४. समस्याहरु

४. समस्याहरु

उच्च शिक्षा क्षेत्रमा देखा परेका समस्याहरु देहायअनुसार छन् :

(अ)      नेपालमा उच्च शिक्षा प्रतिको जनचाहना द्रुत गतिमा बढेको छ । हरेक वर्ष विद्यार्थी भर्ना दर बढेको छ । उच्च शिक्षासँग सम्बद्ध नयाँ संस्थाहरु पर्ति वर्ष थपिदै गएका छन् । तर यो विस्तार योजनाबद्व र व्यवस्थित हुन सकेको छैन ।

(आ)     उच्च शिक्षामा आर्थिक रुपले विपन्न र भौगोलिक रुपले पिछडिएका क्षेत्रका नागरिकहरुको सहभागिता बढ्न सकेको छैन । सामजिक तथा आर्थिक रुपले पछाडि परेका क्षेत्रका विद्यार्थीहरुका लागि विभिन्न प्रकारका छात्रवृत्तिको व्यवस्था गरिएको भएता पनि लक्षित समूहका लागि प्रयाप्त हुन सकेको छैन ।

(इ)      पाठ्यक्रमलाई समय सापेक्ष बनाउन नसक्दा उच्च शिक्षाको उदेश्य अनुकूल हुने गरी शैक्षिक क्रियाकलाप सञ्चालन, परीक्षा प्रणालीको व्यवस्था, शैक्षिक क्यालेण्डरको पालना, उपयुक्त शैक्षिक वातावरणको सृजना र उच्च शिक्षा प्रदायक संस्थाहरुको क्षमता वृद्वि गर्न सकिएको छैन ।

(ई)      उच्च शिक्षा प्रदायक संस्थाहरुमा उपयुक्त प्राज्ञिक वातावरण कायम हुन नसक्दा शैक्षिक क्यालेण्डर प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयन हुन नसकेकाले समय र स्रोत खेर गएको छ । यसका साथै प्राज्ञिक सभा, गोष्ठी, नेतृत्व विकास, अनुसन्धान, परियोजना कार्य, प्रवर्तनात्मक क्रियाकलाप जस्ता अध्ययन–अध्यापनका महत्वपूर्ण क्रियाकलापहरु ओझेलमा परेका छन् ।

(उ)      मुलुकका उच्च शिक्षा प्रदायक संस्थाहरुका बिच अन्तरसम्बन्ध कायम गरी नेतृव विकास, अनुसन्धान, प्रवर्तन एवम् विकास कार्यमा सहकार्य र एकरुपता कायम गरी अगाडि बढ्न सिकएको छैन ।

(ऊ)     उच्च शिक्षा प्रदायक संस्थाहरु राष्ट्रिय एवम् अन्तराष्ट्रिय स्तर अनुकूल चुस्त एवम् प्रतिस्पर्धात्मक हुन सकेका छैनन् । वर्तमान अन्तराष्ट्रिय प्रवृत्ति र प्रचलन अनुसार उच्च गतिमा वृद्धि हुँदै गएको ज्ञान एवम् त्यसको उपयोग र आधुनिक सूचना प्रविधिको उपयोग सँगै खुला शिक्षाको विस्तार हुन सकेको छैन ।

(ए)      एकिकृत उच्च शिक्षा नीतिको अभावमा एकातिर उच्च शिक्षा विकासको उचित गन्तव्य सहित दूरगामी सोचमा आधारित योजना निर्माण हुन सकेको छैन भने अर्कोतिर उच्च शिक्षा प्रदायक संस्थाहरुको स्थापना, सञ्चालन, विकास र विस्तारमा एकरुपता कायम हुन सकेको छैन । विश्व विद्यालयहरु बेग्लाबेग्लै ऐनअन्तर्गत स्थापना भई सञ्चालनमा रहेका हुँदा समन्वयको अभाव रहेको छ ।

(एै)       उच्च शिक्षामा लगानी, उत्पादन र प्राज्ञिक कार्यकुशलताका बिच सहसम्बन्ध स्थापित गर्न नसक्दा उच्च शिक्षा प्रदायक संस्थाहरु खोल्न र सञ्चालनमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा बढेको छ ।