परिच्छेद–३ धितोपत्र बजारसम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद–३ धितोपत्र बजारसम्बन्धी व्यवस्था

१२.१२. धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्ने अनुमतिको लागि निवेदन दिनु पर्ने ः

(१) धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्न, गराउन चाहने संगठित संस्थाले धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्ने अनुमतिको लागि अनुसूची–१ बमोजिमको ढाँचामा बोर्ड समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ । यसरी दिइने निवेदन साथ अनुसूची–२ मा उल्लेख भए बमोजिमको दस्तुर समेत संलग्न गर्नु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको निवेदनसाथ देहायका विवरण तथा कागजातहरू समेत संलग्न गर्नु पर्नेछ ः–

(क) संगठित संस्थाको प्रबन्धपत्र तथा नियमावली वा विधान ।
(ख) कुनै ऐन अन्तर्गत गठन भएको संगठित संस्था भएमा सो ऐन अन्तर्गत बनेका नियम तथा विनियमहरू ।
(ग) चल तथा अचल सम्पत्तिको विवरण ।
(घ) संस्थापक तथा सञ्चालकहरूको नाम, थर, ठेगाना तथा उनीहरूले लिने शेयर ।
(ङ) संस्थापकहरूको योग्यता तथा अनुभवको विवरण ।
(च) कार्यकारी प्रमुखको नाम, योग्यता र अनुभवको विवरण ।
(छ) धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्ने ठाउँ, कारोबारको क्षेत्र र सदस्यता सम्बन्धी कुराहरू ।
(ज) कम्तीमा तीन वर्षको प्रक्षेपित कारोबार आय व्यय विवरण र वासलात समेत समावेश गरिएको धितोपत्र कारोबार सम्बन्धी
सम्भाव्यता अध्ययन प्रतिवेदन ।

(झ) बोर्डले तोकिदिएको अन्य कुराहरू ।

१३.१३. धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्न अनुमति दिनेः े ः

(१) धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्ने अनुमतिको लागि नियम १२ बमोजिम कुनै संगठित संस्थाको निवेदन प्राप्त हुन आएमा बोर्डले उपनियम (२) का अधीनमा रही आवश्यक जाँचबुझ गर्दा उपयुक्त देखेमा त्यस्तो संगठित संस्थालाई अनुसूची–३ बमोजिमको ढाँचामा धितोपत्र बजार
सञ्चालन गर्ने अनुमतिपत्र दिनेछ ।

(२) धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्ने अनुमतिको लागि निवेदन दिने संगठित संस्थाले देहायका शर्तहरू पूरा गरेको भएमा मात्र बोर्डले त्यस्तो संगठित संस्थालाई धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्ने अनुमति दिनेछ ः–

(क) शेयरवाला वा सदस्यहरूको दायित्व सीमित हुने गरी संस्थापित भएको ।
(ख) संगठित संस्थाको नियमावली वा विधानमा शेयरवाला वा सदस्यलाई मुनाफा नबाँडिने कुरा स्पष्ट उल्लेख भएको ।
(ग) नेपाल सरकार, नेपाल राष्ट्र बैंक वा नेपाल सरकारले तोकेको अरु संगठित संस्था बाहेक ११धितोपत्र व्यवसायी मात्र सदस्य वा
शेयरवाला हुन सक्ने प्रावधान भएको ।

(घ) संगठित संस्थाको सञ्चालक समितिको सदस्य तथा कार्यकारी प्रमुख धितोपत्र कारोबार वा सम्बन्धित क्षेत्रमा अनुभव प्राप्त
भएको ।

(ङ) संगठित संस्थाको आर्थिक स्थिति मजबुत तथा सन्तोषजनक भएको ।
(च) संगठित संस्थाको नियमावली वा विधानमा देहायका कुराहरूको सम्बन्धमा उचित व्यवस्था भएको ः–

(१) सदस्यता प्रदान गर्ने सम्बन्धमा ।
(२) सदस्यताको लागि चाहिने योग्यता सम्बन्धमा ।
(३) सदस्यता प्राप्त व्यक्तिले पालन गर्नु पर्ने अनुशासन, कारवाही र सदस्यताबाट निष्काशन गर्ने सम्बन्धी प्रावधानहरूका सम्बन्धमा ।
(४) कारोबार गरिने धितोपत्रको सूचीकरण सम्बन्धी
प्रावधानहरूका सम्बन्धमा ।
(५) सूचीकरण गरिएको धितोपत्रको खारेजी र सो सम्बन्धमा अपनाइने कार्यविधि सम्बन्धी प्रावधानहरूका
सम्बन्धमा ।
(६) सदस्यता प्राप्त व्यक्तिहरूबाट गरिने कारोबारलाई नियमित र व्यवस्थित गर्ने सम्बन्धी आवश्यक
प्रावधानहरूका सम्बन्धमा ।
(७) लगानीकर्ताहरूको जानकारीको निमित्त आवश्यक सूचनाहरू दिने वा प्रकाशित गर्ने प्रावधानका सम्बन्धमा ।
(८) धितोपत्र कारोबार सम्बन्धी गलत वा भ्रामक सूचना दिने तथा जालसाज वा अवैध कारोबार गर्ने जस्ता कामहरू हुन नदिने सम्बन्धमा ।
(९) दलाल वा धितोपत्र व्यवसायीबाट भएका कामहरूको जाँच वा निरीक्षण सम्बन्धमा ।
(१०) दलाल वा धितोपत्र व्यवसायीबाट कारोबारको विवरण सूचनाहरू प्राप्त गर्ने तरिका र कार्यविधि सम्बन्धमा ।
(११) लगानीकर्ताहरूले जम्मा गरेको रकम दलाल वा धितोपत्र व्यवसायीले अन्य व्यवसायमा लगाउन नपाउने कुराका सम्बन्धमा ।

१४.१४. थप विवरण माग्न सक्नेः

(१) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै संगठित संस्थाले धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्ने अनुमतिको लागि
दिएको निवेदन साथ संलग्न गरेको विवरण तथा कागजातहरूको जाँचबुझ गर्दा बोर्डले आवश्यक देखेमा अन्य थप विवरण तथा कागजात समेत माग गर्न सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम बोर्डले मागेको थप विवरण तथा कागजातहरू सम्बन्धित संगठित संस्थाले पेश नगरेसम्म त्यस्तो संगठित संस्थालाई धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्ने अनुमति दिइने छैन ।

१४क.धितोपत्र बजारले विवरण तथा प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्ने ः

(१) नियम १३ बमोजिम धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्ने अनुमति प्राप्त गरी धितोपत्र कारोबार शुरु गर्ने धितोपत्र बजारले समय–समयमा देहायका विवरणहरू बोर्ड समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ ः–

(क) धितोपत्र कारोबारको प्रबन्ध र सञ्चालन सम्बन्धमा साधारण सभा तथा सञ्चालक समितिबाट भएका निर्णय सम्बन्धी विवरण,

(ख) धितोपत्र व्यवसायी तथा निजहरूको प्रतिनिधि सम्बन्धी विवरण,
(ग) धितोपत्र व्यवसायीबाट प्राप्त धरौटीको विवरण,
(घ) सूचीकरण भएका धितोपत्रहरूको विवरण ।

(२) धितोपत्र बजारले प्रत्येक आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले तीन महीनाभित्र धितोपत्र कारोबार सम्बन्धमा आफूले गरेको काम कारवाहीको वार्षिक प्रतिवेदन बोर्ड समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ । यसरी पेश गरिएको वार्षिक प्रतिवेदनमा देहायका कुराहरू समेत खुलाइएको हुनु पर्नेछ ः–

(क) एक आर्थिक वर्षभरिमा भएको धितोपत्र कारोबार सम्बन्धी विवरण,

(ख) धितोपत्र व्यवसायीलाई कारवाही गरिएको भए त्यसको विवरण,
(ग) एक आर्थिक वर्षभरिमा सूचीकरण भएका वा सूचीकरण खारेज भएका धितोपत्रहरूको विवरण ।

१५.१५. अनुमतिपत्र दस्तुर ः(१) नियम १३ बमोजिम धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्न अनुमतिपत्र प्राप्त संगठित संस्थाले प्रत्येक आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले ६ महीना भित्र अनुसूची –२ बमोजिमको वार्षिक अनुमतिपत्र दस्तुर बोर्डमा बुझाउनु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको म्यादभित्र वार्षिक अनुमति दस्तुर नबुझाउने धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्न अनुमतिपत्र प्राप्त संगठित संस्थाले धितोपत्र बजार सञ्चालन गर्न पाउने छैन ।

१५क. धितोपत्र बजारले शाखा खोल्न सक्नेः  धितोपत्र बजारले धितोपत्र कारोबारमा सहभागिता बढाउन र कारोबार सञ्चालनमा व्यापकता ल्याउन बोर्डको पूर्व स्वीकृति लिई नेपालभित्र शाखा वा उपशाखाहरू खोल्न सक्नेछ ।

१६.१६. अनुमतिपत्र स्थगित वा खारेज गर्ने प्रक्रिया ः

(१) ऐनको दफा ७ङ बमोजिम बोर्डले कुनै धितोपत्र बजारको अनुमतिपत्र स्थगित वा खारेज गर्नु अगावै सम्बन्धित धितोपत्र बजारलाई निश्चित समयावधि तोकी आफ्नो काम कारवाहीमा सुधार गर्ने मुनासिब मौका दिनु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम दिइएको समयभित्र पनि त्यस्तो धितोपत्र बजारले आफ्नो काम कारवाहीमा सुधार गर्न नसकेमा बोर्डले त्यस्तो धितोपत्र बजारको अनुमतिपत्र बढीमा ६ महिना सम्मको लागि स्थगित गर्न सक्नेछ ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम धितोपत्र बजारको अनुमतिपत्र स्थगित रहेको समयभित्र नै त्यस्तो धितोपत्र बजारले पुरा गर्नु पर्ने शर्तहरू पुरा गरेमा बोर्डले अनुमतिपत्र स्थगित अवधि समाप्त हुनुभन्दा अगावै पनि त्यस्तो अनुमतिपत्रको स्थगन फुकुवा गर्न सक्नेछ ।

(४) उपनियम (२) बमोजिम धितोपत्र बजारको अनुमतिपत्र स्थगित रहेको समयभित्र पनि धितोपत्र बजारले पूरा गर्नु पर्ने शर्त पूरा नगरेमा बोर्डले त्यस्तो धितोपत्र बजारको अनुमतिपत्र खारेज गर्न सक्नेछ ।