१०. खेलकूद, सांस्कृतिक तथा मनोरन्जनात्मक क्रियाकलाप

१०. खेलकूद, सांस्कृतिक तथा मनोरन्जनात्मक क्रियाकलाप

१०.१. भूमिका /वर्तमान स्थिति

१०.१.१.अपाङ्गहरुका लागि अवसर समानीकरण सम्बन्धि संयुक्त राष्ट्र संघिय प्रमाणिक नियमहरु १९९३ नियम ६ मा सरकारले अपाङ्गहरुलाई होटेल, रंगशाला, व्यायामशाला, पर्यटन क्षेत्र,स्वयंसेवक संस्था आदि क्षेत्रहरुमा मनोरन्जन र खेलकूदमा समान अवसर उपलब्ध गराउन पर्ने उल्लेख छ ।

१०.१.२.एशिया तथा प्रशान्त क्षेत्रका अपाङ्गहरुको दशक १९९३-२००२ को कार्यसूचिको ११ (ग) मा अपाङ्गद्वारा सांस्कृतिक अभिव्यक्तिको लागि मार्ग खुल्ला गर्ने व्यवस्था गरेको छ ।

१०.१.३.अपाङ्ग संरक्षण तथा कल्याण ऐन, २०३९ दफा १० (२) अनुसार कुनै अपाङ्गले खेलकूद, मनोरन्जन वा सांस्कृतिक प्रदर्शन इत्यादिमा भाग लिन चाहेमा सो कामको लागि सम्वन्धित संस्थामा उपयुक्त तालिम दिने, सिकाउने र सो कामको लागि प्राथमिकता दिन सकिने व्यवस्था रहेको छ ।

१०.१.४.विशेष शिक्षा परिषदले वार्षिक रुपमा अपाङ्गता भएका वालवालिका लागि खेलकूद तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमको आयोजना गर्ने गरेको छ ।

१०.१.५.अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुको मानसिक विकासको निमित्त अवसर प्रदान गर्ने दशौं योजनाको नीति रहेको छ । दशौं योजनाको कार्यक्रममा अपाङ्गहरुका लागि खेलकुद विकासका निमित्त जनशक्ति विकास गर्ने कुरा उल्लेख छ ।

१०.१.६.सुस्तमनस्थितिका वालवालिका लागि सुस्तमनस्थिति कल्याण संस्थाले स्पेशल ओलम्पिक मार्फत नियमित कार्यक्रम संचालन गर्ने गरेको छ ।

१०.१.७.विशेष शिक्षा परिषदले वालवालिकाकालागि प्रत्येक वर्ष तीन दिनको खेलकुद तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमको संचालन गर्ने गरेको छ ।

१०.२. मुद्दा तथा समस्या

१०.२.१.राष्ट्रिय खेलकुद परिषदमा अपाङ्गको खेलकुद विकास गर्न नीति, एवं लक्षित कार्यक्रमको व्यवस्था समाबेश भएको पाइन्छ ।

१०.२.२.राष्ट्रिय खेलकुद् परिषदमा अपाङ्गता भएको व्यक्तिको प्रतिनिधित्व रहने नीतिगत व्यवस्था नरहेको ।

१०.३. उद्देश्यः अपाङ्गहरुको शारीरिक, मानसिक, बौद्धिक र सामाजिक विकासको लागि विशेष खेलकूद, सांस्कृतिक र मनोरन्जनको व्यवस्था गरिको छ ।

१०.४. नीति

१०.४.१.अपाङ्गको शारीरिक, मानसिक, बौद्धिक र सामाजिक विकासको लागि खेलकूद, सांस्कृतिक एवं मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रमहरु अपाङ्गताको प्रकृति अनुरुप संचालन गरिने छ र यस सम्वन्धी आवश्यक जनशक्ति विकास गरिने छ ।

१०.४.२.मनोरन्जन स्थल, उद्यान आदिमा अपाङ्ग व्यक्तिका लागि पनि पहुँच पुग्ने उपयुक्त व्यवस्था गरिने छ ।

१०.५. रणनीति

१०.५.१.अपाङ्गका लागि खेलकुद, सांस्कृतिक र मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रमहरु संचालन गर्न गराउन प्रशिक्षण कार्यक्रम संचालन गरिने छ ।

१०.५.२.राष्ट्रिय खेलकुद परिषदमा अपाङ्गको प्रतिनिधित्वको व्यवस्था लगायत अपाङ्ग खेलकूद सम्बन्धी विकासका लागि थप इकाइको प्रबन्ध गरिने छ ।

१०.५.३.अपाङ्गता भएका वालवालिका अध्ययन गर्ने शिक्षण संस्थाहरुमा प्रकृति अनुरुप खेलकूद तथा मनोरन्जनको व्यवस्थाका साथै यस सम्बन्धी आवश्यक सामग्रीहरु र सहयोगको व्यवस्था गरिने छ ।

१०.६. कार्ययोजना

सि.नं. कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने निकाय सहयोगी निकाय समय अवधि अनुगमन सूचक
अपाङ्ग वालवालिकाको लागि

खेलकुद, सांस्कृतिक र मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रमहरु संचालन गर्न गराउन शिक्षण

प्रशिक्षण कार्यक्रम संचालन गर्ने ।

शिक्षा तथा

खेलकूद मन्त्रालय

र राष्ट्रिय खेलकूद

परिषद ।

स्थानीय निकाय, राष्ट्रिय ।

अन्तर्राष्ट्रिय गैर सरकारी संस्था

एघारौं योजना

भित्र शुरु गरी निरन्तर

·   शिक्षक प्रशिक्षणको संख्या

·   खेलकूद तथा मनोरन्जनमा उपलब्ध सुविधा

राष्ट्रिय खेलकुद परिषदमा अपाङ्ग प्रतिनिधित्व नीतिगत

व्यवस्था लगायत अपाङ्गता भएका वालवालिकाको लागि

अपाङ्ग खेलकुद इकाईको व्यवस्था गर्ने

शिक्षा तथा

खेलकूद मन्त्रालय

र राष्ट्रिय खेलकूद

परिषद ।

राष्ट्रिय ।

अन्तर्राष्ट्रिय गैर सरकारी संस्था

दशौं र एघारौं योजना

अवधि

·   स्थापित र संचालित संस्थागत व्यवस्था

·   प्रतिनिधित्व व्यवस्था

विद्यालयहरुमा प्रकृति अनुरुप

खेलकूद तथा मनोरन्जनका

कृयाकलाप संचालन गराउने र आवश्यक सामग्रीहरु उपलब्ध

गराउने ।

शिक्षा तथा

खेलकूद मन्त्रालय

र राष्ट्रिय खेलकूद

परिषद ।

स्थानीय निकाय, राष्ट्रिय ।

अन्तर्राष्ट्रिय गैर सरकारी संस्था

दशौं योजना

अवधि

·   खेलकूद तथा मनोरन्जनका सामग्री वितरणको (Delivery) प्रकार र मात्रा

·   संचालित क्रियाकलाप