परिच्छेद– २ सामाजिक सुरक्षा योजनामा सहभागिता

परिच्छेद– २ सामाजिक सुरक्षा योजनामा सहभागिता

३.   सरकारी कोषबाट पारिश्रमिक पाउने व्यक्ति सहभागी हुने : सरकारी कोषबाट पारिश्रमिक पाउने व्यक्ति ऐनको दफा १० बमोजिमका सामाजिक सुरक्षा योजनामध्ये नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी तोके बमोजिमका सामाजिक सुरक्षा योजनामा सहभागी हुन सक्नेछन्।

४.   अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिक तथा स्वरोजगारमा रहेका व्यक्तिको सामाजिक सुरक्षा : (१) अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिक तथा स्वरोजगारमा रहेका व्यक्ति समितिको सिफारिस बमोजिमका सामाजिक सुरक्षा योजनामा मन्त्रालयले तोकेको मितिदेखि सहभागी हुन सक्नेछन्।

(२) उपनियम (१) मा उल्लिखित योजनामा सहभागी श्रमिकलाई प्रोत्साहन गर्न कोषले सम्बन्धित योजनाको लागि तोकेको योगदान रकममा नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहले आ-आफ्नो बजेट मार्फत तोके बमोजिमको रकम कोषको नाममा जम्मा गरिदिनेछ ।

(३) अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिक तथा स्वरोजगारमा रहेका व्यक्तिको सामाजिक सुरक्षा योजनामा सहभागी हुने सम्बन्धी अन्य व्यवस्था कोषले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ।

५.   योगदान रकम सङ्कलन गर्न सम्झौता गर्न सकिने : (१) सामाजिक सुरक्षा योजना अन्तर्गतको कोषमा जम्मा हुने योगदान रकम सङ्कलन गर्ने प्रयोजनका लागि कोषले बैङ्क तथा वित्तीय संस्थासँग सम्झौता गर्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम सम्झौता गरिने बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले पालना गर्नुपर्ने मापदण्ड र अन्य आवश्यक व्यवस्था कोषले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।

(३) ऐन तथा यस नियमावली बमोजिमको योगदान रकमको विवरण सम्बन्धित योगदानकर्ता र निजको रोजगारदाताले हेर्न चाहेमा कोषले उपलब्ध गराउनु पर्नेछ ।

६.   योगदानकर्ताले सुविधा प्राप्त गर्न सक्ने : (१) ऐनको दफा १० बमोजिम सामाजिक सुरक्षा योजनामा समावेश भएका योगदानकर्ताले सम्बन्धित सामाजिक सुरक्षा योजनामा तोके बमोजिमका सुविधा प्राप्त गर्न सक्नेछन्।

          (२) उपनियम (१) बमोजिमको सुविधा प्राप्त गर्ने आधार र प्रकृया कोषले बनाएको कार्यविधि बमोजिम हुनेछ।

७.   पारिश्रमिक नपाएको अवस्थाको योगदान : ऐनको दफा ८ को उपदफा (१) बमोजिम श्रमिकले पारिश्रमिक नपाउने अवस्थामा रोजगारदाताले कोषमा जम्मा गरी दिएको रकम कट्टा गर्दा श्रमिकले पाउने प्रत्येक महिनाको पारिश्रमिक, भत्ता वा अन्य सुविधा गरी हुन आउने रकमको तेत्तीस प्रतिशतमा नबढ्ने गरी प्रत्येक महिना कट्टा गर्न सक्नेछ।

८.   खाता सञ्चालन : ऐन बमोजिम सामाजिक सुरक्षा योजना सञ्चालनको लागि स्थापना भएका कोषको खाता सञ्चालन कार्यकारी निर्देशक वा निजले तोकेको अधिकृत कर्मचारी र लेखा प्रमुखको संयुक्त दस्तखतबाट हुनेछ ।

९.   सामाजिक सुरक्षा योजना सञ्चालन सम्बन्धी : (१) ऐनको दफा १० र ११ बमोजिमका सामाजिक सुरक्षा योजना सञ्चालन गर्न कार्यकारी निर्देशकले आवश्यक प्रस्ताव तयार गरी समिति समक्ष पेश गर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको प्रस्तावमा देहाय बमोजिमका कुरा उल्लेख भएको हुनु पर्नेछः-

(क) योजना लागू हुने क्षेत्र,

(ख) लक्षित समूह,

(ग)  सामाजिक सुरक्षा योजनाको अवधि, योजनामा समावेश गराउन लिइने आधार, विवरण र योगदान सङ्कलन विधि,

(घ)  सामाजिक सुरक्षा योजनाबाट पाउने सुविधा र त्यस्तो सुविधा पाउन पूरा गर्नुपर्ने शर्तहरु,

(ङ)      सामाजिक सुरक्षा योजनाबाट सुविधा पाउने समय र भुक्तानी प्रक्रिया,

(च)  अन्य आवश्यक विवरण ।

(३) यस नियम बमोजिमको सामाजिक सुरक्षा योजनाको सञ्चालन कोषले तोकेको मितिदेखि शुरु हुनेछ ।

(४) उपनियम (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सामाजिक सुरक्षा योजनामा नै सो योजना सञ्चालन हुने मिति उल्लेख गरिएको भए सोही मितिदेखि योजना सञ्चालन हुनेछ ।

(५) कोषले कुनै सामाजिक सुरक्षा योजना सञ्चालन गर्ने भएमा त्यस्तो योजना सम्बन्धी जानकारी कोषले आफ्नो वेबसाईट र अन्य सञ्चार माध्यममा प्रकाशन गर्नु पर्नेछ।

१०. निलम्बन :  (१) समितिको सिफारिसमा कोषले देहायको अवस्थामा योगदानकर्ताले पाउने सुविधा निलम्बन गर्नेछः-

(क) सामाजिक सुरक्षा योजनामा समावेश भएको व्यक्तिको वास्तविक पहिचान हुन नसकेमा त्यस्तो पहिचान नभएसम्म,

(ख) अदालत वा न्यायिक निकायले सामाजिक सुरक्षा योजनाको सुविधा भुक्तानी स्थगन गर्न आदेश दिएमा,

(ग) नेपाल सरकारले देशमा चरम आर्थिक विश्रृङ्‌खलता वा अन्य असाधारण अवस्था सृजना भएको सूचना गरेमा।

(२) उपनियम (१) को खण्ड (ग) बमोजिमको अवस्था विद्यमान नरहेको भनी नेपाल सरकारले सूचना गरेमा समितिको सिफारिसमा कोषले त्यस्तो निलम्बन फुकुवा गर्नेछ।

११. असूल उपर गरिने :  (१) सामाजिक सुरक्षा योजनामा सहभागी नभएको कुनै व्यक्तिले ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम सुविधा प्राप्त गरेको देखिएमा निजले लिएको सुविधा बापतको रकम कोषले असूल उपर गर्न सम्बन्धित रोजगारदाता समक्ष लेखी पठाउनेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम रोजगारदाताले असूल उपर गर्न नसकी सोको जानकारी प्राप्त भएमा कोषले सम्बन्धित व्यक्तिको नाममा रहेको चल अचल सम्पत्ति रोक्का गरी त्यस्तो सम्पत्तिबाट असूल उपर गरी कोषमा जम्मा गर्नेछ ।

(३) कुनै योगदानकर्ताले ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम पाउनुपर्ने भन्दा बढी सुविधा प्राप्त गरेको देखिएमा त्यस्तो व्यक्तिले कोषबाट अन्य रकम प्राप्त गर्न बाँकी रहेछ भने त्यस्तो रकमले पुगेसम्म सोही रकमबाट र त्यस्तो रकम अपुग भएमा निजले रोजगारीबाट प्राप्त गर्ने आय वा सेवा निवृत्त हुँदाका बखत पाउने जुनसुकै सुविधाबाट र त्यस्तो सुविधाबाट समेत असूल उपर हुन नसकेमा सम्बन्धित व्यक्तिको नाममा रहेको चलअचल सम्पत्ति रोक्का राखी कोषले त्यस्तो सम्पत्तिबाट असूल उपर गरी कोषमा जम्मा गर्नेछ।

१२. आदेश दिन सक्ने : (१) रोजगारदाता र श्रमिकबीच रोजगार सम्बन्ध समाप्त भईसकेको तर ऐन वा यस नियमावली बमोजिम जम्मा गर्नुपर्ने योगदान रकम जम्मा नगरेको कारणले श्रमिकले पाउनु पर्ने सुविधा पाएको रहेनछ भने निजले पाउने सुविधा तीन महिनाभित्र भुक्तानी दिई योगदान रकम जम्मा गर्न कोषले सम्बन्धित रोजगारदातालाई आदेश दिन सक्नेछ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम कोषले दिएको आदेश पालना गर्नु सम्बन्धित रोजगारदाताको कर्तव्य हुनेछ ।