परिच्छेद–२ कोषको स्थापना, उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

परिच्छेद–२ कोषको स्थापना, उद्देश्य तथा काम, कर्तव्य र अधिकार

३. कोषको स्थापना – (१) गरीबी निवारण कोषको नामबाट एउटा कोषको स्थापना गरिनेछ ।
(२) कोषको केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौं उपत्यकामा रहनेछ र कोषले आवश्यकता अनुसार नेपाल राज्यभित्र जुनसुकै स्थानमा आफ्नो कार्यालय खोल्न सक्नेछ ।

४. कोष स्वशासित संस्था हुने – (१) कोष अविच्छिन्न उत्तराधिकारवाला एक स्वशासित र संगठित संस्था हुनेछ ।
(२) कोषको कामकारबाहीको लागि आफ्नो एउटा छुट्टै छाप हुनेछ ।
(३) कोषले व्यक्तिसरह चल, अचल सम्पत्ति प्राप्त गर्न, उपभोग गर्न, बेचबिखन गर्न वा अन्य कुनै किसिमले व्यवस्था गर्न सक्नेछ ।
(४) कोषले व्यक्तिसरह आफ्नो नामबाट नालिस उजूर गर्न र कोषउपर पनि सोही नामबाट नालिस उजूर लाग्न सक्नेछ ।

५. कोषको उद्देश्य – कोषको उद्देश्य देहायबमोजिम हुनेछ ः–
(क) सामाजिक परिचालनका माध्यमबाट गरीब व्यक्ति, परिवार वा समुदायको आर्थिक तथा सामाजिकस्तर उठाउन उनीहरुलाई आवश्यक सेवा सुविधामा पहुँच सुनिश्चित गरी उपयोग गर्न सक्ने तुल्याउने र निजहरुलाई स्थानीय विकास कोषको निर्णय प्रक्रियामा सकृय गराई उनीहरुले आफ्नो हक हित र अधिकार प्रयोग गर्न सक्ने गरी सक्षम बनाउन क्षमता अभिवृद्ध गराउने,

(ख) आर्थिक तथा सामाजिकरुपले पिछडिएका र गरीबीको रेखामुनि रहेका व्यक्ति, परिवार वा समुदायको पहिचान गरी तिनीहरुको आर्थिक तथा सामाजिकस्तर उत्थान गर्न र क्षमता अभिवृद्धि गर्न आर्थिक, सामाजिक र भौतिक पूर्वाधारका कार्यक्रम सञ्चालन गराउने,
(ग) स्थानीयस्तरमा नै गरीबीको कारण पहिचान गरी सामाजिक परिचालनको माध्यमबाट स्थानीय सीप, श्रोत र ज्ञानको उपयोग गरी गरीब व्यक्ति, परिवार वा समूहको आर्थिक तथा सामाजिकस्तर उठाउन सहयोग गर्ने,
(घ) सहयोगी संस्थाहरुबीच समन्वय कायम गर्ने, गराउने,
(ङ) गरीबी निवारणसम्बन्धी स्रोत परिचालन गर्न तथा तत्सम्बन्धी संस्थागत विकास गर्न आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोग पु¥याउने।

६. कोषबाट सञ्चालन हुने कार्यक्रमहरु – कोषको उद्देश्य हासिल गर्न स्थानीय मागअनुरुप मुख्यतया देहायबमोजिमका कार्यक्रम सञ्चालन हुनेछन्ः–
(क) कृषि, पशु र पंक्षीपालन, सिलाइबुनाइ, स्थानीय श्रोत र कच्चा पदार्थमा आधारित घरेलु तथा साना उद्योगजस्ता आयबृद्धि, सीपविकास, रोजगारी सृजना अभिवृद्धि र उत्पादन वृद्धि कार्यक्रम,
(ख) गरीबी निवारणको कार्यमा सहयोग पु¥याउन आवश्यकतानुसार पूरक कार्यक्रमको रुपमा आधारभूत स्वास्थ्य, साक्षरता, प्राविधिक शिक्षा, युवा रोजगार तालिम, साना सिँचाई, साना पुल, झोलुङ्गे पुल, खानेपानी, सरसफाइ, ग्रामीण सडक, ग्रामीण ऊर्जा तथा वातावरणसम्बन्धी कार्यक्रम,
(ग) समुदायबाट पहिचान भएका विकासका स–साना पूर्वाधारहरुका निर्माण कार्यक्रम,
(घ) गरीबी निवारण कार्यक्रमलाई सहयोगी संस्थामार्फत सहजरुपमा सञ्चालन गर्ने कार्यपद्धतिको विकास गरी त्यस्ता कार्यक्रममा सामाजिक परिचालनका माध्यमबाट संलग्न हुने व्यक्ति, परिवार, सामुदायिक संस्था तथा कर्मचारीको क्षमता अभिवृद्धि गर्ने तालिम, गोष्ठी, अवलोकन
भ्रमण आदि कार्यक्रम ।

७. कोषको काम, कर्तव्य र अधिकार ः कोषको काम, कर्तव्य र अधिकार देहायबमोजिम हुनेछः –
(क) कोषको सञ्चालन र व्यवस्थापनसम्बन्धी नीति, योजना तथा कार्यक्रम स्वीकृत गर्ने,
(ख) कोषको वार्षिक तथा आवधिक कार्यक्रम र बजेट स्वीकृत गर्ने र सोको निमित्त आवश्यक रकमको व्यवस्था गर्ने, गराउने,
(ग) गरीबी निवारण कार्यक्रमहरु तयार पारी त्यस्ता कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सहयोगी संस्थालाई परिचालन गर्ने,
(घ) गरीबी निवारण कार्यक्रम सञ्चालन गर्नको लागि प्रदान गरिने अनुदान वा सहयोग प्रदान गर्ने आधार तथा कार्यविधि तयार गरी अनुदान तथा सहयोग प्रदान गर्ने,

(ङ) स्थान, क्षेत्र, व्यक्ति, परिवार वा समुदाय विशेषको गरीबी मापनका आधार तथा सूचक तयार गरी सोहीअनुरुप गरीबी निवारण कार्यक्रमको सञ्चालन तथा प्रगति समीक्षा गर्ने,
(च) कोषसँग अनुदान तथा सहयोग लिई सञ्चालन भएका गरीबी निवारणसम्बन्धी कार्यक्रमको नियमित अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गर्ने गराउने,
(छ) कोषसमक्ष पेश भएका योजना तथा कार्यक्रम स्वीकृत गर्ने,
(ज) कोषको वार्षिक लेखापरीक्षण गराउने,
(झ) कोषले वर्षभरि गरेको कामकारबाहीको वार्षिक प्रतिवेदन नेपाल सरकारसमक्ष पेश गर्ने,
(ञ) कोषको सङ्गठनात्मक स्वरुप स्वीकृत गर्ने र सोबमोजिम आवश्यक दरबन्दी सृजना गर्ने,
(ट) कोषको उद्देश्य प्राप्त गर्न आवश्यक अन्य कार्य गर्ने ।