परिच्छेद–५ कार्यालय समय र बिदा सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद–५ कार्यालय समय र बिदा सम्बन्धी व्यवस्था

 

५२. सैनिक व्यक्ति सदैव कर्तव्यमा रहेको मानिनेः

(१) सैनिक व्यक्ति चौविसै घण्टा कर्तव्यमा रहेको मानिनेछ र निजलाई जुनसुकै समयमा पनि काममा लगाउन सकिनेछ ।
(२) सैनिक व्यक्तिले बिदालाई अधिकारको रुपमा दाबी गर्न पाउने छैन ।
(३) कुनै सैनिक व्यक्ति बिदा बस्नु परेमा बिदा दिने अधिकारीबाट स्वीकृत गराई बिदा बस्नु पर्नेछ ।
(४) कामको अनुकुल हेरी बिदा दिने अधिकारीले बिदा दिन वा नदिन पनि सक्नेछ र आवश्यक परेमा बिदामा बसेको सैनिक व्यक्तिलाई निजको स्वीकृत बिदा रद्द गरी काममा बोलाई काम लगाउन सकिनेछ ।

५३. बिदाका किसिमः सैनिक व्यक्तिले देहाय बमोजिमका बिदा पाउनेछः

(क) भैपरी आउने र पर्व बिदा
(ख) घर बिदा
(ग) बिरामी बिदा
(घ) विशेष बिरामी बिदा
(ङ) प्रसूति र प्रसूति स्याहार बिदा
(च) किरिया बिदा
(छ) अध्ययन बिदा
(ज) सट्टा बिदा ।

५४. भैपरी आउने र पर्व बिदाः (१) सैनिक व्यक्तिले प्रत्येक वर्ष भैपरी आउने बिदा छ दिन र पर्व बिदा छ दिन गरी जम्मा बाह दिन बिदा लिन पाउनेछ ।
(२) एक वर्षको भैपरी आउने र पर्व बिदा सञ्चित गरी अर्को वर्षमा लिन पाईने छैन ।
(३) भैपरी आउने र पर्व बिदा लिई बसेको सैनिक व्यक्तिले पूरा तलब पाउनेछ ।
(४) भैपरी आउने र पर्व विदा सार्वजनिक विदा बाहेक अरु कुनै बिदासँग मिलाई लिन पाइने छैन ।
(५) भैपरी आउने र पर्व बिदा आधा दिन पनि लिन सकिनेछ ।

स्पष्टीकरणः यस उपनियमको प्रयोजनका लागि “आधा दिन” भन्नाले दैनिक कार्यालय समयको आधा समय सम्झनु पर्छ ।

५५. घर बिदाः (१) सैनिक व्यक्तिले काम गरेको अवधिको बाह्र दिनको एक दिनका दरले घर बिदा पाउनेछ ।

स्पष्टीकरणः यस नियमको प्रयोजनका निमित्त “काम गरेको अवधि” भन्नाले सो अवधिभित्र लिएको भैपरी आउने र पर्व बिदा, बिरामी बिदा, प्रसूति र प्रसूति स्याहार बिदा, किरिया बिदा र सार्वजनिक बिदा समेतलाई जनाउँछ ।

(२) सैनिक व्यक्तिले आफूले पकाएको घर बिदा एकसय असी दिनसम्म सञ्चित गरी राख्न पाउनेछ ।
(३) घर बिदा लिई बसेको सैनिक व्यक्तिले पूरा तलब पाउनेछ ।
(४) सञ्चित भएको घर बिदा एकै वर्षभित्र पनि पटक पटक लिन पाउनेछ ।
(५) सैनिक व्यक्ति भविष्यमा सरकारी सेवाको लागि अयोग्य ठहरिने गरी बर्खास्त गरिएकोमा बाहेक अरु जुनसुकै व्यहोराले आफ्नो सेवाबाट अलग भएमा निजको सञ्चित रहेको घर बिदा बापत निजको पदाधिकार रहेको पदबाट खाइपाई आएको तलबको दरले हुन आउने रकम निजले एकमुष्ट लिन पाउनेछ ।
(६) सञ्चित रहेको घर बिदाको रकम लिन नपाउँदै कुनै सैनिक व्यक्तिको मृत्यु भएमा त्यस्तो सञ्चित घर बिदाको रकम निजको नजिकको परिवारले एकमुष्ट लिन पाउनेछ ।

(७) घर बिदा र अध्ययन बिदामा बसेका सैनिक व्यक्तिले सो अवधि भरको घर बिदा पाउने छैन ।
(८) सञ्चित भएको घर बिदा भुक्तान गरिसकेको सैनिक व्यक्तिलाई कुनै दैवी घटना परी निजको आफ्नो परिवारको कुनै सदस्यको जिउ ज्यान वा आफ्नै चल अचल सम्पत्तिमा कुनै ठूलो क्षति पुग्न गएमा वा अरु पर्याप्त कारण परेमा अर्को वर्षको पाउने घर बिदाबाट कटृी हुने गरी बढीमा तीस दिनसम्मको पेश्की घर बिदा दिन सकिनेछ ।

(९) सैनिक व्यक्तिले वर्षको एक पटक कम्तीमा सात दिन घर बिदा लिई घर जाँदा र घर बिदा भुक्तान गरी घरबाट आफ्नो कार्यालयमा आउँदा पैदलको बाटोलाई आठ कोशको निमित्त एक दिनको दरले हुने दिन तथा मोटर, रेल, हवाई जहाजको बाटोलाई जति दिन लाग्ने हो त्यति दिन बाटोको म्याद पाउनेछ ।

५६. बिरामी बिदाः (१) सैनिक व्यक्तिले प्रत्येक वर्ष बाह्र दिन पूरा तलब सहितको बिरामी बिदा पाउनेछ ।
(२) सैनिक व्यक्तिले आफूले पकाएको बिरामी बिदा सञ्चित गरी राख्न पाउनेछ ।
(३) सैनिक व्यक्ति भविष्यमा सरकारी सेवाको लागि अयोग्य ठहरिने गरी सेवाबाट बर्खास्त गरिएकोमा बाहेक अन्य जुनसुकै व्यहोराले आफ्नो सेवाबाट अलग भएमा निजको सञ्चित रहेको बिरामी बिदा बापत निजको पदाधिकार रहेको पदबाट खाइपाई आएको तलबका दरले हुन आउने रकम निजले एकमुष्ट लिन पाउनेछ ।

(४) सञ्चित रहेको बिरामी बिदाको रकम लिन नपाउँदै कुनै सैनिक व्यक्तिको मृत्यु भएमा त्यस्तो सञ्चित बिदाको रकम निजको नजिकको परिवारले एकमुष्ट लिन पाउनेछ ।

५७. विशेष बिरामी बिदाः (१) सञ्चित भएको घर बिदा र बिरामी बिदा भुक्तान गरिसकेका सैनिक व्यक्ति कुनै ठूलो रोग लागी लामो अवधिसम्म बिरामी परी बिदा नपुग भएमा नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डको सिफारिसमा निजले बढीमा एक वर्षसम्म विशेष बिरामी बिदा पाउन सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम लगातार विशेष बिरामी बिदा लिने सैनिक व्यक्तिले पहिलो तीन महिनाको पूरा तलब र त्यसपछि छ महिनाको आधा तलब पाउनेछ । त्यसपछिको तलब पाउने छैन ।

(३) उपनियम (१) बमोजिम लगातार एक वर्षसम्म विशेष बिरामी बिदामा बस्दा पनि आफ्नो कर्तव्य पालन गर्न नसक्ने भनी नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डले ठहर गरेमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिलाई सेवाबाट मुक्त गरिनेछ ।

(४) कर्तव्य पालन गर्दा बिरामी वा घाईते भई सैनिक अस्पताल वा नेपाल सरकारद्वारा मान्यता प्राप्त अन्य अस्पतालमा उपचार गराइरहेका सैनिक व्यक्तिले बिरामी वा घाईते निको नभएसम्म पूरा तलब सहितको अस्पताल विरामी विदा पाउनेछ । त्यस्तो विदा बसेको सैनिक व्यक्ति निको भएपछि पनि नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डले कर्तव्य गर्न नसक्ने ठह¥याएमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिलाई सेवाबाट मुक्त गरिनेछ ।

(५) कुनै सैनिक व्यक्ति बिरामी परेको भन्ने सम्बन्धमा प्रतिवेदन परेमा बिरामी परेको हो वा होइन भनी जाँच्नको लागि चिकित्सक खटाउन सकिनेछ ।
(६) उपनियम (५) बमोजिम खटिएको चिकित्सकले बिरामी जाँच गरी सो को प्रतिवेदन नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डमा पेश गर्नु पर्नेछ ।
(७) बिरामी भएको कुनै सैनिक व्यक्तिलाई बिरामी निको भई काम गर्न सक्षम छ भनी उपनियम (५) बमोजिम खटिएको चिकित्सकको सिफारिस भएमा नियम १०७ बमोजिमको मेडिकल बोर्डले अनुमति नदिएसम्म सरकारी काममा लगाउनु हँदैन । तर प्रशासनिक काम गर्न सक्ने भएमा त्यस्तो काममा लगाउन बाधा पर्ने छैन ।

५८. प्रसुति र प्रसुति स्याहार बिदाः (१) महिला सैनिक व्यक्ति गर्भवती भएमा निजले सुत्केरीको अघिपछि गरी साठी दिन प्रसूति बिदा पाउनेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम प्रसूति बिदा लिएका महिला सैनिक व्यक्तिले चाहेमा कुनैपनि बिदाबाट कट्टा नहुने गरी थप छ महिनासम्म वेतलवी प्रसूति बिदा लिन सक्नेछन् । यस्तो बिदा लिँदा उपनियम (१) बमोजिमको बिदासँग लगातार रुपमा लिनु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (२) बमोजिम वेतलवी बिदामा बसेको अवधि नोकरी अवधिमा जोडिनेछ ।
(४) कुनै पुरुष सैनिक व्यक्तिको पत्नी सुत्केरी हुने भएमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिले सुत्केरीको अघि पछि गरी पन्ध्र दिन प्रसूति स्याहार बिदा लिन पाउनेछ ।
(५) प्रसूति र प्रसूति स्याहार बिदामा बस्दा सैनिक व्यक्तिले पूरा तलब पाउनेछ ।
(६) प्रसूति विदा तथा प्रसूति स्याहार बिदा पाएका सैनिक व्यक्तिलाई बच्चाको स्याहारको निमित्त बढीमा दुई बच्चाको लागि जनही एकमुष्ठ पाँच हजार रुपैयाँ शिशु स्याहार भत्ता दिइनेछ ।

(७) प्रसूति स्याहार बिदा लिएको सैनिक व्यक्तिले बिदा लिएको मितिले तीन महिना भित्रमा बच्चाको जन्मदर्ता प्रमाणपत्र आपूm कार्यरत कार्यालयमा पेश गर्नु पर्नेछ ।
(९) उपनियम (८) बमोजिमको अवधि भित्र त्यस्तो प्रमाणपत्र पेश नगर्ने सैनिक व्यक्तिको त्यस्तो बिदाको अवधि निजले पाउने अन्य बिदाबाट कट्टा गरिनेछ ।

५९. किरिया बिदाः (१) कुनै सैनिक व्यक्तिले कुल धर्म अनुसार आफै किरिया बस्नु परेमा वा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिको बाबुआमा, बाजेबज्यै, छोराछोरी वा सासु ससुराको मृत्यु भएमा वा पुरुष सैनिक व्यक्तिको हकमा निजको पत्नीको मृत्यु भएमा पन्ध्र दिन किरिया बिदा पाउनेछ । महिला सैनिक व्यक्तिको पतिले किरिया बस्नु परेमा निजलाई पनि त्यति नै दिन किरिया बिदा दिइनेछ ।
(२) किरिया बिदामा बस्दा सैनिक व्यक्तिले पूरा तलब पाउनेछ ।
(३) उपनियम (१) बमोजिम बिदा लिने सैनिक व्यक्तिले बिदा पछि कार्यालयमा हाजिर भएको पन्ध्र दिनभित्र मृत व्यक्तिको मृत्यु दर्ता प्रमाणपत्र र मृत व्यक्तिसँगको नाता प्रमाणित पेश गर्नु पर्नेछ ।
(४) उपनियम (३) बमोजिमको अवधि भित्र त्यस्तो प्रमाणपत्र पेश नगर्ने सैनिक व्यक्तिको त्यस्तो बिदाको अवधि निजले पाउने अन्य बिदाबाट कट्टा गरिनेछ ।

६०. अध्ययन बिदाः (१) नेपाली सेनालाई उपयोगी र आवश्यक पर्ने विषयमा नेपाल सरकारलाई प्राप्त भएको वैदेशिक छात्रवृत्तिमा सम्बन्धित विभागीय प्रमुखको स्वीकृति लिई खुल्ला प्रतियोगितामा छानिई वा नेपाल सरकारबाट मनोनयन भई अध्ययन गर्न जाने सैनिक व्यक्तिले अध्ययन अवधिभर अध्ययन बिदा पाउनेछ ।

(२) सैनिक व्यक्तिले सेवा अवधिभरमा एकैपटक वा पटक पटक गरी तीन वर्षसम्म अध्ययन बिदा पाउनेछ । तर नेपाल सरकारले आवश्यक ठानेको अवस्थामा अध्ययन बिदाको अवधिमा दुई वर्षसम्म थप गर्न सक्नेछ ।

(३) उपनियम (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएता पनि कुनै अध्ययनको निमित्त मनोनयन भई अध्ययन विदा लिई गएको सैनिक व्यक्तिलाई अध्ययन पुरा गरेर सेवामा हाजिर नभई थप विषयमा अध्ययन गर्न वा थप उपाधी हासिल गर्नको निमित्त

पुनः स्वीकृति तथा अध्ययन विदा दिइने छैन ।

(४) अध्ययन बिदामा बसेको सैनिक व्यक्तिले पूरा तलब पाउनेछ ।

(५) तीनवर्ष सैनिक सेवा अवधि नपुगी कुनै पनि सैनिक व्यक्तिले अध्ययन बिदा पाउने छैन ।
(६) अध्ययन बिदामा बस्ने सैनिक व्यक्तिले अध्ययन गर्न जानुभन्दा अघि त्यस्तो अध्ययन पूरा गरी फर्केर आई आफ्नो सेवामा देहाय बमोजिमको अवधिसम्म अनिवार्य रुपमा सेवा गर्ने कबुलियत अनुसूची–११ बमोजिमको ढाँचामा गर्नु पर्नेछः–

अध्ययनको अवधि       सेवा गर्नु पर्ने न्यूनतम अवधि

(क) तीन महिनासम्म                             एक वर्ष
(ख) तीन महिनादेखि छ महिनासम्म       डेढ वर्ष
(ग) छ महिनादेखि नौ महिनासम्म        दुई वर्ष
(घ) नौ महिनादेखि एक वर्षसम्म          तीन वर्ष
(ङ) एक वर्षदेखि दुई वर्षसम्म               चार वर्ष
(च) दुई वर्षदेखि तीन वर्षसम्म             पाँच वर्ष
(छ) तीन वर्षदेखि चार वर्षसम्म           सात वर्ष
(ज) चार वर्षदेखि पाँच वर्षसम्म            आठ वर्ष
(७) सैनिक व्यक्तिले अध्ययन पूरा गरी फर्केर आएपछि उपनियम (६) मा उल्लेख भए बमोजिमको अवधिसम्म सेवा नगरेमा त्यस्तो सैनिक व्यक्तिबाट अध्ययन अवधिभर निजले पाएको तलब तथा कबुलियतमा उल्लेख भएका अन्य रकम समेत सरकारी बाँकी सरह असुल उपर गरिनेछ ।

(८) नेपाली सेनाको सम्बन्धित सेवालाई उपयोगी र आवश्यक पर्ने विषयमा अध्ययन गर्न विभागीय प्रमुखको सिफारिसमा नेपाल सरकारको पूर्व स्वीकृति लिई निजी प्रयासमा स्वदेशमा वा विदेशमा अध्ययन गर्न जाने सैनिक व्यक्तिलाई उपनियम (२) बमोजिम अध्ययन विदा दिन सकिनेछ । यस्तो विदा माग गर्ने सैनिक व्यक्तिले आवेदन दिनु पूर्व स्वीकृती लिनु पर्नेछ ।

(९) उपनियम (४) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपनियम (८) बमोजिम अध्ययन विदामा बस्ने सैनिक व्यक्तिले अध्ययन विदामा रहेको अवधिको तलव पाउने छैन ।

(१०) एउटा शैक्षिक संस्थामा अध्ययन गर्नको लागि अध्ययन बिदा लिएको सैनिक व्यक्तिले पूर्व स्वीकृति विना सो शैक्षिक संस्था परिवर्तन गर्न पाउने छैन । यसरी शैक्षिक संस्था परिवर्तन गरेमा वा सो शैक्षिक संस्थामा अध्ययन नगरेमा निजको सो अध्ययन बिदा स्वतः रद्द हुनेछ । यसरी बिदा रद्द भएको विवरण सम्बन्धित कार्यालयले सम्बन्धित विभाग र सैनिक अभिलेखालयमा पठाउनु पर्नेछ ।

(११) यस नियम बमोजिम अध्ययनको लागि एक पटक उपनियम (८) अनुसार वेतलवी अध्ययन बिदा स्वीकृत भई सकेपछि सो बिदाको अवधिलाई तलबी अध्ययन बिदामा परिणत गरिने छैन ।

(१२) उपनियम (८) बमोजिम अध्ययन विदामा रहेको व्यक्ति अध्ययन विदामा रहँदाको अवधि सेवा अवधिमा गणना हुनेछ ।

(१३) एउटा तहको अध्ययनको लागि अध्ययन विदा लिएको सैनिक व्यक्तिले स वामा फर्किआए पछि उपनियम (६) बमोजिमको सेवा अवधि पुरा नगरी सोही स्तरको अध्ययनको लागि स्वीकृति तथा अध्ययन विदा दिइने छैन । सो बमोजिमको सेवा अवधि पुरा गरेपछि सोही स्तरको लागि अध्ययन विदा दिनु पर्दा पहिले अध्ययन गरेको विषय भन्दा फरक विषयको अध्ययनको लागि मात्र अध्ययन विदा दिन सकिनेछ ।

(१४) एक पटक अध्ययन विदामा गएको सैनिक व्यक्तिले जुन उपाधीको लागि अध्ययन विदा लिएको हो सो को प्रमाणपत्र पेश गरेको अवस्थामा मात्र पुनः अध्ययन विदा दिन सकिनेछ ।

६१. सट्टा बिदाः कुनै पनि सार्वजनिक बिदाको दिन सरकारी काम गर्ने सैनिक व्यक्तिलाई आलोपालो मिलाई सम्बन्धित कार्यालय प्रमुखले सट्टा बिदा दिन सक्नेछ । तर त्यस्तो सट्टा बिदा एकपटकमा तीन दिनभन्दा बढी हुनेछैन ।

६२. बिदा माग गर्ने विधिः (१) बिदाको निकासाको निमित्त सैनिक व्यक्तिले आफूलाई चाहिएको बिदाको किसिम, कारण र अवधि समेत खुलाई बिदा दिने अधिकारी समक्ष निवेदन पेश गर्नु पर्नेछ ।

(२) कुनै सैनिक व्यक्तिले आफूले पाउने कुनै बिदा नेपाल बाहिर बिताउन चाहेमा बिदाको निमित्त दिने निवेदनमा विदेशमा बिदा बिताउनु पर्नाको कारण, सम्पर्क ठेगाना, सम्पर्क टेलिफोन नम्बरसमेत खुलाई बिदा माग गर्नु पर्नेछ ।

(३) अध्ययन बिदाको लागि निवेदन दिंदा अरु कुराको अतिरिक्त मुख्यतः देहायका कुराहरू उल्लेख गर्नु पर्नेछः–
(क) आफूले अध्ययन गर्न खोजेको विषयको विवरण,
(ख) अध्ययन गरिने विश्वविद्यालय, शिक्षण संस्थामा प्रवेश गर्ने स्वीकृति प्राप्त भएको विवरण,
(ग) अन्य आवश्यक विवरण ।
(४) उपनियम (१), (२) वा (३) बमोजिम निवेदन पेश भएपछि बिदा दिने अधिकारीले पनि बिदा स्वीकृत वा अस्वीकृत भएको सूचना सम्बन्धित सैनिक व्यक्तिलाई दिनु पर्नेछ ।

६३. बिदा दिने अधिकारीः (१) यस परिच्छेद बमोजिम पाउने अध्ययन बिदा बाहेक अन्य बिदाको स्वीकृति देहायका अधिकारीले दिन सक्नेछन्ः–
(क) प्रधान सेनापतिका लागि रक्षामन्त्री,
(ख) उपरथी तथा रथी वा सो सरहका लागि प्रधान सेनापति,
(ग) सहायक सेनानी तथा सोभन्दा माथि सहायक रथीसम्मका लागि विभागीय प्रमुख वा कार्यालय प्रमुख,
(घ) फलोअर्स तथा सोभन्दा माथि प्रमुख सुवेदारसम्मका लागि सम्बन्धित कार्यालय प्रमुख ।
(२) अध्ययन बिदा नेपाल सरकारले स्वीकृत गर्नेछ ।
(३) उपनियम (१) बमोजिम विदा स्वीकृत गर्ने अधिकार आवश्यकता अनुसार प्रत्यायोजन गर्न सकिनेछ ।

६४. तालिम अवधिमा बिदा बस्नेः यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि तालिम अवधिभर प्रसूति बिदा र किरिया बिदा बाहेक अन्य कुनैपनि बिदा बस्न पाइने छैन ।

६५. बिदा परिणत नहुनेः यस परिच्छेद बमोजिम सैनिक व्यक्तिले जुन बिदा लिई बसेको हो सोही बिदा नै उपभोग गर्नु पर्नेछ । पहिले कुनै एक किसिमको बिदा लिई बसेकोमा त्यस्तो बिदापछि किरिया बिदा र प्रसूति बिदा बाहेक अर्को किसिमको बिदामा परिणत
गराउन पाइने छैन ।

६६. सार्वजनिक बिदा गाभिनेः भैपरी आउने र पर्व बिदा, घर बिदा र बिरामी बिदा बाहेक अरु कुनै प्रकारको बिदा लिई बसेको सैनिक व्यक्तिले लिएको बिदा अवधिभित्र सार्वजनिक बिदा परेमा सो अवधि पनि निज सैनिक व्यक्तिले लिएको बिदामा गाभिनेछ ।

६७. बिदा पछि हाजिर हुनु पर्नेः (१) बिदा लिई बसेको सैनिक व्यक्तिले सो बिदा भुक्तान भएपछि अनिवार्य रुपमा कर्तव्यमा हाजिर हुनु पर्नेछ र बिदा भुक्तान हुँदाका दिन सार्वजनिक बिदा पर्न गएमा त्यसको भोलिपल्ट हाजिर हुनु पर्नेछ ।

(२) सैनिक व्यक्तिले स्वीकृत बिदा भुक्तान भएपछि हाजिर नभई गयल परेमा त्यसरी गयल पर्नाको मनासिव कारण सहित पछि हाजिर हुन आएमा निजको सञ्चित बिदाबाट कट्टा हुने गरी बढीमा तीस दिनसम्मको बिदा स्वीकृत हुन सक्नेछ । तर मनासिव कारण पेश गर्न नसकेमा गयल सम्बन्धी कसूरमा ऐन बमोजिम कारबाही हुनेछ ।

६८. झुटटा कारण देखाएमा कारबाही हुनेः कुनै सैनिक व्यक्तिले झुट्टा कारण देखाई बिदा लिई बसेको ठहरेमा बिदा बसेको अवधिलाई गयल जनाई गयल सम्बन्धी कसूरमा ऐन बमोजिम कारबाही हुनेछ ।

६९. अभिलेख राख्नेः (१) बिदा दिने अधिकारीले आफ्नो मातहतमा काम गर्ने सैनिक व्यक्तिको बिदाको अभिलेख अद्यावधिक गरी राख्न लगाउनु पर्नेछ ।
(२) कुनै सैनिक व्यक्ति सरुवा वा बढुवा भई खटिई जाँदा सरुवा वा बढुवाको जनाउका साथै बिदाको अभिलेखको उतार पनि हालको कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ ।