परिच्छेद–४ विमानस्थल सुरक्षा सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद–४ विमानस्थल सुरक्षा सम्बन्धी व्यवस्था

९. विमानस्थल सुरक्षा कार्यक्रम सम्बन्धी व्यवस्था :- (१) राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन सुरक्षा कार्यक्रमलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नको लागि प्रत्येक नागरिक उड्डयन कार्यालयले विमानस्थल सुरक्षा कार्यक्रम तयार गरी स्वीकृतिको लागि नागरिक उड्डयन सुरक्षा अधिकारी समक्ष पेस गर्नु पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिमको विमानस्थल नागरिक उड्डयन सुरक्षा कार्यक्रममा समावेश गर्नु पर्ने विषयहरू अनुसूची–२ मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछन् ।
(३) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त कार्यक्रम उपयुक्त भए नभएको जाँची आवश्यकता अनुुसार परिमार्जन गर्न लगाई नागरिक उड्डयन सुरक्षा अधिकारीले आवश्यक शर्त समेत तोकी त्यस्तो कार्यक्रम स्वीकृत गर्नेछ ।
१०. विमानस्थल सुरक्षा समिति :- (१) राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन सुरक्षा कार्यक्रम तथा समितिको निर्णय प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गराउने काम समेतको लागि प्रत्येक विमानस्थलमा एक विमानस्थल सुरक्षा समिति  रहनेछ ।
(२) विमानस्थल सुरक्षा समितिको गठन देहाय बमोजिम हुनेछ :–
(क) नागरिक उड्डयन कार्यालयको प्रमुख –अध्यक्ष
(ख) सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयको अधिकृतस्तरको प्रतिनिधि – सदस्य
(ग) सम्बन्धित जिल्ला प्रहरी कार्यालयको कम्तीमा प्रहरी निरीक्षकस्तरको प्रतिनिधि – सदस्य
(घ)सम्बन्धित जिल्ला स्थित नेपाली सेनाको कम्तीमा अधिकृतस्तरको प्रतिनिधि
–सदस्य
(ङ)सम्बन्धित जिल्ला स्थित सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालको कम्तीमा अधिकृतस्तरको प्रतिनिधि
–सदस्य
(च) सम्बन्धित जिल्लाको राष्ट्रिय अनुसन्धान कार्यालयको अधिकृत –सदस्य
(छ) विमानस्थलस्थित सुरक्षा प्रहरी कार्यालयको प्रमुख –सदस्य
(ज)विमानस्थल सुरक्षाको लागि खटिएको नेपाली सेना वा सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालको प्रमुख
–सदस्य
(झ)विमानस्थल रहेको नगरपालिका वा गाउँ विकास समितिको प्रतिनिधि
–सदस्य
(ञ)सम्बन्धित विमानस्थलमा वायुसेवा सञ्चालन गर्ने सबै वायुसेवा सञ्चालन संस्थाका विमानस्थल प्रमुखहरू
– सदस्य
(ट)विमानस्थल सुरक्षा समितिको अध्यक्षले तोकेको नागरिक उड्डयन कार्यालयको अधिकृत
–सदस्य–सचिव
(३) उपनियम (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सुरक्षा समितिमा देहायका सदस्यहरू रहनेछन् ः–
(क)अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलस्थित नागरिक उड्डयन कार्यालयको प्रमुख
–अध्यक्ष
(ख) अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलस्थित अध्यागमन कार्यालयको प्रमुख –सदस्य
(ग) अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलस्थित भन्सार कार्यालयको प्रमुख –सदस्य
(घ)अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलस्थित नेपाली सेनाको इन्जिनियरिङ्ग निर्देशनालयको प्रमुख
–सदस्य
(ङ) अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलस्थित सुरक्षा प्रहरी कार्यालयको प्रमुख –सदस्य
(च)अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलस्थित राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग, निगरानी उपशाखाको प्रमुख
–सदस्य
(छ)अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नागरिक उड्डयन कार्यालयका विमानस्थल सञ्चालन विभाग, उडान सञ्चालन विभाग, प्राविधिक सेवा विभाग र टर्मिनल म्यानेजमेन्ट डिभिजनका प्रमुखहरू
–सदस्य
(ज) अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलस्थित नेपाल वायुसेवा निगमका प्रमुख –सदस्य
(झ) महासचिव, अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवा सङ्गठन (वार्न) –सदस्य
(ञ) महासचिव, आन्तरिक वायुसेवा सङ्गठन –सदस्य
(ट)अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नागरिक उड्डयन कार्यालय, हवाई सुरक्षा महाशाखाका प्रमुख
–सदस्य–सचिव
११. विमानस्थल सुरक्षा समितिको बैठक :- (१) विमानस्थल सुरक्षा समितिको बैठक वर्षमा चार पटकमा नघटाई आवश्यकता अनुसार बस्नेछ ।
(२) विमानस्थल सुरक्षा समितिको अध्यक्षले तोकेको मिति, समय र स्थानमा सो समितिको सदस्य–सचिवले विमानस्थल सुरक्षा समितिको बैठक बोलाउनेछ ।
(३) विमानस्थल सुरक्षा समितिका कुल सदस्य सङ्ख्याको पचास प्रतिशत भन्दा बढी सदस्यहरू उपस्थित भएमा सो समितिको बैठकको लागि गणपूरक सङ्ख्या पुगेको मानिनेछ ।
(४) विमानस्थल सुरक्षा समितिको बैठकको अध्यक्षता सो समितिको अध्यक्षले गर्नेछ र निजको अनुपस्थितिमा बैठकमा उपस्थित सदस्यहरूले आफूहरू मध्येबाट छानेको सदस्यले गर्नेछ ।
(५) विमानस्थल सुरक्षा समितिको बैठकमा बहुमतको राय मान्य हुनेछ र मत बराबर भएमा बैठकको अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले निर्णायक मत दिनेछ ।
(६) विमानस्थल सुरक्षा समितिले आवश्यकता अनुसार नागरिक उड्डयन सुरक्षा सम्बन्धी विशेषज्ञलाई सो समितिको बैठकमा भाग लिन आमन्त्रण गर्न सक्नेछ ।
(७) विमानस्थल सुरक्षा समितिको बैठकको निर्णय सो समितिको सदस्य–सचिवले प्रमाणित गरी राख्नेछ ।
(८) विमानस्थल सुरक्षा समितिको बैठक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि सो समिति आफैले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।
१२. विमानस्थल सुरक्षा समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार :- (१) विमानस्थल सुरक्षा समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ ः–
(क)   विमानस्थल सुरक्षा कार्यक्रमको कार्यान्वयन गर्ने, गराउने,
(ख) राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन सुरक्षा कार्यक्रम तथा विमानस्थल सुरक्षा कार्यक्रम कार्यान्वयनको लागि विभिन्न निकाय बीच समन्वय गर्ने,
(ग) खण्ड (ख) बमोजिमको कार्यक्रम कार्यान्वयन भए नभएको सम्बन्धमा निरीक्षण तथा अनुगमन गर्ने,
(घ) राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन सुरक्षा कार्यक्रम तथा अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन सङ्गगठनको सुरक्षा म्यानुअलको अधीनमा विमानस्थल सुरक्षा प्रकृया तथा त्यसको कार्यान्वयनको मूल्याङ्कन गर्ने,
(ङ) विमानस्थलमा सुरक्षाको दृष्टिबाट संवेदनशील देखिएका ठाउँ वा निषेधित क्षेत्रको विवरण तयार गरी अद्यावधिक गरी राख्ने तथा त्यस्तो ठाउँ र क्षेत्रको सुरक्षा तथा सुरक्षाको लागि प्रयोग गरिएका यन्त्र उपकरणको समय समयमा जाँच गरी चालु अवस्थामा राख्ने,
(च) विमानस्थलमा लागू गरिएका सुरक्षात्मक प्रावधान जुनसुकै प्रकारका नागरिक उड्डयन सुरक्षा विरुद्धका खतरालाई सामना गर्न सक्षम भएको सुनिश्चित गर्ने,
(छ) विमानस्थलको सुरक्षात्मक व्यवस्थाको प्रभावकारिता तथा कमी कमजोरीको मूल्याङ्कन गर्न समय समयमा सुरक्षा सर्वे, परीक्षण तथा निरीक्षण गरी वा गर्न लगाई सो को प्रतिवेदन लिने,
(ज) विमानस्थल सुरक्षा सम्बन्धी अवस्था र भविष्यमा गर्नु पर्ने व्यवस्थाको सम्बन्धमा  कार्ययोजना सहितको वार्षिक प्रतिवेदन तयार गरी प्रत्येक वर्ष प्राधिकरणमा पठाउने,
(झ) विमानस्थलको सुरक्षा तथा विमानस्थल सञ्चालनसँग सम्बन्धित कर्मचारीको लागि आवश्यक तालीमको व्यवस्था गर्ने,
(ञ) विमानस्थलको निर्माण, पुनर्निर्माण वा विस्तार सम्बन्धी योजना बनाउँदा विमानस्थल सुरक्षाको पूर्ण प्रत्याभूतिको लागि सुरक्षाको आवश्यक व्यवस्था समेत समावेश गर्न लगाउने ।
(२) विमानस्थल सुरक्षा समितिले चाहेमा आफ्नो कार्य सम्पादनमा सहयोग गर्न सो समितिका  सदस्यहरू मध्येबाट विमानस्थल सुरक्षा उपसमिति गठन गर्न सक्नेछ ।
(३) उपनियम (२) बमोजिम गठित उपसमितिको काम, कर्तव्य र अधिकार विमानस्थल सुरक्षा समितिले त्यस्तो उपसमिति गठन गर्दा निर्धारण गरे बमोाजिम हुनेछ ।
१३. विमानस्थल सुरक्षा अधिकारी तोक्ने :- (१) नागरिक उड्डयन कार्यालयका प्रमुखले सम्बन्धित विमानस्थलमा कार्यरत विमानस्थल सुरक्षा सञ्चालन सम्बन्धी प्राविधिक ज्ञान भएको कुनै कर्मचारीलाई त्यस्तो विमानस्थलको सुरक्षा अधिकारी तोक्नेछ ।
(२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको हकमा त्यस्तो विमानस्थलस्थित नागरिक उड्डयन कार्यालयको हवाई सुरक्षा महाशाखा प्रमुखले सो विमानस्थलको सुरक्षा अधिकारीको रूपमा काम गर्नेछ ।
१४. विमानस्थल सुरक्षा अधिकारीको काम, कर्तव्य र अधिकार :- (१) विमानस्थल सुरक्षा अधिकारीको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ :–
(क) विमानस्थल सुरक्षा कार्यक्रमको कार्यान्वयन गर्ने, गराउने
(ख) विमानस्थल सुरक्षा कार्यक्रमको कार्यान्वयन अवस्थाको बारेमा आवश्यकता अनुसार सुरक्षा सर्वे, अडिट, निरीक्षण, अभ्यास वा परीक्षण कार्य गर्ने, गराउने,
(ग) विमानस्थलको कार्य सञ्चालनका सम्बन्धमा कार्यविधि तयार गरी विमानस्थल सुरक्षा समितिबाट स्वीकृत गराई लागू गर्ने,
(घ) विमानस्थल सुरक्षामा रहेका वा आउनसक्ने सुरक्षा खतरा तथा अन्य समस्या समाधान गर्नको लागि विमानस्थल सुरक्षा कार्यक्रममा सुधार गर्नु पर्ने देखिएमा नागरिक उड्डयन कार्यालयका प्रमुख समक्ष सिफारिस गर्ने,
(ङ) विमानस्थलमा सुरक्षा व्यवस्था पर्याप्त भए वा नभएको सम्बन्धमा सुपरिवेक्षण गर्ने,
(च) विमानस्थल सुरक्षाको लागि विमानस्थल स्थित अन्य निकाय बिच समन्वय कायम गर्ने,
(छ) आपतकालीन अवस्थामा विमानस्थलमा सुरक्षाकर्मी, अग्नि नियन्त्रक र जीवनोद्धारकर्मी तत्काल परिचालन हुनसक्ने प्रबन्ध मिलाउने,
(ज) विमानस्थलमा कार्यरत सम्पूर्ण निकायका कर्मचारीलाई विमानस्थलको सुरक्षा सम्बन्धमा सचेत र चनाखो बनाई राख्न आवश्यक परामर्श तथा अभिमुखीकरण गर्ने,
(झ) विमानस्थल सुरक्षा कार्यक्रममा संलग्न कर्मचारीलाई आवश्यक पर्ने तालीम दिलाउन पहल गर्ने,
(ञ) विमानस्थलको निर्माण, पुनर्निर्माण विस्तार तथा सुधार गर्दा अवलम्बन गर्नु पर्ने सुरक्षात्मक प्रावधानको सम्बन्धमा नागरिक उड्डयन कार्यालय प्रमुख समक्ष सिफारिस गर्ने,
(ट) विमानस्थललाई असर पार्ने सुरक्षा खतरा, अनधिकृत हस्तक्षेप, खानतलासीको क्रममा फेला परेका निषेधित सामानको विवरण तथा विमानस्थल सुरक्षा सम्बन्धी घटना वा दुर्घटनाको अभिलेख राख्ने,
(ठ) कुनै वायुयानको अनधिकृत हस्तक्षेप भएमा सो सम्बन्धी सबै सूचनाहरू एकीकृत गरी नागरिक उड्डयन कार्यालयका प्रमुखलाई जानकारी गराउने,
(ड)    विमानस्थलभित्र कुनै किसिमको हुल हुज्जत, नाराबाजी वा हडताल हुन नदिन आवश्यक व्यवस्था गर्ने ,
(ढ) विमानस्थलमा उच्च सुरक्षा व्यवस्था कायम राख्न यो नियमावली, नागरिक उड्डयन सुरक्षा कार्यक्रम तथा विमानस्थल सुरक्षा कार्यक्रमको प्रतिकूल नहुने गरी आवश्यक अन्य कार्यहरू गर्ने, गराउने,
(ण) आवश्यकता अनुसार विमानस्थलको निषेधित क्षेत्र, वायुसेवाका ह्याङ्गर लगायत विमानस्थलको सबै क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने र त्यसको निरीक्षण गर्ने,
(त) सम्बन्धित वायुसेवा सञ्चालन संस्थाको अनुमति लिई त्यस्तो संस्थाको वायुयानभित्र प्रवेश गर्ने,
(थ) नागरिक उड्डयन सुरक्षाको जिम्मेवारी निर्वाह गर्ने क्रममा विमानस्थलस्थित कुनै कर्मचारीबाट त्रुटि भएमा त्यस्तो त्रुटि सच्याउन र त्रुटिको प्रकृति हेरी त्रुटि गर्नेलाई सचेत गराउन कार्यालय प्रमुखलाई लेखी पठाउने,
(द)   विमानस्थल स्थित कुनै कर्मचारीबाट सुरक्षामा गम्भीर त्रुटि भएको पाइएमा त्यस्तो त्रुटि गर्ने कर्मचारी उपर विभागीय कारबाहीको लागि सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउन नागरिक उड्डयन कार्यालय प्रमुख समक्ष सिफारिस गर्ने,
(ध) विमानस्थल स्थित निकायका कुनै कर्मचारीलाई काममा लगाई राख्दा सुरक्षा व्यवस्थामा गम्भीर आँच आउने देखिएमा निजलाई तुरुन्त सो जिम्मेवारीबाट हटाउन सम्बन्धित निकायलाई लेखी पठाउन नागरिक उड्डयन कार्यालय प्रमुख समक्ष सिफारिस गर्ने,
(न) विमानस्थलमा प्रवेश गर्ने व्यक्ति वा ल्याइएका सामानको सुरक्षा खानतलासी (स्क्रिनिङ) कार्यको नियमित रूपमा निरीक्षण र परीक्षण गर्ने,
(प) हवाई यात्रु बाहेक अन्य व्यक्तिलाई विमानस्थलमा प्रवेशको लागि प्रवेश अनुमतिपत्र जारी गर्ने ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम नागरिक उड्डयन कार्यालयकोे प्रमुखले विमानस्थल सुरक्षा अधिकारीको रूपमा काम गरेको अवस्थामा निजले सो उपनियमको खण्ड (घ), (ञ), (ठ), (थ) वा (ध) बमोजिम नागरिक उड्डयन कार्यालय प्रमुखलाई पेस गर्ने सिफारिस विमानस्थल सुरक्षा समितिमा पेस गर्नु पर्नेछ ।