परिच्छेद–२ दर्ताद्वारा विवाह

परिच्छेद–२ दर्ताद्वारा विवाह

४. विवाह हुन सक्ने अवस्था : प्रचलित नेपाल कानूनले विवाह हुन नसक्ने अवस्थाका बाहेक देहायका पुरुष र महिलाको बीच यस ऐन बमोजिम विवाह हुन सक्नेछ –
(१) पुरुष वा महिलामध्ये कुनैको पति वा पत्नी नभए,
(२) पुरुष वा महिलामध्ये कुनै बहुलाएको नभए, र
(३) पुरुष र महिला दुवैको उमेर बीस वर्ष पूरा भएको ।
५. विवाह गर्ने दर्खास्त : (१) यो एन बमोजिम विवाह गर्न चाहने पुरुष र महिलाले तोकिएको ढाँचामा दरखास्त लेखी विवाह अधिकारी समक्ष कम्तिमा पन्ध्रदिन अगावै पेश गर्नु पर्छ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम दर्खास्त दिनलाई पुरुष वा महिला दुवै वा सो मध्ये कुनै एक जना त्यस्तो दरखास्त दिनु अघि पन्ध्र दिनदेखि सम्बन्धित विवाह अधिकारीको क्षेत्रमा रही बसिआएको हुनु पर्छ ।
६. विवाह दर्खास्त किताब : (१) विवाह अधिकारीले दफा ५ बमोजिम प्राप्त दर्खास्तको व्यहोरा तोकिएको ढाँचाको विवाह दर्खास्त किताबमा चढाई प्राप्त दर्खास्त आफ्नो कार्यालयको अभिलेख (रेकर्ड) मा राख्नु पर्छ । त्यस्तो दर्खास्त किताब निरीक्षण गर्न चाहने जो सुकैलाई निःशुल्क देखाउनु पर्छ ।
(२) विवाह अधिकारीले दफा ५ बमोजिम दर्खास्त प्राप्त भएको सात दिन भित्र विवाह गराउने वा गराउन इन्कार गर्ने कुराको निर्णय गर्नुपर्छ ।
(३) विवाह अधिकारीले प्रस्तावित विवाह प्रचलित नेपाल कानूनको विपरित हुने देखी विवाह गराउन इन्कार गरेमा प्रस्तावित विवाहका कुनै पक्षले सो इन्कारीको तीस दिन भित्र सम्बन्धित जिल्ला अदालतमा पुनरावेदन गर्न सक्नेछ । यस्तोमा जिल्ला अदालतको निर्णय अन्तिम हुनेछ र विवाह अधिकारीले जिल्ला अदालतको निर्णय बमोजिम गर्नेछ ।
७. विदेशस्थित विवाह अधिकारीलाई शङ्का लागेमा अपनाउने कार्यविधि : यस ऐनमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि विदेशस्थित विवाह अधिकारीलाई प्रस्तावित विवाहका सम्बन्धमा कुनै शङ्का लागेमा त्यस्तो अधिकारीले निर्णयका लागि नेपाल सरकारमा पेश गरी नेपाल सरकारको निर्णय बमोजिम गर्नु पर्नेछ । यस्तोमा नेपाल सरकारको निर्णय प्राप्त नभएसम्म विवाह गराइने छैन ।
८. विवाह गर्दाको कार्यविधि : (१) यो ऐन बमोजिम विवाह हुनु अघि विवाहका पक्षलाई तथा कम्तिमा तीन जना साक्षीहरुले तोकिएको ढाँचाको उद्घोषणपत्रमा सहिछाप गरी विवाह अधिकारीलाई दिनु पर्छ र विवाह अधिकारीले पनि त्यसमा सहिछाप गर्नु पर्छ ।
(२) धर्म, जाति वा कूलको रीतिथिति, परम्परा वा चलन व्यवहार अनुसार विवाहको कुनै विधि अपनाएको वा अपनाउने भए पनि वा नभए पनि यो ऐनबमोजिम विवाह भएको मान्य हुनलाई विवाहका पक्षहरुले विवाह अधिकारी र उद्घाोषणपत्रमा सही गर्ने साक्षीहरुको उपस्थितिमा एक अर्कालाई देहायबमोजिम सम्बोेधन गर्नु पर्नेछ :–
म……तपाई÷तिमी…..लाई मेरो÷मेरा कानून बमोजिम पति÷पत्नीको रुपमा वरण÷ग्रहण गर्दछु ।
९. म्यादभित्र विवाह गर्नु पर्ने : दफा ६ बमोजिम विवाह गराउने निर्णय भएको वा दफा ७ बमोजिम निर्णयको लागि नेपाल सरकारमा पेश गरिएकोमा अन्तिम टुङ्गो लागेको मितिले तीन महीनाभित्र विवाह गरी सक्नु पर्छ र सो म्याद भित्र विवाह सम्पन्न नगरेमा पुन अर्को दर्खास्त दिनु पर्नेछ ।
१०. विवाहको दर्ता : (१) दफा ८ बमोजिम विवाह भएपछि विवाह अधिकारीले तोकिएको ढाँचाको विवाह दर्ता किताबमा व्यहोरा खुलाई दर्ता गर्नु पर्छ र सो दर्ता व्यहोरामा विवाहका पक्षहरु र साक्षीहरु तथा विवाह अधिकारीले सहिछाप गर्नु पर्छ ।
(२) त्यस्तो दर्ता यो ऐन बमोजिम विवाह भएको तथ्यको प्रमाण हुनेछ ।
(३) त्यस्तो दर्ता भएपछि विवाह अधिकारीले तोकिदिएको ढाँचामा विवाहका पक्षहरुलाई विवाहको प्रमाण–पत्र दिनेछ ।