परिच्छेद – ३ सञ्चालक समिति

परिच्छेद – ३ सञ्चालक समिति

१०. सञ्चालक समितिको गठन र सञ्चालकहरुको कार्यअवधि ः (१) प्रत्येक संस्थानको सञ्चालक
(समिति यसपछि “समिति” भनिएको) मा देहाय बमोजिम पाँच जना सञ्चालकहरु रहनेछन्ः–
(क) संस्थानको महाप्रबन्धक,
(ख) गैर–सरकारी शेयर होल्डरहरु मध्येबाट साधारण सभाद्वारा निर्वाचित एकजना,
(ग) सरकारी शेयर वापत नेपाल सरकारले मनोनयन गरेको एकजना,
(घ) संस्थानको कार्यक्षेत्र सम्बन्धित क्षेत्रमा ख्याती प्राप्त ब्यक्ति मध्येबाट नेपाल
सरकारले मनोनयन गरेको एकजना, र
(ङ) संस्थानमा काम गर्ने शेयर होल्डर कर्मचारी मध्येबाट निर्वाचित एकजना ।
(२) साधारण सभाद्वारा निर्वाचित हुने ब्यवस्था नभएसम्म वा उपदफा (१) को खण्ड (ङ)
अन्तर्गत शेयरवाला कर्मचारी मध्येबाट निर्वाचित हुने ब्यवस्था नभएसम्म शेयर होल्डरबाट निर्वाचित
हुने सञ्चालक पनि नेपाल सरकारबाट मनोनित हुनेछ ।
(३) समितिको अध्यक्ष नेपाल सरकारले तोक्नेछ र त्यसरी अध्यक्ष नतोकेकोमा समितिको
अध्यक्षतामा संस्थानका महाप्रबन्धकले गर्नेछ ।

(३क) खण्ड (ख), (ग), (घ), र (ङ) अन्तर्गत निर्वाचित वा मननोनीत सञ्चालकहरुको
कार्यावधि चार बर्षको हुनेछ र कार्यावधि सकिएपछि निजहरु पुनः निर्वाचित वा मनोनति हुन
सक्नेछन्।

(४) उपदफा (३क) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएतापनि उपदफा (१) को खण्ड (ग) र (
घ) अन्तर्गत मनोनीत सञ्चालकको कार्यावधि पूरा नहुँदै निजको सटृा नेपाल सरकारले अरु कुनै
ब्यक्तिलाई मनोनयन गर्न सक्नेछ ।
(५) साधारण सभाबाट वा संस्थानका कर्मचारीहरुबाट सञ्चालकको निर्वाचन भै कार्यभार
सम्हालेपछि तिनका हकमा नेपाल सरकारबाट मनोनीत सञ्चालकहरु स्वतः खारेज हुनेछ ।
तर यसरी खारेज भएको ब्यक्ति सञ्चालकमा नियुक्त हुन वा मनोनित हुन यस उपदफाले
बाधा पु¥याएको मानिने छैन ।

(६) …….. ….. …….
११. सञ्चालकको निमित्त अयोग्यता ः देहायको कुनै ब्यक्ति सञ्चालक हुन वा रहन सक्नेछैन ः–
(क) बहुला वा मानसिक सन्तुलन रहित ब्यक्ति,
(ख) नैतिक पतन देखिने फौज्दारी अभियोगमा कसूरदार प्रमाणित भई सो वापत ६
महिनाभन्दा बढी कैदको सजाय पाएको र त्यस्तो कैदको सजाय भोगिसकेको
मितिले पाँचबर्ष भुक्तान नगरेका ब्यक्ति,
(ग) ऋण तिर्न नसकी साहूको दामासाहीमा परेका ब्यक्ति , वा
(घ) संस्थानसँगको कुनै ठेक्का पटृा वा करारमा कुनै प्रकारको निजी स्वार्थ भएको
ब्यक्ति ।
१२. सञ्चालकलाई हटाउन सकिने अवस्था ः (१) देहायको अवस्थामा निर्वाचित सञ्चालकलाई साधारण
सभामा उपस्थित शेयर होल्डरहरुको बहुमतले हटाउन सकिनेछ ः–
(क) दफा ११ मा उल्लिखित कुनै अयोग्यता भएमा, वा
(ख) समितिको अनुमति बिना समितिको बैठकमा लगातार तीन पटकभन्दा बढी
अनुपस्थित भएमा र सो अनुपस्थितिको कारण मनोनित सञ्चालक भए नेपाल
सरकारको दृष्टिकोणमा र निर्वाचित सञ्चालक भए साधारण सभाको दृष्टिकोणमा
मनासिव नदेखिएमा, वा
(ग) दफा १८ उल्लंघन गरी संस्थानसँग भएको कुनै ठेक्का पटृामा हिस्सेदार भएको
प्रमाणित भएमा ।

(२) शेयर होल्डर कर्मचारी मध्येबाट निर्वाचित सञ्चालकको हकमा त्यस्ता शेयर होल्डर
कर्मचारीको बहुमतले अविश्वासको प्रस्ताव पारित गरेमा ।
१३. सञ्चालकको राजीनामा र खाली स्थानको पूर्ति ः (१) कुनै मनोनित सञ्चालकले नेपाल सरकारमा र
निर्वाचित सञ्चालकले समितिमा लिखित सूचना दिई आफ्नो पदबाट राजीनामा दिन सक्नेछ ।
राजीनामा स्वीकृत भएपछि निजले पदत्याग गरेको मानिनेछ ।
(२) कुनै मनोनित वा निर्वाचित सञ्चालकको मृत्यु, राजीनामा वा अरु कुनै कारणबाट
खाली हुन आएमा मनोनयन वा निर्वाचनद्वारा सो खाली स्थानको पूर्ति गरिनेछ र त्यसरी निर्वाचित
वा मनोनित सञ्चालक आफ्नो साविकवालाको बाँकी अवधिसम्म मात्र सो स्थानमा बहाल रहनेछ ।
(३) समितिको गठनमा कुनै त्रुटि भई वा कुनै सञ्चालकको स्थान खाली भई समितिमा
काम कारवाई भएको भए पनि सोही कारणले मात्र भईसकेको त्यस्तो काम कारवाई बदर हुन
सक्दैन ।
१४. सञ्चालकको पारिश्रमिक ः सञ्चालक समितिको अध्यक्ष वा सदस्यलाई तोकिएबमोजिम पारिश्रमिक
वापत संस्थानको शेयर उपलब्ध गराईनेछ ।
१५. समितिको बैठक ः (१) समितिले तोकेको समय र स्थानमा समितिको बैठक बस्नेछ र समितिको
बैठकको कार्यविधि तोकिए बमोजिम हुनेछ । अध्यक्षको अनुपस्थितिमा सञ्चालकहरुले आपूmमध्येबाट
छानेको सञ्चालकले समितिको बैठकको अध्यक्षता गर्नेछ ।
(२) समितिमा तत्काल कायम रहेका सदस्यहरुको कूल संख्याको आधिभन्दा बढी सदस्यहरुले
बैठकमा उपस्थित भएमा समितिको गणपूरक संख्या पुगको मानिनेछ ।
(३) समितिको बैठकमा उपस्थित भई मत दिने सञ्चालकहरुको बहुमतको निर्णय मान्य
हुनेछ । अध्यक्षता गर्ने ब्यक्तिले साधारणतः मत दिन पाउने छैन, तर मत बराबर भएमा निर्णयात्मक
मत दिने पाउनेछ ।
१६. महाप्रबन्धक, सल्लाहकार र अन्य कर्मचारीको नियुक्ति ः (१) प्रत्येक संस्थानको कार्यहरुको
सञ्चालनको निमित्त नेपाल सरकारले एकजना महाप्रबन्धक र आवश्यक भएजति सल्लाहकार तथा
समितिले अरु कर्मचारीहरुको नियुक्ति गर्न सक्नेछन्। निजहरुको नियुक्ति सेवाको शर्त कार्य अवधि
र पारिश्रमिक तोकिएबोजिम हुनेछ ।
(२) संस्थानको कर्मचारीले प्रत्येक महीना पाउने पारिश्रमिकको तोकिए बमोजिमको अङ्कबाट
अनिवार्य रुपले संस्थानको शेयर खरीद गर्नु पर्ने गरी नियुक्ति र सेवा शर्त तोक्न सकिनेछ ।

तर, अस्थायी नियुक्त भएका र करार सेवामा नियुक्त भगरिएका कर्मचारीलाई शेयर बिक्री
गरिने छैन ।
१७. सञ्चालकले बैठकमा भाग लिन नपाउनेः महाप्रबन्धक वा दफा १० बमोजिम सञ्चालक भईरहेको
कर्मचारीलाई कारवाही गर्ने सम्बन्धमा बसेको समितिको बैठकमा महाप्रबन्धक वा त्यस्तो कर्मचारीले
सञ्चालकको हैसियतले त्यस्तो बैठकमा भाग लिन पाउने छैन ।
१८. संस्थानको सञ्चालक र महाप्रबन्धक उपर प्रतिबन्ध ः संस्थानको सञ्चालक वा महाप्रबन्धकले
संस्थानसँग हुने कुनै ठेक्का पटृामा हिस्सेदार हुन सक्ने छैन ।
तर, संस्थानले लिए दिएको वा लिने दिने प्रस्ताव गरी समितिको विचारार्थ पेश हुन आएको कुनै
ठेक्का पटृामा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरुपबाट सरोकार भएको कुनै कुरा आपूmलाई थाहा हुनासाथ प्रत्येक
सञ्चालक वा महाप्रबन्धकले सो कुरा यथाशीघ्र समितिको बैठकमा पेश गर्नु पर्छ । सो पेश भएको
कुरा माइन्यूट बूकमा जनाइनेछ र सरोकारवाला सञ्चालकले सो ठेक्का पटृाबारे समितिमा हुने कुनै
विचार विमर्श वा निर्णयमा भाग लिन पाउने छैन ।
१९. नेपाल सरकारको स्वीकृति प्राप्त गर्नु पर्ने ः संस्थानले नेपाल सरकारको पूर्व स्वीकृति नलिई देहायका
काम कुरा गर्न हुँदैन ः–
(क)
एक करोड रुपैयाँभन्दा बढी ममूल्य पर्ने कुनै अचल सम्पत्ति खरिद गर्न वा प्राप्त
गर्न, वा
(ख) दश बर्षभन्दा बढी समयको लागि कुनै अचल सम्पत्ति धितो लिन वा दिन, वा
(ग) पाँच लाख रुपैयाँ भन्दा बढी मोल पर्ने कुनै सम्पत्ति वा अधिकार वा सुविधा बेच
बिखन वा नामसारी गर्न ।