परिच्छेद–३ सशस्त्र प्रहरीको दरबन्दी तथा पदपूर्ति सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद–३ सशस्त्र प्रहरीको दरबन्दी तथा पदपूर्ति सम्बन्धी व्यवस्था

७.    दरबन्दी सिर्जना : (१) सशस्त्र प्रहरी सेवामा नेपाल सरकारको स्वीकृति नलिई कुनै दरबन्दी सिर्जना गरिने छैन ।

(२) सशस्त्र प्रहरी बलमा नयाँ कार्यालय स्थापना गर्नको लागि सङ्गठन संरचना तयार गर्दा, नयाँ दरबन्दी सिर्जना वा तत्काल कायम रहेको सङ्गठन संरचना र दरबन्दीमा हेरफेर गर्दा मन्त्रालयको स्वीकृति लिई कार्यक्रम, कार्यबोझ, आर्थिक तथा अन्य दायित्व, सेवा प्रवाहको प्रभावकारिता, उपलब्ध मानवस्रोत, लागत प्रभावको विश्लेषण गरी कारण र औचित्य समेतको आधारमा सङ्गठन तथा व्यवस्थापन सर्वेक्षण गर्नु पर्नेछ ।

(३) उपनियम (२) को प्रयोजनको लागि देहाय वमोजिमको सङ्गठन तथा व्यवस्थापन सर्वेक्षण समिति रहनेछ :–

(क)   सहसचिव,  मन्त्रालय                                                – अध्यक्ष

(ख)   सशस्त्र प्रहरी महानिरीक्षकले तोकेको सशस्त्र प्रहरी नायब

            महानिरीक्षक वा सशस्त्र प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक         – सदस्य

(ग)    अधिकृत प्रतिनिधि, अर्थ मन्त्रालय                              – सदस्य

(घ)    मन्त्रालयले तोकेको सम्बन्धित विषयको विज्ञ           – सदस्य

(ङ)    सशस्त्र प्रहरी महानिरीक्षकले तोकेको सशस्त्र प्रहरी सेवाको

                  राजपत्राङ्कित अधिकृत                            –सदस्य–सचिव

      (४) उपनियम (३) बमोजिमको समितिको सिफारिसको आधारमा प्रधान कार्यालयले सङ्गठन तथा व्यवस्थापन सर्वेक्षणको मूल्याङ्कन गरी मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ र मन्त्रालयले अर्थ मन्त्रालयको सहमति लिई स्वीकृतिका लागि नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद् समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ ।

तर दरबन्दी थप नहुने वा थप आर्थिक दायित्व नपर्ने भएमा अर्थ मन्त्रालयको सहमति लिनु पर्ने छैन ।

(५) यस नियम बमोजिम सङ्गठन संरचना तयार गर्ने, नयाँ दरबन्दी सिर्जना गर्ने, सङ्गठन संरचना र दरबन्दीमा हेरफेर गर्ने स्वीकृति प्राप्त भएमा प्रधान कार्यालयले सोको पन्ध्र दिनभित्र पददर्ताको लागि सशस्त्र प्रहरी किताबखानामा लेखी पठाउनु पर्नेछ ।

(६) उपनियम (५) बमोजिम विवरण प्राप्त भएपछि सशस्त्र प्रहरी किताबखानाले विवरण अद्यावधिक गरी सात दिनभित्र सोको जानकारी प्रधान कार्यालय र मन्त्रालयलाई दिनु पर्नेछ ।

८.    पदपूर्ति गर्न नहुने : (१) ऐन तथा यस नियमावलीमा व्यवस्था भएदेखि बाहेक अन्य तारिबाट सशस्त्र प्रहरी सेवाको कुनै पनि पदमा पदपूर्ति गरिने छैन ।

(२) उपनियम (१) विपरित कुनै व्यक्तिलाई कुनै पदमा नियुक्ति गरिएमा त्यसरी नियुक्त गर्ने सशस्त्र प्रहरी अधिकारीबाट नियुक्त हुने व्यक्तिले खाएको तलब भत्ता तथा अन्य सुबिधा सरकारी बाँकी सरह असूल उपर गरी विभागीय कारबाही समेत गरिनेछ ।

(३) सशस्त्र प्रहरी कितावखानामा पददर्ता नगरी सशस्त्र प्रहरी सेवाको कुनै पनि पद पूर्ति गरिने छैन ।

९.    सशस्त्र प्रहरी सेवाको पदपूर्ति : (१) सशस्त्र प्रहरी सेवाको देहायको पद देहाय बमोजिम पूर्ति गरिनेछ :–

(क) साधारण समूह, साधारण उपसमूहतर्फ :–

पद खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा बढुवाद्वारा
(१) सशस्त्र प्रहरी परिचर वा सो सरह १००%
(२) सशस्त्र प्रहरी जवान वा रिक्रुट १००%
(३) सशस्त्र प्रहरी सहायक हवल्दार १००%
(४) सशस्त्र प्रहरी हवल्दार १००%
(५) सशस्त्र प्रहरी वरिष्ठ हवल्दार १००%
(६) सशस्त्र प्रहरी सहायक निरीक्षक ६०% ४०%
(७) सशस्त्र प्रहरी नायब निरीक्षक १००%
(८) सशस्त्र प्रहरी वरिष्ठ नायब निरीक्षक १००%
(९) सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक ६०% ४०%
(१०) सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक भन्दा माथिका सम्पूर्ण पदहरू १००%

 

(ख) साधारण समुह, कानून उपसमूहतर्फ :–

पद खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा बढुवाद्वारा
(१) सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक १००%
(२) सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक भन्दा माथिका सम्पूर्ण पदहरु १००%

(ग) साधारण समूह, लेखा उपसमूहतर्फ :–

पद खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा बढुवाद्वारा
(१) सशस्त्र प्रहरी वरिष्ठ हवल्दार १००%
(२) सशस्त्र प्रहरी सहायक निरीक्षक ६०% ४०%
(३) सशस्त्र प्रहरी नायब निरीक्षक १००%
(४) सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक ७५% २५%
(५) सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक भन्दा माथिका सम्पूर्ण पदहरु १००%

 

(घ) प्राविधिक समूहतर्फ :–

पद खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा बढुवाद्वारा
(१) सशस्त्र प्रहरी जवान १००%
(२) सशस्त्र प्रहरी सहायक हवल्दार १००%
(३) सशस्त्र प्रहरी हवल्दार ६०% ४०%
(४) सशस्त्र प्रहरी वरिष्ठ हवल्दार १००%
(५) सशस्त्र प्रहरी सहायक निरीक्षक ६०% ४०%
(६) सशस्त्र प्रहरी नायब निरीक्षक ७५% २५%
(७) सशस्त्र प्रहरी वरिष्ठ नायब निरीक्षक १००%
(८) सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक ७५% २५%
(९) सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक भन्दा माथिका सम्पूर्ण पदहरू १००%

 

(२) उपनियम (१) को खण्ड (घ) को उपखण्ड (९) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्राविधिक समूहको स्वास्थ्य तर्फको सशस्त्र प्रहरी नायब उपरिक्षकको दरबन्दी सिर्जना हुँदाका बखत विशेष शैक्षिक योग्यता तोकिएको र बढुवाद्वारा त्यस्तो पद पूर्ति गर्न सम्भाव्य उम्मेदवार नभएमा त्यस्तो पद खुला प्रतियोगिताद्वारा पूर्ति गर्न सकिनेछ ।

(३) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सशस्त्र प्रहरी सेवालाई समावेशी बनाउन खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा पूर्ति हुने पदमध्ये पैंतालीस प्रतिशत पद छुट्याई सो प्रतिशतलाई शत प्रतिशत मानी देहाय बमोजिमका उम्मेदवारका बीचमा मात्र छुट्टाछुट्टै प्रतिस्पर्धा गराई पदपूर्ति गरिनेछ :–

(क)   महिला                                – बीस प्रतिशत

(ख)   आदिवासी/जनजाति           – बत्तीस प्रतिशत

(ग)   मधेसी                             – अट्ठाइस प्रतिशत

(घ)   दलित                                 – पन्ध्र प्रतिशत

(ङ)   पिछडिएको क्षेत्र             – पाँच प्रतिशत

 

स्पष्टीकरणः

(१)   यस उपनियमको (क), (ख), (ग) र (घ) को प्रयोजनको लागि “महिला, आदिवासी/जनजाति, मधेसी र दलित” भन्नाले आर्थिक तथा सामाजिक रुपमा पछाडि परेका महिला, आदिवासी/जनजाति, मधेसी र दलित सम्झनु पर्छ ।

(२)   यस उपनियमको प्रयोजनको लागि “पिछडिएको क्षेत्र” भन्नाले अछाम, कालिकोट, जाजरकोट, जुम्ला, डोल्पा, बझाङ, बाजुरा, मुगु र हुम्ला जिल्ला सम्झनु पर्छ ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम प्रतिशत निर्धारण गर्दा एक प्रतिशतभन्दा कम घताङ्क(फ्र्याक्सन) आएमा त्यस्तो घताङ्क जुन समुदायको हकमा आएको हो सोभन्दा लगत्तै पछिको समुदायमा सर्दै जानेछ ।

(५) उपनियम (३) बमोजिम छुट्याइएको पदमा कुनै दरखास्त नपरेमा वा आवश्यक सङ्ख्यामा उम्मेदवार उत्तीर्ण हुन नसकी आवश्यक सङ्ख्यामा पदपूर्ति हुन नसकेमा त्यसरी नपुग भएको पद सङ्ख्या सोही वर्षको खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा पूर्ति गरिने पदमा समावेश गरिनेछ ।

(६) उपनियम (३) बमोजिम पदपूर्ति गर्ने प्रयोजनका लागि आर्थिक तथा सामाजिक रुपमा पछाडि परेका महिला, आदिवासी÷जनजाति, मधेस र दलित समुदायको विवरण नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सुचना प्रकाशित गरी तोके बमोजिम हुनेछ ।

तर त्यसरी नतोकेसम्मको लागि जुनसुकै महिला, आदिवासी÷जनजाति, मधेसी र दलित समुदायलाई आर्थिक तथा सामाजिक रुपमा पछाडि परेको समुदाय मानिनेछ ।

(७) उपनियम (३) बमोजिम छुट्याइएका पदको लागि दरखास्त पेश गर्दा देहाय बमोजिमका प्रमाण संलग्न गर्नु पर्नेछ :–

(क)   आदिवासी/जनजातिका लागि नेपाल आदिवासी÷जनजाति उत्थान राष्ट्रिष्य प्रतिष्ठानबाट आदिवासी/जनजाति भनी प्रमाणित भएको,

(ख)   दलितका लागि राष्ट्रिय दलित आयोगबाट दलित भनी प्रमाणीत भएको,

(ग)   मधेसीका लागि नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी तोकेबमोजिमको संस्थाबाट मधेसी भनी प्रमाणित भएको,

तर नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी संस्था नतोकेसम्म सम्बन्धित स्थानीय निकायको प्रमुखको सिफारिसमा प्रमुख जिल्ला अधिकारीबाट मधेसी भनी प्रमाणित भएको हुनु पर्नेछ ।

(घ)   पिछडिएको क्षेत्रका लागि उपनियम (३) मा उल्लेख भएका जिल्लामा स्थायी बसोबास गरी सम्बन्धित जिल्लाबाट नै नागरिकताको प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको तथा सम्बन्धित गाउँ विकास समिति वा नगरपालिकाबाट दरखास्त पेश गर्दाका बखतसम्म सोही स्थानमा स्थायी बसोबास भएको भन्ने सिफारिस गरिएको ।

(८) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखेको भएता पनि खुल्ला प्रतियोगिताद्वारा पूर्ति गरिने रिक्त पद मध्ये दुई प्रतिशत पदमा यस नियमावली बमोजिमको न्यूनतम योग्यता पुगेका अमर सशस्त्र प्रहरी र अशक्त सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीको सन्तति मध्येबाट पदपूर्ति गरिनेछ ।

(९) सशस्त्र प्रहरी सेवाको रिक्त पद पूर्तिको लागि आयोगले यस नियम बमोजिम पद संख्या निर्धारण
गर्नेछ ।

१०.   समूहकृत हुने : (१) यो नियमावली प्रारम्भ भएको तीन महिना भित्र नियम ७ बमोजिम सशस्त्र प्रहरी सेवा, साधारण समुह अन्तर्गत कानून र लेखा उपसमूहको दरबन्दी सिर्जना गरिनेछ र यसरी सिर्जना भएको दरबन्दीमा एक पटकको लागि सशस्त्र प्रहरी सेवा, साधारण समूहमा कार्यरत सशस्त्र प्रहरी कर्मचारी मध्ये देहायको योग्यता तथा शर्त पूरा गरेका सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीलाई देहायको आधारमा समान श्रेणी वा तहको पदमा समूहकृत गरिनेछ :–

(क)   कानून उपसमूहतर्फ :–

(१)   कानून बिषयमा स्नातक तह उत्तीर्ण गरेको,

(२)   सम्बन्धित पदमा रही कानून सम्बन्धी कार्यमा अनुभव हासिल गरेको, र

(३)   सेवा अवधि कम्तीमा पाँच वर्ष बाँकी रहेको ।

(ख)   लेखा उपसमूहतर्फ :–

(१)   सशस्त्र प्रहरी नायब उपरिक्षक वा सो भन्दा माथिको पदको निमित्त कम्तीमा स्नातक तह उत्तीर्ण गरी लेखा सम्बन्धी तालीम प्राप्त गरेको र लेखा सम्बन्धी काममा अनुभव हासिल गरेको,

(२)   सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक पदको निमित्त कम्तीमा स्नातक तह उत्तीर्ण गरी लेखा सम्बन्धी तालीम प्राप्त गरेको वा प्रविणता प्रमाणपत्र तह उत्तीर्ण गरी लेखा सम्बन्धी तालीम प्राप्त गरेको र लेखा सम्बन्धी काममा अनुभव हाँसिल गरेको,

(३)   सशस्त्र प्रहरी बरिष्ठ नायब निरीक्षक, सशस्त्र प्रहरी नायब निरीक्षक र सशस्त्र प्रहरी सहायक निरीक्षक पदको निमित्त कम्तीमा एस.एल.सी. वा सो सरह उत्तीर्ण गरी लेखा सम्बन्धी तालीम हासिल गरेको र लेखा सम्बन्धी काममा अनुभव हासिल गरेको,

(४)   सशस्त्र प्रहरी वरिष्ठ हवल्दार पदको निमित्त कम्तीमा एस.एल.सी. वा सो सरह उत्तीर्ण गरी लेखा सम्बन्धी काममा कम्तीमा एक वर्षको अनुभव हासिल गरेको, र

(५)   सेवा अवधि कम्तीमा तीन वर्ष बाँकी रहेको ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम कानून र लेखा उपसमूहमा समूहकृत गर्दा सो बमोजिम योग्यता हासिल गरेको र इच्छुक सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीहरु मध्येबाट गरिनेछ ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम समूहकृत हुन चाहने सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीको सङ्ख्या सम्बन्धित उपसमूहमा रहेको दरबन्दी भन्दा बढी भएमा सम्बन्धित क्षेत्रमा बढी अनुभव हासिल गर्ने सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीलाई पहिले समूहकृत गरिनेछ ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम अनुभवको अवधि समान भई सो बमोजिम समूहकृत गर्न नसकिएमा सम्बन्धित विषयमा माथिल्लो शैक्षिक योग्यता हासिल गर्ने सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीलाई पहिले समूहकृत गरिनेछ ।

(५) यस नियम बमोजिम साधारण समूह अन्तर्गत कानुन तथा लेखा उपसमूहमा समूहकृत नभएसम्म बढीमा एक वर्षको लागि आवश्यक योग्यता र अनुभव हासिल गरेका सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीलाई सशस्त्र प्रहरी महानिरीक्षकले कानून तथा लेखा सम्बन्धी काम गर्ने गरी तोक्नेछ ।