परिच्छेद – ३ अदालतका कर्मचारी र तिनीहरुकाे काम कर्तव्य

परिच्छेद – ३ अदालतका कर्मचारी र तिनीहरुकाे काम कर्तव्य

५. कर्मचारीहरुः अदालतमा न्यायाधीश मातहत देहायका कर्मचारीहरु रहनेछन्ः –
(क) स्रेस्तेदार
(ख) तहसिलदार
(ग) इजलास सहायक
(घ) सुपरिवेक्षक
(ङ) अभिलेख संरक्षक
(च) फाँटवाला, र
(छ) अन्य कर्मचारीहरु ।

६. शाखाहरुः

(१) अदालतमा साधारणतया देहायका शाखाहरु रहनेछन्ः –

(क) प्रशासन शाखा
(ख) तहसिल शाखा
(ग) मुद्दा शाखा
(ग१) रिट निवेदन शाखा,
(ग२) पुनरावेदन दर्ता शाखा,
(ग३) निवेदन प्रतिवेदन शाखा ।
(घ) अभिलेख शाखा,

(घ१) सूचना प्रविधि शाखा,
(ङ) लेखा शाखा, र
(च) अन्य शाखाहरु

(२) प्रशासन शाखाः स्रेस्तेदारको प्रत्यक्ष नियन्त्रणमा रहने यो शाखा अन्तर्गत कर्मचारी प्रशासन फाँट, मुद्दा दर्ता फाँट, नक्सा फाँट, दर्ता चलानी फाँट र जिन्सी फाँट समेत रहनेछन् ।

(३) तहसिल शाखाः  स्रेस्तेदारको प्रत्यक्ष नियन्त्रणमा रहने यो शाखा अन्तरगत आवश्यकता अनुसार तहसिल फाँट, असुलतहसिल फाँट र जिन्सी धरौटी अभिलेख तथा संरक्षण फाँट समेत रहनेछन् ।

(४) मुद्दा शाखाः

(क) सुपरीवेक्षकको नियन्त्रणमा रहने यो शाखा अन्तर्गत आवश्यक सङ्ख्यामा मुद्दा फाँट र म्याद तामेली फाँट रहनेछन् ।

(ख) खण्ड (क) बमोजिम फाँट खडा गर्दा मुद्दा सङ्ख्याको अनुपात मिलाई बालबालिका, वृद्ध, अशक्त, असहाय अवस्थाका मानिसको मुद्दा र थुनुवा भएको मुद्दाका लागि आवश्यकता अनुसारको सङ्ख्यामा छुट्टै फा“ट खडा गरिनेछ ।
(ग) कार्यबोझका दृष्टिले छुट्टै अनुगमन तथा निरीक्षण फा“ट खडा गर्न आवश्यक देखिएमा अनुगमन तथा निरीक्षण फा“ट खडा गर्न सकिनेछ ।

(५) अभिलेख शाखाः अभिलेख संरक्षक मातहत रहने यो शाखामा आवश्यक सङ्ख्यामा देवानी अभिलेख फाँट र फौजदारी अभिलेख फाँटहरु रहनेछन् ।

(५क) सूचना प्रविधि शाखाः  श्रेस्तेदारको प्रत्यक्ष नियन्त्रणमा रहने यो शाखाबाट अदालतमा सूचना प्रविधिको प्रयोगलाई नियमित र व्यवस्थित गर्ने काम हुनेछ ।

(६) लेखा शाखाः  अदालतको विनियोजित बजेट, राजश्व स्रेस्ता, नगद, धरौटी, अभिलेख समेतको सम्पूर्ण आर्थिक कारोबार तथा सोको लेखापरीक्षण र बेरुजु ˚छ्र्यौट समेतका कामहरु यस शाखाबाट हुुनेछन् ।

(७) फाँटहरुः माथि उल्लिखित प्रत्येक फाँटमा कारबाही चालू अवस्थामा रहेका सामान्यतया दुईसय थानसम्म मुद्दाका मिसिलहरु जिम्मा लिने गरी एक जना फाँटवाला र निजभन्दा एकतह मुनिका सामान्यतया दुई जनासम्म सहायक कर्मचारी रहनेछन् ।

७. स्रेस्तेदारको काम, कर्तव्यः  (१) यस नियमावलीमा अन्यत्र उल्लेख भएको काम र कर्तव्यका अतिरिक्त स्रेस्तेदारको काम र कर्तव्य देहाय बमोजिम हुनेछन्ः –

(क) अदालतमा दर्ता गर्न ल्याएको ˚िरादपत्र, प्रतिउत्तरपत्र, पुनरावेदनपत्र लगायतका लिखतहरु हेरी जाँची रीत पुगेको भए आवश्यक कोर्ट फी, दस्तुर आदि लिई दर्ता गर्ने वा दर्ता गर्न नमिल्ने भए कारण जनाई दरपीठ गर्ने,
(ख) मुद्दामा पेश भएका नक्कल कागजलाई सक्कलस“ग भिडाई ठीक देखिएमा प्रमाणित गर्ने । सक्कलमा केही कैफीयत देखिएमा सो कैफीयत जनाई सम्बन्धित पक्षको सहीछाप गराई राख्ने,
(ग) फिरादपत्र, प्रतिउत्तरपत्र, पुनरावेदनपत्र र निवेदनपत्रको साथमा पेश हुन आएको कागज ठीक छ छैन जाँच्ने,
(घ) आदेशानुसार झिकाइएको व्यक्ति र साक्षीहरुलाई पठाउने समाव्हान वा इतलायनामा वा म्याद वा वारेन्ट र म्यादीपूर्जी जारी गरी तामेल गर्ने गराउने,

(घ१) आफ्नो अधिकार क्षेत्र भित्र पर्ने कुनै निवेदन पत्र वा विषयसँग सम्बन्धित कुनै व्यक्तिलाई उपस्थित गराउने वा कुनै लिखत पेश गर्न लगाउने,
(घ२) प्रमाण लगाइएको मिसिल कागज मिसिलमा संलग्न छ वा छैन हेरी वा हेर्न लगाई संलग्न नभए सम्बन्धित निकायबाट झिकाई संलग्न राउने,
(ङ) मुद्दा मामिलामा कानून बमोजिम मनासिब मा˚िकको कारण जनाई तारिख तोकी दिने,
(च) मुलुकी ऐन, अदालती बन्दोबस्तको महलको ५३ नं. बमोजिमको तारिख किताब अनिवार्य रुपमा राख्न लगाई सो बमोजिम तारिख तोक्न लगाउने,
(छ) कानूनले थामिने म्याद तारिख थामी पाउ“ भनी निवेदनपत्र परेमा कानून बमोजिम आदेश दिने,
(ज) मुलुकी ऐन, जग्गा मिच्नेको महलको १० नंं र अंशबण्डाको महलको ३१ नं. बमोजिम बाली रोक्का गरी पाउ“ भन्ने निवेदन परेमा कारबाही गरी कानून बमोजिमको आदेश दिने,
(झ) प्रचलित कानून बमोजिम वारिस लिने र मुद्दा सकार गराउने,
(ञ) इजलासबाट भएको आदेश बमोजिमको काम कारबाही चा“डो कार्यान्वयन गर्ने, गर्न लगाउने,
(ट) इजलासबाट भएको आदेश बमोजिम धरौट वा जमानत लिने,
(ठ) ˚रार हुनेको हुलिया सहितको ˚रारी लगत किताब राख्ने र कानूनले पटक कायम गर्नु पर्ने अपराधीको पटके अभिलेख राख्ने,
(ड) अभिलेख शाखाको कामको रेखदेख गरी समय समयमा सडाउनु पर्ने मिसिल कागजात सडाउने,
(ढ) अदालतमा आएको सम्पूर्ण कागजपत्र बुझ्ने, भर्पाई दिने र आवश्यकता अनुसार लेखापढी गर्ने,
(ण) मास्केवारी, वार्षिक प्रतिवेदन, वार्षिक बजेट इत्यादि प्रशासकीय कागजहरु तयार पार्ने र न्यायाधीश समक्ष पेश गरी भएको आदेश बमोजिम गर्ने,

(ण१) न्यायाधीशको नियन्त्रण र निर्देशनमा रही अदालतको आर्थिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने,
(त)नियम बमोजिम काम तोकिएका कर्मचारी लगायत अन्य कर्मचारीहरुमा कार्यबोझको अनुपात सम्भव भएसम्म मिल्ने गरी काम बा“डफा“ड गरिदिने,
(थ) कर्मचारीहरुको सरुवा, बढुवा हु“दा सम्बन्धित कर्मचारीबाट बरबुझारथ गराउने,
(द) अदालतको कार्यमा प्रयोग हुने कानूनका किताब, मसलन्दका सामान, ˚र्निचर, कार्यालय सामान लगायत जिन्सी सामान र अदालतको छाप जिम्मा लिने र आवश्यकता अनुसार दुरुपयोग हुन नपाउने गरी प्रयोग गर्ने, गराउने,
(ध) नियम बमोजिम राख्नु पर्ने दर्ता किताब समेतका स्रेस्ता दुरुस्त राख्ने, राख्न लगाउने,
(न) अदालतका कर्मचारीको बिदा, कामको मूल्याङ्कन, प्रोत्साही पुरस्कार, प्रचलित नेपाल कानून बमोजिम विभागीय कारबाही र सजाय लगायतका कर्मचारी प्रशाासन सम्बन्धी प्रारम्भिक कारबाही चलाई जिल्ला न्यायाधीश समक्ष पेश गरी निकासा भए बमोजिम गर्ने र सोको अभिलेख राख्ने,

(प) फाँटवालाले पेश गरेको मुद्दाको टिपोट जा“ची दस्तखत गरी मिसिल सामेल राख्ने,
(फ) फाँटवालाले म्याद तामेल गर्ने काम तदारुखताकासाथ गरे गराएको छ छैन निरीक्षण गरी, नगरेको भए गर्न लगाउने,
(फ१)उच्च अदालतमा पुनरावेदन लाग्ने गरी भएको फैसला बमोजिम पक्षलाई पुनरावेदनको म्याद जारी भए नभएको जाँच गरी म्याद जारी भएपछि मात्र मिसिल अभिलेखमा पठाउने व्यवस्था गर्ने,
(फ२) अदालतबाट जारी भएको म्याद सूचना मुलुकी ऐन, अदालती बन्दोबस्तको ११२ नं. बमोजिम तामेल भई आएको देखिएमा सम्बन्धित मिसिल समेत हेरी, जाँची, बदर गर्नु पर्ने देखिएमा बदर गरी पुनः तामेल गर्ने गराउने,
(ब) कर्मचारीहरुको वैयक्तिक अभिलेख राख्ने,
(भ) भई आएका आदेश तथा निर्देशनहरु सिलसिलेवार ढ·ले सुरक्षित राख्ने,
(म) सामान्यतया महिनाको एकपटक ˚ा“टहरुको निरीक्षण गरी गराई अनुसूची – १ को ढाँचामा अभिलेख मिसिल सामेल राख्ने,
(य) ………………..
(र) मुद्दाका पक्ष र साक्षीहरुलाई यस नियमावली एवं प्रचलित कानूनको अधीनमा रही समाव्हान, इतलायनामा, म्यादी पूर्जी, म्याद वा सूचना जारी गर्ने, तामेल भई आएको म्याद, पुनरावेदनको म्याद रीतपूर्वक भएको वा बेरीत भएको जा“ची बेरीतको देखिए बदर गरी पुनः रीतपूर्वक तामेल गराउने,

(ल)बालबालिका, वृद्ध, अशक्त, असहाय अवस्थाका मानिसको मुद्दा र थुनुवाको मुद्दाका लागि खडा भएका फा“टको काम कारबाही सम्बन्धमा प्रत्येक महिना अनुगमन र निरीक्षण गरी सोको प्रतिवेदन जिल्ला न्यायाधीश समक्ष पेश गर्ने,

(व) अदालतमा सूचना प्रविधिको प्रयोग सम्बन्धमा आवश्यक कार्य गर्ने गराउने ।

(१क) स्रेस्तेदारले न्यायाधीशको अनुपस्थितिमा नेपाल सरकार वादी हुने फौजदारी मुद्दाहरुमा कानून बमोजिम तहकिकात गर्ने सिलसिलामा अभियुक्तलाई प्रहरी हिरासतमा राख्न म्याद थप दिने विषयमा निकासा दिन सक्नेछ ।

(२) मुलुकी ऐन, अदालती बन्दोबस्तको १९४ नं. बमोजिम कैद वा जरिबाना बापत धरौट वा जमानतमा छाड्नु पर्ने कुरा पर्न आएमा स्रेस्तेदारले इजलासमा पेश गरी भएको आदेश बमोजिम गर्नु पर्नेछ ।

(३) यस नियमावलीमा उल्लेख भएकोमा बाहेक अन्य कुनै विषयमा कुनै अडबड परेमा स्रेस्तेदारले आदेशको लागि न्यायाधीश समक्ष पेश गरी न्यायाधीशको आदेशानुसार गर्नु पर्छ ।

(४) उपनियम (१) को खण्ड (क) बमोजिमको फिरादपत्र र पुनरावेदनपत्र दर्ता वा दरपीठ गर्ने र खण्ड, (छ), (ज), (झ), (ट), (त), (थ) र (प) तथा उपनियम (२) र (३) मा उल्लिखित काम बाहेक यस नियमावलीमा स्रेस्तेदारले गर्ने भनी तोकिएको कुुनै काम न्यायाधीशको पूर्व स्वीकृति लिई स्रेस्तेदारले आवश्यकतानुसार आफुभन्दा  मुनिको कर्मचारीलाई प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ ।

(५) यस नियमावली बमोजिम स्रेस्तेदारले गर्नु पर्ने कामहरु निजको अनु– पस्थितिमा निजभन्दा मुनिको वरिष्ठ कर्मचारीले गर्नेछ ।

८. तहसिलदारको काम र कर्तव्यः (१) यस नियमावलीमा अन्यत्र उल्लेख भएको काम र कर्तव्यको अतिरिक्त तहसिलदारको काम र कर्तव्य देहाय बमोजिम हुनेछन्ः–

(क) फेेसला कार्यान्वयन सम्बन्धमा परेका निवेदनहरु हेरी जाँची रीत पुगेको भए आवश्यक दस्तुर लिई दर्ता गर्ने वा दर्ता गर्न नमिल्ने भए कारण जनाई दरपीठ गर्ने,
(ख) फेेसला बमोजिम भरिभराउ गर्ने, चलन चलाउने, बण्डा छुट्याउने र सो सम्बन्धी अन्य काम गर्ने,
(ग) फेेसला कार्यान्वयनको सिलसिलामा वारिसनामा लिने, सकार गराउने र दरखास्त दिई तारिखमा रहेको पक्षले गुज्रेको तारिख थामी पाउ“ भनी दरखास्त दिएमा कानून बमोजिमको आदेश गर्ने,
(घ) अदालतबाट रोक्का भएको वा अरु अदालतबाट रोक्का भै आएको जायजेथाहरु अन्य अड्डा अदालतमा दाखिल चलान गर्नु पर्ने भएमा समयमै दाखिल चलान गर्ने,
(ङ) अदालतको र अरु अदालतबाट आएको फेेसला बमोजिम दण्ड जरिबानाको लगत कसी अरु अदालतमा लगत जाने जति अरु अदालतमा लगत कस्न पठाउने र आफ्नै अदालतमा लगत कस्न पर्ने जति कसी असुल ˚छ्र्यौट गर्ने,
(च)फेेसला वा आदेश बमोजिम रोक्का भएको जायजात कानून बमोजिम लिलाम गर्ने,
(छ)फैसला कार्यान्वयनको सम्बन्धमा परेका कानून बमोजिम मिलापत्र हुन सक्ने मुद्दाका निवेदनहरु कानून बमोजिम मेलमिलापकर्ता समक्ष पठाउन आदेश गर्ने र मेलामिलाप हुने भएमा मिलापत्र गराउने ।

(२) यस नियमावलीमा उल्लेख भए बाहेक कुनै विषयमा कुनै अडबड परेमा तहसिलदारले आदेशको लागि न्यायाधीश समक्ष पेश गरी न्यायाधीशको आदेशानुसार गर्नु पर्छ ।

(३) तहसिलदारको अनुपस्थितिमा निजले गर्नु पर्ने कामहरु न्यायाधीशले तोकेको कर्मचारीले गर्नेछ ।

९. इजलास सहायकको काम र कर्तव्यः यस नियमावलीमा अन्यत्र उल्लेख भएको काम, कर्तव्यको अतिरिक्त इजलास सहायकको काम र कर्तव्य देहाय बमोजिम हुनेछन्ः –

(क) इजलासमा पेश हुने मुद्दाका मिसिलहरु जिम्मा लिई मुद्दा सुनाउने,
(ख) फेेसला भएका, फेेेेसला सुनाउन तारिख तोकिएका र लगातार सुनुवाई हुदै गरेका मुद्दाका मिसिल आफ्नो जिम्मामा राख्ने,
(ग) सुनुवाई भएका मुद्दाको फेेसला वा आदेश तयार गर्ने कार्यमा न्यायाधीशलाई सहयोग गर्ने,
(घ) राय किताब जिम्मा लिने ।

१०. अभिलेख संरक्षकको काम र कर्तव्यः अभिलेख संरक्षकको काम र कर्तव्य देहाय बमोजिम हुनेछन्ः –

(क) छिनुवा मिसिलहरु जिम्मा लिई पञ्जिका बमोजिमको कागजपत्र भए नभएको जाँची साल सालको देवानी फौजदारी छुट्याई सुरक्षित राख्ने,
(ख) मुद्दा फेेसला हुँदा हाजिर नभएका पक्षलाई पुनरावेदनको म्याद जारी गरेको र फेेसला बमोजिमको काम कार्यान्वयन भएको निस्सा मिसिल सामेल छ, छैन सो समेत जा“ची मिसिल जिम्मा लिने र पुनरावेदन परे
पुनरावेदन सुन्ने अदालतमा मिसिल पठाउने कारबाही गर्ने,
(ग) कानून बमोजिम सडाउने कागज, मिसिल छुट्याई स्रेस्तेदारलाई ज“चाइ निजको रोहबरमा कागज र मिसिल सडाउने र सडाइएका मिसिलको अभिलेख राख्ने,
(घ) नक्कलको लागि दरखास्त परेमा रीत पु¥याई नक्कल दिने,
(ङ) सालसालको छिनुवा मिसिल अभिलेख किताबमा जनाई प्रमाणित गरी राख्ने,
(च) कुनै अदालतबाट मिसिल झिकाइएमा कानून बमोजिम रीत पु¥याई अभिलेख किताबमा जनाई सात दिनभित्र चलान गर्ने, कुनै अड्चन भए त्यसको जानकारी सम्बन्धित अदालतलाई दिन स्रेस्तेदार समक्ष पेश गर्ने,
(छ) दायरी मिसिल बाहेकका अन्य अदालतमा पठाउनु पर्ने र अन्य अदालतबाट आएका छिनुवा मिसिल अभिलेख किताबमा जनाई अभिलेख शाखाबाट मात्र बुझ्ने बुझाउने गर्ने ।

११. सुपरिवेक्षकको काम र कर्तव्यः यस नियमावलीमा अन्यत्र उल्लेख भएका काम र कर्तव्यको अतिरिक्त सुपरिवेक्षकको काम र कर्तव्य देहाय बमोजिम हुनेछन्ः –

(क) मुद्दा शाखाका चालू मिसिलमा भएका आदेशहरु यथाशीघ्र कार्यान्वयन गर्न लगाउने,
(ख) निरीक्षणबाट औंल्याइएका त्रुटीहरु यथाशीघ्र सुधार गर्न लगाउने,
(ग) किनारा भएका मुद्दाका मिसिलहरुमा ˚ैसला बमोजिम जारी गर्नु पर्ने म्याद, सूचना, पूर्जी जारी गरी तहसिल शाखामा लगत कस्न दिई फेसला तयार भएका मितिले पन्ध्र दिनभित्र अभिलेख संरक्षकलाई बुझाउन लगाउने,
(घ) इतलायनामा, समाव्हान, म्यादी पूर्जी, म्याद, सूचना लगायतका तामेलदार मार्फत  तामेल गराउन पर्ने म्याद यथाशीघ्र तामेल गर्न लगाउने,

(घ१)मुद्दामा प्रमाण बुझ्ने आदेश भएका मिसिल कागजात झिकाउने र काम सम्पन्न भएपछि फिर्ता गराउने,

(ङ) सुपरिवेक्षणको क्रममा देखिएका त्रुटी र अड्चनहरु यथाशीघ्र स्रेस्तेदार समक्ष पेश गरी निजको निर्देशन बमोजिम समाधान गर्ने,
(च) न्यायाधीश वा स्रेस्तेदारले दिएका निर्देशनहरु यथाशीघ्र कार्यान्वयन गर्ने ।

१२. फाँटवालाको काम र कर्तव्यः  यस नियमावलीमा अन्यत्र उल्लेख भएको काम कर्तव्यका अतिरिक्त फाँटवालाको काम र कर्तव्य देहाय बमोजिम हुनेछन्ः –

(क) फिरादपत्र, प्रतिउत्तरपत्र, पुनरावेदनपत्र, लिखित प्रतिवाद, निवेदनपत्र र अन्य मुद्दा सम्बन्धी लिखतहरु बुझिलिने, मुद्दाको मिसिलको तायदाती फाराम बनाई क्रमसङ्ख्या अनुसार लिखतहरु चढाउने,

(ख) फिरादपत्र, निवेदनपत्रमा मुद्दाको विवरणपत्र राख्ने,

(ग) फिरादपत्र वा मुद्दाको रुपमा कारबाही हुने निवेदनपत्र दर्ता भई न्यायाधीशको आदेश भएपछि प्रतिवादीलाई समाव्हान वा इतलायनामा पठाउने,
(घ) अदालतको म्यादमा वा पक्राउमा परिआउने प्रतिवादीको बयान वा थुनछेकको आदेशको लागि इजलास समक्ष पेश गर्न इजलास सहायकलाई मिसिल जिम्मा दिने,
(ङ) इजलासमा पेश भई फैसला भएको, लगातार सुनुवाई भई रहेको र फैसला सुनाउने तारिख तोकिएको मिसिल बाहेक सुनुवाईको लागि पेश गर्न इजलास सहायकको जिम्मा दिएका मिसिल सोही दिन इजलास सहायकबाट अाफ्नाे जिम्मामा लिने,

(च) मुद्दा किनारा भएपछि इजलास सहायकबाट मिसिल जिम्मा लिई मिसिलमा रीतपूर्वक कागज रहेको छ छैन जाँच्ने र फैसला बमोजिम जारी गर्नु पर्ने म्याद, सूचना, पूर्जी समेत जारी गरी तहसिल शाखामा लगत कस्न दिई फेेसला तयार भएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र पञ्जिका दुरुस्त गराएर स्रेस्तेदारको निस्सा लगाई उक्त पञ्जिका सहितको मिसिल तुरुन्त अभिलेख शाखामा बुझाई दिने,

(छ) लगत बमोजिम भरिभराउ र चलन चलाउने निवेदन परेमा अनुसूची–२ बमोजिमको ढाँचामा विवरणपत्र र अनुसूची–३ बमोजिमको ढाचामा आदेशपत्र तयार गरी तहसिलदार समक्ष पेश गर्ने र भएको आदेश अनुसार गर्ने,

(ज) आनो फाँटको दर्ता किताब तयार गरी मुद्दाको लगत राख्ने,

(झ) आफ्नो फाँटमा दाखिल गर्न ल्याएका निवेदन आदि बुझी लिई न्यायाधीश वा सम्बन्धित अधिकारी समक्ष पेश गर्ने,
(ञ) फेेसला वा आदेश कार्यान्वयन गराउन स्रेस्तेदार र तहसिलदारलाई सहयोग गर्ने,
(ट) आफ्नो जिम्माको चालू मिसिलको कागजपत्रको नक्कल रीत पु¥याई दिने ।

१३. स्रेस्तेदार र तहसिलदारको आदेश उपरको उजूरीः

(१) यस नियमावली बमोजिम स्रेस्तेदार वा तहसिलदारले दिएको आदेश उपर चित्त नबुझ्ने व्यक्तिले पन्ध्र दिनभित्र सम्बन्धित इजलास समक्ष उजूरी दिन सक्नेछ ।

(१क) उपनियम (१) बमोजिमको उजूरी दर्ता भए पछि यथाशीघ्र सुनुवाई गर्नु पर्नेछ ।

(१ख) उपनियम (१) बमोजिमको उजूरी सामान्यतया एक महिनाभित्र कारबाही किनारा गरिसक्नु पर्नेछ ।

(२) अदालतको कुनै कर्मचारीले गरी दिनु पर्ने काम गरी नदिएमा वा ढिला गरी दिएमा वा गरी दिन आलटाल गरेमा मर्का पर्ने व्यक्तिले न्यायाधीश समक्ष मौखिक उजूरी समेत गर्न सक्नेछ ।

(३) उपनियम (१) र (२) बमोजिमको उजूरी उपर छानबिन गर्दा सम्बन्धित कर्मचारीले जानाजानी बदनियतपूर्ण कार्य गरेको देखिन आए न्यायाधीशले त्यस्तो कर्मचारी उपर सेवा सम्बन्धी प्रचलित कानून बमोजिम विभागीय सजायको कारबाही प्रारम्भ गर्ने आदेश दिन सक्नेछ ।