परिच्छेद –५ हुलाक वस्तुहरु चलान गर्दाको शर्तहरु

परिच्छेद –५ हुलाक वस्तुहरु चलान गर्दाको शर्तहरु

१४. दर्ता भएका समाचारपत्र पत्रिकाको सम्बन्धमा नियमहरु बनाउने अधिकार : (१) समाचारपत्र पत्रिकाहरुलाई दर्ता गरी आन्तरिक हुलाकबाट चलान गर्ने सम्बन्धमा र दर्ता गर्न लाग्ने दस्तुरको सम्बन्धमा नेपाल सरकारले नियमहरु बनाउन सक्नेछ ।
(२) दर्ता गर्ने प्रयोजनको लागि जम्मै वा अधिकांश भागमा विज्ञापन सहित वा रहित सामयिक खबर र तत्सम्बन्धी अरु लेखहरु भएको देहाय बमोजिमको प्रत्येक प्रकाशनलाई समाचारपत्र पत्रिका मानिनेछ :–
(क) ३२ दिन वा सो भन्दा कम अवधिमा क्रमशः प्रकाशित हुने, र
(ख) ग्राहकहरुको साँचो सूची भएको।
(३) एउटै मितिमा अतिरिक्तांक वा पुरक अंक गरी कुनै समाचारपत्र पत्रिकाको साथसाथै निकालिएको पत्र–पत्रिकालाई पनि समाचारपत्र पत्रिकाकै अंग मानिनेछ ।
तर समाचारपत्र पत्रिकामा जस्तै जम्मै वा अधिकांश भाग विज्ञापनसहित वा रहित सामयिक खबर र तत्सम्बन्धी अरु लेखहरु भएको र प्रत्येक पृष्ठको शिरमा समाचार पत्र–पत्रिकाको नाम, मिति छापिएको नभई त्यस्तो अंकलाई समाचारपत्र पत्रिकाको अंक मानिने छैन ।
व्याख्याः यो दफा वा यस दफा अन्तर्गत बनेका नियमहरुमा लेखिएको कुनै कुराले समाचारपत्र पत्रिकाहरुलाई आन्तरिक हुलाकबाट पठाउन वाध्य गरेको मानिने छैन ।

१५. हुलाक वस्तु पठाउनेलाई फिर्ता गर्ने : (१) हुलाकबाट चलान गर्दा कुनै हुलाक वस्तुलाई
ठेगानावालाको मञ्जुरी विना र तोकिएबमोजिमको अरु शर्तहरुको अधीनमा रही पठाउनेलाई फिर्ता गर्ने सम्बन्धी व्यवस्था नेपाल सरकारले नियमहरु बनाई गर्न सक्नेछ ।
(२) उपदफा (१) अन्तर्गत बनेका नियमहरुमा व्यवस्था गरिएमा बाहेक कसैले कुनै हुलाक वस्तुलाई हुलाकबाट पठाइसकेपछि फिर्ता माग्न पाउने छैन ।

१६. हुलाकबाट पठाउन नहुने बस्तुहरु : (१) देहायका वस्तुहरु हुलाकबाट पठाउन निषेध गरिएको छः–

(क) विष्फोटक, खतरनाक, घिनलाग्दो, अस्वास्थकर वा हानिकारक वस्तु बचाउको प्रवन्ध नभएको तिखोधार वा चुच्चो भएको हतियार वा हुलाकबाट चलान हुँदा स्वभावतः अरु हुलाक
वस्तुहरुलाई वा हुलाक अड्डाका कर्मचारीलाई हानि पुर्याउन सक्ने अरु चिज वस्तु वा जीवजन्तु,
(ख) अश्लील अपमानजनक, अशिष्ट, राजद्रोही, उत्तेजनात्मक वा शान्ति सुरक्षा खलबल्याउने शब्द चिन्ह वा आकार भएको हुलाक वस्तु,
(ग) छापाखाना र प्रकाश सम्बन्धी प्रचलित नेपाल कानूनले प्रकाशन गर्न मनाही गरेको पत्रपत्रिका, किताब वा अरु लिखत,
(घ) छापाखाना र प्रकाशन सम्बन्धी प्रचलित नेपाल कानूनको रीत नपुर्याई सम्पादन गरिएको, छापिएको वा प्रकाशित गरिएको समाचार, पत्रपत्रिका,
(ङ) जुन मुलुकमा पठाइने हो त्यस्तो मुलुकले हुलाकबाट पठाउन निषेध गरिएको वस्तुहरु
(च) प्रचलित अरु नेपाल कानूनले वा यो ऐन अन्तर्गत बनेका नियमले हुलाकबाट पठाउन निषेध गरिएको हुलाक वस्तु।

१६क. साधारण पत्रद्वारा पठाउन नहुने चिजहरु : कसैले पनि साधारण पत्रद्वारा नगद, चेक, ड्राफ्ट हुन्डी वा त्यस्तै अन्य चिज वस्तु पठाउन हुँदैन । यसरी पठाउन नहुने चिज वस्तु कसैले साधारण पत्रबाट पठाउँदा त्यस्तो चिजवस्तु हानि नोक्सानी हुन गएमा हुलाक अड्डा त्यसको जवाफदेही हुने छैन ।

१७. हुलाक वस्तुहरु हुलाकबाट पठाउने सम्बन्धमा नियमहरु बनाउने अधिकार :
(१) हुलाक वस्तुहरु हुलाकबाट पठाउने वा डेलिभरी गर्ने सम्बन्धमा नेपाल सरकारले नियमहरु
बनाउन सक्नेछ ।

(२) उपदफा (१) ले दिएको अधिकारको सर्वसामान्यतामा कुनै प्रतिकूल प्रभाव नपारी खास गरेर ती नियमहरुमा देहायका कुराहरुको व्यवस्था गर्न सकिनेछ :–
(क) हुलाकबाट पठाउन नहुने वस्तुहरु,
(ख) हुलाकबाट वस्तुहरु पठाउन सकिने अवस्था,
(ग) यो ऐन वर्खिलाप हुलाकबाट पठाइएका वस्तुहरु रोक्का गरी राख्ने त्यस्तो कारबाही टुंगो लगाउने,
(घ) हुलाक वस्तुहरु पोष्टिङ वा डेलिभरी गर्दा भरपाई वा निस्सा लिने दिने र त्यसको भरपाई वा निस्सा वापत लाग्ने थप दस्तुर,
(ङ) हुलाक वस्तुहरुको खाम तथा खोल, त्यसको ढाँचा, नाप, अधिकतम तौल र खामिने वस्तुहरु नियमित गर्ने र ती हुलाक वस्तुहरुको प्रयोग नियमित गर्ने,

(च) हुलाक मञ्जूषा (पोष्टबक्स) को व्यवस्था गर्ने र सो प्रयोग गरे वापत लाग्ने दस्तुर तोक्ने,
(छ) बन्द थैला (पोष्ट व्याग) को सहुलियत प्रदान गर्ने र सो बापतको दस्तुर तोक्ने,
(ज) आन्तरिक तथा वैदेशिक द्रूत डाँक सेवा सञ्चालन गर्ने ।
(३) हुलाक वस्तुहरु पोष्टिङ्ग गर्ने समय र तरिका महानिर्देशकले समय समयमा आदेशद्वारा तोकिदिए बमोजिम हुनेछ ।

१८. भन्सार महसुल असुल गरी हुलाक वस्तु डेलिभरी गर्ने : (१) विदेशवाट प्राप्त भएको हुलाक वस्तुमा भन्सार महसुल लाग्ने कुनै बस्तु रहेको भए शंका लागेमा हुलाक अड्डाले त्यस्तो हुलाक वस्तुको डेलिभरी रोक्का राख्न सक्नेछ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम रोक्का राखेको हुलाक वस्तु हुलाक हाकिमले स्थानीय भन्सार अधिकारीको रोहवरमा खोली भन्सार महसुल लाग्ने वस्तु फेला परेमा प्रचलित कानून बमोजिम लाग्ने भन्सार महसुल कायम गराई सो रकम हुलाकबाट डेलिभरी पाउने व्यक्ति वा स्थानीय भन्सार कार्यालयमा बुझाएको निस्सा पेश गरेपछि हुलाक वस्तु डेलिभरी दिनेछ ।
(२क) हुलाक हाकिम र स्थानीय भन्सार अधिकारीले रोक्का रहेको मालसामान प्रापकको रोहवरमा खोली भन्सार महसुल कायम गरिसकेपछि हुलाक अड्डाको विवरण खातामा समेत हस्ताक्षर गर्नुपर्नेछ ।
(३) भन्सार महसुल लाग्ने हुलाक वस्तु डेलिभरी हुन नसकेमा वा प्रापकले डेलिभरी लिन नचाहेमा वा प्रेषकलाई फिर्ता पठाउनु नपर्ने भएमा वा प्रापकलाई सूचना दिएको पैँतालीस दिनसम्ममा पनि डेलिभरी लिन नआएमा हुलाक अड्डाले त्यस्ता हुलाक वस्तु लिलाम बिक्री गरी त्यसबाट प्राप्त रकम राजस्वमा आम्दानी बाँध्नेछ ।

१९. निकासी वा पैठारी गर्न मनाही भएका मालसामानको सम्बन्धमा कारबाही गर्ने : प्रचलित कानून बमोजिम नेपाल ………… बाहिर वा भित्र निकासी वा पैठारी गर्न मनाही भएको कुनै मालसामान हुलाकबाट निकासी पैठारी हुन लागेको छ भन्ने शंका लागेमा त्यस्ता मालसामान वा डाँक नै रोक्का राखी सो कुराको तलासी लिने वा लिन लगाउने अधिकार नेपाल सरकारबाट अधिकारप्राप्त अधिकारीलाई हुनेछ । तलासीबाट प्राप्त भएको निकासी वा पैठारी गर्न मनाही भएको त्यस्तो मालसामान आवश्यक कानूनी कारवाहीको लागि प्रचलित कानून बमोजिम अधिकारप्राप्त अधिकारीसमक्ष बुझाइदिनुपर्नेछ ।

२०. सार्वजनिक हितका निमित्त प्रयोग गर्न पाउने अधिकार : (१) कुनै सार्वजनिक संकटकालीन अवस्था आइपरेमा वा सार्वजनिक शान्ति सुरक्षाको निमित्त आवश्यक परेमा नेपाल सरकार वा सो कामको लागि नेपाल सरकारबाट अधिकार भएको कुनै अधिकृतले लिखित आदेश पठाई हुलाकबाट चलान गर्दाको अवस्थाको कुनै खास हुलाक वस्तु वा कुनै खास किसिमको हुलाक वस्तुलाई सोही आदेशमा तोकिए बमोजिम रोक्का गरी राख्न वा टुंगो लगाउन निर्देश दिन सक्नेछ।
(२) कुनै सार्वजनिक संकटकालीन अवस्था आइपरेको हो होइन वा उपदफा (१) अन्तर्गत गरिएको कुनै काम सार्वजनिक शान्ति सुरक्षाको निमित्त हो होइन भन्ने प्रश्न उठेमा तत्सम्बन्धमा नेपाल सरकारले गरिदिएको प्रमाणपत्रहरुलाई सबूद मानिनेछ ।

२१. नक्कली टिकट वा चलन गरिसकेको टिकट लागि आएका हुलाक वस्तुहरुमा कारबाही
गर्ने अधिकारः (१) नक्कली टिकट वा चलन गरिसकेको टिकट लागेको कुनै हुलाक वस्तु हुलाकबाट प्राप्त हुन आएमा सम्बन्धित हुलाक हाकिमले म्याद तोकी सो म्यादभित्र आफैं वा वारिस पठाई सो वस्तु लिन हुलाक अड्डामा हाजिर हुन आउनु भनी ठेगानावालाका नाउँमा लिखित सूचना पठाउनु पर्दछ ।
(२) म्यादभित्र हुलाक अड्डामा ठेगानावाला वा निजको प्रतिनिधि हाजिर भई नक्कली टिकट वा चलन गरिसकेको टिकट लागेको र पठाउनेको नाम र ठेगाना जनाएको जति हिस्सा हुलाक हाकिमलाई बुझाई दिन मंजुर गरेमा सो हुलाक वस्तु ठेगानावाला वा निजको प्रतिनिधिलाई डेलिभरी गरिदिनुपर्छ ।
(३) म्यादभित्र ठेगानावाला वा निजको प्रतिनिधि हाजिर नभएमा वा हाजिर भए तापनि उपदफा (२) बमोजिम चाहिएको हुलाक वस्तुको सम्बन्धित भाग बुझाई दिन मञ्जुर नगरेमा त्यस्तो हुलाक बस्तुलाई ठेगानावाला वा निजको प्रतिनिधिलाई डेलिभरी नगरी महानिर्देशकले तोकिदिएको तरिकाले टुंगो लगाइनेछ ।
स्पष्टीकरणः यस दफाको प्रयोजनको निमित्त “हुलाक टिकट” भन्नाले विदेशी मुलुकको
हुलाक टिकटलाई समेत जनाउँछ ।

२२. समाचार–पत्र पत्रिका र अरु वस्तुहरु रोक्का गर्ने अधिकारः (१) हुलाकबाट पठाउन दफा
१६ ले मनाही गरेको भन्ने शंका लागेको कुनै समाचारपत्र, पत्रिका, किताव वा अरु लिखतलाई हुलाकबाट चलान गर्दाको अवस्थामा रोक्का गर्ने अधिकार सम्बन्धित हुलाक हाकिमलाई हुनेछ ।
(२) सम्बन्धित हुलाक हाकिमले उपदफा (१) अन्तर्गत रोक्का गरिएको हुलाक वस्तुलाई नेपाल सरकारबाट तोकिएको सम्बन्धित अधिकृत छेउ बुझाई दिनु पर्दछ र रोक्का गरिएको कुराको सूचना अधिकृतले ठेगानावालालाई दिनु पर्छ ।
(३) नेपाल सरकारबाट अधिकारप्राप्त अधिकृतलेजाँची हेर्दा लेखिए बमोजिम मनाही भएको कुनै समाचार, पत्रपत्रिका, किताव वा अरु लिखत भएको भन्ने लागेमा आफूले उचित देखे बमोजिमको आदेश दिन सक्नेछ र त्यस्तो कुनै कुरा भएको भन्ने नलागेमा र तत्काल प्रचलित अरु नेपाल कानून बमोजिम पनि कब्जा गर्नुपर्ने नभएमा, त्यस्तो हुलाक वस्तुलाई फुकुवा गरिदिनेछ ।
तर,
(क) त्यसरी रोक्का भएको हुलाक वस्तुसँग सरोकार भएको कुनै व्यक्तिले रोक्का भएको मितिले २ महिनाभित्र सो वस्तु फुकुवा गरी पाउँ भन्ने नेपाल सरकारबाट अधिकार प्राप्त अधिकृतसमक्ष निवेदनपत्र दिन सक्नेछ र सो अधिकृतले त्यस्तो निवेदनपत्र उपर विचार गरी आफूले उचित देखेको आदेश दिन सक्नेछ ।
(ख) रोक्का गरिएको हुलाक वस्तु फुकुवा गरी पाउँ भन्ने कुनै निवेदन अस्वीकृत भएमा निवेदकले अस्वीकृतको आदेशको सूचना पाएका मितिले २ महिनाभित्र हुलाक वस्तु फुकुवा गराई पाउँ भनी जिल्ला अदालतमा निवेदन दिन सक्नेछ र जिल्ला अदालतमा निवेदन दिँदा रोक्का भएको हुलाक वस्तुमा दफा १६ ले मनाही भएको समाचारपत्र, पत्रिका, किताव वा अरु लिखत थिएन भन्ने कुराको आधार लिएको हुनुपर्छ ।

२३……………………

२४. अधिकार क्षेत्रमा प्रतिबन्ध : दफा २२ अन्तर्गत दिइएको कुनै आदेश वा गरिएको कुनै कारबाहीको सम्बन्धमा सो दफाको उपदफा (३) को प्रतिबन्धात्मक वाक्यांश (ख) बमोजिम बाहेक कुनै अदालतमा प्रश्न उठाउन सकिने छैन ।