भाग ३

भाग ३

परिच्छेद–१
कार्यकारिणी अधिकार

२२. श्री ५ महाराजधिराज, मन्त्रीहरु तथा अन्य कर्मचारीहरुद्वारा प्रयोग हुन सकिने कार्यकारिणी अधिकारः– (१) श्री ५ महाराजधिराजमा रहेको राज्यको कार्यकारिणी अधिकार बमोजिमको काम मौसूफले स्वयम् वा मन्त्रीहरुद्वारा वा मौसूफका मातहतका अन्य कर्मचारीद्वारा गर्न सकिबक्सिनेछ ।

तर श्री ५ महाराजधिराजका मातहतक अधिकारी वर्गलाई अख्तियार एवं कार्यभार प्रदान गर्ने कुनै नेपाल कानूनको मान्यता तथा गतिशीलतामा यस दफामा लेखिएका कुनै कुराले बाधा पु¥याएको अर्थ लगाइनेछैन ।

(२) माथि दफामा उल्लेख गरिएका कुरारुलाई बाधा नपर्ने गरी नेपालको जङ्गी फौजको सर्वोच्च कम्याण्डर इनचीफको पद श्री ५ महाराजधिराजमा व्यवस्थित रहेको छ ।

२३. माफी प्रदान गर्न अख्तियारः– (१) नेपालको जुनसुकै अदालत वा सेनान्यायलयले जुनसुकै अपराधको दोषी ठहराएको जुनसुकै व्यक्तिलाई दण्ड सजाय माफी गर्ने, बिलम्ब गर्ने, घटाउने वा बदल्ने वा मुलतबी राख्ने अख्तियार सरकारलाई हुनेछ ।

(२) उपदफा (१) मा उल्लेख गरिएका कुराहरुले नेपालको सशस्त्र सेनाको जुनसुकै अफिसरलाई ऐनले दिएको, सेना–न्यायलयले गरेका दण्डादेश मूलतबी राख्ने, माफी दिने वा बदल्ने अधिकारमा खलल गर्नेछैन ।

मन्त्रिमण्डल

२४. मन्त्रिमण्डलः– (१) श्री ५ महाराजधिराजको शासनसम्बन्धी गर्नुपर्ने कार्य सम्पादनमा सहायता सल्लाह दिन एक मन्त्रिमण्डल रहनेछ, जसमा प्रधान मन्त्री मुख्य हुनेछन् ।

(२) मन्त्रिहरुले श्री ५ महाराजधिराजलाई कुनै सल्लाह दिएको छ छैन र दिएको भए के सल्लाह दिए भन्ने कुरा कुनै अदालतमा पनि सोधिनेछैन ।

२५. मन्त्रीहरुको नियुक्ति र अवधीः– (१) प्रधान मन्त्रीको नियुक्ति श्री ५ महाराजधिराजबाट गरिबक्सिने तथा अन्य मन्त्रीहरुको नियुक्ति श्री ५ महाराजधिराजबाट प्रधानमन्त्रीका सल्लाह लिएर गरिबक्सिनेछ ।

(२) मन्त्रीहरु श्री ५ महाराजधिराजका इच्छाअनुसार आफ्ना पदमा बहाल रहनेछन् ।

(३) श्री ५ महाराजधिराजमा दिएको सल्लाहका लागि मन्त्रिमण्डल सामूहिक रुपले मौसूफ प्रति उत्तरदायी हुनेछ ।

२६. कार्यकारिणी सम्बन्धी गै¥ह काम सरकारको नाममा गरिनेः– (१) नेपाल सरकारको कार्यकारिणी सम्बन्धी गै¥ह काम सरकारको नाममा गरिनेछ ।

(२) सरकारको नाममा तयार भई कार्यान्वित गरिएका आडर उर्दीहरु र अर अधिकारपत्र (सवाल सनद) हरु सरकारबाट बनाइने नियम बमोजिम प्रमाणित गरिनेछ र यसरी प्रमाणित गरिएको आडर उर्दी वा अधिकारपत्र उचित हो होइन भन्ने कुरामा सरकारले कार्यान्वित गरेको वा तयार गराएको आदेश वा अधिकारपत्र यो होइन भनी सवाल जवाफ गरिनेछैन ।

(३) नियमहरु बनाउने अधिकाः– नेपाल सरकारको काम कारवाई अधिक सुगमतासाथ चलाउन र सो काम मन्त्रिहरुमा बाँड्न निमित्त सरकारबाट नियम र आदेश बनाइनेछ ।

२७. प्रधानमन्त्रीको कर्तव्यः–

(क) नेपालको शासनसम्बन्धी विषयहरुमा मन्त्रिमण्डलले गरेको निर्णयहरु सबै श्री ५ महाराजधिराजछेउ हाजिर गर्ने ।

(ख) नेपालका शासनसम्बन्धी विषयहरुमा श्री ५ महाराजधिराजबाट मागिबक्सेको हाल खबर मौसूफमा पेश गर्ने ।

(ग) एक मन्त्रीले निर्णय गरिसकेको तर मन्त्रिमण्डलले विचार नगरेको कुनै विषय श्री ५ महाराजधिराजबाट मन्त्रिमण्डलमा विचार गराउन चाहिबक्सेमा सो मन्त्रिमण्डलमा पेश गर्ने ।

 

आर्थिक विषय कार्य प्रणाली

२८. वार्षिक आर्थिक विवरण (बजेट):– सरकारबाट हरेक आर्थिक वर्षको लागि नेपाल सरकारको अनुमान गरिएको आम्दानी खर्चको एक विवरण तयार गराउनेछ । यो विवरणलाई ‘वार्षिक आर्थिक विवरण’ वा ‘बजेट’ भनिनेछ ।

२९. वार्षिक आर्थिक विवरण पास गर्नेः– वार्षिक आर्थिक विवरण वा बजेट सल्लाहकार सभाको समक्ष राखिनेछ र सभालाई सो आर्थिक विवरण वा बजेटमाथि छलफल गर्न अथवा मत दिने अधिकार रहनेछ ।

परन्तु, श्री ५ महाराजधिराजको व्यक्तिगत कोष अथवा त्यससँग सम्बन्धित विषयहरु माथि सभाले छलफल गर्न सक्नेछैन ।

र दफा ५६, ५७ तथा ५८ का नियमहरु, यस दफाका अधीन कुराहरुमाथि पनि लागू हुनेछन् ।

परिच्छेद–२
व्यवस्थापिका अधिकार (ऐन बनाउने अधिकार)

३०. श्री ५ महाराजधिराजको व्यवस्थापिका अधिकारः– जुनसुकै नेपाल कानूनमा जुनसुकै कुरा भएतापनि वा जुनसुकै अदालतको जुनसुकै फैसलामा जुनसुकै कुरा भए तापनि नेपालको शान्ति व्यवस्था तथा राम्रो शासनका लागी श्री ५ महाराजधिराजलाई कानून बनाउने राजकीय एवं सम्पूर्ण अधिकार प्राप्त औ रहनेछ भन्ने कुराको शंका निवारणका लागि यसद्वारा घोषणा तथा पुष्टयाँई गरिन्छ ।

३१. मन्त्रिमण्डलद्वारा प्रस्तुत गरिएको ऐनः– (१) नेपालको शान्ति, व्यवस्था तथा राम्रो शासनका लागि कानून बनाउँदा मन्त्रिमण्डलका सल्लाह अनुसार श्री ५ महाराजधिराजबाट यस दफामा लेखिए बमोजिम गर्न सकिबक्सिनेछ ।

(२) श्री ५ महाराजधिराजका विचारार्थ विधेयक (बिल) पेश गर्नु मन्त्रिमण्डलका लागी कानूनी हुनेछ ।

(३) उपदफा (२) अन्तर्गत पेश गरिएको कुनै विधेयकलाई श्री ५ महाराजधिराजबाट अनुमति दिन सकिबक्सिनेछ वा अनुमति दिन अस्वीकार गर्न सकिबक्सिनेछ वा त्यस विधेयक वा त्यसका कुनै उल्लिखित कुराउपर तथा विशेषतः मोसूफद्वारा सिफारिस भएको कुनै संशोधन ल्याउने वाञ्छनीयताउपर मन्त्रिमण्डलको पनि विचारार्थ संदेशसाथ मौसूफबाट फर्काइदिन सकिबक्सिनेछ । मन्त्रिमण्डलले पनि सोहीबमोजिम विधेयकउपर पुनर्विचार गर्नेछ ।

(४) यस किसिमले पेश गरिएको कुनै विधेयकलाई श्री ५ महाराजधिराजबाट अनुमति बक्सेपछि सो विधेयक कानून हुनेछ तथा सोही बमोजिम लागू हुनेछ ।

(५) परिच्छेद ४ मा लेखिएका कुराहरुका अधीनमा रही यो दफा लागू हुनेछ । तर सल्लाहकार सभाद्वारा विचार नगरिएको तथा स्वीकृत नभएको विधेयक श्री ५ महाराजधिराजक विचारार्थ पेश गर्नु मन्त्रिमण्डलका लागी कानूनी हुनेछः–

(क) यदि परिच्छेद–४ मा लेखिएबमोजिमको सल्लाहकार सभाको गठन भएको छैन भने, वा,

(ख) यदि परिच्छेद–४ मा लेखिए बमोजिम गठन भएको सल्लाहकार सभाको अधिवेशन चालू छैन र मन्त्रि–मण्डलका विचारमा विधेयकमा प्रस्तावित किसिमको कानून तुरुन्त बनाउनु सार्वजनिक हितका दृष्टिले जरुरी छ भने ।

परिच्छेद–३
न्याय प्रबन्ध

३२. प्रधान न्यायालय:– (१) एक प्रधान न्यायालय रहनेछ ।
(२) प्रधान न्यायालयको गठन अधिकार तथा कार्य कानून बमोजिम तोकिनेछ ।

परिच्छेद–४
सल्लाहकार सभा सामान्य

३३. गठनः– (१) नेपालमा एउटा सल्लाहकार सभाको गठन हुनेछ, जसको सदस्यहरुको संख्या श्री ५ महाराजधिराजले तोकिबक्सेबमोजम हुनेछ र जोकि श्री ५ महाराजधिराजद्वारा नेपालका प्रमाणिक नागरिकरुमध्येबाट मनोनित हुनेछन् र जसमा नेपाल सरकारका सबै मन्त्री, राज्यमन्त्री तथा उपमन्त्री पदेन सदस्य हुनेछन् ।

(२) संविधान सभाको गठन भएपछि सल्लाहकार सभाको अस्तित्व समाप्त हुनेछ ।

३४. सदस्यहरु छान्नः– सभाका गैर सरकारी सदस्यहरुमा, सकेसम्म देशको विभिन्न भाग, वर्ग, तथा विचारधाराको प्रतिनिधित्व गर्ने व्यक्तिहरु छानिनेछन् ।

३५. योग्यताः– (१) नेपालका नागरिक,

(२) २५ वर्ष पुगिसकेको, तथा

(३) तल दफा ३६ मा दिएको अयोग्यता रहित,

नभइकन कुनै व्यक्ति पनि सल्लाहकार सभाको सदस्य मनोनीत हुने योग्य हुनेछैन ।

३६. अयोग्यता:– (१) देहायका व्यक्तिरु सल्लाहकार सभाका सदस्य चुनिन अयोग्य हुनेछन्ः–

(क) नेपाल सरकारको मातहतमा कुनै लाभको पद धारण गरेका व्यक्तिहरु,
(ख) अदालतद्वारा नैतिक विकृति तथा भ्रष्टाचारको अभियोगमा दोषी सावित भएका व्यक्तिहरु,
(ग) मगज बिग्रेका व्यक्तिहरु ।
तर, यस दफाका लागि, नेपालको मन्त्रिमण्डलको सदस्य अथवा राज्यमन्त्री अथवा उपमन्त्री भएको व्यक्तिलाई लाभको पद धारण गरेका व्यक्ति मानिनेछैन ।

(२) कुनै व्यक्ति पनि शपथ ग्रहण नगरी सकेसम्म सभाको सदस्य मानिनेछैन ।

३७. स्थान रिक्त गरेकोः– (१) सल्लाहकार सभाको कुनै सदस्यले पनि निम्नलिखित कुनै अवस्थामा पनि आफ्नो स्थान रिक्त गरेको ठहरिनेछः–

(क) आफ्नो हस्ताक्षरमा लिखित त्यागपत्र सभाको अध्यक्षलाई पेश गरेमा, अथवा,

(ख) दफा ३६ मा लेखिएको अयोग्यताको भागी हुन गएमा, अथवा,

(ग) २५ दिनको अवधिसम्म सभाको बैठकहरुमा सभाको अनुमति बिना अनुपस्थिति रहेमा,

तर, यो २५ दिनको अवधिको, गणनामा, सभाको स्थगन काल यदि लगातार ४ दिनभन्दा बढता छ भने, सम्मिलित गरिनेछैन ।

३८. सदस्यहरुको तलब र भत्ताः– सभाका सदस्यहरुले पाउने वेतन तथा भत्ता श्री ५ महाराजधिराजले तोकिबक्सेबमोजिम हुनेछ ।

३९. यदि कुनै व्यक्ति शपथ ग्रहण गर्नुभन्दा पहिलेनै, अथवा आफू सदस्यताको निमित्त योग्य छैन अथवा अयोग्य छु भन्ने थाहा पाएर पनि सभाको बैठकमा सदस्यको हैसियतले बस्दछ अथवा मत दिन्छ भने, सो व्यक्तिलाई सभामा बसेको अथवा मत दिएको प्रत्येक दिनको मोरु १००।– का दरले जरिवाना गरिनेछ । जो कि उसँग राज्यलाई देय, ऋणको रुपमा असुल गरिनेछ ।

४०. सभामा कुनै स्थान रिक्त भएमा त्यसको पूर्ति गर्ने अधिकार श्री ५ महाराजधिराजलाई रहनेछ ।

 

सभाका पदाधिकारीहरु

४१. अध्यक्ष तथा उपाध्यक्षको चुनावः– श्री ५ महाराजधिराजले तोकिबक्सेको सदस्य अथवा व्यक्तिको सभापतित्वमा, सल्लाहकार सभाले आफ्नो अधिवेशनको प्रथम बैठकमा, दुई जना सदस्यलाई क्रमशः आफ्नो अध्यक्ष तथा उपाध्यक्ष चुन्नेछ र पछि पनि जैले जैले अध्यक्ष अथवा उपाध्यक्षको पद रिक्त हुनेछ, कुनै अन्य सदस्यलाई स्थितिअनुसार, अध्यक्ष वा उपाध्यक्षको पद रिक्त हुनेछ, कुनै अन्य सदस्यलाई, स्थितिअनुसार, अध्यक्ष अथवा उपाध्यक्ष चुन्नेछ । अध्यक्ष र उपाध्यक्षको चुनाव सभामा, उपस्थित सदस्यहरुको बहुमतले गरिन्छ, तथा सभाका पदेन सदस्यहरु यी पदका चुनावको निमित्त उम्मेदवार खडा हुन पाउने छैनन् ।

४२. अध्यक्ष तथा उपाध्यक्षको पद रिक्त हुनेः– सल्लाहकार सभाको अध्यक्ष तथा उपाध्यक्षको पद धारण गर्ने सदस्यः–

(१) यदि सल्लाहकार सभाको सदस्य रहँदैन भने, आफ्नो स्थान रिक्त गर्नेछ ।

(२) आफ्नो हस्ताक्षरमा लिखित श्री ५ महाराजधिराजलाई सम्बोधित पत्रद्वारा पदत्याग गर्न सक्नेछ ।

(३) आफ्नो पदबाट सभामा उपस्थित सदस्यहरुको ३ खण्डमा २ खण्डको बहुमतले पास भएको प्रस्तावद्वारा, हटाइन सक्नेछ ।

४३. अध्यक्ष तथा उपाध्यक्षको अनुपस्थितिः– (१) सभाको अध्यक्षको पद रिक्त भएमा उपाध्यक्ष तथा उपाध्यक्षको पनि स्थान रिक्त भएमा श्री ५ महाराजधिराजले यस प्रयोजनको निमित्त खटाइबक्सेको सदस्यले, त्यस पदको कर्तव्यको पालन गर्नेछ ।

(२) सभाको कुनै बैठकमा, अध्यक्षको अनुपस्थितिमा उपाध्यक्षले तथा उपाध्यक्षको पनि अनुपस्थितिमा, कार्यविधिको नियमानुसार सभाले निर्धारित गरेको व्यक्तिले, अध्यक्षको रुपमा कार्य गर्नेछ ।

४४. अध्यक्ष तथा उपाध्यक्षको मत दिने अधिकारः– सभाको अध्यक्षलाई अथवा अध्यक्षको रुपमा कार्य गरी रहेको उपाध्यक्ष अथवा अन्य कुनै व्यक्तिलाई प्रथमत मत दिने अधिकार रहनेछैन, तर मत बराबर बाँडिएको स्थितिमा, आफ्नो निर्णायक मत दिने अधिकार रहनेछ ।

४५. अध्यक्ष वा उपाध्यक्षलाई हटाउने प्रस्ताव विचाराधीन भएको समयमा अध्यक्ष वा उपाध्यक्षले सभामा पदासीन हुन नपाउनेः– अध्यक्षलाई हटाउने प्रस्ताव विचारधीन भएको समयमा अध्यक्षले, तथा उपाध्यक्षलाई हटाउने प्रस्ताव विचाराधीन भएको समयमा उपाध्यक्षले, सभामा पदासीन हुन पाउने छैन ।

४६. अध्यक्ष तथा उपाध्यक्षको तलब र भत्ताः– अध्यक्ष तथा उपाध्यक्षले पाउने बेतन र भत्ता श्री ५ महाराजधिराजले तोकीबक्सेबमोजिम हुनेछ ।

 

सभाको आह्वान र अधिवेशन

४७. सभाको आव्हानः– (१) सल्लाहकार सभा प्रत्येक वर्षमा कमसेकम दुइ पटक आव्हान गरिनेछ र एक अधिवेशनको अन्तिम बैठक तथा अर्को अधिवेशनको प्रथम बैठकको बीचमा ६ महिनाको काल व्यतीत हुन पाउनेछैन ।

(२) माथि उपदफा (१) को अधीन रही श्री ५ महाराजधिराजले समय समयमा–

(क) उपयुक्त सम्झिबक्सेको स्थान र समयमा सभालाई आव्हान गर्न सकिबक्सिनेछ ।

(ख) सभाको अधिवेशन भङ्ग गर्न सकिबक्सनेछ ।

४८. सभालाई श्री ५ महाराजधिराजको सम्बोधनः– श्री ५ महाराजधिराजले प्रत्येक अधिवेशनको प्रारम्भमा, सभालाई सम्बोधन गरिबक्सनेछ, सभाको आव्हानको कारण ज्ञात गराइबक्सनेछ ।

४९. सभालाई श्री ५ महाराजधिराजको सन्देशः– (१) श्री ५ महाराजधिराजले सभालाई सम्वोधन गर्न सकिबक्सनेछ र यस प्रयोजनका निमित्त सदस्यहरुको उपस्थिति चाहन सकिबक्सनेछ ।

(२) श्री ५ महाराजधिराजले सभालाई, सभाको समक्ष प्रस्तुत विषय अथवा अनय कुनै विषयको सम्बन्धमा सन्देश पठाउन सकिबक्सनेछ र सभाले त्यस सन्देशमा लिखित विषयमाथि सुविधानुसार यथाशीघ्र विचार गर्नेछ ।

सभाको कार्य सञ्चालन

५०. सदस्यहरुको शपथ ग्रहणः– सभाको प्रत्येक सदस्यले आफ्नो आसन ग्रहण गर्नुभन्दा पहिले श्री ५ महाराजधिराज अथवा मोसूपबाट त्यस कामो निमित्त नियुक्ती गरिबक्सेबो व्यक्तिको सपक्ष पहिले अनुसूचिमा दिइएको बेहोराअनुसार शपथ ग्रहण गर्नेछ ।

५१. बहुमतको निर्णयः– (१) यस ऐनमा अन्यथा लेखिएबाहेक सभाको बैठकमा सब प्रश्नहरुको निर्णय अध्यक्ष अथवा अध्यक्ष्को कार्य गरिरहेको व्यक्तिबाहेक अरु उपस्थित र मत दिने सदस्यको बहुमत द्वारा गरिनेछ ।

(२) सभाको कुनै स्थान क्ति भएकालृ अथवा कुनै अनधिकृत व्यक्तिले सभामा मत दिएको अथवा कुनै अन्य प्रकारले भाग लिएको पछि थाहा पाइन गएकोले, सभाको कार्यबाही अमान्य हुनेछैन ।

कोरम –(आवश्यक उपस्थिति):– (३) सभाको बैठक निमित्त सदस्यहरुको आवश्यक उपस्थिति संख्या २५ हुनेछ ।

(४) सभाको बैठक कालमा सदस्यहरुको संख्या यदि आवश्यक उपस्थिति संख्या भन्दा कम हुन गयो भने, अध्यक्ष्ले अथवा अध्यक्ष्को कार्य गरिरहेको व्यक्तिले या त आवश्यक उपस्थिति संख्या पूरा नहुन्जेलसम्म सभाको कार्यबाही रोकिदिनेछ, अथथवा सभालाई स्थगिथ नै गरिदिनेछ ।

 

सदस्यहरुको विशेषधिकार

५२. वाकस्वतन्त्रताः– (१) यस ऐनको तथा सभाको कार्यविधिको नियमहरुको भित्र सभामा वाकस्वतन्त्रता सहनेछ ।

(२) सभामा, अथवा सभाको कुनै समितिमा भनेको कुनै कुरा अथवा दिइएको कुनै मतको सम्बन्धमा सभाको कुनै सदस्यको विरुद्वमा सभाको अधिकृतद्वारा अथवा सभाको अधीन रही कुनै रिपोर्ट, पत्र, मत तथा कार्यवाहीको प्रकाशन गरेको सम्बन्धमा नै यस प्रकारको कुनै कार्यवाही चल्न सक्नेछ ।

 

सल्लाहकार सभाको शक्ति

५३. छलफल अपवादः– सल्लाहकार सभाले, निम्नलिखित कुराहरु बहेक सकारको व्वस्थापक तथा कार्यकारिणी कृत्यहरुसँग सम्बन्धित कुनै विषयमाथि मनि छलफल गर्न सक्नेछ:–

(१) यस्ता कुराहरु जसमाथि छलफल गदौ नेपाल सरकारको कुनै विदेशी राष्ट्रसँगको मैत्रीपूर्ण सम्बन्धमा खलल पर्न सक्नेछ ।

(२) श्री ५ महाराजधिराज तथा मोस्ुफको परिवारका सदस्यहरुको व्यक्तिगत आचरणसम्बन्धी कुराहरु ।

(३) यस्ता कुराहरु जसलाई प्रकट गर्दा सार्वजनिक अहित हुन जाने सम्भावना हुन्छ, जस्तै कि सैन्यदलको खटन तथा गतिविधि ।

(४) कुनै मन्त्री अथवा सम्पूर्ण मन्त्रिमण्डलमाथि अविश्वासको प्रस्ताव ।

५४. विधेकयहरुमा मत लिनेः– सल्लाहकार सभामा छलफल नगराई तथा मत नलिई, कुनै पनि कानून श्री ५ महाराजधिराजको स्वीकृतिको निमित्त मोसूफमा पेश गर्न सकिनेछैन ।

५५. प्रश्नः– सल्लाहकार सभाको कुनै सदस्यले पनि दफा ५३ मा लेखिएका कुराहर बाहेक, सकारको व्यवस्थापक तथा कार्यकारिणी कृत्यहरुसँग सम्बन्धित अरु कुनै विषयको बारेमा पनि पश्न सोध्न पाउनेछ ।

५६. गैर सरकारी विधेयक तथा प्रस्तावः– सभाको कुनै सदस्यले पनि अध्यक्ष्को अनुज्ञा लिई तथा सभाको कार्यविधिको नियमानुसार चली, सभाको विचारार्थ, कुनै बिलमा प्रस्ताव प्रस्तुत गर्न सक्नेछ ।

५७. श्री ५ महाराजधिराजबाट अनुमती दिन अस्वीकृत गर्न सक्नेः– श्री ५ महाराजाधिराजले आफ्नो विवेकले,सभाद्वारा पास गरिएको कुनै बिल पस्तावलाई आफ्नो विवेकले, सभाद्वारा पास गरिएको कुनै बिल प्रस्तावलाई आफ्नो अनुमती दिन अस्वीकार गर्न सकिबक्सनेछ । अथवा आफूले उचित सम्झिबक्सेको हेरफेर तथा संशोधनसहित सभाको पुनःबिचारार्थ, फर्काइदिन सकिबक्सिनेछ ।

५८. श्री ५ महाराजाधिराजबाट प्रमाणीकरणः– सभाले यदि कुनै सरकारी बित या प्रस्तावलाई अस्वीकार गर्दछ अथवा श्री ५ महाराजधिराजद्वारा प्रस्तावित हेरफेर तथा संशोधनलाई स्वीकार गर्दैन, र यदि श्री ५ महाराजाधिराजले सो विल, प्रस्ताव, हेरफेर तथा संशोधनलाई पास गर्नु सार्वजनिक हिलको दृष्टिले उचित सम्झिबक्सिन्छ भने मौसूफले सो बिल, प्रस्ताव, हेरफेर तथा संशोधनलाई सभो पास गरेको प्रमाणीत गर्न सकिबक्सनेछ ।

५९. नियम बनाउनेः– श्री ५ हाराजधिराजदे यस एनेका दफाहरुको अधीन रही, सभाको कार्यविधि तथा कार्यसञ्चानको सम्बन्धमा नियमहरु बनाउन सकिबक्सिनेछ ।

परिच्छेद–५
नेपालका नियन्त्रक (कन्ट्रोलर) महालेखापरीषक (अडिटर जनरल)

६०. नियुक्तीः– (१) नेपालमा एक नियन्त्रक महालेखा परीषक रहनेछन्, जसलाई सरकारबाट भर्ना गर्नेछ ।

तलबः– (२) नियन्त्रक हालेखा परीषकको तलब र नोकरीको अरु शर्च, प्रधानन्यायालयका न्यायाधीशसरह हुनेछ ।

६१. स्याहा स्रेस्ताको रुपः– नेपाल सरकारको स्याहा स्रेस्ता, हरहिसाब श्री ५ महाराजाधिराजको स्वीकृतिसहित नियन्त्रक महालेखा परिक्षकले तोकेको रुपपा राखिनेछ ।

६२. रिपोर्टहरुः– नेपाल सरकारको स्याहा स्रेस्ता हरहिसाबसम्बन्धी नियन्त्रक महालेखा परीक्षकको रिपोर्ट श्री ५ महाराजधिराजका कहुरमा पेश गर्नुपर्छ ।

६३. मुलुकी ऐन अभिलेष (रेकर्ड) र भाग ४ न्याय सम्बन्धी कारवाईः मुलुकी ऐन अभिलेष (रेकर्ड) र न्याय सम्बन्धी कारवाईलाई नेपालभर मुलुकमा पूर्ण विश्वास र सम्मान दिइनेछ ।

(२) नेपालका अदालतहरुले गरेको अन्तिम फैसला वा आदेश ऐनबमोजिम नेपाल भर मुलुकमा जहाँसुकै पनि कार्यान्वित हुनेछ ।