परिच्छेद  ४ , मतदान केन्द्र, मतपत्र र मतपेटिका

परिच्छेद  ४ , मतदान केन्द्र, मतपत्र र मतपेटिका

 

१६. मतदान केन्द्र तोक्ने :-

(१) आयोगले ऐनको दफा २९ को उपदफा (१) बमोजिम मतदान केन्द्र तोक्दा मतदाताको सङ्ख्या तथा सुरक्षा अवस्थालाई समेत ध्यान दिई सकभर मतदातालाई पायक पर्ने गरी सार्वजनिक स्थानमा तोक्नु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम मतदान केन्द्र तोक्दा एउटा वडामा कम्तीमा एउटा मतदान केन्द्र पर्ने गरी तोक्नु पर्नेछ ।
(३) निर्वाचन अधिकृतले उपनियम (१) बमोजिमको मतदान केन्द्रको सूची अनुसूची–१२ बमोजिम आफ्नो कार्यालयमा प्रकाशन गर्नु पर्नेछ ।
(४) उपनियम (३) बमोजिम मतदान केन्द्रको सूची प्रकाशन गर्दा कुन कुन गाउँ वा टोलका मतदाताहरुले कुन मतदान केन्द्रमा मतदान गर्न पाउने हो सो कुरा समेत स्पष्ट उल्लेख गर्नु पर्नेछ ।

(५) सुरक्षा तथा सुविधाको दृष्टिकोणबाट मतदान केन्द्र तोक्दा अपनाउनु पर्ने अन्य आधारहरु आयोगले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।

१७.  मतदान केन्द्रको क्षेत्र तोक्ने :-

मतदान अधिकृतले मतदान केन्द्र रहेको ठाउँको चारैतिर साधारणतया तीन सय मिटरसम्मको क्षेत्रलाई चारकिल्ला तोकी मतदान केन्द्रको क्षेत्र घोषित गर्नेछ र त्यसको सूचना अनुसूची–१३ बमोजिमको ढाँचामा मतदान केन्द्रमा प्रकाशन गर्नु पर्नेछ ।

१८.  मतपत्रमा क्रमसङ्ख्या उल्लेख हुनु पर्ने :-

(१) ऐनको दफा ३० को उपदफा (१) बमोजिमको मतपत्रको अर्धकट्टीमा सिलसिलेवार रुपमा मतपत्रको क्रमसङ्ख्या उल्लेख भएको हुनु पर्नेछ ।

(२) प्रत्येक मतदान केन्द्रमा सो मतदान केन्द्रको लागि आयोगले निश्चित गरेको क्रमसङ्ख्या अनुसारका मतपत्रहरु मात्र प्रयोग गर्नु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै मतदान केन्द्रमा पुनः मतदान गराउनु पर्ने भएमा निर्वाचन अधिकृतले आयोगको स्वीकृति लिई निर्वाचन अधिकृतसँग बाँकी रहेका अन्य क्रमसङ्ख्याका मतपत्रहरु निश्चित गरी मतदान अधिकृतलाई उपलब्ध गराउन सक्नेछ । त्यसरी उपलब्ध गराएका मतपत्रको विवरणको एकप्रति निर्वाचन अधिकृतले राख्नु पर्नेछ ।

१९.  मतपत्र दिने कार्यविधि :-

(१) मतदान केन्द्रमा मतदाता प्रवेश गरेपछि मतदान अधिकृत वा निजले खटाएको कर्मचारीले मतदाता परिचयपत्र हेरी निजको नाम मतदाता नामावलीमा समावेश भएको छ छैन र मतदाता नामावलीमा भएको व्यहोरासँग भिड्छ भिड्दैन सो जाँच गर्नेछ । त्यसरी जाँच गर्दा मतदाता नामावलीमा लेखिएको व्यक्ति निज नै हो भन्ने कुरामा मतदान अधिकृत विश्वस्त भएमा निजलाई मतदान गर्न मतपत्र दिनेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम जाँच गर्दा कुनै मतदाताको व्यहोरामा लेखाई वा छपाईको सानोतिनो भूलचूक देखिए तापनि मतदाता नामावलीमा लेखिएको व्यक्ति निज नै हो भन्ने कुरामा विश्वस्त भएमा मतदान अधिकृतले त्यस्तो मतदातालाई मतदान गर्न मतपत्र दिनेछ ।
(३) उपनियम (१) वा (२) बमोजिम मतदातालाई मतपत्र दिनुअघि मतदान अधिकृतले त्यस्तो मतपत्रमा दस्तखत गर्नु पर्नेछ ।
(४) उपनियम (१) वा (२) बमोजिम मतदातालाई मतपत्र दिएपछि मतदाता नामावलीमा रहेको निजको नाममा निजले मतदान गरेको व्यहोरा जनिने गरी सङ्केत गर्नु पर्नेछ ।

20. मतदान गर्ने तरीका :-

(१) मतदाताले मतपत्र लिएपछि मत सङ्केत गर्ने गोप्य स्थानमा गई आफूले रोजेको उम्मेदवारको चिन्ह भएको मतपत्रको कोठामा आयोगले उपलब्ध गराएको स्वस्तिक ( ) चिन्ह भएको छाप लगाई सो मतपत्रलाई पट्याई मतपेटिका भित्र खसाल्नु पर्नेछ ।
(२) मत सङ्केतको लागि छाप लगाउने गोप्य स्थानमा एक पटकमा एकजना मतदातालाई मात्र प्रवेश गर्न दिइनेछ ।
(३) कुनै मतदाता मत सङ्केत गर्ने गोप्य स्थानमा मतपत्रमा मत सङ्केत गर्ने छाप लगाउने र मतपत्र पट्याउन लाग्ने समयभन्दा बढी समयसम्म बसेको छ भन्ने मतदान अधिकृतलाई लागेमा निजले सो गोप्य स्थानको निरीक्षण गर्न र त्यहाँ रहेको मतदातालाई बाहिर पठाउन सक्नेछ ।

(४) कुनै मतदाताले मतपत्र बुझी लिएपछि मतदान नगर्ने निश्चय गरेमा सो मतपत्र मतदान अधिकृतलाई फिर्ता दिनु पर्नेछ ।
(५) उपनियम (४) बमोजिम कसैले मतदान नगरी मतपत्र फिर्ता गरेमा मतदान अधिकृतले सोको अभिलेख राखी त्यस्तो मतपत्र छुट्टै खामबन्दी गरी राख्नु पर्नेछ ।

२१.  नाम ढाँटी मतदान गर्न आएमा विरोध गर्ने :-

(१) कुनै व्यक्तिले आफ्नो नाम ढाँटी अर्को मतदाताको नाममा मतदान गर्नको लागि मतपत्र लिन आएमा उम्मेदवार वा निजको प्रतिनिधि वा सोही मतदान केन्द्रका मतदाताले एक सय रुपैयाँ नगदै धरौटी राखी मतदान अधिकृत समक्ष अनुसूची–१४ बमोजिमको निवेदन दिई विरोध गर्न सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन परेमा मतदान अधिकृतले सो सम्बन्धमा आवश्यक प्रमाण बुझी निर्णय गर्नु पर्नेछ र त्यसरी पर्न आएको विरोधको छोटकरी विवरण र सोको निर्णय

अनुसूची–१५ बमोजिमको निर्णय किताबमा जनाउनु पर्नेछ । (३) उपनियम (२) बमोजिम निर्णय गर्दा विरोध ठीक ठहरेमा मतदान अधिकृतले सो धरौटी रकम सम्बन्धित व्यक्तिलाई फिर्ता दिनेछ । विरोध ठीक नठहरेमा सो धरौटी रकम जफत
हुनेछ ।

२२.  विद्युतीय उपकरणको प्रयोग :- (१) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि मतदान गर्ने प्रयोजनको लागि आयोगले कुनै वा सबै स्थानीय तहको निर्वाचनमा विद्युतीय उपकरणको प्रयोग गर्ने व्यवस्था गर्न सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम आयोगले विद्युतीय उपकरण प्रयोग गर्ने व्यवस्था गरेको स्थानीय तहमा मतदाताले मतदान गर्दा विद्युतीय उपकरणको प्रयोग गर्नु पर्नेछ ।

(३) विद्युतीय उपकरण प्रयोग गर्ने कार्यविधि आयोगले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।

२३.  मतदान रोक्न सक्ने :-

(१) कुनै विशेष वा असामान्य परिस्थिति उत्पन्न भई मतदान सुचारु रुपमा हुन नसक्ने अवस्था आएमा मतदान अधिकृतले सूचना प्रकाशन गरी केही समयको लागि समय तोकी मतदान रोक्न आदेश दिन सक्नेछ । यसरी मतदान रोकिएको जानकारी मतदान अधिकृतले
निर्वाचन अधिकृतलाई दिनु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम तोकिएको समयभित्र पुनः मतदान सुचारु गर्न नसकिने भएमा मतदान अधिकृतले सो दिनको मतदान ऐनको दफा ४० बमोजिम स्थगित गर्न सक्नेछ ।

२४.  पुनः मतदानको लागि मिति र समय तोक्ने :-

(१) निर्वाचन अधिकृतले ऐनको दफा ३९, ४० वा ४१ बमोजिम मतदान रद्द वा स्थगित भएको मतदान केन्द्रमा पुनः मतदानको लागि यथाशीघ्र अर्को मिति र समय तोकी सोको जानकारी आयोगलाई दिनु पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम पुनः मतदानको लागि मिति र समय तोकिएको सूचना अनुसूची–१६ बमोजिम सम्बन्धित मतदान केन्द्र रहेको स्थानमा यथाशीघ्र प्रकाशन गर्नु पर्नेछ ।