परिच्छेद–५ पदस्थापना तथा सरुवा सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद–५ पदस्थापना तथा सरुवा सम्बन्धी व्यवस्था

४७. पदस्थापना :

(१) यस नियमावली बमोजिम खुल्ला तथा बढुवाद्वारा सिफारिस भएका प्रहरी कर्मचारीको शुरु पदस्थापना तथा सरुवा गर्दा प्रहरी कर्मचारीको शैक्षिक योग्यता, तालीमस्तर, ज्ञानसीप, कार्यदक्षता, शारीरिक क्षमता, वैयक्तिक रुचि र चाहनालाई ध्यान दिइनेछ ।

(२) उपनियम (१) को अधीनमा रही जनपद प्रहरी समूहको प्रहरी नायव निरीक्षक दर्जासम्मको कुनै प्रहरी कर्मचारीलाई शुरु पदस्थापना तथा सरुवा गर्दा देहाय बमोजिमको सेवा विशिष्टीकृत कार्यक्षेत्र मध्ये कुनै एकमा पदस्थापना तथा सरुवा गरिनेछ ः–

(क) सुरक्षा व्यवस्थापन तथा नियन्त्रण
(१) ट्राफिक प्रहरी,
(२) विशिष्ट व्यक्ति सुरक्षा तथा महत्वपूर्ण प्रतिष्ठान सुरक्षा,
(३) दङ्गा नियन्त्रण,
(४) वित्तीय तथा औद्यौगिक सुरक्षा,
(५) बिमानस्थल सुरक्षा,
(६) सीमा तथा राजमार्ग सुरक्षा,
(७) कारागार सुरक्षा,
(८) अदालत समन्वय तथा सुरक्षा,
(९) विपद् व्यवस्थापन,
(१०) विशेष कार्यदल,
(११) सशस्त्र प्रहरी गण तथा गुल्म,
(१२) रेल–वे प्रहरी,
(१३) सञ्चार रेडियो अपरेटर,
(१४) अन्य सुरक्षा ।

(ख) प्रशासन तथा व्यवस्थापन
(१) प्रशासन तथा व्यवस्थापन,
(२) प्रशिक्षण,
(३) कानून व्यवस्थापन
(४) पर्यटक प्रहरी,
(५) आर्थिक प्रशासन÷लेखा÷जिन्सी
(६) प्राविधिक समूहको प्रशासन (अस्पताल, विधिविज्ञान, कम्प्युटर÷सूचना प्रविधि, सवारी, इन्जिनियरिङ, आवास तथा भौतिक योजना, सङ्गीत, हातहतियार र कुकुर विद्यालय) ।

(७) जनसम्पर्क,
(८) सामुदायिक प्रहरी ।
(ग) अपराध अनुसन्धान तथा सूचना सङ्कलन
(१) अपराध अनुसन्धान तथा अभियोजन,
(२) अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोग, प्रहरी महाशाखा,

(३) लागूऔषध नियन्त्रण ब्यूरो,
(४) केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो,
(५) विशेष व्युरो
(६) महिला तथा बालबालिका सेवा ।
(घ) महानगरीय प्रहरी
(अ) सुरक्षा व्यवस्थापन तथा नियन्त्रण
(१) ट्राफिक प्रहरी,
(२) विशिष्ट व्यक्ति सुरक्षा तथा महत्वपूर्ण प्रतिष्ठान सुरक्षा,
(३) दङ्गा नियन्त्रण,
(४) बिमानस्थल सुरक्षा,
(५) कारागार सुरक्षा,
(६) अदालत समन्वय तथा सुरक्षा,
(७) विपत व्यवस्थापन,
(८) सञ्चार रेडियो अपरेटर ।
(आ) प्रशासन तथा व्यवस्थापन
(१) प्रशासन तथा व्यवस्थापन,
(२) प्रशिक्षण,
(३) कानून व्यवस्थापन
(४ ) पर्यटक प्रहरी,
(५) आर्थिक प्रशासन÷ लेखा÷जिन्सी
(६) सामुदायिक प्रहरी,
(इ) अपराध अनुसन्धान तथा सूचना सङ्कलन
(१) अपराध अनुसन्धान तथा अभियोजन,
(२) सूचना सङ्कलन,
(३) महिला तथा बालबालिका सेवा ।
(ङ) अन्य
(१) छापाखाना,
(२) फोटोग्राफी ।

(३) उपनियम (१) को अधीनमा रही जनपद प्रहरी समूहको सेवा विशिष्टीकृत कार्यक्षेत्रमा रहेको प्रहरी कर्मचारीलाई सरुवा गर्दा जनपद प्रहरी समूह भित्रकै अर्को कुनै सेवा विशिष्टीकृत कार्यक्षेत्रभित्र समान प्रकृतिको काम कर्तव्य सम्पादन गर्ने जिम्मेवारीमा फरक नपर्ने गरीे यस नियमावली बमोजिम सरुवा गर्न सकिनेछ ।

(४) उपनियम (३) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै पनि प्रहरी कर्मचारीलाई प्राविधिक प्रहरी समूहको पदाधिकार रहने पदबाट जनपद प्रहरी समूहको पदाधिकार रहने पदमा र जनपद प्रहरी समूहको पदाधिकार रहने पदबाट प्राविधिक प्रहरी समूहको पदाधिकार रहने पदमा सरुवा वा वढुवा गरिने छैन ।

(५) प्रहरी कार्यालय सहयोगीको योग्यता, ज्ञान सीप, कार्यदक्षता, शारीरिक क्षमता, वैयक्तिक रुचि र निजको चाहनाको आधारमा देहाय बमोजिमको सेवा विशिष्टीकृत कार्यक्षेत्रमा पदस्थापना वा सरुवा गरिनेछ ः–
(क) पुजारी
(ख) माली÷बगैंचे
(ग) भान्छे
(घ) हजाम
(ङ) सिलाइ बुनाइ
(च) सयस
(छ) कुचिकार
(ज) मोची
(झ) धोबी
(ञ) सहयोगी भूमिकाका अन्य कार्य ।

४८. सरुवा गर्ने अधिकारी : प्रहरी कर्मचारीलाई सरुवा गर्ने अधिकार देहायका अधिकारीलाई हुनेछ :– (क) प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षकलाई नेपाल सरकारले,
(ख) प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक र प्रहरी नायब महानिरीक्षकलाई गृह मन्त्रीले,
(ग) प्रहरी निरीक्षकदेखि प्रहरी उपरीक्षकसम्मका प्रहरी अधिकृतहरूलाई प्रहरी महानिरीक्षक र आफ्नो क्षेत्रभित्र प्रहरी निरीक्षकसम्म प्रहरी नायव महानिरीक्षकले,
(घ) प्रहरी नायव निरीक्षकलाई प्रहरी नायव महानिरीक्षक वा आफ्नो क्षेत्रभित्र प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षकले,
(ङ) प्रहरी कार्यालय सहयोगी देखि प्रहरी सहायक निरीक्षकसम्मका प्रहरी कर्मचारीलाई प्रहरी उपरीक्षक वा आफ्नो क्षेत्रभित्र जिल्ला प्रहरी कार्यालयको प्रमुखले ।

४९. सरुवा सम्बन्धी व्यवस्था : (१) यस नियमावलीकोे अधीनमा रही आवश्यकता अनुरूप प्रहरी कर्मचारीको सरूवा नियमित रूपमा गरिनेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम सरुवा गर्दा “क” वा “ख” वर्गको भौगोलिक क्षेत्रमा साधारणतया अठार महिनाभन्दा बढी अवधिको लागि सरुवा गरिने छैन ।
(३) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि जनपद प्रहरी समूहको कुनै प्रहरी कर्मचारीको जुन सेवा विशिष्टीकृत कार्यक्षेत्रमा शुरु पदस्थापना भएको हो निजले सो सेवा विशिष्टीकृत कार्यक्षेत्रमा कम्तीमा तीन वर्षसम्म काम गर्नु पर्नेछ ।
(४) सामान्यतयाः प्रहरी हवल्दार र प्रहरी जवानहरूलाई आफ्नो घर पायक पर्ने अञ्चलभित्र र प्रहरी नायव निरीक्षक र प्रहरी सहायक निरीक्षकलाई आफ्नो घर पायक पर्ने विकास क्षेत्रभित्र सरुवा गर्न प्राथमिकता दिइनेछ ।
(५) जनपद प्रहरी समूहको प्रहरी निरीक्षक र सोभन्दा माथिको प्रहरी कर्मचारीलाई कुनै एक सेवा विशिष्टिकृत कार्यक्षेत्रबाट अर्को सेवा विशिष्टिकृत कार्यक्षेत्रमा सरुवा गर्न सकिनेछ ।

तर प्रहरी निरीक्षकको सरुवा गर्दा निजले शुरु पदस्थापना भएको वा सरुवा भई आएको सेवा विशिष्टीकृत कार्यक्षेत्रमा कम्तीमा तीन वर्ष सेवा गरेको हुनु पर्नेछ ।
(६) सेवा विशिष्टीकृत कार्यक्षेत्रमध्ये व्यवस्थापन तथा प्रशासन अन्तर्गतको आर्थिक प्रशासनमा कार्यरत प्रहरी सहायक निरीक्षक देखि प्रहरी निरीक्षक दर्जा सम्मको प्रहरी कर्मचारीको सरूवा गर्दा लेखा तर्पm कम्तीमा दुई वर्ष काम गरेकोलाई जिन्सी तर्फ र जिन्सी तर्पm कम्तीमा दुई वर्ष काम गरेकोलाई लेखा तर्पm आलोपालो गरी सरूवा गरिनेछ ।

(७) सेवा विशिष्टिकृत कार्यक्षेत्र मध्ये व्यवस्थापन तथा प्रशासन अन्तर्गतको आर्थिक प्रशासनमा सरुवा हुनको लागि लेखा तथा व्यवस्थापन विषयमा कम्तीमा प्रविणता प्रमाणपत्र तह उत्तीर्र्र्ण गरेको वा एस.एल.सि. उत्तीर्ण गरेको र कम्तीमा तीन वर्षसम्म लेखा सम्बन्धी काम गरेको हुनु पर्नेछ ।

(८) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि जनपद प्रहरी समूहको सेवा विशिष्टीकृत कार्यक्षेत्रमा उल्लेख नभएको वा प्राविधिक प्रकृतिको कार्य गर्ने प्रहरी कर्मचारीको सरूवा वा पदस्थापन गर्दा निजले सम्पादन गरिरहेको कार्य प्रकृतिसँग मिल्ने समान प्रकृतिको सेवा विशिष्टीकृत कार्यक्षेत्रमा मात्र गरिनेछ ।

(९) सरुवालाई व्यवस्थित, पारदर्शी र अनुमानयोग्य बनाउन सरुवा समय तालिका समेत समावेश गरी मन्त्रालयको स्वीकृति लिई प्रहरी प्रधान कार्यालयले सरुवा मापद:ण्ड बनाउनु पर्नेछ ।

५०. सरुवा गरिने अवधि  (१) कुनै पनि प्रहरी कर्मचारीलाई साधारणतयाः पदस्थापन गरिएको मितिले एक वर्ष नपुग्दै सरुवा गरिने छैन ।
(२) उपनियम (१) बमोजिमको अवधि नपुग्दै कुनै प्रहरी कर्मचारीलाई सरुवा गर्नु परेमा सो को कारण उल्लेख गर्नु पर्नेछ ।

५१. सरूवा सम्बन्धी कार्यविधि : नियम ५० को अधीनमा रही देहायका अवस्थामा देहाय बमोजिम कार्यविधि अवलम्बन गरी सरुवा गरिनेछ ः—
क) कुनै प्रहरी कर्मचारीलाई कुनै कार्यालयमा राखि रहन अनुपयुक्त देखिएमा वा कार्य विशिष्टताका कारण कुनै प्रहरी कर्मचारीको आवश्यकता परेमा सम्बन्धित कार्यालयले सो व्यहोरा खुलाई सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउनु पर्नेछ ।

(ख) कुनै प्रहरी कर्मचारीलाई व्यक्तिगत कारणले सरूवा आवश्यकता परेमा मनासिब माफिकको कारण खुलाई अनुसूची—१३ बमोजिमको फाराम भरी सम्बन्धित जिल्ला प्रहरी कार्यालय वा सो भन्दा माथिल्लो कार्यालयमा निवेदन दिनु पर्नेछ ।

(ग) खण्ड (ख) बमोजिमको निवेदन प्राप्त भएको अवस्थामा सम्बन्धित कार्यालयले दर्ता गरी कार्यालय प्रमुखको राय सहित सरुवा गर्ने कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ र सो को जानकारी निवेदकलाई दिनु पर्नेछ ।

५२. काज सम्बन्धी व्यवस्था :

(१) प्रहरी कर्मचारीलाई सामान्यतयाः काजमा खटाइने छैन ।

(२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि प्रहरी प्रधान कार्यालयले विशेष परिस्थितिमा काज खटाउने प्रयोजनको लागि काज सम्बन्धी छुट्टै मापदण्ड बनाई लागूू गर्न सक्नेछ ।