परिच्छेद– ८ धनादेश (मनी अर्डर)

परिच्छेद– ८ धनादेश (मनी अर्डर)

३७. धनादेशको व्यवस्था गर्ने र तत्सम्बन्धी नियमहरु बनाउने अधिकार : (१) नेपाल सरकारले
धनादेशको व्यवस्थाबाट हुलाक अड्डाहरु मार्फत साना–साना रकमहरु आदान प्रदान हुने व्यवस्था गर्न र तत्सम्बन्धी नियमहरु बनाउन सक्नेछः–
(२) उपदफा (१) ले दिएको अधिकारको सर्वसामान्यतामा कुनै प्रतिकूल प्रभाव नपारी खास गरेर ती नियमहरुमा देहायका कुराहरुको व्यवस्था गर्न सकिनेछ ।
(क) धनादेशबाट आदान प्रदान गर्न सकिने रकमको हद अंक,
(ख) धनादेश चालू रहने अवधि र
(ग) धनादेश वा तत्सम्बन्धी अरु कुराहरु वापत लाग्ने कमिशन वा महसुलको दर ।

३७क. धनादेश सञ्चालन कोष : (१) नेपाल सरकारले धनादेश रकमको भुक्तानी दिने प्रयोजनको
लागि धनादेश सञ्चालन कोष (रिभल्भिङ फण्ड) स्थापना गर्न सक्नेछ ।
(२) धनादेश सञ्चालन कोषमा नेपाल सरकारले जम्मा गरिदिएको रकम र अन्य तोकिए बमोजिमका रकमहरु रहनेछन्।
(३) धनादेश सञ्चालन कोषको सञ्चालन कार्यविधि तोकिए बमोजिम हुनेछ ।

३८. धनादेश पठाउनेले सो आदेश बमोजिमको रकम फिर्ता माग्न र सो रकम पाउनेको नाम
बदल्न सक्ने : (१) दफा ३७ अन्तर्गत बनेका नियमहरुमा थप कमिशन वा महसुल असूल गर्ने सम्बन्धमा तोकिएको शर्तहरुका अधीनमा रही धनादेशबाट हुलाक अड्डा मार्फत रकम पठाउने व्यक्तिले सो रकम आदेशमा तोकिएको व्यक्तिलाई भुक्तानी गर्न नसकिएमा आफुलाई नै फिर्ता भुक्तानी गराउन वा आफनो निर्देश बमोजिम अर्कै व्यक्तिलाई भुक्तानी गराउन सक्नेछ ।

(२) धनादेश बमोजिम रकम पाउने र धनादेश पठाउने दुवै फेला नपरेमा र धनादेश पठाइएको मितिले १ वर्षको अवधिसम्ममा पनि पठाउने र पाउने कसैले पनि दाबी नगरेमा सो अवधि नाघेपछि सो रकम बापत नेपाल सरकारमा कुनै दाबी लाग्नेछैन ।

३९. हुलाक आदेशको व्यवस्था गर्ने अधिकार : (१) नेपाल सरकारले समय समयमा तोकेका रकम हुलाकद्वारा आदान प्रदान गर्न सक्ने गरी उपयुक्त देखेको ढाँचाको हुलाक आदेश प्रचलनमा ल्याउन सक्नेछ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम प्रचलनमा ल्याइएका हुलाक आदेश पठाउँदा, विक्री गर्दा खारेज गर्दा वा त्यसको भुक्तानी गर्दा लाग्ने कमिशनको दर, अपनाउनु पर्ने तरिका र पालन गर्नुपर्ने अन्य शर्त बन्देजहरुको सम्बन्धमा नेपाल सरकारले नियम बनाउन सक्नेछ ।
(३) हुलाक आदेश विक्री गर्ने र भुक्तानी दिने हुलाक अड्डाको नाम समय समयमा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी महानिर्देशकले तोक्नेछ ।

४०. विदेशी राष्ट्रसँग भएको व्यवस्थालाई लागू गर्ने अधिकार : (१) नेपाल …………. र अरु विदेशी राष्ट्रहरुको बीचमा हुलाक अड्डा मार्फत धनादेशहरु पठाउने र त्यसको भुक्तानी गर्ने सम्बन्धमा भएको व्यवस्थालाई लागू गर्न नेपाल सरकारले नियमहरु बनाउने सक्नेछ ।
(२) उपदफा (१) ले दिएको अधिकार सर्वमान्यतामा कुनै प्रतिकुल प्रभाव नपारी खास गरेर ती नियमहरुमा देहायका कुराहरुको व्यवस्था गर्न सकिनेछ :-
(क) नेपाल ………. बाट त्यस्तो आदेशहरु पठाउँदा र नेपाल……….. मा त्यस्तो आदेशको भुक्तानी गर्दा अपनाउनु पर्ने तरिका र पालन गर्नुपर्ने शर्तहरु, र
(ख) सो बापत लाग्ने कमिशनको दर ।

४१. गलत व्यक्तिलाई धनादेशको भुक्तानी भएमा गर्ने : कुनै व्यक्तिलाई धनादेश बमोजिमको भुक्तानी गर्नुपर्ने भन्दा बढी रकम हुलाक अड्डाका कर्मचारीबाट भुक्तानी गरिएकोमा सो बढी भुक्तानी भएको जति रकम निजले कुनै मनासिव कारण विना फिर्ता नगरेमा वा फिर्ता गर्न इन्कार गरेमा वा कुनै धनादेश बमोजिम कुनै व्यक्तिलाई भुक्तानी गर्नुपर्ने रकम अर्कै व्यक्तिलाई हुलाक अड्डाका कर्मचारीबाट भुक्तानी गरिएकोमा गल्तीले भुक्तानी भएको रकम निजले कुनै मनासिब कारण बिना फिर्ता नगरेमा वा गर्न इन्कार गरेमा महानिर्देशकबाट अधिकार पाएको हुलाक अड्डाको कर्मचारीले त्यस्तो फिर्ता लिनु पर्ने रकम त्यस्ता व्यक्तिबाट सरकारी मालपोत बाँकी सरहको कारबाही गरी असूल उपर गर्नुपर्छ । त्यस्तो रकम फिर्ता गर्नु नपर्ने कुनै मनासिब माफिकको कारण भएमा सम्बन्धित व्यक्तिले नै सो कारण पेश गर्न र प्रमाणित गर्न सक्नुपर्छ ।

४२. धनादेशसम्बन्धी दायित्वबाट बचाउ : देहायको काम कुरामा नेपाल सरकारउपर वा हुलाक अड्डाका कुनै कर्मचारी उपर कुनै नालेश, उजूर लाग्न वा कानूनी कारबाही चल्न सक्ने छैन :-
(क) यस परिच्छेद अन्तर्गत बनेका कुनै नियम अन्तर्गत गरेको कुनै काम कुरा, वा
(ख) धनादेश पठाउने व्यक्तिले धनादेशको रकम भुक्तानी पाउने व्यक्तिको नाम वा ठेगाना दिँदा गलत वा अपूरो गरिदिएको कारणले गलत भुक्तानी हुन गएकोमा,
तर धनादेशको रकम भुक्तानी पाउनेव्यक्तिको परिचय थाहा हुन चाहिने पर्याप्त विवरण प्राप्त भएको छ भन्ने विश्वास गर्न सकिने मनासिब माफिकको कारण भई त्यस्तो अपूरो नाम वा ठेगाना स्वीकार गरिएको भए मात्र त्यसरी नाम वा ठेगाना अपूरो गरी दिएको कारणले गलत भुक्तानी हुन गएकोमा नालेश, उजूर वा कानूनी कारबाईबाट सम्बन्धित हुलाक अड्डाको कर्मचारीले छुटकारा पाउनेछ, वा
(ग) हुलाक अड्डाको कर्मचारीको जानाजान जालसाजी वा गफलत नभै अरु साधारण आकस्मिक भुलचुकको कारण कुनै धनादेशको रकम भुक्तानी गर्न इन्कार गरिएको वा ढिलाई भएकोमा, वा
(घ) धनादेश पठाइएको मितिले १ वर्षको अवधि नाघेपछि त्यसको गलत भुक्तानी हुन गएकोमा, वा
(ङ) नेपाल सरकार अधीनको बाहेक अरु कुनै हुलाक अड्डाको कुनै कर्मचारीले नेपाल …………. बाहिर कुनै धनादेशको गलत भुक्तानी गरेको वा ढिलो भुक्तानी गरेकोमा ।