परिच्छेद– ९ सजाय र कार्य प्रणाली

परिच्छेद– ९ सजाय र कार्य प्रणाली

४३. डाँक थैला वा हुलाक वस्तुहरु ओसार्ने वा डेलिभरी गर्ने काममा लगाइएका व्यक्तिहरुले
खराब आचरण गरेमा सजाय : हुलाकबाट चलान गर्दाको अवस्थामा डाँक, थैला वा हुलाक वस्तु ओसार्ने वा डेलिभरी गर्ने काममा लगाइएको व्यक्तिले देहायको कसूर गरेमा निजलाई एक हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछः–

(क) काममा लगाइएको बखत मादक पदार्थले बेसूर भई बसेमा, वा
(ख) डाँक, थैला वा हुलाक वस्तुको सुरक्षा खतरामा पर्ने गरी हेलचक्राई वा अरु खराब आचरण गरेमा, वा
(ग) डाँक, थैला वा हुलाक वस्तु ओसार्ने वा डेलिभरी गर्ने काममा ढिलो गरेमा वा ढिलो हुने गरी यताउता घुमफिर गरेमा, वा
(घ) डाँक, थैला वा हुलाक वस्तु सुरक्षित गरी ओसार्न वा डेलिभरी गर्न मनासिव माफिक ध्यान नदिएमा र मेहनत नगरेमा ।

४४. डाँक थैला वा हुलाक वस्तुहरु ओसार्ने वा डेलिभरी गर्ने काममा लगाइएका व्यक्तिले
अनुमति नलिई वा सूचना नदिई आफूखुसी आफनो काम छोडेमा सजाय : हुलाकबाट चलान गर्दाको अवस्थामा डाँक, थैला वा हुलाक वस्तु ओसार्ने वा डेलिभरी गर्ने काममा लगाइएको व्यक्तिले अनुमति नलिई वा १ महीनाको पूर्वसूचना नदिई आफु खुशी आफनो अड्डाको काम छोडेमा निजलाई एक हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ ।

४५. हुलाक वस्तुहरु ओसार्ने वा डेलिभरी गर्ने काममा लगाइएको व्यक्तिले झुट्ठा कुरा दर्ता गरेमा सजाय : हुलाकबाट चलान गर्दाको अवस्थामा हुलाक वस्तु ओसार्ने वा डेलिभरी गर्ने काममा लगाइएको र सो काम दर्ता किताब खडा गरी राख्नुपर्ने गरी कर्तव्य तोकिएको व्यक्तिले नगएको ठाउँमा गएको वा डेलिभरी नगरेको हुलाक वस्तु डेलिभरी गरेको भन्ने कुरा विश्वास परोस् भन्ने मनसायले दर्ता किताबमा कुनै झुट्ठा कुरा दर्ता गरेमा वा गराएमा निजलाई एक हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ ।

४६. हुलाक वस्तुहरु चोरी गर्ने, हिनामिना गर्ने, दबाउने, नष्ट गर्ने वा फयाँक्ने इत्यादि काम गरेमा सजाय : (१) हुलाक अड्डाको कर्मचारी वा डाँक परिवहनको काममा लागेका व्यक्ति वा संस्था वा अरु कसैले हुलाकबाट चलान गर्दाको अवस्थामा डांक, थैला वा हुलाक वस्तु वा त्यसमा रहेका चिज, बस्तु चोरी गरेमा, झिकेमा, फयाँकेमा, हिनामिना गरेमा वा नष्ट गरेमा वा जुनसुकै उद्देश्यले दबाएमा वा क्षति पुर्याएमा निजबाट बिगो समेत असूल गरी निजलाई पाँच वर्षसम्म कैद वा पचास हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय हुनेछ ।

(२) हुलाकबाट चलान गर्न हुलाक अड्डामा पोष्टिङ गर्न ल्याउने हुलाक वस्तुहरु बुझिलिने काममा लगाइएको कर्मचारीले कसैसँग हुलाक वस्तुमा टिकट टाँसी दिउँला भनी टँसाई लिनु दिनु पर्ने अड्डा भित्रै वा अन्यत्र ठाउँमा पैसा लिई टिकट टाँसी नदिई हिनामिना गरेमा, त्यसरी लिए खाएको बिगो भराई निजलाई बढीमा एक वर्षसम्म कैद वा दश हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ ।

४७. हुलाक वस्तुहरु खोलेमा, रोक्का गरिराखेमा वा ढिलो गरी ओसारेमा वा डेलिभरी गरेमा
सजाय : आफनो कर्तव्यको विपरीत हुलाक अड्डाको कर्मचारीले हुलाकबाट चलान गर्दाको अवस्थामा हुलाक वस्तु खोलेमा वा खोलाएमा वा जानी जानी रोक्का गरेमा वा गराएमा वा ढिलो गरी ओसारेमा वा ओसार्न लगाएमा वा ढिला गरी डेलिभरी गरेमा वा गराएमा निजलाई बढीमा एक वर्षसम्म कैदै वा दश हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ ।
तर यो ऐनले दिएको अधिकार अन्तर्गत वा नेपाल सरकारको लिखित आदेश बमोजिम वा अधिकार प्राप्त अदालतका निर्देश बमोजिम कुनै हुलाक वस्तु खोलेको, रोक्का राखेको वा ओसार्न वा डेलिभरी गर्न ढिलो गरेकोमा यस दफाको कुनै कुरा लागू हुने छैन ।

४७क. डाँक परिवहनमा बाधा विरोध गरेमा सजाय : निर्धारित समय तालिका अनुसार डाँक परिवहन गराउँदा, कसैले बाधा विरोध गरेमा निजलाई दुई हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ ।

४८. बढी हुलाक टिकट लिएमा र सरकारी चिन्हमा जालसाजी गरेमा सजाय : हुलाक अड्डाको कर्मचारीले देहायको कुनै कसूर गरेमा निजलाई बढीमा एक वर्षसम्म कैदै वा दश हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ ।
(क) जालसाजी गरी हुलाक वस्तुमा झुठ्ठा सरकारी चिन्ह लगाएमा, वा
(ख) हुलाक वस्तुमा लगाइएको सरकारी चिन्ह जालसाजी गरी हेरफेर गरेमा वा हटाएमा वा मेटेमा, वा

(ग) हुलाक वस्तु डेलिभरी गर्ने काम सुम्पिएकोमा, सो वस्तुको यो ऐन बमोजिम नलाग्ने हुलाक टिकटको कुनै रकम जानी जानी मागेमा वा प्राप्त गरेमा ।

४९. हुलाक अड्डाका लिखतहरु जालसाजी गरी बनाएमा, हेरफेर गरेमा, दबाएमा वा नष्ट गरेमा सजाय : कसैले जालसाजी गरी कुनै लिखत गलत किसिमसंग तयार गरेमा वा कुनै लिखत हेरफेर गरेमा वा दबाएमा वा नष्ट गरेमा निजलाई बढीमा दुई वर्षसम्म कैदै वा बीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ ।

५०. हुलाक महसुल नतिरेको हुलाक वस्तुहरु जालसाजी गरी पठाउनेलाई सजाय : हुलाक अड्डाको कर्मचारीले यो ऐन अन्तर्गत तोकिएको तरीका अनुसार हुलाक महसुल तिर्नुपर्ने नतिरेको वा असूल गर्नुपर्ने नगरिएको कुनै हुलाक वस्तुलाई जालसाजी गर्ने नियतले हुलाकबाट चलान गरेमा वा हुलाक थैलामा राखेमा, निजलाई बढीमा दुई वर्षसम्म कैद वा बीस हजार रुपैयाँसम्म वा दुवै सजाय हुनेछ ।

५१. दफा ३ उल्लंघन गरेमा सजाय : (१) कुनै व्यक्तिले देहायको कुनै कसूर गरेमा निजलाई सो कसूरसंग सम्बन्धित प्रत्येक चिठ्ठी वापत बढीमा ने.रु. पच्चीससम्म जरिवाना हुनेछः–
(क) दफा ३ बमोजिमको नेपाल सरकारको एकाधिकार भित्रको कुनै चिट्ठी हुलाक बाहेक अर्कै साधनबाट ओसारेमा, वा
(ख) त्यस्तो एकाधिकार भित्रको कुनै चिट्ठी हुलाक बाहेक अर्कै साधनबाट ओसार्ने कामसँग सम्बन्धित अरु कुनै काम गरेमा, वा
(ग) त्यस्तो एकाधिकार भित्रको कुनै चिट्ठी हुलाक बाहेक अर्कै साधनबाट पठाएमा वा पठाउनको निमित्त दिएमा वा डेलिभरी गरेमा, वा
(घ) दफा ३ को देहायका (क), (ख) वा (ग) मा लेखिए बमोजिम चिट्ठीहरु हुलाक बाहेक अर्कै साधनबाट पठाउन जम्मा गरेमा ।
(२) कुनै व्यक्तिले यस दफा अन्तर्गत सजाय हुने कसूरको प्रमाणित भैसकेपछि फेरी पनि सोही कसूर गरेमा, निजलाई त्यस्तो प्रत्येक कसूर वापत ने.रु. पचाससम्म जरिवाना हुनेछ ।

 

५२. दफा (४) उल्लंघन गरेमा सजाय : (१) दफा ४ उल्लंघन गरी कुनै व्यक्तिले चिट्ठीहरु ओसारेमा, प्राप्त गरेमा, पठाउनको निमित्त दिएमा वा डेलिभरी गरेमा, निजलाई त्यस्तो प्रत्येक चिट्ठी वापत बढीमा ने.रु. पचाससम्म जरिवाना हुनेछ ।
(२) कुनै व्यक्तिले यस दफा अन्तर्गत सजाय हुने कसूर गरेको प्रमाणित भईसकेपछि फेरी फेरी पनि सोही कसूर गरेमा निजलाई त्यस्तो प्रत्येक कसूर वापत बढीमा ने.रु. दुई सयसम्म जरिवाना हुनेछ ।

५३. दफा १३ अन्तर्गत बनेका नियमहरु उल्लंघन गरेमा सजाय : (१) हुलाक टिकटहरु बिक्री गर्न नियुक्त भएको व्यक्तिले दफा १३ को उपदफा (२) को खण्ड (क) अन्तर्गत बनेको कुनै नियमद्वारा तोकिएको भन्दा बढी मूल्य लिई हुलाक टिकट बिक्री गरेमा त्यसरी लिएको बढी रकम निजबाट भराई निजलाई एक हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ ।
(२) कुनै व्यक्तिले दफा १३ अन्तर्गत बनेको अरु कुनै नियम उल्लंघन गरेमा निजलाई बढीमा ने.रु. दुई सय सम्म जरिवाना हुनेछ ।

५४. दफा १६ वा दफा १७ उल्लंघन गरेमा सजाय : (१) कुनै व्यक्तिले दफा १६ वा दफा १७
उल्लंघन गरी हुलाकबाट कुनै हुलाक वस्तु वा अरु चिज वस्तु पठाएमा वा पठाउनको निमित्त दिएमा निजलाई बढीमा एक वर्षसम्म कैदै वा दश हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ ।
(२) दफा १६ वा दफा १७ मा लेखिएको कुराहरु उल्लंघन गरी पठाइएको भन्ने आरोपमा हुलाक वस्तु हुलाक अड्डामा रोक्का रहे तापनि सो पठाउनेले हुलाकको उचित समयमा वस्तुको डेलिभरी भए सरह मानिई कुनै कारवाई गर्न बाधा हुने छैन ।

५५. पत्र मञ्जूषा विगार्नेलाई सजाय : कुनै व्यक्तिले हुलाक वस्तुहरु खसाल्न हुलाक अड्डाबाट
राखिएको पत्र मञ्जूषामा आगो, सलाई वा बत्ती वा विष्फोटक, खतरनाक, फोहर, दुर्गन्ध वा हानिकारक वस्तु, वा तरल पदार्थ राखेमा वा पत्र मञ्जूषामा फोहर मैला गरेमा वा पत्र मञ्जूषामा त्यसको कुनै अङ्ग वा त्यसमा भएको वस्तुलाई हानी पुग्न सक्ने गरी कुनै काम गरेमा क्षतिग्रस्त पत्र मंजूषा मर्मत गर्न लगाई निजलाई पाँच सय रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ ।

 

५६. हुलाक अड्डा वा पत्र मञ्जूषालाई बेरुप पार्नेलाई सजाय : कुनै व्यक्तिले हुलाक अड्डा वा हुलाक वस्तुहरु खसाल्नको निमित्त हुलाक अड्डाबाट राखिएको पत्र मञ्जूषामा कुनै विज्ञापन, सूचना, सूचीपत्र, लिखित, बोर्ड वा अरु कुनै चिज वस्तु टाँसेमा, लगाएमा, वा रंग रोगन लगाई वा अरु कुनै किसिमबाट बेरुप पारेमा, बेरुप पारिएकोपत्र मञ्जूषा मर्मत गर्न लगाई निजलाई पाँचसय रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ ।

५७. झुट्ठा विवरण भरेमा सजाय : हुलाकबाट पठाइने कुनै हुलाक वस्तु वा त्यस्मा रहेका कुनै चिज वस्तु वा त्यस्को मूल्यको सम्बन्धमा कुनै विवरणपत्र भर्नु पर्ने भएको व्यक्तिले जानी जानी कुनै झुट्ठा कुरा भरी दिएमा निजलाई बढीमा एक हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ ।

५८. डाँक रोक्का गरेमा वा खोलेमा वा डाँक थैला भिजाएमा वा हस्तान्तरण गर्न ढिलासुस्ती
गरेमा सजाय : कुनै व्यक्तिले यो ऐन वा नेपाल सरकारको आदेश वा अधिकार प्राप्त अधिकारी वा अदालतको आदेश बमोजिम बाहेक हुलाकबाट चलान गर्दाको अवस्थामा कुनै डाँक थैला वा हुलाक वस्तु निर्दिष्ट स्थानमा नपुग्दै कुनै बहानाले बीचमा रोकेमा वा खोलेमा वा डाँक थैला भिजाएमा वा डाँक वा हुलाक वस्तु हस्तान्तरण गर्ने काममा खटिएका कर्मचारीलाई सो गर्नमा बाधा विरोध गरेमा निजलाई तीन महीनासम्म कैद वा पाँच हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ ।

५९. गलत डेलिभरी भएको हुलाक वस्तु वा डाँक थैलालाई आफूसाथ राखिछोडेमा सजाय : कुनै व्यक्तिले हुलाकबाट चलान गर्दाको अवस्थामा अर्कै व्यक्तिलाई डेलिभरी गर्नुपर्ने कुनै हुलाक वस्तु वा डाँक थैलालाई जालसाजी गरी आफूसाथ राखी छोडेमा वा जानी जानी दबाएमा वा फ्याँकी दिएमा वा रोक्का गरेमा वा हुलाक अड्डाको कर्मचारीको आदेश बमोजिम फिर्ता डेलिभरी नगरेमा वा फिर्ता डेलिभरी गर्न इन्कार गरेमा निजलाई बढीमा दुई हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ ।

६०. चिट्ठीको डेलिभरीमा बाधा दिएमा सजाय : कुनै व्यक्तिले अरु व्यक्तिलाई हानी पुर्याउने खास बदनियतले सो व्यक्तिलाई डेलिभरी हुनुपर्ने कुनै चिट्ठी खोलेमा वा खोलाएमा वा डेलिभरी गर्ने काममा कुनै तवरले बाधा पुर्याउने काम गरेमा निजलाई  एक हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ ।
तर ठेगानावाला नावालिग रहेछ वा अरु व्यक्तिको संरक्षणमा बसेको रहेछ भने त्यस्तो ठेगानावालाको बाबु, आमा वा संरक्षकले उपरोक्त कुनै काम कुरा गरेकोमा यो दफा लागू हुने छैन ।

६१. हुलाक टिकट लागेको लिखतको कुरा मेटेमा वा लिखतमा लागेको हुलाक टिकट झिकेमा
सजाय : कुनै व्यक्तिले जालसाजी गरी वा नेपाल सरकारको हानि नोक्सानी गराउने वदनियतले कुनै लिखतको प्रयोजनको निमित्त सो लिखतमा टाँसेको हुलाक टिकट अर्कै लिखतमा प्रयोग गर्न हुने गर्न लिखतको कुरा मेटेमा वा हुलाक टिकट नै झिकेमा निजलाई बढीमा तीन वर्षसम्म कैदै वा तीस हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ ।

६१क. हुलाक टिकट झिकेमा सजाय : हुलाक अड्डाको कर्मचारी वा डांक परिवहनमा लागेका
व्यक्तिले हुलाक महसुल वापत हुलाक वस्तुमा टांसिएको हुलाक टिकट चोरी गरेमा, झिकेमा, फ्याँकेमा वा कुनै प्रकारले नष्ट गरेमा निजलाई त्यस्तो टिकटको विगो असूल गरी एक हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ ।

६२. अघि प्रयोग भै सकेको हुलाक टिकट प्रयोग गरेमा सजाय : कुनै व्यक्तिले जालसाजी गरी
वा नेपाल सरकारको हानी नोक्सानी गराउने बदनियतले अघि प्रयोग भै सकेको भन्ने थाहा भएको कुनै हुलाक टिकटलाई पुनः प्रयोग गरेमा नेपाल सरकारलाई क्षति पुग्न गएको रकम निजबाट असूल गरी एक वर्षसम्म कैद र दश हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ ।

६३. हुलाक टिकटमा लगाइएको सरकारी चिन्ह मेटेमा सजाय : कुनै व्यक्तिले जालसाजी गरी वा नेपाल सरकारको हानी नोक्सानी गराउने बदनियतले कुनै हुलाक टिकट प्रयोग भै रद्दी भैसकेको भन्ने जनाउन लगाइएको सरकारी चिन्हलाई मेटेमा, त्यस्तो सरकारी चिन्ह मेटेको कुनै हुलाक टिकट आफनो साथमा राखी छाडेमा वा बेच बिखन गरेमा निजलाई एक वर्षसम्म कैद र दश हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना हुनेछ ।

 

६४. हुलाक टिकट वा हुलाक वस्तु सम्बन्धी कसूरमा थप सजाय : कुनै व्यक्तिले हुलाक टिकट,
हुलाक आदेश वा जवाफीपत्र (कुपन) र हुलाकबाट चलान गर्दाको अवस्थाको हुलाक वस्तु वा त्यसमा रहेको कुनै चिज वस्तुको चोरी, डाँका, कीर्ते वा जालसाजी गरेमा त्यस्तो कसूर वापत प्रचलित नेपाल कानून बमोजिम हुने सजायमा थप एक वर्षसम्म कैदै वा एकहजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय हुनेछ ।

६५. कसूर गर्न प्रयत्न गरेमा वा दुरूत्साहन गरेमा सजाय : यो ऐन अन्तर्गत सजाय हुने कुनै कसूर गर्न प्रयत्न गर्ने वा दुरूत्साहन गर्ने व्यक्तिलाई सोही कसूर गर्नेलाई सरह सजाय हुनेछ ।

६६. हुलाक अड्डाको सम्पत्ति भन्ने प्रमाणित गर्नु पर्याप्त हुने : हुलाकद्वारा पठाइएको हुलाक वस्तु वा डाँक थैलाको सम्बन्धमा भएको कुनै कसूरमा मुद्दा चलाउँदा, सो वस्तु मोल पर्ने वा नपर्ने जे भए तापनि हुलाक अड्डाको सम्पत्ति हो भन्ने प्रमाणित गर्नु पर्याप्त हुनेछ ।

६७. यो ऐन अन्तर्गतको मुद्दा सरकारवादी हुने : यो ऐन अन्तर्गत सजाय हुने कसूर सम्बन्धी मुद्दामा नेपाल सरकार वादी हुनेछ ।

६८. ………….

६८क. मुद्दा हेर्ने अधिकार : (१) दफा ४३, ४४, ४५, ४७क, ५१, ५२, ५३, ५५, ५६, ५७, ५९, ६० र ६१क बमोजिम सजाय हुने कसूरसम्बन्धी मुद्दाको कारबाही र किनारा गर्ने अधिकार सम्बन्धित क्षेत्रीय निर्देशकलाई हुनेछ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिमको मुद्दा हेर्ने अधिकारीलाई जिल्ला अदालतलाई भए सरहको अधिकार हुनेछ ।
(३) उपदफा (१) बमोजिम क्षेत्रीय निर्देशकले गरेको निर्णय उपर सम्बन्धित उच्च अदालतमा पुनरावेदन लाग्नेछ ।

(४) जिल्ला अदालतले आफू समक्ष दायर भएको हुलाक अपराध सम्बन्धी मुद्दाको कारवाही गर्दा सो मुद्दाको रोहबाट सम्बन्धित अभियुक्तले उपदफा (१) मा उल्लेखित दफाहरुसँग सम्बन्धित कुनै कसूर समेत गरेको देखिएमा जिल्ला अदालतले त्यस्तो कसूर सम्बन्धी मुद्दामा समेत कारवाही र किनारा गर्न सक्नेछ ।
(५) हुलाक अपराध सम्बन्धमा तहकिकात गर्दा एकै व्यक्तिले एकभन्दा बढी कसूर गरेको वा एउटै हुलाक वस्तुको सम्बन्धमा विभिन्न व्यक्तिले छुट्टाछुट्टै कसूर गरेकोमा त्यस्ता कसूर सम्बन्धी मुद्दा हेर्ने अधिकार बेग्लाबेग्लै क्षेत्रीय निर्देशकको अधिकार क्षेत्रभित्र पर्ने रहेछ भने त्यस्ता कसूरहरु सम्बन्धी मुद्दाको कारवाही र किनारा गर्ने अधिकार त्यस्तो हुलाक वस्तु डेलिभरी दिने हुलाक अड्डा रहेको क्षेत्रको क्षेत्रीय निर्देशकलाई हुनेछ ।
(६) एकै व्यक्तिले गरेको हुलाक अपराधी सम्बन्धी विभिन्न कसूरहरु वा विभिन्न व्यक्तिहरुले एउटै हुलाक वस्तु सम्बन्धमा गरेको विभिन्न कसूरहरुमध्ये कुनै कसूरसम्बन्धी मुद्दा हेर्ने अधिकार क्षेत्रीय निर्देशकको अधिकारक्षेत्र भित्र र कुनै कसूर सम्बन्धी मुद्दा हेर्ने अधिकार जिल्ला अदालतको अधिकारक्षेत्र भित्र पर्ने रहेछ भने त्यस्तो कसूरहरु सम्बन्धी मुद्दा हेर्ने अधिकार त्यस्तो हुलाक वस्तु डेलिभरी हुने जिल्लाको जिल्ला अदालतलाई हुनेछ ।

६८ख. ………….