परिच्छेद–१ प्रारम्भिक

परिच्छेद–१ प्रारम्भिक

१. संक्षिप्त नाम र प्रारम्भ :- (१) यस ऐनको नाम “राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग ऐन, 
२०६८” रहेको छ ।
(२) यो ऐन तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ ।

२. परिभाषा :- विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस ऐनमा,–
(क) “अध्यक्ष” भन्नाले आयोगको अध्यक्ष सम्झनु पर्छ ।
(ख) “आयोग” भन्नाले संविधानको धारा २४८ बमोजिम स्थापित राष्ट्रिय मानव
अधिकार आयोग सम्झनु पर्छ ।
(ग) “उजूरी” भन्नाले मानव अधिकारको उल्लङ्घन वा त्यसको दुरुत्साहनका
सम्बन्धमा आयोग समक्ष दिएको निवेदन वा उजूरी सम्झनु पर्छ र सो शब्दले
अन्य कुनै स्रोतबाट सो विषयमा आयोगलाई प्राप्त भएको जानकारी समेतलाई 
जनाउँछ ।
(घ) “कर्मचारी” भन्नाले आयोगको कर्मचारी सम्झनु पर्छ ।
(ङ) “तोकिएको” वा “तोकिए बमोजिम” भन्नाले यस ऐन अन्तर्गत बनेको
नियममा तोकिएको वा तोकिए बमोजिम सम्झनु पर्छ ।
(च) “मानव अधिकार” भन्नाले व्यक्तिको जीवन, स्वतन्त्रता, समानता र मर्यादास“ग
सम्बन्धित संविधान तथा अन्य प्रचलित कानूनद्वारा प्रदान गरिएका अधिकार
सम्झनु पर्छ र सो शब्दले नेपाल पक्ष भएको मानव अधिकार सम्बन्धी
अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिमा निहित अधिकार समेतलाई जनाउ“छ ।
(छ) “सचिव” भन्नाले आयोगको सचिव सम्झनु पर्छ ।
(ज) “सदस्य” भन्नाले आयोगको सदस्य सम्झनु पर्छ र सो शब्दले अध्यक्ष
समेतलाई जनाउ“छ ।
(झ) “संविधान” भन्नाले नेपालको संविधान सम्झनु पर्छ ।