. अधिकारी तोकिएकोः

ऐनको दफा ४५ग. बमोजिमको अधिकारी प्रयोग गर्ने अधिकारी मन्त्रालयको सचिव हुनेछ ।

२८. निर्देशन दिन सक्नेः

नेपाल सरकारले इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीलाई समय समयमा आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ र त्यस्तो निर्देशनको पालना गर्नु जलयात्रा व्यवसायीको कर्तव्य हुनेछ ।

२८क.निर्देशिका बनाई लागू गर्न सक्नेः

जलयात्रा सम्बन्धी व्यवसायलाई व्यवस्थित रुपमा सञ्चालन गर्ने सम्बन्धमा मन्त्रालयले ऐन र यस नियमावलीको अधीनमा रही आवश्यक निर्देशिका बनाई लागु गर्न सक्नेछ ।

२९. आचार संहिता लागू गर्न सक्नेः

(१) मन्त्रालयले इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायी, रिभर गाइड तथा पर्यटकले जलयात्राको सिलसिलामा पालन गर्नु पर्ने आचार संहिता
बनाई लागू गर्न सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम लागू गरेको आचार संहिता पालना गर्नु सम्बन्धित इजाजत प्राप्त जलयात्रा व्यवसायी, रिभर गाइड तथा पर्यटकको कर्तव्य हुनेछ ।

३०. वार्षिक प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्नेः

इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीले प्रत्येक आर्थिक वर्षमा आफूले गरेका कारोबारको विवरण सहितको अनुसूची–८ बमोजिमको ढा“चामा प्रतिवेदन तयार गरी श्रावण मसान्तभित्र मन्त्रालय समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ ।

३१. अनुसूचीमा हेरफेर वा थपघट गर्न सक्नेः

नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी यस नियमावलीको अनुसूचीमा आवश्यक हेरफेर वा थपघट गर्न सक्नेछ ।

३२. खारेजीः (१) पदयात्रा तथा जलयात्रा नियमावली, २०४१ खारेज गरिएकोछ । (२) पदयात्रा तथा जलयात्रा नियमावली, २०४१ बमोजिम जलयात्रा सम्बन्धमा भए गरेका काम कारबाही यसै नियमावली बमोजिम भए गरेको मानिने छन् ।

अनुसूची–१ (नियम ४ सँग सम्बन्धित)

अनुसूची–१
(नियम ४ सँग सम्बन्धित)

इजाजतपत्रको लागि दिइने दरखास्त

श्री संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय ।
विषयः इजाजतपत्र पाउ“ ।

जलयात्राको व्यवसाय सञ्चालन गर्न देहायको विवरण खुलाई यो दरखास्त गरेको छु ।

१. जलयात्रा व्यवसायीको,–
(क) नामः–
(ख) ठेगानाः–
(ग) शेयर धनी प्रोप्राइटरको नाम र विवरणः–

२. जलयात्रा व्यवसायमा लगानी गरिने पूँजीको विवरणः
(क) कम्पनीको चुक्ता पूँजीः–
(ख) कम्पनीको जारी पूँजी–
(ग) कम्पनीको अधिकृत पूँजीः–
(घ) कम्पनीको स्थिर पूँजीः–
(ङ) फर्म भए फर्मको जायजेथाः–

३. आगामी तीन वर्षमा सेवा पु¥याउने अनुमानित पर्यटक संख्या र विदेशी मुद्रा आर्जन सम्बन्धी विवरणः–

५. जलयात्रा सञ्चालन गर्न आवश्यक हुने साधनहरुको प्रस्तावित विवरण–

६. विदेशी जलयात्रा व्यवसायी वा अन्य त्यस्तै प्रकृतिका व्यवसायीस“ग सम्बद्धता कायम गरिने भएमा त्यसको विवरणः

(क) नामः–                                                               टेलिफोनः–
(ख) पूरा ठेगानाः–                                                    Çयाक्सः–
इन्टरनेटः–
इमेलः–

७. अन्य आवश्यक कुनै कुरा भए ……………………………………

८. संलग्न गर्नु पर्ने कागजातः

(क) कम्पनी भए कम्पनीको प्रबन्धपत्र र नियमावलीको प्रतिलिपि ।
(ख) फर्म भए फर्म दर्ता भएको प्रमाणपत्र ।
(ग) नेपाली नागरिकताको प्रतिलिपि ।

माथि लेखिएको व्यहोरा ठीक सा“चो छ, झुट्ठा ठहरे कानून बमोजिम सहु“ला बुझाउ“ला ।
दरखास्तवालाको,–
सहीः–
नामः–
पूरा ठेगानाः–
मितिः–

 

अनुसूची–३ (नियम ११ स“ग सम्बन्धित)

अनुसूची–३
(नियम ११ स“ग सम्बन्धित)

अनुमतिपत्रको लागि दिइने दरखास्त
श्री संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय,

विषय ः अनुमतिपत्र पाउ“ ।

रिभर गाइडको काम गर्न देहायका विवरणहरु खुलाई यो दरखास्त गरेको छु । दरखास्तवालाको,–

(क) नाम ः–
(ख) पूरा ठेगाना ः–
(ग) जन्म मिति ः–
(घ) शैक्षिक योग्यता ः–
(ङ) बाबुको नाम र ठेगाना ः–
(च) बाजेको नाम र ठेगाना ः–
(छ) तालीमको प्रमाणपत्र ः–
(ज) अनुभव ः– अवधि ः–

काम गरेको संस्था र ठाउ“ ः–
दरखास्तवालाको,–
सही ः–
मिति ः–

अनुसूची–४ (नियम १२ स“ग सम्बन्धित)

अनुसूची–४
(नियम १२ स“ग सम्बन्धित)

रिभर गाइडको
अनुमतिपत्र

श्री ……………………………….

तपाईलाई रिभर गाइडको काम गर्न जलयात्रा नियमावली, २०६३ को नियम १२ बमोजिम यो अनुमतिपत्र दिइएको छ ।
अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिको,–

(क) नाम ः–
(ख) पूरा ठेगाना ः–
(ग) जन्म मिति ः–
(घ) बाबुको नाम ः–
(ङ) बाजेको नाम ः–
(च) अनुमतिपत्रको अवधि ः–

अनुमतिपत्र दिने अधिकारीको,–
कार्यालयको छाप सही ः–
नाम ः–
पद ः–
कार्यालय ः–
मिति ः–

अनुसूची–५ (नियम १९ सँग सम्बन्धित)

अनुसूची–५
(नियम १९ सँग सम्बन्धित)

जलयात्रा व्यवसायी र कामदार बीच भएको करार … …. …. …. …. को छोरा/छोरी/श्रीमती … …. जिल्ला .. ……… गाँउ विकास समिति /नगरपालिका …………… वार्ड नं. ……. बस्ने बर्ष … को श्री श्रीमती/सुश्री………………………….. लाई नेपाल सरकारबाट अनुमति प्राप्त …….. …… नदीको . ….खण्डमा मिति …… ….. देखि .. …. …सम्म …. दिनको लागि देहायका सुविधा दिने गरी जलयात्रा सम्बन्धी काममा लगाउन र सो कार्य गर्न हामी जलयात्रा व्यवसायी तथा कामदार बीच सहमती भएकोले यो करार गरेका छौं ।

सुविधाहरु
१ … …. ….
२ …. ……. …..
३ …. …. …..

कामदार …… ….. ….                                                    जलयात्रा व्यवसायीको तर्फबाट
नामः—                                                                                नामः—
सहीः—                                                                                सहीः—
ठेगानाः—                                                                            पदः—
कार्यालयः—
ठेगानाः—

इति सम्वत् ……….. साल ………. महिना …….. गते रोज ……. शुभम् ––––––––––

अनुसूची–६ (नियम २० सँग सम्बन्धित)

अनुसूची–६
(नियम २० सँग सम्बन्धित)

रिभर गाइड र कामदारलाई दिनु पर्ने सुविधाको विवरण

१. रिभर गाइड र कामदारलाई देहायका दरले न्यूनतम दैनिक भत्ता दिनु पर्नेछ ः–
(क) रिभर गाइडलाई चार सय रुपैया“ ।
(ख) कामदारलाई दुई सय रुपैया“ ।

२. रिभर गाइडलाई जलयात्रास“ग सम्बन्धित देहायका मालसामान दिनु पर्नेछ ः–

(क) जलयात्रामा आवश्यक पर्ने सुरक्षात्मक सामग्री
(ख) खाना, औषधि र औषधि उपचारको सरसामान ।

३. अन्य थप सुविधा दिने भए सो उल्लेख गर्ने ः
(क)
(ख)

अनुसूची–७ (नियम २३ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित)

अनुसूची–७
(नियम २३ को उपनियम (२) सँग सम्बन्धित)

(क) नष्ट गर्न सकिने फोहोरमैला ः

शौच कागज (ट्वाइलेट पेपर), अन्य कागजहरु, कार्डवोर्ड, बा“स तथा काठबाट निर्मित सामान, जुट र सूतिका झोला, सडेगलेको खानेकुरा, फलफूल तथा त्यसको बोक्रा तथा अन्य त्यस्तै फोहोरमैला ।

(ख) पुनः प्रशोधन गर्न सकिने फोहोरमैला ः टीन, शिसी, जार वा का“चका भाडा वर्तन, प्लाष्टिकका वट्टाहरु, प्लाष्टिकका सीट, प्लाष्टिकका झोला, ग्यास कन्टेनर, स्लिपि· ब्याग, प्लाष्टिक कन्टेनर, प्लाष्टिकका डोरी र यस्तै पुनः प्रशोधन गर्न सकिने अन्य फोहोरहरु ।

अनुसूची–८ (नियम ३० सँग सम्बन्धित)

 

११. जलयात्रा व्यवसायीको,–

(क) नाम र ठेगाना ः–                                            प्रतिवेदन पेश गर्ने जलयात्रा व्यवसायीको तर्फबाट
(ख) कम्पनीको पू“जी ः–                                                              सही ः–

(१) जारी पू“जी ……………… नाम ः–
(२) अधिकृत पू“जी …………… पद ः–
(३) चुक्ता पू“जी ……………… टेलिफोन ः–
(४) स्थिर पू“जी ………………. Çयाक्स ः–
(ग) फर्म भए फर्मको जायजेथा …………….

इजाजतपत्र नम्बर र जारी मिति ः–
आयकर प्रमाणपत्रको नम्बर अवधि ः–
विदेशी मुद्रा कारोबारको इजाजत अवधि ः–
जलयात्रा व्यवसायीको प्रमुख व्यक्तिको नाम ः–
प्रोप्राइटर वा शेयर धनीको नाम ः–
(क)
(ख)
(ग)

द्रष्टव्य ः (१) सवारी साधनको दर्ता नम्बर उल्लेख गर्नु पर्नेछ ।

(२) यो प्रतिवेदन जलयात्रा व्यवसायी कम्पनी भए प्रबन्ध निर्देशक वा प्रमुख अधिकारीले र फर्म भए फर्मधनीले हस्ताक्षर गरी पेश गर्नु पर्नेछ ।
(३) आय व्ययको लेखा परीक्षण प्रतिवेदन तयार भएको एक महिनाभित्र अनिवार्य रुपमा मन्त्रालयमा पेश गर्नु पर्नेछ ।