१४ सहायक साधन र सहायता सेवाहरु

१४ सहायक साधन र सहायता सेवाहरु

१४.१. भूमिका /वर्तमान स्थिति

१४.१.१.अपाङ्गहरुका लागि अवसर समानीकरण सम्बन्धि संयुक्त राष्ट्र संघीय प्रमाणिक नियमहरु १९९४ का नियम ४ र एशिया तथा प्रशान्त क्षेत्रका अपाङ्गहरुको दशक १९९३-२००२ को बुँदा १० मा अपाङ्गहरुका लागि सहायक सामाग्री र सहयोग सेवा सम्बन्धि नीतिहरु बनाई उनीहरुलाई सहायता पुर्याउने सरसामानको विकास तथा आपूर्ति निश्चित गर्नुपर्ने उल्लेख छ ।

१४.१.२. अपाङ्ग संरक्षण तथा कल्याण ऐन, २०३९ को दफा १० (४) आयोगले प्रयोग गर्नुपर्ने सहायक साधन, उपकरण/औजार तथा अपाङ्गको रोजगारीको लागि प्रयोग गरिने मालसामान यन्त्र/पूर्जा तथा कच्चा पदार्थमा भन्सार, अन्तशुल्क, विक्रीकर, स्थानीयकर, सरचार्ज र अन्य दस्तुर समेत नेपाल सरकारले सम्पूर्ण वा आंशिक रुपमा छुट दिन सक्ने व्यवस्था गरेको छ ।

१४.१.३. अन्तराष्ट्रिय अपाङ्ग वर्ष १९८१ को उपलक्ष्यमा स्थापित अपाङ्ग सहायता कोष (Disabled Relief Fund) ले नेपाल सरकार समाज कल्याण परिषद र अन्तराष्ट्रिय गैर सरकारी संगठनको सहयोगमा निःशुल्क सहायता सामाग्री Assistive Devices उत्पादन एवं वितरण गर्दछ ।

१४.१.४. नेपाल सरकारद्वारा अपाङ्गका लागि आवश्यकतानुसार वार्षिक रुपमा सहायक सामग्री क्षेत्रिय स्तरमा निःशुल्क वितरणको व्यवस्था गर्ने गरेको छ । साथै यस्ता सामग्री उत्पादन वितरण गर्ने केहि संस्थाहरुकोसुदृढीकरण समेतकोकार्य गर्ने गरको छ ।

१४.२. मुद्दा तथा समस्याहरु

१४.२.१. अपाङ्ग विषयसंग सम्वन्धी कार्य गर्ने गैर सरकारी संस्था, अस्पताल, निजी संस्था तथा अन्य सामाजिक क्लवहरुले सःशुल्क वा निःशुल्क सहायक सामग्री (साधन) वितरण गर्ने गरेका छन् तर माग अनुरुप आपूर्ति हुन सकेको छैन । यस प्रयोजनको लागि विभिन्न सामाजिक संघ संस्थालाई महिला, वालवालिका तथा समाज कल्याण मन्त्रालयले आर्थिक सहयोग गर्ने गर्दछ । हालसम्म कूल मागको १५५ भन्दा कम मात्र सहायक सामग्रीको आपूर्ति हुन सकेको अनुमान छ ।

१४.२.२.सहायता सामाग्रीको निःशुल्क वा सहुलियतमा वितरण गर्ने सरकारी एवं संस्थागत व्यवस्था भए पनि यस सम्बन्धी प्रभावकारी प्रणाली नभएकोले यसैलाई उन्नत बनाउनु जरुरी छ ।

१४.२.३ अपाङ्गले प्रयोग गर्नुपर्ने सहायक साधन, उपकरण तथा अपाङ्गहरुको रोजगारीको लागि प्रयोग गरिने मालसामान यन्त्र पूर्जा तथा कच्चा पदार्थमा भन्सार, अन्तशुल्क, विक्रीकर, स्थानीयकर, सरचार्ज र अन्य दस्तुरमा सम्पूर्ण वा आंशिक रुपमा छटु दिन सकिने व्यवस्थाको कार्यान्वयन प्रभावकारी एवं समन्वयात्मक रुपमा संचालन गर्न सकिएको छैन ।

१४.२.४. सहायता सामाग्री उत्पादन एवं वितरण गर्ने कार्यक्रमलाई व्यापक र विस्तार गर्न सकिएको छैन ।

१४.३. उद्देश्यः अपाङ्गहरुलाई सहायक साधन र सहायता सेवाहरु प्रदान गरी उनीहरुको गतिशिलता र कार्यकुलता वढाइने छ ।

१४.४. नीति

१४.४.१. अपाङ्गका लागि आबश्यक पर्ने सहायक साधन उत्पादन गरी निःशुल्क/सहुलियत मूल्यमा वितरण गर्ने व्यवस्था गरिने छ ।

१४.५. रणनीति

१४.५.१.सहायक सामाग्रीको पहिचान, सुधार, अनुसन्धान, विकासलाई सुगम बनाउन उपयुक्त संयन्त्रको विकास गरिने छ । सहायता सामाग्रीको निःशुल्क वा सहुलियत दरमा वितरण गर्ने प्रणालीको विकास गर्ने गराइने छ । सहायता सामाग्री उत्पादन गर्न र वितरण गर्न विशेष कार्यक्रम संचालन गरिने छ । स्वदेशी श्रोत साधन एवं नीजि क्षेत्रलाई उपयोग गरी यस्ता सामाग्री उत्पादन र मर्मत गर्न सक्ने जनशक्ति विकास गरिने छ ।

१४.५.२.वहिरा तथा सुस्त श्रवण भएका व्यक्तिका लागि सुस्त श्रवण यन्त्र र प्रकृति अनुसारका अन्य अपाङ्गलाई समेत सहायता सामग्रीको व्यवस्था गरिने छ ।

१४.५.३. हरेक अन्चल अस्पतालमा क्रमशः अर्थोपेडिक वर्कशप स्थापना एवं संचालन गरिने छ ।

१४.६. कार्ययोजना

सि.नं. कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने निकाय सहयोगी निकाय समय अवधि अनुगमन सूचक
सहायक साधनको

पहिचान, सुधार,

अनुसन्धान र

विकासको कार्यक्रम

संचालन गर्ने ।

महिला, बालबालिका तथा समाज कल्याण मन्त्रालय, समाज कल्याण परिषद, सामुदायिक पुनस्थार्पना केन्द्र । WHO, राष्ट्रिय ।

अन्तर्राष्ट्रिय गैर

सरकारी संस्था

(सहयोग नियोग)

दशौं र एघारौं योजना

अवधि

·    सहायक साधनको पहिचान

·    अध्ययन प्रतिबेदन

·    सुधारको सहायक साधनहरु

स्थानीय श्रोत

साधनको उपयोग गरी सहायक सामग्रीको उत्पादन एवं निःशुल्क वा सहुलियतमा वितरण गर्ने ।

महिला, बालबालिका तथा समाज कल्याण, शिक्षा तथा खेलकूद र स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय, समाज कल्याण परिषद अस्पतालहरु । WHO, ILO, राष्ट्रिय । अन्तर्राष्ट्रिय गैर

सरकारी संस्था,

गै.स.सं.हरु CBR National Network Nepa नीजि क्षेत्र

दशौं र एघारौं योजना

अवधि

·    उत्पादित सहायक साधनको प्रकार र संख्या

·    निःशुल्क तथा सहुलियतमा वितरण गरिएका साधन पाउनेको संख्या ।

वहिरा तथा सुस्त

श्रवण भएका अपाङ्गका

लागि श्रवण यन्त्र

उपलब्ध गराउने ।

महिला, बालबालिका तथा समाज कल्याण, शिक्षा तथा खेलकूद र स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय, समाज कल्याण परिषद, अस्पतालहरु, सामुदायिक पुनस्थार्पना केन्द्र । WHO, ILO, राष्ट्रिय । अन्तर्राष्ट्रिय गैर

सरकारी संस्था,

राष्ट्रिय अपाङ्ग

महासंघ नेपाल र

स्वावलम्वी

संस्थाहरु ।

दशौं र एघारौं योजना

अवधि

·    साधन उपलब्ध गराउने पद्दतिको विकास

·    साधन प्राप्त गर्नेको संख्या

सहायक साधन Assistive Device उत्पादन मर्मत गर्ने जनशक्ति

विकास गर्ने

राष्ट्रिय योजना आयोग, महिला बालबालिका तथा समाज कल्याण मन्त्रालय स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय,

समाज कल्याण

परिषद, विश्व

स्वास्थ्य संगठन,

अन्तराष्ट्रिय श्रम

संगठन,अन्तराष्ट्रिय

गैरसरकारी संस्थाहरु

दशौं र एघारौ योजना

अवधिमा निरन्तर

·    तालिम प्राप्त गर्नेको संख्या
अर्थोपेडिक

वर्कशपहरुको स्थापना र संचालन

राष्ट्रिय योजना आयोग, महिला बालबालिका तथा

समाज कल्याण मन्त्रालय

समाज कल्याण

परिषद,राष्ट्रिय/ अन्तराष्ट्रिय गैर सरकारी संस्थाहरु

दशौं र एघारौ योजना

अवधिमा

निरन्तर

·    स्थापित वर्कशपको संख्या