परिच्छेद – ८ पुनस्र्थापना वा पुनर्वास कार्यक्रम

परिच्छेद – ८ पुनस्र्थापना वा पुनर्वास कार्यक्रम

६९. पुनस्र्थापना कार्यक्रम :- (१) देहायका अवस्थामा आयोजना कार्यालयले पुनस्र्थापना कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्नु पर्नेछ :-
(क) नेपाल सरकारले पुनस्र्थापना कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने गरी आयोजना कार्यालयलाई जग्गा प्राप्ति गरिदिएमा,
(ख) आयोजना कार्यालयले पुनस्र्थापना कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने गरी जग्गा प्राप्तिको लागि नेपाल सरकार समक्ष अनुरोध गरेमा ।
(२) उपदफा (१) बमोजिमको पुनस्र्थापना कार्यक्रम आयोजनाको अभिन्न अंगको रुपमा डिजायन गरी कार्यान्वयन गर्नु पर्नेछ र त्यस प्रयोजनको लागि समेत आवश्यक रकम व्यवस्था गर्नु पर्नेछ ।
(३) यस दफामा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि परिच्छेद – ७ बमोजिमको क्षतिपूर्ति प्राप्त गर्ने वा पुनस्र्थापना कार्यक्रमको सट्टामा क्षतिपूर्ति नै लिन क्षतिपूर्ति निर्धारण समितिमा निवेदन गर्ने सरोकारवालाको लागि पुनस्र्थापना कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न आवश्यक हुने छैन ।
७०. पुनस्र्थापना कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्ने :- (१) दफा ६९ बमोजिम पुनस्र्थापना कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने गरी जग्गा प्राप्त गरेकोमा देहायका सरोकारवालाको लागि यस परिच्छेद बमोजिम पुनस्र्थापना कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न सकिनेछ :¬–
(क) आयोजना प्रभावित क्षेत्रमा रहेको सम्पूर्ण अचल सम्पत्ति प्राप्त गरेको कारणबाट विस्थापित भएका र नेपालभित्र अन्यत्र अचल सम्पत्ति नभएका सरोकारवाला,
(ख) आयोजना प्रभावित क्षेत्रमा रहेको आफ्नो सम्र्पूण अचल सम्पत्ति मध्ये तीन चौथाई अचल सम्पत्ति प्राप्त गरेको कारणले घर, बास, खेती र व्यवसाय गुमाई विस्थापित भएका सरोकारवाला,
(ग) आयोजना प्रभावित क्षेत्रमा जग्गा प्राप्त गरेको कारणबाट आफ्नो घर बास, खेती र परम्परागत व्यवसाय गुमाई विस्थापित लोपोन्मुख जातिको परिवार,
(घ) जुन प्राकृतिक स्रोतमा निर्भर रही आफ्नो परम्परागत पेशा वा व्यवसाय सञ्चालन गर्दै जीवन निर्वाह गरेका थिए त्यस्तो स्रोत प्रभावित भएको कारणले त्यस्तो पेशा वा व्यवसाय सञ्चालन गर्न नसक्ने सरोकारवाला ।
(२) उपदफा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि पुनस्र्थापनाको सट्टामा दफा ६५ बमोजिमको क्षतिपूर्ति बुझिलिन समितिमा निवेदन दिने वा दफा ७३ बमोजिम पुनर्वास कार्यक्रममा सहभागी हुने सरोकारवालाको लागि पुनस्र्थापना कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न आवश्यक हुने छैन ।
७१. पुनस्र्थापना कार्यक्रममा समावेश हुने विषयहरु :- (१) दफा ७० बमोजिमका सरोकारवालाको लागि कार्यान्वयन गर्नुपर्ने पुनस्र्थापना कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न आयोजना कार्यालयले सम्भव भएसम्म आयोजना प्रभावित क्षेत्रको आसपासमा सोही जिल्लामा वा त्यस्तो क्षेत्रसँग सीमा जोडिएको अर्को जिल्लामा वा नेपाल सरकारले निर्धारण गरेको ठाउँमा आवश्यक र उपयुक्त जग्गा खरिद गर्नु पर्नेछ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम जग्गा खरिद गर्न सम्भव नभएमा पुनस्र्थापना कार्यक्रम सञ्चालनको लागि जग्गा प्राप्त गर्न सम्बन्धित प्रमुख जिल्ला अधिकारी मार्फत नेपाल सरकारसँग अनुरोध गर्न सक्नेछ ।
(३) उपदफा (१) वा (२) बमोजिम खरिद भएको वा प्राप्त गरिएको जग्गामा सरोकारवालालाई पुनस्र्थापना गराउनको लागि देहायका सुविधा र संरचना उपलब्ध गराउनु पर्नेछ :–
(क) प्रत्येक सरोकारवालालाई शौचालय, खानेपानी सुविधा सहित तोकिए बमोजिमको क्षेत्रफल भएको परिवारको लागि मानवोचित घर तथा त्यसको लागि तोकिए बमोजिम आवश्यक संरचना