परिच्छेद–८ फोहरमैला व्यवस्थापन प्राविधिक सहयोग केन्द्र सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद–८ फोहरमैला व्यवस्थापन प्राविधिक सहयोग केन्द्र सम्बन्धी व्यवस्था

२६. केन्द्रको स्थापनाः (१) फोहरमैला व्यवस्थापनका लागि स्थानीय तहलाई प्राविधिक सहयोग पुर्याउन तथा तत्सम्बन्धी विषयमा अध्ययन तथा अनुसन्धान गर्न फोहरमैला व्यवस्थापन प्राविधिक सहयोग केन्द्रको स्थापना गरिनेछ ।

 (२) केन्द्रको कार्यालय काठमाडौं उपत्यकामा रहनेछ ।

२७. केन्द्र स·ठित संस्था हुनेः (१) केन्द्र अविच्छिन्न उत्तराधिकारवाला एक स्वशासित र सङ्गठित संस्था हुनेछ । 

(२) केन्द्रको काम कारबाहीको निमित्त आफ्नो एउटा छुट्टै छाप हुनेछ ।

(३) केन्द्रले व्यक्ति सरह चल, अचल सम्पत्ति प्राप्त गर्न, उपयोग गर्न, बेचबिखन गर्न वा अन्य किसिमले व्यवस्था गर्न सक्नेछ । 

(४) केन्द्रले व्यक्ति सरह आÇनो नामबाट नालिस, उजुर गर्न र केन्द्र उपर पनि सोही नामबाट नालिस, उजुर लाग्न सक्नेछ ।

(५) केन्द्रले व्यक्ति सरह करार गर्न र करार बमोजिमको अधिकार प्रयोग गर्न र दायित्व निर्वाह गर्न सक्नेछ ।

२८. केन्द्रको काम, कर्तव्य र अधिकारः केन्द्रको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछः

(क) फोहरमैला व्यवस्थापनको लागि उपयुक्त प्रविधिको विकास तथा क्षमता अभिवृद्धिमा स्थानीय तहलाई सहयोग गर्ने,

(ख) फोहरमैला व्यवस्थापनको प्राविधिक पक्षको अनुगमन तथा मूल्याङ्कन गरी सोमा गर्नु पर्ने सुधारका सम्बन्धमा सम्बन्धित स्थानीय तहलाई सुझाव दिने,

(ग)  केन्द्रको वार्षिक बजेट तथा कार्यक्रम तर्जुमा गरी स्वीकृतिका लागि सञ्चालक समिति समक्ष पेश गर्ने,

(घ) फोहरमैला व्यवस्थापनमा स्थानीय तहहरुलाई सहयोग गर्ने,

(ङ) कुनै स्थान विशेषको फोहरमैलाको प्रकृति र परिमाण, त्यसको सङ्कलन, उपचार, ढुवानी, विसर्जन वा नष्ट गर्ने प्रक्रिया तथा सोको लागि अवलम्बन गर्नु पर्ने न्यूनतम मापदण्ड तयार गरी स्वीकृतिका लागि परिषद् समक्ष पेश गर्ने,

(च)  फोहरमैला व्यवस्थापन सम्बन्धी नयाँ प्रविधिको विकास, विस्तार तथा प्रचार प्रसार गर्ने,

(छ)   फोहरमैला व्यवस्थापन सम्बन्धी संरचना निर्माणको लागि स्थानीय तहलाई प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउने,

(ज) फोहरमैला व्यवस्थापन सम्बन्धी अध्ययन अनुसन्धान गर्ने वा गराउने तथा तथ्याङ्क सङ्कलन गरी फोहरमैला व्यवस्थापनको अवस्थाको यथार्थ विवरण सार्वजनिक गर्ने,

(झ) फोहरमैला व्यवस्थापन गर्न दक्ष जनशक्ति विकास तथा क्षमता अभिवृद्धि गर्न स्रोत केन्द्र तथा अध्ययन केन्द्रको रुपमा काम गर्ने,

(ञ) हानिकारक, स्वास्थ्य संस्थाजन्य रासायनिक तथा औद्योगिक फोहरमैलाको उचित व्यवस्थापनका लागि सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराउने,

(ट)  फोहरमैलाको प्रकृतिको आधारमा त्यसको उत्पादन न्यूनीकरण गर्ने तरिकाको पहिचान तथा विकास गरी अवलम्बन गर्नको लागि प्रोत्साहन गर्ने,

(ठ) फोहरमैला व्यवस्थापन कार्यमा जनसहभागिता जुटाउनका लागि अवलम्बन गर्नु पर्ने रणनीति तयार गरी स्वीकृतिका लागि परिषद् समक्ष पेश गर्ने,

(ड) फोहरमैला व्यवस्थापन कार्यलाई भरपर्दो तथा आर्थिक रुपमा आत्मनिर्भर बनाउने विषयमा विस्तृत अध्ययन गरी सेवा शुल्क निर्धारण तथा असूल गर्ने सम्बन्धमा स्थानीय तहलाई सुझाव दिने,

(ढ) परिषद्, सञ्चालक समिति तथा समन्वय समितिका निर्णयहरु कार्यान्वयन गर्ने वा गराउने,

(ण) फोहरमैलाको व्यवस्थापन गर्ने निजी क्षेत्रका व्यक्ति, संस्था वा निकायले केन्द्रको प्राविधिक सहयोग वा परामर्श माग गरेमा सेवा शुल्क लिई सहयोग वा परामर्श प्रदान गर्ने,

(त) तोकिए बमोजिमका अन्य कार्यहरु गर्ने, गराउने ।  

२९. समितिको गठनः (१) केन्द्रको सम्पूर्ण काम कारबाहीको सञ्चालन, रेखदेख तथा प्रबन्ध गर्न देहाय बमोजिमको एक सञ्चालक समिति गठन हुनेछः

(क) सचिवस्थानीय विकास मन्त्रालय   अध्यक्ष

(ख) सहसचिव, अर्थ मन्त्रालय   सदस्य

(ग) सहसचिव, वातावरण मन्त्रालय   सदस्य

(घ) सहसचिव, नगरपालिका व्यवस्था महाशाखा,

  स्थानीय विकास मन्त्रालय   सदस्य

(ङ) विशेषज्ञहरुमध्येबाट समितिले मनोनयन गरेको 

 एकजना महिला सहित दुईजना   सदस्य

(च) फोहरमैला व्यवस्थापन प्राविधिक सहयोग 

 केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक      सदस्यसचिव

(२) उपदफा (१) को खण्ड (ङ) बमोजिम मनोनीत सदस्यको पदावधि चार वर्षको हुनेछ र निजको पुनः मनोनयन हुन सक्नेछ । 

३०. समितिको काम, कर्तव्य र अधिकारः समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछः

(क)  केन्द्रको  वार्षिक बजेट, योजना तथा कार्यक्रम स्वीकृत गर्ने,

(ख) केन्द्रको लागि सहयोग लिने वा अचल सम्पत्ति बेचबिखन वा हस्तान्तरण गर्ने सम्बन्धी प्रस्ताव स्वीकृत गर्ने,

(ग) केन्द्रको प्रशासनिक तथा प्राविधिक कार्यहरुको मूल्याड्ढन गरी कार्यकारी निर्देशकलाई आवश्यक निर्देशन दिने,

(घ) केन्द्रको विनियम स्वीकृत गर्ने,

(ङ) परिषद्का निर्णयहरु कार्यान्वयन गर्ने, गराउने,

 (च) केन्द्रको लेखापरीक्षण प्रतिवेदनबाट कायम भएका बेरुजुमाथि छलफल गरी बेरुजु फछ्र्यौटको लागि आवश्यक कारबाही गर्न केन्द्रको कार्यकारी निर्देशकलाई निर्देशन दिने,

(छ) केन्द्रको स·ठन तालिका, कर्मचारीको दरबन्दी, कर्मचारीको सेवाको शर्त, पारिश्रमिक तथा सुविधामा आवश्यकता अनुसार स्वीकृति दिने,

(ज) तोकिए बमोजिमका अन्य कार्यहरु गर्ने ।

३१. समितिको बैठक र निर्णयः (१) समितिको बैठक आवश्यकता अनुसार अध्यक्षले तोकेको मिति, समय र स्थानमा बस्नेछ ।

(२) समितिको बैठकको अध्यक्षता समितिको अध्यक्षले गर्नेछ र निजको अनुपस्थितिमा उपस्थित सदस्यहरुले आफूमध्येबाट छानेको सदस्यले बैठकको अध्यक्षता गर्नेछ ।

(३) समितिको सम्पूर्ण सदस्य संख्याको पचास प्रतिशतभन्दा बढी सदस्य उपस्थित भएमा समितिको बैठकको लागि गणपूरक संख्या पुगेको मानिनेछ ।

(४) समितिको बैठकको निर्णय बहुमतको आधारमा हुनेछ र मत बराबर भएमा बैठकको अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले निर्णायक मत दिनेछ ।

(५) समितिले आवश्यक देखेमा फोहरमैला व्यवस्थापन सम्बन्धी कुनै स्वदेशी वा विदेशी विशेषज्ञ वा सम्बन्धित पदाधिकारीलाई समितिको बैठकमा पर्यवेक्षकको रुपमा भाग लिन आमन्त्रण गर्न सक्नेछ ।

(६) समितिको निर्णय सदस्यसचिवद्वारा प्रमाणित गरिनेछ ।

(७) समितिको बैठक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि समिति आफैले निर्धारण गरे बमोजिम  हुनेछ ।

३२.   उपसमिति वा कार्यदल गठन गर्न सक्नेः (१) समितिले केन्द्रले गर्नु पर्ने कार्य सुचारु रुपले सम्पादन गर्नको लागि आवश्यकता अनुसार विषयसग सम्बन्धित विशेषज्ञ समेत रहेको उपसमिति वा कार्यदल गठन गर्न सक्नेछ । 

 (२) उपदफा (१) बमोजिम गठित उपसमिति वा कार्यदलको काम, कर्तव्य र अधिकार तथा कार्यावधि सो उपसमिति वा कार्यदल गठन गर्दाका बखत समितिले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ । 

३३. कार्यकारी निर्देशक सम्बन्धी व्यवस्थाः (१) केन्द्रको प्रमुख प्रशासकीय अधिकारीको रुपमा काम गर्न कम्तीमा स्नातकोत्तर तह उत्तीर्ण गरी फोहरमैला व्यवस्थापनको क्षेत्रमा कम्तीमा दश वर्षको अनुभव हासिल गरेको व्यक्तिलाई नेपाल सरकारले केन्द्रको कार्यकारी निर्देशक पदमा नियुक्त गर्नेेछ ।

(२) कार्यकारी निर्देशकको पदावधि चार वर्षको हुनेछ र निजको पुनः नियुक्ति हुन सक्नेछ ।

(३) उपदफा (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि आफ्नो जिम्मेवारी इमान्दारीपूर्वक निर्वाह नगरेमा, पद अनुरुपको आचरण नगरेमा वा कार्य सम्पादन क्षमताको कमी वा कार्य प्रभावकारितामा कमी रहेको पाइएमा नेपाल सरकारले निजलाई पदावधि सकिनु अगावै पदबाट हटाउन सक्नेछ ।

तर निजलाई पदबाट हटाउनु अघि आफ्नो सफाई पेश गर्ने मनासिब मौकाबाट वञ्चित गरिने छैन ।

(४) कार्यकारी निर्देशकको पारिश्रमिक, सुविधा तथा सेवाका अन्य शर्तहरु तोकिए बमोजिम हुनेछ ।

३४. केन्द्रका कर्मचारीः (१) केन्द्रको कार्य सम्पादनको लागि आवश्यक संख्यामा कर्मचारीहरु रहनेछन् ।

  (२) केन्द्रका कर्मचारीको नियुक्ति, सेवाको शर्त, पारिश्रमिक तथा सुविधा सम्बन्धी व्यवस्था केन्द्रको विनियममा तोकिए बमोजिम हुनेछ ।

३५. केन्द्रको कोषः (१) केन्द्रको एउटा छुट्टै कोष रहनेछ ।

(२) उपदफा (१) बमोजिमको कोषमा देहायका रकमहरु रहनेछन्ः

(क)  नेपाल सरकारबाट प्राप्त रकम,

(ख)  केन्द्रले अनुसन्धान कार्य वा परामर्श सेवा प्रदान गरे बापत प्राप्त रकम,

(ग)  अन्तर्राष्ट्रिय संघ, संस्था, विदेशी सरकार वा निकायबाट ऋण वा अनुदान सहयोगको रुपमा प्राप्त रकम,

(घ)  अन्य कुनै स्रोतबाट प्राप्त रकम ।

(३) केन्द्रको नामबाट गरिने सबै खर्च उपदफा (१) बमोजिमको कोषबाट व्यहोरिनेछ । 

(४) केन्द्रले उपदफा (२) को खण्ड (ग) बमोजिमको रकम प्राप्त गर्नको लागि नेपाल सरकार, अर्थ मन्त्रालयको पूर्वस्वीकृति लिनु पर्नेछ ।

(५) कोषमा रहने रकम समितिले तोकेको बैड्ढ वा वित्तीय संस्था सम्बन्धी प्रचलित कानून बमोजिम वर्गको इजाजतप्राप्त बैङ्कमा खाता खोली जम्मा गरिनेछ ।

(६) केन्द्रको खाताको सञ्चालन केन्द्रको विनियममा तोकिए बमोजिम हुनेछ ।

३६. लेखा र लेखापरीक्षणः (१) केन्द्रको आयव्ययको लेखा नेपाल सरकारले अपनाएको लेखा प्रणाली बमोजिम राखिनेछ ।

(२) केन्द्रको लेखापरीक्षण महालेखा परीक्षकबाट हुनेछ ।

(३) केन्द्रले तोकिए बमोजिम आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली राख्नु पर्नेछ ।

(४) नेपाल सरकारले चाहेमा केन्द्रको आयव्ययको लेखा, तत्सम्बन्धी कागजात तथा नगदी, जिन्सी समेत जुनसुकै बखत जाँच्न वा जँचाउन सक्नेछ ।

३७. वार्षिक प्रतिवेदनः (१) केन्द्रले प्रत्येक आर्थिक वर्ष समाप्त भएको तीन महिनाभित्र आफूले वर्षभरिमा गरेको काम कारबाहीको वार्षिक प्रतिवेदन नेपाल सरकार समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ ।

(२) उपदफा (१) बमोजिमको प्रतिवेदनमा अन्य कुराको अतिरिक्त केन्द्रले वर्षभरिमा गरेको कामको संक्षिप्त विवरण, उपलब्धि र त्यसको लागत, भावी रणनीति तथा कार्यक्रम र आर्थिक स्थिति सम्बन्धी विवरण उल्लेख गर्नु पर्नेछ । 

 (३) उपदफा (१) बमोजिमको प्रतिवेदन केन्द्रले सार्वजनिक गर्नु पर्नेछ ।