५. रणनीति

५. रणनीति

राष्ट्रिय नीतिले परिभाषित गरेअनुसार स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तरमा सुधार ल्याउनका लागि अवलम्वन गरिने रणनीतिहरु निम्नानुसार हुनेछन्ः

५.१ स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तरसँग सम्बन्धित नीति तथा रणनीति परिमार्जन, कार्यान्वयन, समन्वय र अनुगमन गर्नको लागि केन्द्र तथा जिल्लास्तरमा समिति गठन गरिनेछ ।

५.२ स्वास्थ्य सेवा विभाग, व्यवस्थापन महाशाखा अन्तर्गत एउटा छुट्टै गुणस्तर निर्धारण शाखा स्थापना गरि सो शाखालाई गुणस्तर सुधारका लागि केन्द्रविन्दुको रुपमा विकसित गरिनेछ । साथै उक्त शाखा मार्फत देश भरका सरकारी तथा गैर सरकारी संस्थाहरुको गुणस्तर निर्धारण सम्बन्धी क्रियाकलाप संचालन गर्ने तथा अनुगमन मूल्याङ्कन गर्ने कार्य गरिने छ ।

५.३ प्रथम चरणमा निम्न लिखित चार प्रकारका अत्यावश्यकीय स्वास्थ्य सेवाहरुको मापदण्ड, निर्देशिका तथा क्लिनिकल प्रोटोकलहरुको निर्माण तथा पुनरावलोकन गरिनेछ ः
 प्रजनन् स्वास्थ्य (सुरक्षित मातृत्व तथा नवजात शिशु स्वास्थ्य र परिवार नियोजन )
 वालस्वास्थ्य (राष्ट्रिय खोप कार्यत्रम, पोषण कार्यक्रम र समुखायमा आधारित एकीकृत वालरोग व्यवस्थापन )
 सरुवा रोग नियन्त्रण (क्षयरोग, कुष्ठरोग एच.आई.भी./एड्स तथा यौन रोग, औलो कालाजार र जापानिज इन्सेफ्लाइटिस)
 बहिरंग सोवा

अन्य स्वस्थ्य सेवाहरुको मापदण्ड, निर्देशिका तथा क्लिनिकल प्रोटोकलहरु पछि क्रमशः तयार गरिनेछ । नियमित सुपरिवेक्षण तथा अनुगमन गरेर यी सामाग्रीहरुको उचित उपयोग गर्न गराउन बढी जोड दिइनेछ ।

५.४ स्थानीय स्रोत परिचालन गरेर गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्नका लागि स्वास्थ्य संस्थाको व्यवस्थापन कार्यमा स्थानीय समुदायलाई संलग्न गराईनेछ ।

५.५ उपयुक्त प्रकारका सूचना, शिक्षा, सञ्चार तथा व्यवहार परिवर्तन सम्वन्धी सञ्चार गतिविधिहरु सञ्चालन गरेर आम जनतामा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवामा उपभोक्ताको अधिकार तथा जिम्मेवारीबारे सचेतना बृद्धि गरिनेछ ।

५.६ विभिन्न तहमा सञ्चालित गुणस्तर सुधारका क्रियाकलापहरुको नियमित अनुगमन गरिनेछ र वर्तमान प्रगति समिक्षा पद्धतिअन्तर्गत नेै एकीकृत रुपमा त्यस्ता गतिविधिहरुको पनि समीक्षा गरिनेछ ।

५.७ स्वास्थ्य सेवा प्रदायक तथा व्यवस्थापकहरुका लागि तालीम/अभिमुखीकरण कार्यक्रम सञ्चालन गरेर गुणस्तरीय सेवाको महत्व, सेवा प्रदान तथा गुणस्तर सुधारका उपायहरु र गुणस्तरीय सेवा प्राप्त गर्ने उपभोक्ताको अधिकारवारे उनीहरुलाई समुचित जानकारी प्रदान गरिनेछ ।

५.८ विभिन्न तहका सरकारी तथा गैरसरकारी स्वास्थ्य संस्थाहरुमा गुणस्तर सुधारका प्रक्रियाहरुको (योजना तर्जुमा, कार्यान्वयन, अनुगमन समस्या समाधान इत्यादि) सुरुवात् गरिनेछ ।

५.९ मेडिकल परीक्षण तथा मृत्युको छानविन पद्धतिलाई ( मातृमृत्युको छानविन, नवजात शिशु मृत्युको छानविन, इत्यादि ) प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रसम्म क्रमशः स्थापित गरिनेछ । जिल्लास्तरीय गुणस्तर सुधार समितिले परीक्षण तथा छानविन कार्य गर्नेछ ।

५.१० उपभोक्ताको सन्तुष्टिका लेखाजोखागर्न र स्वास्थ्य नीति तथा कार्यक्रमको सुधार, निर्माणमा उनीहरुको संलग्नता वृद्धि गर्न गुणस्तर सुधार कार्यको सामाजिक परीक्षण गर्ने कार्यको शुरुवात गरिनेछ ।

५.११ स्वास्थ्य सेवाका उपभाक्ताहरुलाई सेवा प्रदान गर्नुभन्दा अगावै उनीहरुले उपयोग गर्न लागेको स्वास्थ्य सेवाको सम्भावित जोखिम, फाईदा, प्रभावकारिता र उक्त सेवाको विकल्पका वारेमा उचित परार्मशद्वारा आवश्यक जानकारी प्रदान गरिनेछ ।

५.१२ स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयद्वारा तयार गरिएका राष्ट्रिय मापदण्ड निर्देशिका तथा प्रोटोकलहरुको सरकारी तथा गैरसरकारी एवम् निजी क्षेत्रका समेत सवै स्वास्थ्य सेवा प्रदायकहरुले अनुसरण गर्नेछन् ।

५.१३ सवै स्तरका सरकारी तथा गैरसरकारी एवम् निजी क्षेत्रका स्वास्थ्य संस्थाहरुको गुणस्तर शाखावाट नियमित अनुगमन र ती संस्थाहरुलाई आवश्यक सहयोग प्रदान गरिनेछ ।

५.१४ नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्सँग समन्वय गरेर स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तर प्रवद्र्धनका लागि आवश्यक अध्ययन तथा अनुसन्धान कार्य गरिनेछ ।

५.१५ विभिन्न तहमा सम्वद्ध पक्षहरुवीच अन्तर क्षेत्रीय समन्वयलाई सुदृढीकरण गरिनेछ ।

५.१६ स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तर सुधार गर्ने कार्य अत्यावश्यकीय स्वास्ग्य सेवा प्रणालीकै एक अभिन्न अंग हुनेछ ।

५.१७ अस्पतालहरुको गुणस्तरीय प्रमाणिकरण गर्ने कार्य प्रयाली स्थापना गरी विस्तार गर्दै लगिने छ ।