परिच्छेद –१

परिच्छेद –१

१. संक्षिप्त नाम, विस्तार र प्रारम्भ:  (१) यस नियमावलीको नाम “विर्ता उन्मूलन नियमावली, २०१७” रहेको छ ।
(२) यो नियमावली तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ ।

२.परिभाषाः (१) विषय वा प्रसंगले अर्को अर्थ नलागेमा यस नियमावलीमा–
(क) “ऐन” भन्नाले विर्ता उन्मूलन ऐन, १०१६ सम्झनु पर्छ ।
(ख) “हाकिम” भन्नाले स्थानीय माल अड्डाको हाकिम सम्झनु पर्छ ।
(ग) “जग्गा कमाउने व्यक्ति” भन्नाले जोताहा निस्सा प्राप्त गरेको वा क्षेत्रीय किताबमा जोताहा लेखिएको व्यक्ति वा त्यस्तो व्यक्तिको मृत्यु भैसकेको भए प्रचलित नेपाल कानुन बमोजिम निजको नजिकको हकवालाले वा जोताहा निस्सा प्राप्त गर्ने व्यक्तिले जग्गाकमाउन छोडी निजको लिखित मञ्जुरीले हाल जग्गा कमाई आएको व्यक्ति सम्झनु पर्छ ।

(२) यो नियमावलीमा प्रयोग गरिएका तर परिभाषा नगरिएका शब्द तथा
वाक्यांशको अर्थ ऐनमा लेखिए बमोजिम हुनेछ र यो नियमावलीलाई नेपाल ऐन सरह
मानी नेपाल कानुन व्याख्या सम्बन्धी ऐन यो नियमावलीको व्याख्या गर्दा लागू हुनेछ ।

३. विवरण दाखिल गर्ने: (१) ऐनको दफा ७ को उपदफा (१) बमोजिम दिइएको थप
म्याद भित्र विवरण दाखिल गर्नु पर्ने कर्तव्य भएका (ख) श्रेणीका विर्तावालले विवरण
दाखिल नगरेमा त्यस्ता जग्गाको मोही भएमा म्याद भुक्तान भएको १५ दिनभित्र
निजले विर्तावाललाई कूत नतिरी आफूसँग भएको वा आफूले जाने बुझेसम्मको सबूद
प्रमाण र सो जग्गाको ४ किल्लाको साँध संधियारका नाम, थर, वतन खुलाई मोहीको
हैसियतबाट कमाई आएको त्यस्ता विर्ता जग्गाको विवरण पेश गर्न सम्बन्धित माल
अड्डाले पटक पटक गरी वा नगरी बढीमा ३ महिनासम्मको म्याद दिन सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम म्याद भित्र मोहीबाट विवरण दाखिल हुन
आएपछि त्यसरी दाखिल हुन आएको जग्गाको विवरण सम्बन्धित माल अड्डाले
गाउँ विकास समिति वा नगरपालिकाको कार्यालयमा सबैले देख्ने ठाउँमा विवरण
दाखिल गर्ने मोहीको नाउँमा उपनियम (३) बमोजिम जग्गा दर्ता गरिने व्यहोरा समेतखुलाई यसमा कसैको केही उजुर भए सूचना टाँस भएका मितिले बाटोको म्याद बाहेक ७ दिनभित्र उजुर गर्न आउनु पछि कसैको केही उजुर लाग्ने छैन भनी सूचना टाँस्नुपर्छ ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम सूचना टाँस हुँदा म्यादभित्र कसैको उजुर नपरेमा
मोहीले पेश गरेको सबूद प्रमाण र साँध संधियार बुझ्दा ठहर हुन आएजति जग्गाको
लाग्ने मालपोत विवरण दाखिल गर्ने मोहीबाट नै असुल उपर गरी माल अड्डाले पनि
ऐन बमोजिम मोहीका नाउँमा जग्गा दर्ता गरिदिनु पर्छ ।

३क.“ख” श्रेणीको विर्ता जग्गा, जग्गा कमाउने व्यक्तिको नाउँमा  दर्ता गर्ने: (१)
“ख” श्रेणीको विर्ता जग्गा, जग्गा कमाउने व्यक्तिले त्यस्तो जग्गा आफ्नो नाउँमा दर्ता
गराउन ऐनको दफा ७क. बमोजिम दरखास्त दिंदा विर्ताको लगत, कूत, कबूलियत
भर्पाई, क्षेत्रीय किताब वा विर्ता जग्गा हो भन्ने खुल्न आउने अन्य कुनै किसिमको
अभिलेख भएसम्म त्यस्तो अभिलेख संलग्न गर्नु पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम दरखास्त पर्न आएपछि दरखास्तवालाले पेश
गरेको प्रमाण र दरखास्तको व्यहोरा उल्लेख गरी सो उपर चित्त नबुझ्नेले पैंतीस
दिनभित्र उजुर गर्नु भनी सार्वजनिक जानकारीको लागि सम्बन्धित गाउँ विकास
समिति वा नगरपालिकाको वडा कार्यालय, जिल्ला विकास समिति तथा जिल्ला
प्रशासन कार्यालयमा सूचना टाँस गर्नु पर्नेछ ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम सूचना टाँस गरिएको म्याद भित्र कसैको उजुरी
नपरेमा सम्बन्धित गाउँ विकास समिति वा नगरपालिका वा साँध संधियार बुझ्दा
दर्ताको लागि दरखास्त परेको जग्गा विर्ता नै हो भन्ने देखिन आएमा उपनियम (१)
बमोजिम दरखास्त दिंदा कुनै प्रमाण पेश नगरेको भए तापनि त्यस्तो जग्गा
दरखास्तवालाको नाउँमा दर्ता गरिदिनु पर्नेछ ।

३ख.कारबाही टुङ्गो लगाउनु पर्ने अवधिः संवत् २०६६ साल चैत्र मसान्तसम्म ‘ख’ श्रेणीको विर्ता जग्गा दर्ता गराउनको लागि ऐनको दफा ७क. बमोजिम परेको दरखास्त र
ऐनको दफा १२क. को प्रतिवन्धात्मक वाक्यांश बमोजिम रैकरमा परिणत गरी जग्गा दर्ता गराउन परेका निवेदनहरु उपरको कारबाही संवत् २०६७ साल चैत्र मसान्तभित्र टुङ्गो लगाई सक्नु पर्नेछ ।

३ग. निरन्तर कारवाइमा रहेको मानिने: ऐनको दफा १२क. को प्रतिबन्धात्मक वाक्याँस
बमोजिम “ख” श्रेणीको विर्ता जग्गाको विर्तावालले आफ्नो नाउँमा रैकरमा परिणत
गरी जग्गा दर्ता गराउन २०४९ साल आषाढ मसान्त भन्दा पहिले निवेदन दिएको
रहेछ र त्यस्तो निवेदनको सम्बन्धमा निर्णय हुन बाँकी रहेछ भने त्यस्तो निवेदनलाई
निरन्तर कारवाइमा रहेको मानिनेछ ।