परिच्छेद – २ स्थापना, पूँजी र ब्यवस्था

परिच्छेद – २ स्थापना, पूँजी र ब्यवस्था

३. संस्थानको स्थापना ः (१) राष्ट्रिय हित तथा सर्वसाधारण जनताको ज्ञान, जानकारी मनोरञ्जन,
सुविधा वा आर्थिक हितको निमित्त कुनै सञ्चार सेवालाई संस्थानको माध्यमबाट सञ्चालन गर्न
आवश्यक वा उपयुक्त देखिएमा नेपाल सरकारले देहायका कुराहरु खुलाई नेपाल राजपत्रमा सूचना
प्रकाशित गरी कुनै संस्थानको स्थापना र गठन गर्न सक्नेछ ः–
(क) संस्थानको नाम,
(ख) संस्थानको मूल कार्यालय रहने ठाउँ,
(ग) संस्थानको उद्देश्य र काम कर्तब्य ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम स्थापना भएको संस्थानको नाम, कार्यालय वा उद्देश्य तथा काम
कर्तब्यमा कुनै हेरफेर गर्न परेमा नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी त्यस्तो
हेरफेर गर्न सक्नेछ ।
४. संस्थानले शाखा कार्यालय खोल्न सक्ने ः संस्थानले आफ्नो मूल कार्यालय बाहेक नेपाल सरकारको
स्वीकृति लिई आवश्यकतानुसार शाखा कार्यालय खोल्न सक्नेछ ।

५. संस्थान स्वशासित र संगठित संस्था मानिनेः (१) संस्थान अविच्छिन्न उत्तराधिकारवाला स्वशासित
र संगठित संस्था मानिनेछ ।
(२) संस्थानको सबै कामको निमित्त आफ्नो एउटा छुटृै छाप हुनेछ ।
(३) संस्थानले यस ऐन र प्रचलित नेपाल कानूनको अधीनमा रही व्यक्ति सरह चल अचल
सम्पत्ति प्राप्त गर्न, भोग गर्न कुनै किसिमले हस्तान्तरण गर्न सक्नेछ ।
(४) संस्थानले आफ्नो नामबाट नालिश उजूर गर्न र सो उपर पनि सोही नामबाट नालिश
उजूर लाग्न सक्नेछ ।
६. संस्थानको पूँजी, शेयर र शेयर होल्डरहरु ः (१) प्रत्येक संस्थानको अधिकृत पूँजी नेपाल सरकाले
निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।
(२) संस्थानको कूल पूँजीमा कम्तीमा एकाउन्न प्रतिशत शेयर नेपाल सरकारले लिनेछ र
बढीमा पच्चीस प्रतिशत शेयर संस्थानका कर्मचारीलाई तोकिए बमोजिम बिक्री गरिनेछ । बाँकी
रहेको शेयर सर्वसाधारलाई बिक्री गरिनेछ । कर्मचारीले खरिद गरेको शेयर निजले संस्थानको
सेवामा रहुञ्जेल सुक्री बिक्री गर्न पाउने छैन ।
(३) प्रत्येक शेयर अविभाज्य हुनेछ ।
(४) साधारतः संस्थानका कर्मचारीहरु बाहेक कुनै ब्यक्ति वा कम्पनीलाई तोकिएको
प्रतिशत भन्दा बढी शेयर दिनमा प्रतिबन्ध लगाउन सकिनेछ ।
(५) संस्थानको शेयर होल्डरको दायित्व सीमित हुनेछ ।
७. शेयर होल्डर हुन अयोग्यता ः नेपालको नागरिक वा नेपाल कानून अन्तर्गत रजिष्टर भएको कम्पनी
वा सहकारी संस्था वा नेपाल ऐन अन्तर्गत स्थापना भएको कर्पोरेशन वा संगठित संस्था बाहेक अरु
कसैले पनि नेपाल सरकारको स्वीकृति नलिई संस्थानको शेयर किन्न वा शेयर होल्डर बन्न पाउने
छैन ।
८. अनुदान र ऋण लिने अधिकार ः नेपाल सरकारको स्वीकृति लिएर संस्थानले आफ्नो चालू पूँजी
बढाउनको लागि आवश्यक नगद वा जिन्सी ऋण लिन वा अनुदान स्वीकार गर्न सक्नेछ । साधारण
सभाको ब्यवस्था भएपछि कुनै विदेशी राष्ट्र वा एजेन्सीबाट त्यसरी ऋण लिंदा वा अनुदान स्वीकार
गर्दा साधारण सभाको पनि परामर्श लिनु पर्नेछ ।

९. संस्थानको रेखदेख र ब्यवस्था ः यो ऐनमा अन्यथा लेखिएकोमा बाहेक संस्थानको सबै काम
कारवाईको रेखदेख, निर्देशन र ब्यवस्था सञ्चालक समितिले गर्नेछ । तर सञ्चालक समितिले यो
ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियममा उल्लेख गरिएकोमा आफ्नो कर्तब्य र अधिकारहरु मध्ये
आफुले आवश्यक एवं उचित देखेका कर्तब्य र अधिकारहरु महाप्रबन्धक वा एक वा एकभन्दा बढी
सञ्चालकहरुको उप–समिति वा संस्थानका अरु पदाधिकारीले पालन र प्रयोग गर्ने गरी सुम्पन
सक्नेछ ।