भाग ७ – मन्त्रिपरिषद्

भाग ७ – मन्त्रिपरिषद्

२४. कार्यकारिणी अधिकारको प्रयोगः (१) नेपालको कार्यकारिणी अधिकार श्री ५ बाट यो संविधान रतत्काल प्रचलित अन्य कानून बमोजिम स्वयं वा मन्त्रीहरुद्वारा वा मौसूफको मातहतका अन्यकर्मचारीहरुद्वारा प्रयोग गरिबक्सनेछ ।

(२) यस संविधानको व्यवस्था अनुसार श्री ५ बाट कुनै व्यक्ति वा अधिकारीसंग परामशगरिबक्सेको छ छैन र कुनै व्यक्ति वा अधिकारिले श्री ५ मा कुनै सल्लाह वा सिफारिस पेश गरेको छ छैन र पेश गरेको भए के कस्तो सल्लाह वा सिफारिस पेश गरेकोछ भन्ने प्रश्न कुनै पनि अदालतमा उठाईने छैन ।

(३) यस संविधानम अनुसार श्री ५ बाट गरिबक्सने सबै कार्यकारिणी काम, उपधारा (४)अन्तर्गतको नियममा श्री ५ को नाममा हुने भनी लेखिएमा बाहेक, श्री ५ को सरकारको नाममा हुनेछ ।

(४) श्री ५ को वा श्री ५ को सरकारको नाममा तयार भई कार्यान्वित हुने आदेश, निर्णय र अरुअधिकारपत्रहरु श्री ५ बाट बनाइवक्सने नियम बमोजिम प्रमाणित गरिनेछन् र त्यसरी प्रमाणित भएकोआदेश, निर्णय वा अधिकारपत्र श्री ५ बाट वा श्री ५ को सरकारबाट तयार गराएको वा कार्यान्वितभएको होइन भनी त्यस्तो आदेश, निर्णय वा अधिकारपत्र बारे कुनै प्रश्न उठाइने छैन ।

२५. मन्त्रिपरिषद्को गठन र कार्यः (१) श्री ५ का हजूरमा मौसूफको कार्य सम्पादनमा सहायता र सल्लाहटक्रयाउन एक मन्त्रिपरिषद् रहनेछ । यो संविधान, तत्काल प्रचलित अन्य कानून र श्री ५ बाट नेपाल रनेपालीको हितका लागि समय समयमा बक्सेको मार्गदर्शनका अधीनमा रही मुलुकको दैनिक प्रशासनमानिर्देशन र नियन्त्रण गर्नु मन्त्रिपरिषद्को कर्तव्य हुनेछ ।

(२) मन्त्रिपरिषद्‌मा आवश्यकता अनुसार श्री ५ का प्रधान मन्त्री, उपप्रधान मन्त्री र अन्यमन्त्रीहरु रहनेछन् ।

(३) श्री ५ बाट प्रधान मन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रिपरिषद्को गठन गरिबक्सनेछ ।

२६. श्री ५ का मन्त्रीहरुः (१) राष्ट्रिय पञ्चायतको सम्पूर्ण सदस्यसंख्याको कम्तीमा पच्चीस प्रतिशत राष्ट्रियपञ्चायतका सदस्यहरुले प्रस्ताव र समर्थन गरेको राष्ट्रिय पञ्चायतको कुनै सदस्य प्रधान मन्त्री पदकोलागि उम्मेदवार हुन सक्नेछ । त्यस्तो उम्मेदवार एकजना मात्र भई निर्विरोध छानिएमा वा एकभन्दाबढी उम्मेदवार भएमा राष्ट्रिय पञ्चायतको सम्पूर्ण सदस्य संख्याको कम्तीमा साठी प्रतिशत वा सोभन्दाबढी बहुमतद्वारा निर्वाचित व्यक्तिलाई श्री ५ का हजूरमा प्रधान मन्त्री पदको लागि सिफारिस चढाउनुपर्नेछ । त्यसरी सिफारिस गरिएको व्यक्तिलाई मौसूफबाट प्रधान मन्त्रीको पदमा नियुक्त गरिबक्सनेछ ।

तर–(क) यो उपधारा बमोजिम निर्वाचन हुँदा दुई जना मात्र उम्मेदवार भई आवश्यकबहुमत प्राप्त गर्न नसकेको अवस्थामा सो दुई जना वा दूईभन्दा वढी उमेम्दवारभई आवश्यक बहुमत प्राप्त गर्न नसकेको अवस्थामा सोमध्ये बढी मत प्राप्तगर्ने पहिलो र दोस्रो वा बढी मत प्राप्त गरी मत बराबर हुने दुवै जनाउमेम्दवारहरुलाई कायमै राखी अरु उम्मेदवारको नाम उम्मेदवारबाट हटाई पुनः निर्वाचन गर्नु पर्नेछ ।

(ख) खण्ड (क) अनुसार पुनः निर्वाचन हुँदा पनि आवश्यक बहुमत प्राप्तगर्ननसकेको अवस्थामा श्री ५ का हजूरमा राष्ट्रिय पञ्चायतले राष्ट्रिय पञ्चायतकासदस्यहरुमध्येबाट तीन जना व्यक्तिको नाम मात्र प्रधान मन्त्री पदको लागिसिफारिस चढाउनु पर्नेछ । त्यस्तो सिफारिशमा एक जना व्यक्तिलाई प्रधानमन्त्री पदमा मौसूफबाट नियुक्त गरिबक्सन सकिबक्सनेछ ।

(ग) यो उपधारा अनुसार गरिने निर्वाचनका सम्बन्धमा अन्य आवश्यक कुरा राष्ट्रियपञ्चायत नियमावलीमा व्यवस्था भए बमोजिम हुनेछ ।

(२) श्री ५ बाट प्रधान मन्त्रीको सिफारिशमा राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरुमध्येबाट आवश्यकताअनुसार उपप्रधान मन्त्री र अन्य मन्त्रीहरु नियुक्त गरिबक्सन सकिबक्सनेछ ।

(३) प्रधान मन्त्री, उपप्रधान मन्त्री र अन्य मन्त्रीहरु राष्ट्रिय पञ्चायत प्रति सामुहिक तथाव्यक्तिगत रुपमा आफ्नो मन्त्रालयको कामको लागि उत्तरदायी हुनेछन् ।

(४) प्रधान मन्त्री देहायका अवस्थामा आफ्नो पदबाट मुक्त हुनेछन्ः–

(क) लिखित राजीनामा श्री ५ बाट स्वीकृत भएमा;

(ख) राष्ट्रिय पञ्चायतको सदस्य नरहेमा;

(ग) आफ्नो पदको जिम्मेवारी ईमान्दारीपूर्वक पूरा नगरेको भनी निज उपर राष्ट्रियपञ्चायतको सम्पूर्ण सदस्य संख्याको साठी प्रतिशत बहुमतले पारित गरेकोप्रस्ताव श्री ५ बाट स्वीकृत गरिबक्सेमा; वा

(घ) श्री ५ बाट हटाइवक्सेमा ।

(५) उपप्रधान मन्त्री वा अन्य मन्त्री देहायको अवस्थामा आफ्नो पदबाट मुक्त हुनेछन्ः–(क) उपधारा (४) को खण्ड (ख), (ग) र (घ) मा लेखिएको अवस्थामा;

(ख) श्री ५ का हजूरमा प्रधान मन्त्री मार्फत चढाएको लिखित राजीनामास्वीकृत भएमा ; वा(ग) प्रधान मन्त्री आफ्नो पदवाट मुक्त भएको अवस्थामा ।

२६क. श्री ५ का राज्य मन्त्रीः (१) श्री ५ बाट प्रधान मन्त्रीको सिफारिशमा राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरुमध्येबाट आवश्यकतानुसार राज्य मन्त्रीहरु नियुक्त गरिवक्सन सकिबक्सनेछ ।

(२) उपधारा (१) बमोजिम नियुक्त भएका राज्य मन्त्रीलाई मन्त्री सरह कार्यभार सम्हाल्ने गरीकुनै मन्त्रालय वा कामको जिम्मा सुम्पन सकिनेछ र यस संविधान एवं अन्य कुनै पनि कानूनकोप्रयोजनको निमित्त त्यस्तो राज्य मन्त्रीलाई मन्त्री सरह कार्यभार सम्हालेको मानिनेछ ।

(३) राज्य मन्त्री देहायका अवस्थामा आफ्नो पदबाट मुक्त हुनेछन्(क) धारा २६ को उपधारा (४) को खण्ड (ख) र (घ) को अवस्थामा ;

(ख) उपधारा (२) अनुसार मन्त्री सरह कार्यभार सम्हाल्ने राज्य मन्त्रीको हकमा धारा२६ को उपधारा (४) को खण्ड (ग) को अवस्थामा ;

(ग) श्री ५ का हजूरमा प्रधान मन्त्री मार्फत चढाएको लिखित राजीनामा स्वीकृतभएमा ; वा

(घ) प्रधान मन्त्री आफ्नो पदबाट मुक्त भएको अवस्थामा ।

२७. श्री ५ का सहायक मन्त्रीः (१) श्री ५ बाट मौसूफका प्रधान मन्त्री, उपप्रधान मन्त्री, मन्त्री वा राज्यमन्त्रीलाई कार्यभार सञ्चालन गर्न आवश्यकता अनुसार सहायता दिनका निमित्त प्रधान मन्त्रीकोसिफारिशमा राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरुमध्येबाट सहायक मन्त्रीहरु नियुक्त गरिबक्सन सकिबक्सनेछ ।

(२) सहायक मन्त्रीहरु देहायका अवस्थामा आफ्नो पदबाट मुक्त हुनेछन्ः–

(क) धारा २६ को उपधारा (४) को खण्ड (ख) र (घ) को अवस्थामा ।

(ख) श्री ५ का हजुरमा प्रधान मन्त्री मार्फत चढाएको लिखित राजीनामा स्वीकृतभएमा;वा

(ग) प्रधान मन्त्री आफ्नो पदबाट मुक्त भएको अवस्थामा ।

२८. पारिश्रमिकः श्री ५ का मन्त्रीहरु, राज्य मन्त्रीहरु र सहायक मन्त्रीहरुको पारिश्रमिक ऐनद्वारा निर्धारितहुनेछ र त्यसरी निर्धारित नभएसम्म श्री ५ बाट नियम बनाई तोकिबक्से बमोजिम हुनेछ ।

२९. सरकारी कार्य सञ्चालनः (१) श्री ५ को सरकारको कार्य विभाजन र कार्य सम्पादन श्री ५ बाटस्वीकृत नियमावली बमोजिम हुनेछ ।

(२) उपधारा (१) अन्तर्गतको नियमावलीको पालना भयो भएन भन्ने सवाल जवाफ कुनैअदालतमा हुने छैन ।