परिच्छेद–९ मतगणना र निर्वाचन परिणाम

परिच्छेद–९ मतगणना र निर्वाचन परिणाम

38.  निर्धारित समयमा मतगणना प्रारम्भ गर्ने :- (१) निर्वाचन अधिकृतले अध्यादेशको दफा ४७ बमोजिम प्रकाशित सूचनामा तोकिएको स्थान, मिति र समयमा उपस्थित उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतगणना प्रतिनिधिको रोहबरमा मतगणना प्रारम्भ गर्नु पर्नेछ ।
तर उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतगणना प्रतिनिधि उपस्थित नभएको कारणबाट मतगणना प्रारम्भ गर्न बाधा पुगेको मानिने छैन ।
(२) निर्वाचन अधिकृतले मतगणना प्रारम्भ गरेको मुचुल्का गराई राख्नु पर्नेछ ।
(३) यस नियम बमोजिम मतगणना प्रारम्भ भएकोे जानकारी निर्वाचन अधिकृतले आयोगलाई तुरुन्त दिनु  पर्नेछ ।
39. मतपेटिका जाँच गर्ने :- (१) नियम ३८ बमोजिम मतगणना प्रारम्भ भएकोे मुचुल्का गरी सकेपछि निर्वाचन अधिकृतले उपस्थित उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतगणना प्रतिनिधिको रोहवरमा मतपत्र रहेको मतपेटिकाको देहाय बमोजिम जाँच गर्नु पर्नेछ :–
(क) प्रत्येक मतदान केन्द्रको मतपेटिका खोलिएको वा फोरिएको छ, छैन,
(ख) मतपेटिकामा मतदान केन्द्रको नाम, सङ्केत सङ्ख्या र मतपेटिकाको सङ्ख्या उल्लेख गरिएको छ, छैन,
(ग) मतपेटिका बन्द गरेको ठाउँमा लगाएको सुरक्षण सिल दुरुस्त छ, छैन ।
(२) निर्वाचन अधिकृतले उपनियम (१) बमोजिम मतपेटिका जाँच गरेको मुचुल्का गराई राख्नु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (१) बमोजिम मतपेटिका जाँच गर्दा कुनै कैफियत देखिएमा सोही व्यहोरा खुलाई मुचुल्का तयार गराई आफूले सहीछाप गरी उपस्थित उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतगणना प्रतिनिधिको सहीछाप गराई राख्नु पर्नेछ । यसरी मुचुल्का तयार भएपछि त्यस्ता मतपेटिका सुरक्षित स्थानमा राख्नु पर्नेछ ।
40.  मतगणना :- (१) नियम ३९ बमोजिम मतपेटिका जाँच गरेको मुचुल्का गरी सकेपछि मतपेटिकामा लगाएको सुरक्षण सिल तोडी मतपेटिकामा रहेका सबै मतपत्रहरू गणना गर्ने स्थानमा खन्याउनु पर्नेछ ।
(२) मतगणना गर्दा बदर मतपत्र र सदर मतपत्रहरू छुट्याई अलग–अलग राख्नु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (२) बमोजिम छुट्याइएका मतपत्रमध्ये सबैभन्दा पहिले बदर मतपत्र र त्यसपछि सदर मतपत्र गणना गरी त्यस्ता मतपत्रको सङ्ख्या यकिन गरी सम्बन्धित मतदान केन्द्रमा खसेको मतपत्रको कुल सङ्ख्या उल्लेख गरी मुचुल्का बनाउनु पर्नेछ ।
(४) निर्वाचन अधिकृत वा निजले खटाएको कर्मचारीले मतगणना गर्दा सदर वा बदर मतपत्र उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतगणना प्रतिनिधिलाई देखाउनु पर्नेछ ।
तर सो मतपत्र निजलाई छुन वा समाउन दिनु हुँदैन ।
(५) सम्बन्धित प्रदेशको सबै मतदान केन्द्रको मतगणनाको कार्य सम्पन्न भईसकेपछि निर्वाचन अधिकृतले मतगणनाको तालिका तयार गर्नु पर्नेछ । यसरी तालिका तयार गरेपछि सोको मुचुल्का गराई राख्नु पर्नेछ ।
(६) निर्वाचन अधिकृतले गणना गरी सकेका मतपत्रमध्ये सदर र बदर मतपत्र छुट्टाछुट्टै खाम वा थैलोमा सिलबन्दी गरी राख्नु पर्नेछ । यसरी सिलबन्दी गर्दा आफुले सहीछाप गरी उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतगणना प्रतिनिधिले सहीछाप गर्न चाहेमा निजहरूलाई समेत सहीछाप गर्न दिनु पर्नेछ ।
(७) मतगणनाको कार्य सम्पन्न भएपछि निर्वाचन अधिकृतले मतगणना कार्य सम्पन्न भएकोे मुचुल्का गर्नु पर्नेछ र सो मुचुल्कामा आफूले सहीछाप गरी मतगणना स्थलमा उपस्थित उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतगणना प्रतिनिधिको समेत सहीछाप गराउनु पर्नेछ ।
(८) यस नियम बमोजिम तयार गरिएको मुचुल्का वा मतगणना तालिकामा उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि वा मतगणना प्रतिनिधिले सहीछाप नगरेमा सोही व्यहोरा जनाई मतगणना स्थलमा उपस्थित अन्य दुईजना व्यक्तिको सहीछाप गराउनु पर्नेछ ।
41.  अलग–अलग मतगणना गर्ने :- नियम ४० बमोजिम मतगणना गर्दा अध्यादेशको दफा ३ बमोजिमका अलग–अलग समूहको लागि छुट्टाछुट्टै मतपत्रको व्यवस्था गरिएकोमा त्यस्ता अलग–अलग समूहको छुट्टाछुट्टै मतगणना गर्नु पर्नेछ ।
42.  एकल सङ्क्रमणीय मत प्रणाली बमोजिमको निर्वाचनको मत गणना :- (१) निर्वाचन अधिकृतले अध्यादेशको दफा ३ बमोजिमको एकभन्दा बढी सदस्य निर्वाचित गर्नु पर्ने कुनै समूहको लागि प्रयोग भएको मतपत्र गणना गर्दा देहाय बमोजिम गर्नु पर्नेछ :–
(क) नियम ४० को उपनियम (३) बमोजिम सदर मतगणना गरी जम्मा सदर मत यकिन भएपछि अध्यादेशको दफा ५५ बमोजिमको मतभार अनुसार प्रत्येक उम्मेदवारले प्राप्त गरेको पहिलो प्राथमिकताको मतको आधारमा कुल सदर मत  कायम गर्ने,
(ख) खण्ड (क) बमोजिम कुल सदर मत मूल्य कायम गरे पछि सोको आधारमा देहाय बमोजिमको सुत्र प्रयोग गरी कोटा निर्धारण गर्ने, यसरी कोटा निर्धारण गर्दा दशमलव पछाडिको अङ्कलाई नलिई दशमलव अगाडिको अङ्कलाई मात्र लिने :–
                                            कुल सदर मत मूल्य            + १
               कोटा    =    (निर्वाचित गर्नु पर्ने सङ्ख्या  + १)
(ग) खण्ड (क) बमोजिम मतगणना गर्दा कुनै पनि उम्मेदवारले प्राप्त गरेको पहिलो प्राथमिकताको मत कोटा वा सो भन्दा बढी भएमा त्यस्तो उम्मेदवार निर्वाचित भएको घोषणा गर्ने,
(घ) खण्ड (क) बमोजिम कुनै उम्मेदवारले कोटा बमोजिमको मत प्राप्त गर्न नसकेमा सबै भन्दा कम मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवारलाई मत गणना प्रकृयाबाट बाहेक गरी निजले प्राप्त गरेको मतपत्रमा अङ्कित दोस्रो प्राथमिकताको उम्मेदवारलाई वितरण गर्ने र यसरी मत वितरण गर्दा कुनै उम्मेदवारले कोटा बमोजिम वा सो भन्दा बढी मत प्राप्त गरेमा निजलाई निर्वाचित भएको घोषणा गर्ने,
(ङ) खण्ड (घ) बमोजिम कुनै उम्मेदवारलाई बाहेक गरी निजले प्राप्त गरेको मत वितरण गर्दा समेत कुनै पनि उम्मेदवारले कोटा बमोजिमको मत प्राप्त गर्न नसकेमा कायम रहेका उम्मेदवार मध्ये सबै भन्दा कम मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवारलाई मतगणना प्रकृयाबाट बाहेक गरी निजले प्राप्त गरेको मत मतपत्रमा अङ्कित दोस्रो प्राथमिकताको उम्मेदवारलाई वितरण गर्ने र यसरी मत वितरण गर्दा कुनै उम्मेदवारले कोटा बमोजिमको मत प्राप्त गरेमा त्यस्तो उम्मेदवारलाई निर्वाचित भएको घोषणा गर्ने र कुनै पनि उम्मेदवारले कोटा बमोजिमको मत प्राप्त नगरेमा कुनै उम्मेदवारले त्यस्तो मत प्राप्त नगरेसम्म यो प्रकृयालाई जारी राख्ने,
(च) खण्ड (क) बमोजिम पहिलो प्राथमिकताको मत गणना गर्दा वा खण्ड (घ) र (ङ) बमोजिम दोस्रो वा तेस्रो प्राथमिकताको मत वितरण गर्दा कुनै उम्मेदवारले कोटा भन्दा बढी मत प्राप्त गरेमा त्यस्तो उम्मेदवारले प्राप्त गरेको बढी मत लगतै पछिको प्राथमिकताको उम्मेदवारलाई वितरण गरी गणना गर्ने,
स्पष्टीकरणः यस नियमको प्रयोजनको लागि “बढी मत” भन्नाले निर्वाचित भएको उम्मेदवारले प्राप्त गरेको कोटा भन्दा बढी भएको मत सम्झनु पर्छ ।
(छ) खण्ड (च) बमोजिम कोटा भन्दा बढी मत प्राप्त गरी निर्वाचित भएको उम्मेदवारले प्राप्त गरेको त्यस्तो बढी मतलाई निजले प्राप्त गरेको कूल मतले भाग गर्ने र प्राप्त भागफललाई निर्वाचित भएको उम्मेदवारको हकमा कायम रहेको मत मूल्यले गुणन गरी प्रत्येक मतपत्रको सङ्क्रमण मूल्य निर्धारण गर्ने,
(ज) खण्ड (च) बमोजिम निर्वाचित भएको उम्मेदवारको बढी मत वितरण गर्दा त्यस्तो उम्मेदवारको हकमा कायम रहेको प्रत्येक मतपत्रमा निज भन्दा लगतै पछिको प्राथमिकता दिइएको उम्मेदवारको आधारमा छुट्याई खण्ड (छ) बमोजिमको सङ्क्रमण मूल्यको आधारमा वितरण गरी निर्वाचित हुन बाँकी उम्मेदवारले प्राप्त गरेको कूल मत कायम गर्ने,
(झ) खण्ड (ज) बमोजिम कुल मत मूल्य कायम गर्दा कुनै उम्मेदवारले कोटा बमोजिमको मत प्राप्त गरेमा त्यस्तो उम्मेदवार निर्वाचित भएको घोषणा गर्ने,
(ञ) खण्ड (झ) बमोजिम निर्वाचित भएको उम्मेदवारले कोटा भन्दा बढी मत प्राप्त गरेमा खण्ड (छ) बमोजिम निजले प्राप्त गरेको मतपत्रको सङ्क्रमण मूल्य निर्धारण गर्ने र त्यस्तो मत निज भन्दा लगतै पछिको प्राथमिकताको उम्मेदवारलाई वितरण गरी निर्वाचित हुन बाँकी उम्मेदवारले प्राप्त गरेको कूल मूल्य कायम गर्ने,
(ट) खण्ड (च) वा (ञ) बमोजिम बढी मत वितरण गर्दा कुनै उम्मेदवारले कोटा बमोजिमको मत प्राप्त गर्न नसकेमा खण्ड (घ) र (ङ) मा उल्लिखित प्रकृया बमोजिम सबै भन्दा कम मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवारलाई मतगणना प्रकृयाबाट बाहेक गरी निजलाई प्राप्त भएको मत निजको हकमा कायम रहेको मूल्यमा निज भन्दा लगतै पछिको प्राथमिकताको उम्मेदवारले पाएको मतमा गणना गर्ने र कोटा बमोजिमको मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवारलाई निर्वाचित भएको घोषणा  गर्ने,
(ठ) खण्ड (ट) बमोजिम निर्वाचित हुँदा समेत आवश्यक सङ्ख्यामा उम्मेदवार निर्वाचित नभएमा आवश्यक सङ्ख्यामा उम्मेदवार निर्वाचित नभएसम्म खण्ड (ञ) र (ट) बमोजिमको प्रकृयालाई जारी राख्ने ।
(२) उपनियम (१) को खण्ड (घ), (ङ), (च), (ञ) र (ट) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि निर्वाचित हुने उम्मेदवारले पाएको बढी मत वा मतगणना प्रकृयाबाट बाहेक गरिएको उम्मेदवारले पाएको मत दोस्रो प्राथमिकताको उम्मेदवारलाई वितरण गर्नु पर्नेमा त्यस्तो उम्मेदवार निर्वाचित भई सकेको वा मतगणना प्रकृयाबाट बाहेक भई सकेको अवस्था भएमा त्यस्तो मत तेस्रो प्राथमिकताको उम्मेदवारलाई वितरण गर्नु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (१) को खण्ड (च), (ञ) र (ठ) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि निर्वाचित भएको उम्मेदवारलाई प्राप्त भएको बढी मत मूल्य एक (१.०) भन्दा कम भएमा त्यस्तो मत वितरण गर्नु पर्ने छैन ।
(४) उपनियम (१) को खण्ड (च), (ञ) र (ठ) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि खण्ड (ग), (घ), (ङ), (झ) र (ट) बमोजिम आवश्यक सङ्ख्यामा उम्मेदवार निर्वाचित भएमा निजहरुले पाएको मत अर्को प्राथमिकताको उम्मेदवारलाई वितरण गर्नु पर्ने छैन ।
(५) उपनियम (१) बमोजिम सङ्क्रमण मूल्य निर्धारण गर्दा दशमलव पछिको पाँचवटासम्म अङ्कलाई कायम गर्नु पर्नेछ ।
(६) उपनियम (१) बमोजिम मत गणना गर्दा एक भन्दा बढी उम्मेदवारले कोटा भन्दा बढी मत प्राप्त गरी निजहरुले पाएको बढी मत अर्को प्राथमिकताको उम्मेदवारलाई वितरण गर्नु पर्ने भएमा त्यसरी निर्वाचित हुने उम्मेदवार मध्ये बढी मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवारले पाएको मत पहिले वितरण गर्नु पर्नेछ ।
तर त्यसरी निर्वाचित उम्मेदवारले बराबर मत पाएको अवस्थामा गोला प्रथाको माध्यमबाट कुनै एक जना उम्मेदवारले पाएको मत पहिले वितरण गर्नु पर्नेछ ।
(७) उपनियम (१) बमोजिम आवश्यक सङ्ख्याका उम्मेदवारले कोटा बमोजिमको मत प्राप्त नगरेको अवस्थामा कम मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवारलाई मत गणना प्रकृयाबाट बाहेक गर्दा एक भन्दा बढी उम्मेदवारले बराबर मत प्राप्त गरेमा गोला प्रथाको माध्यमबाट कुनै एक जना उम्मेदवारलाई पहिले बाहेक गर्नु पर्नेछ ।
तर मतगणनाको कुनै चरणमा सबैभन्दा कम मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवारलाई मतगणना प्रकृयाबाट बाहेक गर्नु पर्ने अवस्थामा सो चरणसम्ममा मत प्राप्त नगरेका उम्मेदवार भएमा मत प्राप्त नगर्ने सबै उम्मेदवारलाई एकैपटक मतगणना प्रकृयाबाट बाहेक गर्नु पर्नेछ ।
(८) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपनियम (१) को खण्ड    (घ), (ङ) र (ट) बमोजिम कम मत पाउने उम्मेदवारलाई मतगणना प्रकृयाबाट बाहेक गर्दै जाँदा जति जना सदस्य निर्वाचित गर्नु पर्ने हो त्यति नै सङ्ख्याका उम्मेदवार मात्र बाँकी रहेमा त्यस्ता उम्मेदवारले कोटा बमोजिमको मत प्राप्त नगरे तापनि त्यस्ता उम्मेदवारलाई निर्वाचित भएको घोषणा गर्नु पर्नेछ ।
(९) यस नियम बमोजिम एकल सङ्क्रमणीय मत प्रणाली बमोजिम हुने निर्वाचनको मतगणना गर्ने सम्बन्धी अन्य व्यवस्था आयोगले स्वीकृत गरेको मतगणना निर्देशिकामा व्यवस्था भए बमोजिम हुनेछ ।
43.  मत सङ्क्रमण नहुने :- नियम ४२ मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहाय बमोजिमको मतपत्रको मत सङ्क्रमण हुने छैन :–
(क) पहिलो प्राथमिकता सही रुपमा जनाएको तर दोस्रो प्राथमिकता नजनाएको,
(ख) पहिलो प्राथमिकता सही रुपमा जनाएको तर दोस्रो प्राथमिकता कुन उम्मेदवारलाई दिएको हो, सो छुट्टिन नसक्ने गरी प्राथमिकता जनाएको,
(ग) पहिलो प्राथमिकता सही रुपमा जनाएको तर दोस्रो प्राथमिकता नजनाई तेस्रो प्राथमिकता जनाएको,
(घ) पहिलो प्राथमिकता सही रुपमा जनाएको तर दोस्रो वा तेस्रो प्राथमिकता आयोगले निर्धारण गरे बमोजिम नजनाएको,
(ङ) तेस्रो प्राथमिकताको उम्मेदवारलाई मत वितरण गर्नु पर्नेमा सो प्राथमिकता नजनाएको,
(च) तेस्रो प्राथमिकताको उम्मेदवारलाई मत वितरण गर्नु पर्नेमा सो प्राथमिकताको उम्मेदवार निर्वाचित भई सकेको वा मतगणना प्रकृयाबाट बाहेक भई सकेको,
(छ) तेस्रो प्राथमिकताको उम्मेदवारलाई मत वितरण गर्नु पर्नेमा सो प्राथमिकता कुन उम्मेदवारलाई दिएको हो, सो छुट्टिन नसक्ने गरी प्राथमिकता जनाएको ।
44. एकजनामात्र निर्वाचित हुने समूहको मत गणना :- निर्वाचन अधिकृतले अध्यादेशको दफा ३ बमोजिमको एकजना निर्वाचित गर्नुपर्ने कुनै समूहको लागि भएको निर्वाचनको मतगणना गर्दा प्रदेश सभा सदस्यले दिएको मत र गाउँपालिकाका अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, नगरपालिकाका प्रमुख, उपप्रमुखले दिएको मत अलग–अलग गणना गरी अध्यादेशको दफा ५५ बमोजिमको मतभारले गुणन गरी दुवै प्रकारका मतपत्रबाट पाएको मत जोडी उम्मेदवारले पाएको कुल मत यकिन गर्नु पर्नेछ र सबैभन्दा बढी मत पाउने उम्मेदवारलाई निर्वाचित भएको घोषणा गर्नु पर्नेछ ।
45.  प्रतिवेदन दिनु पर्ने :- निर्वाचन अधिकृतले निर्वाचनको परिणाम प्रकाशन गरी सकेपछि देहाय बमोजिमको विवरण समावेश भएको प्रतिवेदन तयार गरी आयोग समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ :–
(क) मतदाताको सङ्ख्या,
(ख) उम्मेदवारको विवरण,
(ग) खसेको कुल मत,
(घ) सदर र बदर मत,
(ङ) एकजना मात्र सदस्य निर्वाचित हुनेमा प्रत्येक उम्मेदवारले प्राप्त गरेको मत,
(च) एकजना भन्दा बढी सदस्य निर्वाचित हुनेमा सबै मतदाताले मत दिएको प्राथमिकताक्रम जनिने मत विवरण,
(छ) एकजना भन्दा बढी सदस्य निर्वाचित हुनेमा प्रत्येक उम्मेदवारले प्राप्त गरेको पहिलो प्राथमिकताको मत र मतगणना सम्पन्न हुँदा कायम भएको प्रत्येक उम्मेदवारको मत,
(ज) निर्वाचित उम्मेदवारको विवरण,
(झ) निर्वाचनमा खटिएका कर्मचारीको विवरण,
(ञ) निर्वाचनमा भएको खर्चको विवरण,
(ट) आयोगले तोकेको अन्य विवरण ।