६.    राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नीतिको भावी सोच, ध्येय, लक्ष्य तथा उद्देश्यहरूः

६.    राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नीतिको भावी सोच, ध्येय, लक्ष्य तथा उद्देश्यहरूः

राष्ट्रिय जनसङ्ख्या नीतिको भावी सोच, ध्येय, लक्ष्य तथा उद्देश्यहरू देहाय वमोजिम रहेका छन् ।

६.१ भावी सोच

  • हरेक नागरिकलाई गुणस्तरीय जीवनयापन गर्ने अवसरको बृद्धि भएको हुनेछ ।

६.२ ध्येय

जनसङ्ख्या, वातावरण र विकास बीच सामञ्जस्य कायम गरी नागरिकलाई अधिकारमा आधारित जनसङ्ख्या र विकासका एकीकृत सेवा प्रवाहको सुनिश्चितता गर्दै उत्पादनशील र स्तरीय जीवनयापनको वातावरण बनाउने ।

६.३  लक्ष्य

६.३.१  जनसङ्ख्याका सवालहरूलाई विकाससँग एकीकरण गर्दै सबै नागरिकको जीवनमा गुणस्तरीय सुधार ल्याउने, प्रजननस्वास्थ्य तथा प्रजननसम्बन्धी मौलिक अधिकारलाई सुनिश्चित गर्ने र जनसङ्ख्या व्यवस्थापनमा लैङ्गिक समानता तथा सामाजिक समावेशीकरणलाई प्रवर्धन गर्न यस नीतिको लक्ष्य रहेको छ ।

६.३.२ सहस्राव्दी विकास लक्ष्य तथा दिगो विकास लक्ष्य समेतलाई ध्यानमा राखी यो नीति कार्यान्वयनमा आएपछि बीस वर्ष (वि सं २०९० वा सन् २०३४) भित्रमा नेपालले हासिल गर्न सक्ने लक्ष्य देहायानुसार निर्धारण गरिएको छ ।

तालिका २: जनसङ्ख्यासम्बन्धी सूचक हरूको आगामी २० वर्षका लक्ष्य

सि.नं. लक्षित                               वि.सं.

सूचक                               ईसं(सन्)

२०९०

२०३४

कुल प्रजननदर (TFR), प्रित महिला २.१
वर्षिक जनसंख्या वृध्दिदर, प्रतिशत १.१
कोरा मृत्युदर (CDR), प्रति हजार ५.०
शिशु मृत्युदर (IMR), प्रति हजार जीवित जन्म २५.०
औसत आयु (वर्ष) दुवै

पुरूष

महिला

७५.०

७४.०

७६.०

घरपरिवारको औसत आकार ४.१
अनुपस्थित जनसङ्ख्या, प्रतिशत ५.०
साक्षरता प्रतिशत (दस वर्षमाथिको जनसङ्ख्या) ९५.०
परिवार नियोजन साधनमा पहुँच हुने सम्भाव्य दम्पती प्रतिशत ९०.०
१० सहरी जनसङ्ख्या, प्रतिशत ६०.०

 

यस तालिकाको प्रमुख उद्देश्य देहाय वमोजिम रहेका छन् :

६.४. उद्देश्यहरू

६.४.१ जनसङ्ख्या र विकासबीच तादात्म्य कायम गरी जनसङ्ख्या व्यवस्थापनलाई समग्र विकासको अभिन्न अङ्गका रूपमा विकास गर्ने,

६.४.२  यौन र प्रजननस्वास्थ्य, परिवार नियोजनजस्ता सेवाहरूलाई अधिकारमुखी कार्यक्रमका रूपमा विकास गर्ने,

६.४.३  स्वस्थ जीवनयापनका लागि स्वास्थ्य सेवा प्रवाहलाई गुणस्तरीय बनाउने,

६.४.४  वाह्य तथा आन्तरिक बसाइसराइ र सहरीकरणलाई व्यवस्थित गर्ने,

६.४.५  लैङ्गिक समानता तथा सामाजिक समावेशीकरणलाई विकासका सबै आयामहरूमा समाहित गर्ने,

६.४.६ जनसाङ्ख्यिक तथ्याङ्क व्यवस्थापन, अध्ययन, अनुसन्धान, सर्वेक्षण र विश्लेषण गर्ने कार्यलाई व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउने, र

६.४.७ राष्ट्रिय उत्पादकत्व वृद्धिका लागि सक्रिय जनसङ्ख्या लाई उत्पादनशील र उद्योगमुखी बनाउने ।