परिच्छेद–३ सरुवा तथा बढुवा सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद–३ सरुवा तथा बढुवा सम्बन्धी व्यवस्था

 

२९. सरुवा सम्बन्धी व्यवस्थाः (१) देहायका सैनिक व्यक्तिलाई सरुवा गर्ने अधिकार देहायका अधिकारीलाई हुनेछः–

(क) महासेनानीदेखि रथीसम्म प्रधानसेनापतिको सिफारिसमा नेपाल सरकार,
(ख) सहायक सेनानीदेखि प्रमुख सेनानीसम्म प्रधान सेनापति,
(ग) फलोअर्सदेखि पदिक दर्जासम्म सम्बन्धित प्रमुखको सिफारिसमा कार्यरथी विभाग, संगठन र सञ्चालनाधिकृत ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम सरुवा गर्ने अधिकार प्राप्त अधिकारीले आवश्यकता अनुसार अन्य निकाय वा पदाधिकारीलाई सो अधिकार प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ ।
(३) सैनिक व्यक्ति कार्यरत रहेको सम्बन्धित निकाय वा कार्यालय प्रमुखले सरुवाको सिफारिस गर्न सक्नेछ र त्यस्तो सिफारिस गर्दा सरुवा गर्नु पर्ने स्पष्ट आधार खुलाउनु पर्नेछ ।

(४) सरुवाको निर्णयका लागि मन्त्रालयमा सिफारिस पठाउँदा सरुवा गर्नुपर्ने स्पष्ट आधार खुलाई अनुसूची – ५ अनुसारको फाराम समेत भरि पठाउनु पर्नेछ ।

३०. कायम मुकायम र निमित्त सम्बन्धी व्यवस्थाः

(१) नेपाली सेनाको विभिन्न कार्यालयको कार्यालय प्रमुखको पद रिक्त रही कार्यालयको दैनिक काम गर्न बाधा पर्न गएमा सो पदमा
कायम मुकायम मुकरर गरी काम लगाउन सकिनेछ ।
(२) यस नियम बमोजिम कायम मुकायम मुकरर गर्दा एक तह मुनीको जेष्ठ सैनिक व्यक्तिलाई कायम मुकायम मुकरर गरिनेछ ।
(३) कायम मुकायम मुकरर भएको कुनै पनि सैनिक व्यक्तिले माथिल्लो तहको सम्पूर्ण अधिकार प्रयोग गर्न पाउनेछ । तर माथिल्लो तहको दज्र्यानी चिन्ह प्रयोग गर्न पाउने छैन ।

(४) कायम मुकायम नतोकिएको अवस्थामा कुनै कारणले कार्यालय प्रमुख अनुपस्थित भएमा सोही कार्यालयका सबैभन्दा वरिष्ठ सैनिक व्यक्तिले एक महिनामा ननाघ्ने गरी सो पदको निमित्त भई काम गर्नेछ ।

(५) पन्ध्र दिनभन्दा बढी अवधि कायम मुकायम वा निमित्त भई काम गरेकोमा सो कायम मुकायम वा निमित्त भई काम गरेको पदको पूरै अवधिको तलब भत्ता पाउनेछ ।

(६) कायममुकायम मुकरर गर्ने अधिकार नियम २३ बमोजिमको नियुक्त गर्ने अधिकारीलाई हुनेछ ।

३१. बढुवाको लागि उम्मेदवार हुन चाहिने सेवा अवधिः

(१) अधिकृतस्तरको पदमा बढुवाका लागि उम्मेदवार हुने सैनिक व्यक्तिको अधिकृत क्याडेट तालिममा संलग्न भएको मितिले देहाय बमोजिमको सेवा अवधि पुगेको हुनु पर्नेछः–
(क) उपसेनानी पदमा बढुवा हुन दुई वर्ष,
(ख) सह सेनानी पदमा बढुवा हुन छ वर्ष,
(ग) सेनानी पदमा बढुवा हुन दश वर्ष,
(घ) प्रमुख सेनानी पदमा बढुवा हुन सोह्र वर्ष,
(ङ) महासेनानी पदमा बढुवा हुन उन्नाईस वर्ष,
(च) सहायक रथी पदमा बढुवा हुन एक्काईस वर्ष,
(छ) उपरथी पदमा बढुवा हुन तेईस वर्ष,
(ज) रथी पदमा बढुवा हुन चौबीस वर्ष ।

(२) पदिक तथा विल्लादार पदमा बढुवाका लागि उम्मेदवार हुने सैनिक व्यक्तिको सिपाही भएको मितिले देहाय बमोजिमको सेवा अवधि पुगेको हुनु पर्नेछः–
(क) प्यूठ पदमा बढुवा हुन दुई वर्ष,
(ख) अमल्दार पदमा बढुवा हुन चार वर्ष,
(ग) हुद्दा पदमा बढुवा हुन सात वर्ष,
(घ) जमदार पदमा बढुवा हुन नौ वर्ष,
(ङ) सुवेदार पदमा बढुवा हुन एघार वर्ष,
(च) प्रमुख सुवेदार पदमा बढुवा हुन पन्ध्र वर्ष ।

(३) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि न्यूनतम सेवा अवधि पूरा भएका उम्मेदवार नभएको अवस्थामा सहायक रथी, उपरथी र रथीको पदमा बढुवा हुन न्यूनतम सेवा अवधिको हद लाग्ने छैन ।

३२. बढुुवाको आधारः (१) नेपाली सेनाको जुनसुकै पदमा बढुवा हुनका लागि देहाय बमोजिमको आधार पूरा गरेको हुनु पर्नेछः–
(क) अनुसुची –६ बमोजिमको तालिम पूरा गरेको,
(ख) कार्य सम्पादन मूल्याङ्कनमा योग्य देखिएको,
(ग) न्यूनतम सेवा अवधि पूरा भएको,
(घ) स्वास्थ्य वर्गीकरण (मेडिकल क्याटागोरी) मा योग्य ठहरिएको ।
(२) उपनियम (१) को आधारमा बढुवा गर्दा जेष्ठतालाई प्राथमिकता दिनु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (१) बमोजिमको योग्यता सम्बन्धी विवरण बढुवा समितिको बैठक बस्नु अगावै अधिकृतको हकमा सैनिक सचिव विभाग र अन्यको हकमा सम्बन्धित कार्यालयले बढुवा समितिलाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ ।

३३. बढुवा समितिः (१) नेपाली सेनाको देहायका पदमा गरिने बढुवाका लागि सिफारिस गर्न देहाय बमोजिमको बढुवा समिति रहनेछः–
(क) रथी पदका लागि,–
(१) प्रधान सेनापति –अध्यक्ष
(२) वरिष्ठतम् रथी –सदस्य

तर रथी पद रिक्त भएको अवस्थामा प्रधान सेनापतिले मात्र यस्तो सिफारिस गर्न बाधा पर्ने छैन ।

(ख) उपरथी पदका लागि,–
(१) रथी –अध्यक्ष
(२) विभागीय प्रमुखहरू –सदस्य
(३) प्रधान सेनापतिबाट तोकिएको उपरथी एक जना –सदस्य
(४) कमाण्डमा रहेको उपरथी एक जना –सदस्य
(५) कार्यरथी –सदस्य–सचिव
(ग) महासेनानी र सहायक रथी पदका लागि,–
(१) रथी –अध्यक्ष
(२) निरीक्षणाधिकृत –सदस्य
(३) कार्यरथी –सदस्य
(४) व्यवस्था तथा युद्धकार्य महानिर्देशक –सदस्य
(५) सैनिक विनय महानिर्देशक –सदस्य
(६) कमाण्डमा रहेका उपरथीहरू मध्ये प्रधान सेनापतिले तोकेका उपरथी तीन जना –सदस्य
(७) सैनिक सचिव –सदस्य–सचिव

स्पष्टीकरणः यस खण्डको प्रयोजनका लागि प्रधान सेनापतिले उपरथी तोक्दा बढुवाका लागि सम्भाव्य उम्मेदवार बढी भएका कमाण्डका
उपरथी तोक्नु पर्नेछ ।

(घ) सहायक सेनानी देखि प्रमुख सेनानी सम्मको पदका लागिः
(१) रथी –अध्यक्ष
(२) निरीक्षणाधिकृत –सदस्य
(३) कार्यरथी –सदस्य
(४) प्रधान सेनापतिले तोकेको कमाण्डमा रहेको सहायक रथी एक जना –सदस्य
(५) प्रधान सेनापतिले तोकेको स्टाफमा रहेको सहायक रथी एक जना –सदस्य
(६) सैनिक सचिव –सदस्य–सचिव
(ङ) प्यूठ, अमल्दार, हुद्दा, जमदार, सुवेदार र प्रमुख सुवेदार पदका लागि,–

(१) पृतनाको हकमा पृतनापतिले तोकेको वरिष्ठ अधिकृत र अन्य युनिटको हकमा सम्बन्धित युनिटको प्रमुख –अध्यक्ष
(२) पृतनाको हकमा पृतनापतिले र अन्य युनिटको हकमा सम्बन्धित युनिटको
प्रमुखले तोकेको अधिकृत वा पदिक दुई
जना –सदस्य
(३) भएसम्म बढुवा हुने दर्जाभन्दा एक तह माथिल्लो दर्जाको एक जना –सदस्य
(४) कार्य अधिकृत÷कार्य पदिक – सदस्य–सचिव
(२) उपनियम (१) बमोजिमको बढुवा समितिको बैठक नियम ६ को उपनियम
(२) मा उल्लेखित समय ननाघ्ने गरी आवश्यकता अनुसार बस्नेछ ।
(३) महासेनानी देखि रथी पदसम्म बढुवा हुने उम्मेदवारको निमित्त प्रधान सेनापतिले बढुवा समितिको सिफारिस समेत संलग्न गरी आफ्नो सिफारिस सहित मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ । यस्तो सिफारिस पठाउँदा अनुसूची–७ बमोजिमको फाराम समेत भरी पठाउनुपर्नेछ ।

(४) बढुवा समितिका पदाधिकारीको नजिकको नातेदारको बढुवा सिफारिस गर्नु पर्ने भएमा निजको सट्टा समान तहको अर्को पदाधिकारीलाई बढुवा समितिमा राख्नु पर्नेछ । बढुवा समितिका पदाधिकारीहरूले अनुसूची–८ बमोजिमको कबुलियत गर्नुपर्नेछ ।

स्पष्टीकरणः यस उपनियमको प्रयोजनका लागि “नजिकको नातेदार” भन्नाले बाबु, आमा, सौतेनीआमा, पति, पत्नि, आफ्नै दाजु, भाउजू, भाइ, भाइबुहारी, छोरा, छोराबुहारी, वहिनी, वहिनीज्वाँइ, छोरी, छोरीज्वाँइ, नाति, नातिनी बुहारी, नातिनी, नातिनी ज्वाँइ, भान्जा, भान्जी, भान्जीबुहारी, भान्जी ज्वाँइ, भतिजा, भतिजी, भतिजाबुहारी, भतिजी ज्वाँइ, सासु, ससुरा, देवर, देउरानी, जेठाजु, जेठानी, जेठान, साला, साली समेतलाई जनाउनेछ ।

(५) बढुवाको लागि आवश्यक पर्ने विवरण सम्बन्धित बढुवा समितिको सदस्य– सचिवले बढुवा समिति समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ ।
(६) बढुवा समितिले बढुवाको सिफारिस गरेको सूचना अधिकृतको हकमा सैनिक सचिव विभाग र अन्यको हकमा सम्बन्धित युनिटको प्रमुखले आन्तरिक रुपमा प्रकाशित गर्नुपर्नेछ ।

३४. बढुवा गर्ने अधिकारीः

(१) प्रधान सेनापति बाहेक नेपाली सेनाका अन्य पदमा बढुवा गर्ने अधिकार बढुवा समितिको सिफारिसमा देहायको अधिकारीलाई हुनेछः–
(क) महासेनानीदेखि रथीसम्मको पदमा नेपाल सरकार,
(ख) उपसेनानीदेखि प्रमुख सेनानीसम्मको पदमा प्रधान सेनापति,
(ग) प्रमुख सुवेदारको पदमा कार्यरथी,
(घ) जमदार र सुवेदारको पदमा सम्बन्धित पृतनाप्रमुख वा बाहिनीप्रमुख वा निर्देशक,
(ङ) प्यूठदेखि हुद्दासम्मको पदमा सम्बन्धित युनिटप्रमुख वा कार्यालय प्रमुख ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम बढुवा गर्ने अधिकार प्राप्त अधिकारीले आवश्यकता अनुसार अन्य निकाय वा पदाधिकारीलाई सो अधिकार प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ ।

३५. प्रशासनिक काम गर्नेः बढुवा समितिमा पेश गर्नु पर्ने कागजात तयार पार्ने लगायतका प्रशासनिक काम अधिकृतको हकमा सैनिक सचिव विभाग र अन्यको हकमा सम्बन्धित कार्यालयले गर्नेछ ।

३६. बढुवाको लागि सम्भाव्य उम्मेदवार हुनु नपाउनेः

(१) यस नियमवालीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि देहायको अवधिभर र अवस्थामा सैनिक व्यक्ति बढुवाको लागि सम्भाव्य उम्मेदवार हुन सक्ने छैनः–
(क) निलम्बन भएकोमा निलम्बन भएको अवधिभर,
(ख) बढुवा रोक्का भएकोमा रोक्का भएको अवधिभर,
(ग) तल्लो पदमा घटुवा भएकोमा सो भएको मितिले एक वर्षसम्म,
(घ) नसिहत पाएकोमा नसिहत पाएको मितिले एक वर्षसम्म,
(ङ) कुनै कसूरको सम्बन्धमा कोर्ट अफ ईन्क्वाइरी वा ऐनको दफा ६२ बमोजिमको समितिबाट छानवीनको क्रममा रहेको वा मुद्दा दायर भएकोमा अदालतबाट सफाई नपाएसम्म,
(च) विशेष नियुक्ति पाई विदेशमा कार्यरत रहने अधिकृतको हकमा निजले गरेको शर्तनामामा उल्लेख भएको अवधिभर,
(छ) निजी प्रयासमा अध्ययन वा तालिम गर्नका लागि विदेश बसेकोमा शर्तनामामा उल्लेख भएको अवधिभर,
(ज) मानव अधिकार र मानवीय कानूनको उल्लंघन हुने कार्य गरेको भनी अदालतबाट ठहर भएमा,
(झ) स्वास्थ्य वर्गीकरण एमईडिडिआईसिसिओएस(जी मा दुई भन्दा बढी भएमा,

(२) उपनियम (१) को खण्ड (झ) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सैनिक तालिम वा आफ्नो कर्तव्यपालन गर्दा गर्दै कुनै शारीरिक चोटपटक लागेका सैनिक व्यक्तिको स्वास्थ्य परीक्षण गराउँदा चोटपटक लागेको अङ्ग बाहेक निज शारीरिक तथा मानसिक रूपमा स्वस्थ रही सेना सम्बन्धी आवश्यक तालिम पूरा गर्न सक्षम देखिएमा निजलाई मेडिकल बोर्डले स्वास्थ्य वर्गीकरण एमईडिडिआईसिसिओएस(जी एक प्रदान गर्न सक्नेछ र यसरी स्वास्थ्य वर्गीकरण एमईडिडिआईसिसिओएस(जी एक प्रदान गरेको सैनिक व्यक्तिलाई बढुवा नियुक्ति गर्न बाधा पर्ने छैन ।

३७. स्वास्थ्य वर्गीकरण आवश्यक नपर्नेः

(१) नियम ३६ को उपनियम (१) को खण्ड (झ) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कर्तव्य पालनाको सिलसिलामा घाइते भई उपचार
पश्चात् कार्यालयभित्रको सैनिक सेवा गर्न सक्ने भई त्यसरी सेवा गरिरहेका सैनिक व्यक्तिको बढुवा गर्नका लागि स्वास्थ्य वर्गीकरण आवश्यक पर्ने छैन ।

(२) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सैनिक तालिम वा आफ्नो कर्तव्यपालन गर्दा गर्दै कुनै शारीरिक चोटपटक लागेका सैनिक व्यक्तिको स्वास्थ्य परीक्षण गराउँदा चोटपटक लागेको अङ्ग बाहेक निज शारीरिक रूपमा स्वस्थ रही सेना सम्बन्धी आवश्यक तालिम पूरा गर्न सक्षम देखिएमा र मेडिकल बोर्डले निजको स्वास्थ्य वर्गीकरण एमईडिडिआईसिसिओएस(जी एक वा जी दुई भएको प्रमाणित गरेमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिलाई बढुवा नियुक्ति गर्न बाधा पुगेको मानिने छैन ।

(३) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि आफ्नो कर्तव्यपालन गर्दा गर्दै शारीरिक रूपमा अशक्त भई तालिम गर्न नसक्ने सैनिक व्यक्तिलाई बढुवा समितिले प्रशासनिक काम गर्न सक्ने भएमा बढुवाका लागि सिफारिस गर्न बाधा पुगेको मानिने छैन ।

३८. बढुवाको प्रतिशत छुट्याउनेः

(१) नियम ७ को अधिनमा रही सैनिक सेवाको उपसेनानी र सहसेनानी दर्जामा बढुवा गर्दा अनुसुची–६ बमोजिमको आवश्यक योग्यता
पुरा गरेको र कायमी दर्जामा भरेको कार्य सम्पादनको औसत अङ्क न्युनतम पचास प्रतिशत प्राप्त गरी बढुवाका लागि सिफारिस भएका योग्य उम्मेदवारहरू मध्येबाट जेष्ठताको क्रम अनुसार बढुवा समितिको सिफारिसका आधारमा गरिनेछ ।

(२) नियम ७ को अधीनमा रही सेनानी दर्जामा बढुवा गर्दा उपसेनानी वा सहसेनानी दर्जामा रही गण, अनाश्रीत गुल्म वा व्याट्रीमा न्यूनतम तीन बर्ष कार्यरत रहेको र उपनियम (१) बमोजिमको योग्यता पुरा गरेका योग्य उम्मेदवारहरू मध्येबाट जेष्ठताको क्रम अनुसार बढुवा समितिको सिफारिसका आधारमा गरिनेछ ।

स्पष्टीकरणः यस उपनियमको प्रयोजनका लागि सैनिक शिक्षालय, नेपाली सैनिक प्रतिष्ठान, जंगल वारफेर तथा प्रति विद्रोह शिक्षालय, सैनिक उच्चशिखर शिक्षालय वा अन्य यस्तै सैनिक शिक्षालयहरूमा शिक्षकको रुपमा कार्यरत रहेको अवधिलाई समेत गणना गरिनेछ ।

(३) सैनिक सेवाको प्रमुख सेनानी र महासेनानी दर्जामा बढुवा गर्ने प्रयोजनका लागि सेनानी र प्रमुख सेनानीहरूलाई अति योग्य समूह, बढी योग्य समूह र योग्य समूहमा विभाजन गरी रिक्त पदको बीस प्रतिशत अति योग्य समूहबाट, साठी प्रतिशत बढी योग्य समूहबाट र बीस प्रतिशत योग्य समूहबाट बढुवा समितिको सिफारिस बमोजिम बढुवा गरिनेछ । यसरी छुट्याईएको प्रतिशत अनुसारको रिक्त पदमा सम्बन्धित समूहको लागि तोकिएको संख्यामा योग्यता पुगेका उम्मेदवार नभएमा सो पदसंख्या अति योग्यबाट बढी योग्य समूहमा र बढी योग्यबाट योग्य समूहमा सारिनेछ ।

(४) अति योग्य समूहमा समूहीकृत हुन आवश्यक पर्ने अङ्क प्राप्त गरे तापनि पदसंख्या अनुसार सो समूहमा पर्न नसकेका सेनानी वा प्रमुख सेनानीहरूलाई सोही वर्ष बढी योग्य समूहमा सारी पदोन्नति प्रक्रियामा समावेश गरिनेछ । बढी योग्य समूहमा समावेश भएका सेनानी वा प्रमुख सेनानीलाई तीन पटकसम्म सोही समूहमा पदोन्नति प्रक्रियामा समावेश गराउनु पर्नेछ । यसरी समावेश गराउदा पनि पदोन्नति हुन नसकेमा चौथो पटक योग्य समूहमा समावेश गरिनेछ । यसरी योग्य समूहमा समावेश हुनेको हकमा योग्य समूहमा समावेश भएको पटकलाई पहिलो पटक मानी कायमी सेवा वापतको अङ्क प्रदान गरिनेछ ।

(५) योग्य समूहमा रहेका सेनानी÷प्रमुख सेनानीहरूले तीन पटकसम्म मात्र बढुवाका लागि उम्मेदवार हुन पाउनेछन् ।
(६) अति योग्य समूहमा रहने अधिकृतहरूको बढुवाको मर्यादाक्रम सो समूहमा रहने अधिकृतहरूले प्राप्त गरेको अङ्कको आधारमा र बढी योग्य तथा योग्य समूहमा रहने अधिकृतहरूको बढुवाको मर्यादाक्रम निजहरूको आ–आफ्नो वेशिक (सेनानीको हकमा) र पदोन्नति वर्ष (प्रमुख सेनानीको हकमा) भित्र निजहरूले प्राप्त गरेको अङ्कको आधारमा निर्धारण गरिनेछ । एकै समूहमा रहेका दुई वा दुई भन्दा बढी अधिकृतहरूले प्राप्त गरको अङ्क बराबर भएमा सो समूहभित्र निजहरूको साविक जेष्ठतालाई आधार मानी मर्यादाक्रम निर्धारण गरिनेछ ।
(७) उपनियम (३) को प्रयोजनका लागि सेनानी÷प्रमुख सेनानीहरूलाई देहाय बमोजिमको शीर्षकमा अङ्क प्रदान गरिनेछ । यसरी प्रदान गरिने अङ्कको विभाजन अनुसूची–९ र मूल्याङ्कन फाराम अनुसूची–१० बमोजिम हुनेछ ।

(क) क्याडेट जेष्ठता वापत १०

(ख) कायमी सेवा वापत १७
(ग) कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन वापत ३३
(घ) तालिम (ग्रेडिङ्गको आधारमा) वापत २८
(ङ) भौगोलिक÷चुनौतिपूर्ण क्षेत्र वापत ६
(च) विभुषण वापत ३
(छ) बढुवा समितिको मूल्याङ्कन वापत ३ जम्मा १००

(८) उपनियम (३) बमोजिमको समूह विभाजन देहाय बमोजिम हुनेछः

(क) अति योग्य समूहः उपनियम (७) बमोजिमको मूल्याङ्कनमा सत्तरी प्रतिशत वा सो भन्दा बढी अङ्क प्राप्त गर्ने स्टाफ कलेज
गरेका सेनानी वा प्रमुख सेनानीहरू,

(ख) बढी योग्य समूहः स्टाफ कलेज उतिर्ण गरी उपनियम (७) बमोजिमको मूल्याङ्कनमा सत्तरी प्रतिशत भन्दा कम अङ्क प्राप्त
गरेका र सत्तरी प्रतिशत वा सो भन्दा बढी अङ्क प्राप्त गरेतापनि प्राप्ताङ्कक्रम अनुसार अति योग्य समूहको लागि छुट्याईएको
प्रतिशत भित्र नपरेका सेनानी वा प्रमुख सेनानीहरू,

(ग) योग्य समूहः स्टाफ कलेज नगरेका तर गणपति तालिम गरेका सेनानी वा प्रमुख सेनानीहरू र तीन पटकसम्म बढी योग्य
समूहमा समावेश भई योग्यताक्रमको आधारमा बढुवा हुन नसकेका सेनानी वा प्रमुख सेनानीहरू ।

 

स्पष्टीकरणः यस उपनियमको प्रयोजनका लागि सेनानीहरूको हकमा बढुवाको योग्यता पुगेका क्याडेट वेशिकहरू मध्ये वेशिक जेष्ठताको आधारमा पहिलो बर्षको लागि एक वटा क्याडेट वेशिक, दोस्रो बर्षको लागि दुई वटा क्याडेट वेशिक र तेस्रो बर्ष देखि तीन वटा क्याडेट वेशिकका सेनानीहरूलाई र प्रमुख सेनानीहरूको हकमा बढुवाका लागि योग्यता पुगी कम्तिमा तीन बर्ष कायमी सेवा अवधि पुरा भएका अधिकृतहरू मध्ये पदोन्नति बर्षको जेष्ठताका आधारमा साधारणतया पहिलो बर्षका लागि एक पदोन्नति बर्ष, दोस्रो बर्षका लागि दुई पदोन्नति बर्ष र तेस्रो बर्ष देखि तीन पदोन्नति बर्षमा पदोन्नति भएका प्रमुख सेनानीहरूलाई समावेश गरी मूल्याङ्कन गरिनेछ । यसरी मूल्याङ्कन गर्दा रिक्त हुने पदको संख्या भन्दा मूल्याङ्कन गरिने सेनानी र प्रमुख सेनानीको संख्या न्युनतम तेब्बर (१ः३ को अनुपातमा) हुनुपर्नेछ । न्युनतम संख्या तेब्बर (१ः३ को अनुपातमा) नभएमा नपुग संख्या योग्यता पुगेका तीन भन्दा बढी कनिष्ठ क्याडेट वेशिक अथवा तीन भन्दा बढी कनिष्ठ पदोन्नति वर्षबाट समावेश गरी मूल्याङ्कन गरिनेछ ।

(९) महासेनानीबाट सहायक रथी दर्जामा बढुवा गर्दा अनुसुची–६ बमोजिमको आवश्यक योग्यता पुरा गरेका र प्रमुख सेनानी र महासेनानी दर्जाको कार्य सम्पादनको औसत अङ्क न्युनतम साठी प्रतिशत प्राप्त गरी बढुवाका लागि सिफारिस भएका तथा पृतना हेडक्वाटर, बाहिनी अड्डा वा कमाण्ड तथा स्टाफ कलेजमा कम्तीमा एक बर्ष कार्यरत रही स्टाफ कलेज गरेका महासेनानीहरूबाट त्रीयानब्बे प्रतिशत र स्टाफ कलेज नगरेका तर हाईयर कमाण्ड तथा म्यानेजमेन्ट गरेका महासेनानीहरूबाट सात प्रतिशत जेष्ठताको क्रम अनुसार बढुवा समितिको सिफारिसका आधारमा गरिनेछ ।

(१०) सहायक रथीबाट उपरथी दर्जामा बढुवा गर्दा अनुसुची–६ बमोजिमको आवश्यक योग्यता पुरा गरेका र महासेनानी र सहायक रथी दर्जाको कार्य सम्पादनको औसत अङ्क न्युनतम साठी प्रतिशत प्राप्त गरी बढुवाका लागि सिफारिस भएका तथा कम्तीमा एक बर्ष बाहिनी कमाण्डमा कार्यरत रही स्टाफ कलेज गरेका सहायक रथीहरूबाट पन्चानब्बे प्रतिशत र स्टाफ कलेज गरेका तर अनुसुची–६ बमोजिमको तालिम नगरेका सहायक रथीहरूबाट पाँच प्रतिशत जेष्ठताको क्रम अनुसार बढुवा समितिको सिफारिसका आधारमा गरिनेछ ।

(११) यो नियम लागू हुँदा सेवामा कार्यरत रहेका सैनिक अधिकृतलाई यो व्यवस्था लागु हुनेछ ।

३९. कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन सम्बन्धी व्यवस्थाः

(१) नेपाली सेनाले निर्धारण गरेको ढाँचामा प्रत्येक वर्षको कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन दुरुस्त बनाई राख्नु पर्नेछ ।
(२) कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन र बढुवाको लागि लिइने अन्तिम सिफारिस प्रतिवेदनलाई अति गोप्य प्रतिवेदनको रूपमा लिई व्यक्ति व्यक्तिको छुट्टा छुट्टै फाईल खडा गरी अधिकृतको हकमा सैनिक सचिव र सोभन्दा मुनीको हकमा सम्बन्धित कार्यालय प्रमुखको जिम्मामा राखिनेछ ।
(३) कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन सम्बन्धमा देहाय बमोजिम गर्नु पर्नेेछः–

(क) प्रमुख सेनानी वा सो भन्दा माथिका सैनिक अधिकृतले दुई प्रति र सो भन्दा मुनिका अन्य सैनिक व्यक्तिले एक प्रति कार्य
सम्पादन मूल्याङ्कन भरी प्रत्येक वर्षको चैत्र महिनाको पन्ध्र गतेदेखि सोही महिनाको मसान्तसम्म अनिवार्य रूपमा आफू कार्यरत रहेको कार्यालय प्रमुख समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ ।

(ख) कार्यालय प्रमुखले सैनिक व्यक्तिको कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन भरेपछि सम्बन्धित सैनिक व्यक्तिलाई देखाई निजको राय समेत
खुलाई दस्तखत गराउनु पर्नेछ र अधिकृतस्तरको हकमा तालुक अड्डा मार्फत सैनिक सचिव विभागमा प्रत्येक वर्ष वैशाख एक
गतेदेखि सोही महिनाको मसान्तसम्ममा प्राप्त भइसक्ने गरी पठाउनु पर्नेछ ।

(४) प्रमुख सेनानी वा सो भन्दा माथिका सैनिक अधिकृतको कार्यसम्पादन मूल्याङ्कनको एक प्रति सिलबन्दी गरी मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ । बढुवा उजुरीको सम्बन्धमा नियम ४४ बमोजिमको समितिले माग गरेमा मन्त्रालयले सिलबन्दी रहेको कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन विवरण समितिलाई उपलब्ध गराउनेछ । समितिले बढुवा उजुरीको सम्बन्धमा छानविन गर्दा बाहेक अन्य अवस्थामा सिलबन्दी रहेको कार्य सम्पादन मूल्याङकन खोलिने छैन ।

४०. स्थानीय बढुुवाः (१) नेपाल बाहिरको कुनै मिशनमा कुनै निश्चित कामका लागि खास दर्जाको सैनिक व्यक्ति पठाउन अनुरोध प्राप्त भएको तर त्यस्तो दर्जाको सैनिक व्यक्ति पठाउन कुनै कारणले नसकिएमा नेपाल सरकारले चाहेमा नेपाल बाहिरको कुनै मिशनमा
खटिई जाने महासेनानी वा सो भन्दा माथिको सैनिक अधिकृतलाई कुनै निश्चित कामको लागि स्थानीय बढुवा दिन सकिनेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम स्थानीय बढुवा दिइएकोमा तोकिएको काम सकिएपछि साविककै दर्जामा कायम भएको मानिनेछ ।
(३) स्थानीय बढुवा पाउने व्यक्तिले निज खटी गएको स्थान विशेषमा मात्र दज्र्यानी चिन्ह प्रयोग गर्न पाउनेछ । त्यस्तो बढुवा हुनेलाई नेपाल सरकारबाट कुनै थप सुविधा दिइने छैन ।

४१. कार्यवाहक बढुवाः

(१) अनुसूची–६ बमोजिमको तालिम पूरा नगरेका तर बढुवाका लागि सम्भाव्य उम्मेदवार भई सकेको सहसेनानी देखि रथी दर्जासम्मका सैनिक व्यक्तिलाई एकतह माथिको पद खाली रहेको अवस्थामा देहाय बमोजिमको सेवा अवधि पूरा गरेको भए बढुवा समितिले कार्यवाहक बढुवाका लागि सिफारिस गर्न सक्नेछः–

(क) सहसेनानीका लागि पाँच वर्ष
(ख) सेनानीका लागि नौ वर्ष
(ग) प्रमुख सेनानीका लागि तेह्र वर्ष
(घ) महासेनानीका लागि सत्र वर्ष
(ङ) सहायक रथीका लागि बीस वर्ष
(च) उपरथीका लागि बाइस वर्ष
(छ) रथीका लागि तेइस वर्ष

(२) उपनियम (१) बमोजिम सिफारिस भई कार्यवाहक बढुवा भएका सैनिक व्यक्तिले कार्यवाहक पाएको दर्जाको दज्र्यानी चिन्ह लगाउन पाउनेछ । तर कार्यवाहक अवधिभर अनुसूची–६ बमोजिमको तालिम पूरा नगरुन्जेल निजलाई बढुवा गरिने छैन ।

(३) कार्यवाहक बढुवा हुने सैनिक व्यक्तिले कार्यवाहक अवधिभरको तलव वृद्धि (गे्रड) पाउने छैन ।

४२. मानार्थ बढुुवाः (१) नेपाली सेनामा प्रशंसनीय काम गरेका तर बढुवाको अवसर नपाई अवकाश लिने उप सेनानीदेखि सहायकरथी दर्जासम्मका सैनिक व्यक्तिलाई बढुवा समितिको सिफारिस सहित मानार्थ बढुवाका लागि प्रधान सेनापतिले नेपाल सरकार समक्ष पेश गर्न सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम सिफारिस प्राप्त भएपछि नेपाल सरकारले मानार्थ बढुवा गर्न सक्नेछ । तर यस उपनियम बमोजिम मानार्थ बढुवा हुने सैनिक व्यक्तिले दज्र्यानी चिन्ह प्रयोग गर्न पाउने बाहेक अन्य सुविधा पाउने छैन ।

(३) प्रमुख सुवेदार र सुवेदार वा सो सरहको नेपाली सेनाको पदमा पच्चीस वर्ष वा सो भन्दा बढी सेवा गरेका र एक वर्ष भन्दा कम सेवा गर्न पाउने अवधि बाँकी भएका कदरयोग्य व्यक्तिलाई बढुवा समितिको सिफारिसमा प्रधान सेनापतिले मानार्थ उपसेनानी दर्जा प्रदान गर्न सक्नेछ । तर पदावधिको कारणले गर्दा पच्चीस वर्ष अगावै अवकाश हुनेको हकमा बढीमा एक आर्थिक वर्षमा दुई जनासम्मलाई मानार्थ उपसेनानीमा बढुवा गर्न बाधा पर्ने छैन ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम बढुवा हुने सैनिक व्यक्तिले दज्र्यानी चिन्ह प्रयोग गर्न र सो पदले पाउने सबै सुविधा पाउनेछ ।

४३. बढुवा सम्बन्धी विशेष व्यवस्थाः (१) कार्यरत रहेको पदमा तीन वर्ष सेवा अवधि पुरा गरेका र डोसियरमा कैफियत नजनिएका सहायक सेनानीदेखि प्रमुख सेनानी दर्जासम्मका सैनिकले उमेरको हद वा पदावधिको कारणबाट अवकास हुने भएमा अवकास हुनु भन्दा एक महिना अगाडि त्यस्ता सैनिकलाई एक तह माथिको पदमा बढुवा गर्न सकिनेछ । यसरी बढुवा भएको पदमा निज एक महिना भन्दा बढी कार्यरत हुने छैन ।

(२) उपनियम (१) वमोजिम बढुवा भएको सैनिकको पदस्थापना गर्न आवश्यक पर्ने विशेष तह र पद स्वतः सिर्जना भएको मानिनेछ र त्यस्तो सैनिक सेवाबाट अवकास भएपछि सो तह र पद स्वतः खारेज हुनेछ ।

(३) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भएता पनि युद्ध, आन्तरिक द्वन्द्व तथा शान्ति स्थापना कार्यमा बहादुरी प्रदर्शन गर्ने, राष्ट्रिय तथा अन्र्तराष्ट्रियस्तरको खेलकुदमा पदक जित्ने, हिमाल आरोहण जस्ता साहसिक कार्य गर्ने, आप्mनो ज्यान
जोखिममा पारी सर्वसाधारण जनता÷सहकर्मीको ज्यान तथा राष्ट्रिय सम्पत्तिको रक्षा गर्ने आदि जस्ता राष्ट्र, तथा नेपाली सेनाको मान, प्रतिष्ठा र गौरव बढाई प्रशंसनीय कार्य गर्ने प्रमुख सुवेदारलाई रिक्त सहायक सेनानी पदमा र सो भन्दा मुनिका पदका सैनिकलाई एक दर्जा र तह माथि रिक्त पदमा बढुवा समितिको सिफारिसमा बढुवा गर्न सकिनेछ । तर यस नियम बमोजिम प्रमुख सुवेदार र सहायक सेनानी दर्जामा पदोन्नति गर्दा न्यूनतम बाह्र वर्षको सेवा अवधि पूरा भएको हुनु पर्नेछ ।

(४) उपनियम (१) र (३) अनुसार हुने बढुवाको लागि सिफारिस गर्न तत् तत् पदका लागि गठन हुने बढुवा समितिको सिफारिसमा गरिनेछ । अधिकृत पदमा गरिने यस्तो बढुवाको निर्णय गर्ने अधिकार नेपाल सरकारलाई हुनेछ ।

४४. निवेदन दिन सक्नेः (१) बढुवा समितिको बढुवा सिफारिस निर्णय उपर चित्त नबुझ्ने सैनिक व्यक्तिले बढुवाको निर्णय भएको मितिले पन्ध्र दिनभित्र आफू बढुवामा समावेश हुनु पर्ने स्पष्ट र बस्तुगत आधार सहितको निवेदन सचिवालयमा पेश गर्न सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन प्राप्त भएपछि सचिवालयले आप्mनो राय सहित उक्त निवेदन सात दिन भित्र देहायको समिति समक्ष पेश गर्नुपर्नेछः–

(क) उपसेनानी देखि उपरथी दर्जासम्म बढुवा हुनु पर्ने निवेदकको हकमा,–
(अ) बरिष्ठतम् रथी – अध्यक्ष
(आ) प्रधानसेनापतिले तोकेको बढुवा समितिमा नरहेको उपरथी – सदस्य
(इ) प्राड विवाक प्रमुख – सदस्य
(ख) पदिक दर्जामा बढुवा हुनु पर्ने निवेदकको हकमा,–
(अ) कार्यरथी – अध्यक्ष
(आ) कार्यरथी विभाग, संगठन र संचालनाधिकृत – सदस्य
(इ) प्राड विवाकको अधिकृत प्रतिनिधि – सदस्य
(ग) प्यूठ, अमल्दार, हुद्दा दर्जामा बढुवा हुनुपर्ने निवेदकको हकमा,–
(अ) सम्बन्धित युनिट रहेको क्षेत्रको पृतनापति वा निजले तोकेको वरिष्ठ अधिकृत – अध्यक्ष
(आ) सम्बन्धित पृतनापतिले तोकेको अधिकृत – सदस्य
(इ) सम्बन्धित पृतनामा कार्यरत प्राड अधिकृत – सदस्य

(३) उपनियम (१) बमोजिम पेश गरेको निवेदन उपर आवश्यक छानवीन गर्दा निज सो बढुवामा सिफारिस हुनु पर्ने देखिएमा उपनियम (२) बमोजिमको समितिले सम्बन्धित बढुवा समितिमा लेखि पठाउनु पर्नेछ । यसरी लेखिआएमा बढुवा समितिले निवेदकको जेष्ठता कायम हुने गरी पुनः सिफारिस गर्नु पर्नेछ ।

(४) यस नियम बमोजिम परेको निवेदन उपर समितिले पन्ध्र दिनभित्र टुङ्गो लगाई सक्नु पर्नेछ ।

(५) बढुवा समितिको निर्णय उपर तोकिएको म्याद भित्र निवेदन पर्न आएमा सो निवेदनको टुङ्गो लागे पछि मात्र बढुवा समितिको सिफारिस अनुसार बढुवा नियुक्ति प्रक्रिया अगाडि बढाउनु पर्नेछ ।

(६) सैनिक अधिकृतको पदमा बढुवाको सम्बन्धमा सैनिक सचिव विभाग, पदिकको पदमा बढुवाको सम्बन्धमा कार्यरथी विभाग र अन्य सैनिकको बढुवाको सम्बन्धमा सम्बन्धित पृतनाले उजुरी सुन्ने समितिको सचिवालयको कार्य गर्नेछ ।