परिच्छेद–३ निकुञ्ज संरक्षण सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद–३ निकुञ्ज संरक्षण सम्बन्धी व्यवस्था

९. निकुञ्जभित्र निषिद्ध गरिएका कार्यहरु – ऐनको दफा ५ मा उल्लिखित व्यवस्थाका अतिरिक्त संरक्षक वा निजले तोकेको कर्मचारीको लिखित अनुमति नलिई कुनै पनि व्यक्तिले निकुञ्जभित्र देहायका काम गर्न पाउने छैन –

(क) निकुञ्जको हितको लागि उपयुक्त हुने काम गर्न वा वैज्ञानिक अनुसन्धानको निमित्त नमूना सङ्कलन गर्न अनुमति प्राप्त गरेकोमा बाहेक अन्य अवस्थामा कुनै पनि वन्यजन्तुलाई मार्न, पक्रन, लखेट्न, तर्साउन वा चोटपटक पु¥याउन वा सो को उद्योग गर्न वा कुनै पनि पक्षीहरुको फुल वा गुँड हटाउन, भत्काउन, बिगार्न वा खलबल्याउन,

(ख) निकुञ्जभित्र वा निकुञ्जभित्र पुग्ने गरी बाहिरबाट कुनै किसिमको किटनाशक विष वा रासायनिक पदार्थ वा लठ्याउने वा विषालु पदार्थ फ्याँक्न वा निकुञ्जभित्र भएर बग्ने नदी खोला वा पानीको अन्य कुनै स्रोतमा हाल्न वा छर्न वा निकुञ्जभित्र पुग्ने गरी अरु तरिकाबाट हाल्न,

(ग) क्याम्प गर्न भनी छुट्याइएको स्थान बाहेक अन्यत्र रात बिताउन वा क्याम्प गर्न,
(घ) फोहर मैला गर्न वा फाल्न,
(ङ) कार्यालयले तोकेको क्षेत्रमा बाहेक अन्यत्र आगो बाल्न,
(च) सुविधा प्राप्त बाटो वा नियम ६ को उपनियम (२) बमोजिमको बाटो बाहेक अन्य बाटो वा ठाउँबाट हिड्न वा कुनै घरपालुवा जनावर लैजान वा हिँडाउन,
(छ) बाटो, पुल, मचान, घर, कार्यालय भवन, पर्खाल, तारको बार, सूचनापाटी वा चिन्हपटलाई क्षति पु¥याउन,
(ज) माछा वा अन्य जलचर मार्न,
(झ) मादक पदार्थ सेवन गर्न वा मादक पदार्थ सेवन गरी प्रवेश गर्न,
(ञ) निकुञ्जभित्र रहेका सरकारी कार्यालय बाहेक अन्यत्र रेडियो, टेपरेकर्डर, लाउड स्पीकर, माइक वा कुनै किसिमको बाजा, गितार, मुरली जस्ता बाद्यबादनका साधन बजाउन,
(ट) कार्यालय बाहेक अन्य कसैले कुनै किसिमको चिन्हपट, सूचना, विज्ञापन वा अन्य यस्तै किसिमका पोष्टरहरु टाँस्न,
(ठ) निकुञ्जभित्र रहेका धार्मिक क्षेत्र लगायतका अन्य कुनै पनि स्थानमा पशु, पक्षी बली दिन,
(ड) बाहिरी वातावरणमा हुर्केको (एक्जोटिक) विरुवा, जीवजन्तु वा पक्षी निकुञ्जभित्र ल्याउन वा छाड्न,
(ढ) कुनै पनि प्रयोजनका लागि खोला तथा नदीलाई फर्काउन वा मोड्न (डाइभर्ट) गर्न ।

१०. साथमा राख्न वा लैजान निषेध गरिएका वस्तुहरु – (१) निकुञ्जको सुरक्षार्थ खटिएको सुरक्षाकर्मीले सुरक्षासँग सम्बन्धित बन्दोबस्तीका सामग्रीहरु राख्न वा प्रयोग गर्न बाहेक संरक्षकको लिखित अनुमति बिना कुनै व्यक्तिले निकुञ्जभित्र प्रवेश गर्दा वा रहँदा सुविधा प्राप्त बाटो वा नियम ६ को उपनियम (२) बमोजिमको बाटोबाट यात्रा गर्दा देहायका चिज वस्तुहरु साथमा राख्न, लैजान वा प्रयोग गर्न पाउने छैन –
(क) हातहतियार, खरखजाना वा वन्यजन्तुलाई घाइते बनाउन वा चोट पु¥याउन सक्ने सामग्री,
(ख) विष, पासो तथा हानिकारक रासायनिक पदार्थ, विष्फोटक पदार्थ वा यस्तै प्रकारका अन्य पदार्थ,
(ग) करेन्ट प्रवाह गर्ने विद्युतीय सामग्री, धनुष बाँण, खोर, धराप, पासो, जाल वा गुलेली,
(घ) वन्यजन्तुको आखेटोपहार, वन्यजन्तुको सुकेको वा आलो मासु वा रौं वा वन्यजन्तुका अङ्गबाट बनेका कुनैपनि प्रकारका सामग्रीहरु,
(ङ) जुनसुकै वनस्पति, फूल, पात, फल, हाँगाबिँगा, जरा, काण्ड, बोक्रा, वा मुना,
(च) अति प्रज्वलनशील पदार्थहरु,
(छ) शिकारी कुकुर, बिराला तथा वन्यजन्तु शिकार गर्न तालिम प्राप्त अन्य पशु वा पक्षी,
(ज) प्रचलित कानून बमोजिम निषेधित अन्य सामग्रीहरु ।
(२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि निकुञ्जभित्रको बाटो भएर मात्र पुग्न सकिने ठाउँका स्थानीय जनताले कार्यालयबाट अनुमति लिई वा सम्बन्धित प्रवेशद्वार वा सुरक्षा पोष्टमा जाँच गराई आफ्नो घरायसी कामको लागि खुकुरी, बञ्चरो र यस्तै घरायसी प्रयोजनमा प्रयोग गरिने औजार, विद्युतीय सामग्री, प्रज्वलनशील पदार्थ, कृषिजन्य रासायानिक पदार्थ, घरपालुुवा जनावरहरुको लागि आवश्यक पर्ने खोर, पासोहरु लैजान सक्नेछन् ।
(३) उपनियम (१) को खण्ड (क) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि निकुञ्जभित्र हुँदै जाने राजमार्गमा चलाइने सवारी साधनमा प्रचलित कानून बमोजिम इजाजतपत्र प्राप्त हातहतियार लैजान सकिनेछ । यसरी हातहतियार लैजानु पर्दा प्रवेशद्वार वा सुरक्षा पोष्टमा जाँच गराएर लैजानु पर्नेछ ।