परिच्छेद–७ मतदान केन्द्र, मतपत्र र मतपेटिका

परिच्छेद–७ मतदान केन्द्र, मतपत्र र मतपेटिका

24. मतदान केन्द्र तोक्ने :- (१) आयोगले अध्यादेशको दफा ३१ को उपदफा (१) बमोजिम मतदान केन्द्र तोक्दा निर्वाचन अधिकृतको कार्यालय रहेको जिल्लाको सदरमुकाममा सुरक्षा तथा सुविधाको दृष्टिकोणबाट उपयुक्त स्थानमा मतदान केन्द्र रहने गरी तोक्नु पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम मतदान केन्द्र तोकिएको सूचना निर्वाचन अधिकृतले आफ्नो कार्यालयमा प्रकाशन गर्नु पर्नेछ ।
(३) मतदान केन्द्र तोक्दा अपनाउनु पर्ने अन्य आधारहरू आयोगले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।
25.मतदान केन्द्रको क्षेत्र तोक्ने :- मतदान अधिकृतले मतदान केन्द्र रहेको ठाउँको चारैतिर साधारणतया तीनसय मिटरसम्मको क्षेत्रलाई चारकिल्ला तोकी मतदान केन्द्रको क्षेत्र घोषित गर्नेछ र त्यसको सूचना सर्वसाधारणले देख्ने गरी मतदान केन्द्रमा प्रकाशन गर्नु पर्नेछ ।
26.  मतदान केन्द्रमा प्रवेश निषेध गर्न सकिने :- (१) मतदान अधिकृतले मतदान केन्द्रमा भीड हुन, अनावश्यक रुपमा जमघट हुन वा कुनै गडबडी हुन नपाउने गरी मतदातालाई प्रवेश गर्ने व्यवस्था मिलाउनु पर्नेछ ।
(२) अध्यादेशको दफा ३९ को उपदफा (१) को खण्ड (घ) बमोजिम कुनै व्यक्तिलाई मतदान अधिकृतले मतदान केन्द्रमा प्रवेश गर्ने अनुमति दिँदा त्यस्तो व्यक्ति मतदानसँग सम्बद्ध व्यक्ति हो होइन भन्ने कुरा यकिन गरेर मात्र अनुमति दिनु पर्नेछ ।
27.  मतपत्र :- (१) निर्वाचनको लागि उम्मेदवारको अन्तिम नामावलीमा नाम समावेश भएका उम्मेदवारको नाम, निर्वाचन चिन्ह र मतसङ्केत गर्ने कोठा रहेको आयोगले निर्धारण गरे बमोजिमको मतपत्र रहनेछ ।
(२) यस नियम बमोजिम मतपत्र तयार गर्दा देहायको क्रम बमोजिम उम्मेदवारको नाम र निर्वाचन चिन्ह समावेश गर्नु पर्नेछ :–
(क) निर्वाचन हुनुभन्दा तत्काल अघि भएको प्रतिनिधि सभा सदस्यको निर्वाचनमा भाग लिने दलले सो निर्वाचनमा समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ प्राप्त गरेको मत सङ्ख्याको आधारमा त्यस्तो दलको उम्मेदवारको नाम र निर्वाचन चिन्ह,
(ख) खण्ड (क) बमोजिम प्रतिनिधि सभा सदस्यको निर्वाचनमा भाग नलिने दल निर्वाचन प्रयोजनको लागि आयोगमा दर्ता भएको क्रम बमोजिम सो दलको उम्मेदवारको नाम र निर्वाचन चिन्ह,
(ग) स्वतन्त्र उम्मेदवारको नामको वर्णानुक्रमको आधारमा त्यस्तो उम्मेदवारको नाम र निर्वाचन चिन्ह ।
(३) उपनियम (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यो नियमावली प्रारम्भ भए पछि पहिलो पटक हुने निर्वाचनको हकमा तत्काल अघि भएको प्रतिनिधि सभा सदस्यको निर्वाचनको समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ मत परिणाम घोषणा नभएको अवस्थामा देहायको क्रम बमोजिम उम्मेदवारको नाम र निर्वाचन चिन्ह समावेश गर्नु पर्नेछ :–
(क) संविधानको धारा २९६ को उपधारा (१) बमोजिमको व्यवस्थापिका–संसदमा प्रतिनिधित्व गर्ने दलले संविधान सभा सदस्य निर्वाचन २०७० मा समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ प्राप्त गरेको मत सङ्ख्याको आधारमा त्यस्तो दलको उम्मेदवारको नाम र निर्वाचन चिन्ह,
(ख) खण्ड (क) बमोजिम व्यवस्थापिका–संसदमा प्रतिनिधित्व नगर्ने दल निर्वाचन प्रयोजनको लागि आयोगमा दर्ता भएको क्रम बमोजिम सो दलको उम्मेदवारको नाम र निर्वाचन चिन्ह,
(ग) स्वतन्त्र उम्मेदवारको नामको वर्णानुक्रमको आधारमा त्यस्तो उम्मेदवारको नाम र निर्वाचन चिन्ह ।
(४) उपनियम (२) को खण्ड (क) र (ख) तथा उपनियम (३) को खण्ड (क) र (ख) बमोजिमका दलको तर्पmबाट एकभन्दा बढी उम्मेदवार रहेकोमा सो दलका उम्मेदवारको नाम वर्णानुक्रमको आधारमा समावेश गर्नु पर्नेछ ।
(५) यस नियम बमोजिमको मतपत्र तयार गर्दा प्रदेश सभा सदस्यले मतदान गर्ने मतपत्रमा रहने विवरण र निर्वाचन चिन्ह तथा गाउँपालिकाको अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, नगरपालिकाको प्रमुख, उपप्रमुखले मतदान गर्ने मतपत्रमा रहने विवरण र निर्वाचन चिन्ह अलग–अलग रङ्गको मसीले छापिनेछ ।
(६) यस नियम बमोजिम मतपत्र छाप्दा अध्यादेशको दफा ३ बमोजिमका अलग–अलग समूहको लागि अलग–अलग मतपत्र छापिनेछ ।
(७) प्रत्येक मतपत्रको अधकट्टीमा आयोगले निर्धारण गरे बमोजिम सिलसिलेवार रुपमा क्रमसङ्ख्या छापिनेछ ।
(८) मतपत्रको ढाँचा, प्रकार, रङ र किसिम आयोगले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।
28.  मतपत्र रुजु गर्ने :- (१) निर्वाचन अधिकृतले आयोगले उपलब्ध गराएका मतपत्रहरू रुजु गर्नु  पर्नेछ । त्यसरी मतपत्र रुजु गर्दा आयोगले तोकेको ढाँचामा मतपत्रहरू छापिएको छ, छैन र प्रत्येक मतपत्रमा अध्यादेशको दफा ३ बमोजिमका सम्बन्धित समूहका सबै उम्मेदवारको नाम र निर्वाचन चिन्ह तथा मतपत्रको अधकट्टीमा क्रमसङ्ख्या स्पष्ट रुपमा उल्लेख गरिएको छ, छैन यकिन गर्नु पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम मतपत्र रुजु गर्दा कुनै मतपत्र आयोगले तोकेको ढाँचामा नभएको, मतपत्रमा कुनै उम्मेदवारको नाम छुट भएको, दोहोरिएको, मतपत्रको अधकट्टीमा क्रमसङ्ख्या उल्लेख नभएको वा अन्य कुनै किसिमको प्राविधिक त्रुटि भएको पाइएमा निर्वाचन अधिकृतले त्यस्ता मतपत्र छुट्याई सोको मुचुल्का गराई राख्नु पर्नेछ । त्यसरी छुट्याइएका मतपत्रको विवरण सम्बन्धी जानकारी निर्वाचन अधिकृतले आयोगलाई तुरुन्त दिनु पर्नेछ ।
29. मतपेटिका :- (१) आयोगले प्रत्येक मतदान केन्द्रमा आवश्यक सङ्ख्यामा मतपेटिकाको व्यवस्था गर्नेछ ।
(२) मतदान अधिकृतले मतपेटिका बुझी लिँदा त्यस्तो मतपेटिका दुरुस्त छ, छैन हेरी बुझी लिनु पर्नेछ ।
(३) मतदान अधिकृतले मतदान कार्य शुरु हुनुअघि उपस्थित उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतदान प्रतिनिधिको रोहबरमा मतपेटिका खोलेर दुरुस्त तथा रित्तो भए, नभएको देखाई जाँच गर्नु पर्नेछ ।
(४) उपनियम (३) बमोजिम मतपेटिका जाँच गरी सकेपछि मतदान अधिकृतले रित्तो मतपेटिकाको मतपत्र खसाल्ने प्वाल बाँकी राखी मतपेटिकाको बिर्को बन्द गरी सुरक्षण सिल लगाई आफुले सहीछाप गरी मतदान केन्द्रमा उपस्थित उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतदान प्रतिनिधिको सहीछाप गराई मुचुल्का तयार गर्नु पर्नेछ ।
(५) उपनियम (४) बमोजिम मतपेटिकाको बिर्को बन्द गरेपछि मतदान कार्य शुरु गर्दा मतदान अधिकृतले आफ्नो र मतदान केन्द्रमा उपस्थित उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतदान प्रतिनिधिको सहीछाप गरी गराई मुचुल्का तयार गर्नु पर्नेछ र कुनै उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतदान प्रतिनिधिले सहीछाप नगरेमा मुचुल्कामा सोही व्यहोरा जनाई मतदान केन्द्रमा उपस्थित अन्य दुईजना व्यक्तिको सहीछाप गराउनु पर्नेछ ।
30.  मतपेटिका बिग्रिएमा वा नासिएमा :- (१) मतदान केन्द्रमा पठाइएको मतपेटिका बिग्रिएमा वा नासिएमा मतदान अधिकृतले उपस्थित उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतदान प्रतिनिधिको समेत सहीछाप गराई मुचुल्का तयार गर्नु पर्नेछ । निजहरूले सहीछाप नगरेमा मुचुल्कामा सोही व्यहोरा जनाई मतदान केन्द्रमा उपस्थित अन्य दुईजना व्यक्तिको सहीछाप गराउनु पर्नेछ र सोको जानकारी निर्वाचन अधिकृतलाई दिनु पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम मतपेटिका नासिएको वा बिग्रिएको जानकारी प्राप्त भएमा निर्वाचन अधिकृतले तत्काल त्यस्तो मतदान केन्द्रमा आवश्यक मतपेटिका उपलब्ध गराउनु  पर्नेछ ।