परिच्छेद – २० आचरण तथा सजाय सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद – २० आचरण तथा सजाय सम्बन्धी व्यवस्था

१३०. अनुशासन तथा कर्तब्यकोपालनाःयो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम वा विनियमावली बमोजिमको अनुशासन तथा कर्तव्यको पालना गर्नु प्रत्येक श्रमिकको कर्तव्य हुनेछ । िन नोक्सानीपु¥याउने उद्देश्यले त्यस्तो प्रतिष्ठानको उत्पादन सूत्र विशेष प्रविधि सम्बन्धी
गोपनीयता भङ्ग हुने कुनै काम गरेमा, (ज)प्रतिष्ठानको कार्यप्रकृतिसँग मिल्दो प्रतिस्पर्धी रोजगारदातासँग मिलेर काम गरेमा वा आपैँ
mले प्रतिस्पर्धी कार्य सञ्चालन गरेमा वा प्रतिस्पर्धी रोजगारदातालाई आपूm कार्यरत प्रतिष्ठानको गोप्य सूचना दिएमा,(झ) सेवामा रहँ
दाका बखत नैतिक पतन देखिने फौजदारी अभियोगमा अदालतबाट कसूरदार ठहर भएमा,(ञ)नियुक्तिका लागि आवश्यक शैक्ष्िाक तथा
अन्य प्रमाणपत्र झुटा बनाई पेशगरेमा, (ट)कार्य समयमा लागूपदार्थ वा मादक पदार्थ सेवन गरेमा वा सेवन गरी आएमा,(ठ) तीन वषर्भित्र
खराबआचरण गरे बापत उपदफा (१), (२) र (३) बमोजिम दुई पटकभन्दा बढी सजाय पाएमा,(ड)प्रचलित नेपाल कानूनमानै कुनै खराब
आचरण गरेमा सेवाबाट हटाउने प्रवाधान रहेछ भने त्यस्तो खराबआचरण गरेमा ।

१३२.यौनजन्य दुव्र्यवहार गर्न नहुनेः १) कसैले कार्यस्थलमावा कामको सिलसिलामा अनुचित प्रभावमा पारी कानून बमोजिम यौनजन्य दुव्यर्वहार मानिने कुनै कार्य गर्न वा गराउन हँुदैन ।(२) रोजगारदाताले यौनजन्य दुव्यर्वहार गर्ने श्रमिकलाई दुव्र्यवहारको अवस्था र
गाम्भीर्यहेरी सेवाबाट हटाउने सम्मको सजाय गर्न सक्नेछ ।(३) रोजगारदाता वा प्रतिष्ठानको कार्यकारी प्रमुखले यौनजन्य दुव्र्यवहार गरेमा युनियन, पीडित व्यक्ति वा निजको परिवारको कुनै सदस्यले कानून बमोजिम उजुरी गर्न सक्नेछ ।

१३३.खराब आचरण सम्बन्धी व्यवस्था विनियम ावली मा गर्न सकिने ः (१) बैङ्क वा िवत्तीय सस्था,िवद्यालय, दूरसञ्चार सेवा प्रदायक, अस्पताल, हवाई सेवा, बीमाकम्पनी वा खास प्रकृतिका प्रतिष्ठानलाई नियमन गर्ने नियामक निकायले खास प्रकारको खराब आचरणका सम्बन्धमा खास सजाय तोकेको रहेछ भने सो बमोजिम विनियमावलीमा व्यवस्था गर्न सकिनेछ ।(२) सामूहिक सम्झौताबाट वा विभागको अनुमति लिई गम्भीर प्रकृतिको खराब आचरण गरेमा सेवाबाट हटाउने गरी प्रतिष्ठानको विनियम ावलीमा व्यवस्था गर्न सकिनेछ ।
१३४.निलम्बन गर्न सक्ने ः (१) कुनै श्रमिक कानून बमोजिम थुनामा रहेमा सो अविधभर त्यस्तो श्रमिक स्वतः निलम्बन हुनेछ र सो अवधिको पारिश्रमिक पाउने छैन ।तर रोजगारदाता आफैले उजुरी दिई थुनामा परेको श्रमिक निर्दोष प्रमाणित भएमा उक्त अवधिको पू
रा पारिश्रमिक पाउनेछ । (२) उपदफा (१) बमोजिमको अवस्था मा बाहेक दफा

१३१को उपदफा(४) बमोजिमको सजाय प्रस्ताव गरिएको कुनै श्रमिकलाई काममा लगाई राख्न उपयुक्त नदेखिएमा वा निजलाइर्काममा लगाइरहँदा निजले आफूमाथि लागेको आरोप सम्बन्धी प्रमाण नष्ट गर्ने सम्भावना भएमा वा छानविनमा बाधा अवरोध पुग्ने सम्भावना भएमा रोजगारदाताले त्यस्तो श्रमिकलाई निलम्बनगर्न सक्नेछ ।(३)उपदफा (२) बमोजिम कुनै श्रमिकलाई निलम्बन गर्दा साधारणतया तीन महिनाभन्दा बढी निलम्बन गर्न सकिने छैन। तर छानविन कार्य पूरा नभएमा निलम्बनअवधि एक महिनासम्म थप गर्न सकिनेछ ।
(४) उपदफा(२) बमोजिमको निलम्बनअवधिमा श्रमिकले आधा पारिश्रमिक पाउनेछ ।(५) उपदफा (२) बमोिजम निलम्बनमा परेको श्रमिकले निज विरुद्ध लगाइएको आरोपमा सफाई पाएमा निजले सो अवधिमा पाएको पारिश्रमिक कटाई बाँकी पूरै पारिश्रमिक, तलबबृद्धि
पाउनेमा तलब बृद्धि समेत पाउनेछ ।(६) रोजगारदाता आफैले जाहेरी वा उजुरी दिई थुनामा रहेको अवस्थामा बाहेक उपदफा (१) बमोजिमको
निलम्बन अवधि नब्बे दिन भन्दा बढी भएमा त्यस्तो श्रमिकको सेवा रोजगारदाताले अन्त्य गर्न सक्नेछ । यसरीसेवा अन्त्य गर्दा सुनुवाईको मौका दिइरहनु पर्ने छैन।

१३५.सफाई पेश गर्ने मौका दिनुपनर्ेःकुनै श्रमिकलाई खराबआचरणमा सजाय दिनुभन्दा अघि सजाय गर्ने अधिकारीले खराब आचरण गरेको तथ्य र सो प्रमाणित भएमा हुनसक्ने सजायसमेत प्रष्ट उल्लेख गरी सात दिनको म्याद दिई आफ्नो सफाई पेश गर्ने मौका दिनु पर्नेछ ।
१३६.सजाय गर्ने अधिकारीः (१) खराबआचरणमा सजाय गर्ने अधिकार प्रतिष्ठानको हकमा कार्यकारी प्रमुखलाई हुनेछ । (२)उपदफा (१) म
ा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि खराब आचरण बापत गर्ने सजायका सम्बन्धमा अन्तिम निण्र्ाय समेत लिने गरी व्यवस्थापकीय श्रेणीको श्रमिकलाई विनियमावलीले अधिकार प्रदान गरेकोमा त्यस्तो अधिकारलाई छानविन तथा सजाय गर्ने अधिकार हुनेछ ।

१३७.निर्णय गर्नु पर्ने अवधिः (१) कुनै श्रमिकले खराब आचरण गरेको पाइएमा त्यस्तो आचरण गरेको जानकारीमा आएको मितिले दुई महिना भित्र कारबाही शुरु गर्नु पर्नेछ ।(२) उपदफा (१) बमोजिमकारबाही शुरु गरेको मितिले तीन महिनाभित्र निर्णय गरीसक्नु पर्नेछ ।
१३८. सजाय घटाउन सकिनेः (१)कुनै श्रमिकलाई ठूलो सजाय प्रस्ताव गरी सानो सजाँय गर्न यस परिच्छेदमा उल्लिखित कुनै कुराले
बाधा पु¥याएको मानिने छैन ।(२) यस परिच्छेद बमोजिम हुने सजायभन्दा कम सजाय हुने गरी कुनै प्रतिष्ठानले विनियामावली बनाएको रहेछ भने त्यस्तो प्रतिष्ठानको श्रमिकको हकमा सोही विनियमावलीको व्यवस्था लागूहुनेछ ।