परिच्छेद –६ धितोपत्र व्यवसायी सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद –६ धितोपत्र व्यवसायी सम्बन्धी व्यवस्था

२८.२८. धितोपत्र व्यवसायीको रूपमा दर्ता गर्न निवेदन दिनु पर्नेर्ः

(१) धितोपत्र व्यवसायीको रूपमा धितोपत्र कारोबार गर्न चाहने संगठित संस्थाले ऐनको दफा १८ बमोजिम बोर्डमा नाम दर्ता गराउन अनुसूची–१२ मा तोकिए बमोजिमको दस्तुर सहित अनुसूची–११ बमोजिमको ढाँचामा बोर्ड समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम निवदेन दिने संगठित संस्थाको प्रबन्धपत्र तथा नियमावली वा सो संगठित संस्था गठन गर्ने सम्बन्धित कानुनमा त्यस्तो संगठित संस्थाको मुख्य उद्देश्य धितोपत्र कारोबार गर्ने रहेको हुनु पर्नेछ । तर बैंक वा वित्तीय संस्थाको हकमा धितोपत्र कारोबार सम्बन्धी व्यवसाय मुख्य उद्देश्य नभई सहायक उद्देश्य भएमा पनि धितोपत्र व्यवसायीको प्रमाणपत्र दिन यस नियमावलीले बाधा पुर्याएको मानिने छैन ।

(३) उपनियम (१) को निवेदन साथ पेश गरेको विवरणमा कुनै व्यहोरा हेरफेर भएमा सम्बन्धित धितोपत्र व्यवसायीले त्यसको सूचना सात दिनभित्र बोर्डमा दिनुपर्नेछ ।

२९.२९. धितोपत्र व्यवसायीको दर्तार्ः ः

(१) नियम २८ बमोजिम निवेदन प्राप्त भएपछि बोर्डले ऐनको दफा १९ बमोजिम आवश्यक जाँचबुझ गरी त्यस्तो संगठित संस्थालाई धितोपत्र व्यवसायीको रूपमा दर्ता गर्न उपयुक्त देखेमा त्यस्तो निवेदन प्राप्त भएको मितिले तीस दिन भित्र त्यस्तो संगठित संस्थालाई धितोपत्र व्यवसायीको रूपमा दर्ता गरी देहायका कामहरू मध्ये कुनै एक वा एक भन्दा बढी काम समेत गर्न सक्ने गरी

अनुसूची –१३ बमोजिमको ढाँचामा धितोपत्र व्यवसायी दर्ता प्रमाणपत्र दिनु पर्नेछ ः–
(क) ग्राहकको नाममा धितोपत्र खरिद बिक्री वा विनिमय गर्ने ।

(ख) नेपाल सरकारले जारी गरेको वा नेपाल सरकारको जमानतमा जारी भएका ऋणपत्र वा सार्वजनिक रूपमा जारी गरिएको
सामूहिक कोष (म्यूचुअल फण्ड) वा एकाङ्क (युनिट) वा कम्तीमा तीनवटा संगठित संस्थाहरूको साधारण शेयर वा अन्य धितोपत्रहरूमा तरलता प्रदान गर्ने उद्देश्यले उपरोक्त धितोपत्रहरू मध्ये कुनै एक वा एक भन्दा बढी धितोपत्रहरू आफ्नो नाममा वा नामबाट खरिद बिक्री गरी धितोपत्र कारोबार गर्ने ।

(ग) संगठित संस्थाले सार्वजनिक रूपमा वा परिपत्र विधिद्वारा नयाँ निष्काशन गरेको धितोपत्र आफ्नो नाममा खरिद गरी धितोपत्र
बजार मार्फत बिक्री गर्ने उद्देश्यले निष्काशित सबै वा केही धितोपत्र खरिद गर्ने, ग्राहकसंग लगानी प्रबन्ध करार गरी लगानी
प्रबन्ध गरिदिने उद्देश्यले ग्राहक वा आफ्नै नामबाट दलाल मार्फत धितोपत्र कारोबार गर्ने ।

(घ) संगठित संस्थाले सार्वजनिक निष्काशन वा परिपत्र विधिद्वारा नयाँ निष्काशन गर्न लागेको धितोपत्रको बिक्री प्रबन्ध गर्नको
लागि निष्काशन पूर्व, निष्काशन अवधिमा र निष्काशन पश्चातका सेवाहरू प्रदान गर्ने तथा निष्काशित धितोपत्र अण्डरराइटि· गर्ने ।

(ङ) नयाँ निष्काशन भएका धितोपत्रहरूको पंजिकृत गर्ने, धितोपत्र दाखिल खारेज, नामसारी वा हस्तान्तरण सम्बन्धी जिम्मेवारी
लिने, धितोपत्रको ट्रष्टीको कार्य गर्ने, व्यावसायिक रूपमा धितोपत्र लगानी सम्बन्धी परामर्श सेवा प्रदान गर्ने, बोर्डले नेपाल सरकारको स्वीकृति लिई तोकिदिएको अरु कुनै कार्य लगायतका धितोपत्र कारोबारसंग सम्बन्धित अन्य कार्य गर्ने ।

(२) आवश्यक भएमा वा निवेदनमा कुनै कुरा थपघट गराउन आवश्यक देखिएमा बोर्डले निवेदकलाई आवश्यक आदेश दिनेछ र त्यसरी दिएको आदेश बमोजिमको काम पूरा गरेपछि मात्र निवेदकको नाम धितोपत्र व्यवसायीको रूपमा दर्ता गर्ने तर्फ बोर्डले आवश्यक निर्णय गर्नेछ ।
(३) उपनियम (१) बमोजिम जाँचबुझ गर्दा धितोपत्र व्यवसायीको रूपमा नाम दर्ता गर्न नमिल्ने भएमा निवेदन प्राप्त भएको तीस दिन भित्र बोर्डले त्यसको कारण सहितको सूचना सम्बन्धित निवेदकलाई दिनेछ ।

(४) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि दलालको रूपमा काम गर्ने धितोपत्र उपनियम (१) बमोजिम निवेदन जाँचबुझ गर्दा कुनै थप विवरण वा कागजात व्यवसायीलाई खण्ड (क) बमोजिमको धितोपत्र कारोबार गर्ने बाहेकका अन्य काम गर्ने गरी प्रमाणपत्र दिइने छैन ।

३०.३०. धितोपत्र कारोबार गरिरहेकाले प्रमाणपत्र लिनुपर्ने ः यो नियमावली प्रारम्भ हुँदाको बखत, धितोपत्र बजारको सदस्यता प्राप्त गरी धितोपत्र कारोबार गरिरहेका व्यक्ति, फर्म, कम्पनी वा संगठित संस्थाले यस नियमावली बमोजिम धितोपत्र व्यवसायीको रूपमा बोर्डमा नाम दर्ता गराई प्रमाणपत्र लिनु पर्नेछ ।

३१.३१. धितोपत्र कारोबार गर्ने संगठित संस्थाको पूँजी सम्बन्धी व्यवस्था ः

(१) धितोपत्र व्यवसायीको रूपमा दर्ता हुन चाहने संगठित संस्थाको अधिकृत पूँजी तथा चुक्ता पूँजी अनुसूची –१४ मा तोकिए बमोजिम हुनु पर्नेछ ।

(२) एक भन्दा बढी धितोपत्र कारोबार सम्बन्धी काम गर्न चाहने संगठित संस्थाको हकमा छुट्टाछुट्टै कामका लागि बोर्डले तोकिदिए बमोजिमको चुक्ता पूँजी हुनु पर्नेछ ।

३२. धितोपत्र व्यवसायीको योग्यता ः

(१) धितोपत्र व्यवसायीको रूपमा दर्ता हुन त्यस्तो संगठित संस्थाको सञ्चालक तथा कार्यकारी प्रमुख वा धितोपत्र कारोबार गर्न
जिम्मेवारी लिने मुख्य कर्मचारीको योग्यता देहाय बमोजिमको हुनु पर्नेछ ः–

(क) नेपाल सरकारले स्वीकृति दिएकोमा बाहेक, नेपाली नागरिक भएको,
(ख) एक्काइस वर्ष उमेर पूरा भएको,
(ग) व्यापार प्रशासन वा वाणिज्यशास्त्र वा अर्थशास्त्रमा स्नातक उपाधि प्राप्त गरी उद्योग वाणिज्य क्षेत्रमा दुई वर्ष काम गरेको
अनुभव भएको वा धितोपत्र बजार, बैंक, वित्तीय संस्था वा वीमा कम्पनीमा पाँच वर्ष काम गरेको अनुभव भएको,

(२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यो नियम प्रारम्भ हुँदाका बखत धितोपत्र बजारको सदस्यता प्राप्त गरी कारोबार गरी रहेको व्यक्तिका लागि यस नियम बमोजिमको योग्यता आवश्यक हुनेछैन ।

३३.३३. अयोग्यता ःधितोपत्र व्यवसायीको रूपमा दर्ता हुन चाहने संगठित संस्थाको सञ्चालक वा कार्यकारी प्रमुख देहायका कुनै अयोग्यता भएको हुनु हुँदैन ः–

(क) बहुलाएको वा मगज बिग्रेको,
(ख) साहुको ऋण तिर्न नसकी दामासाहीमा परेको,
(ग) फौज्दारी अभियोगमा कसूरदार ठहरी अदालतबाट कैदको सजाय पाई त्यस्तो सजायँ भुक्तान गरेको पाँच वर्ष व्यतित भई नसकेको,
(घ) कुनै धितोपत्र व्यवसायीको रूपमा दर्ता भएको संगठित संस्थाबाट खराब आचरणको कारण बर्खास्त भई त्यसरी बर्खास्त भएको मितिले तीन वर्ष व्यतित नभएको,

(ङ) धितोपत्र व्यवसायीको प्रमाणपत्र प्राप्त अन्य संगठित संस्थाको सञ्चालक भएको,

(च) धितोपत्र व्यवसायीको प्रमाणपत्र प्राप्त संगठित संस्थासंग ठेक्का पट्टा वा अन्य
निजी स्वार्थ भएको ।

३४.३४. धितोपत्र व्यवसायी दर्ता प्रमाणपत्रको नवीकरण ः

(१) धितोपत्र व्यवसायीले प्रत्येक आर्थिक वर्ष समाप्त भएको मितिले तीस दिन भित्र धितोपत्र व्यवसायी दर्ता प्रमाणपत्र
नवीकरणको लागि अनुसूची–१२ मा तोकिए बमोजिमको दस्तुर सहित अनुसूची–१५ बमोजिमको ढाँचामा बोर्ड समक्ष निवेदन दिई धितोपत्र व्यवसायी दर्ता प्रमाणपत्र नवीकरण गराउनु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको म्याद भित्र धितोपत्र व्यवसायी दर्ता प्रमाणपत्र नवीकरण गराउन नसकेमा सम्बन्धित धितोपत्र व्यवसायीले सो को कारण खोली त्यस्तो म्याद समाप्त भएको मितिले ६ महीना भित्र नवीकरण दस्तुर र त्यसको पच्चीस प्रतिशत थप दस्तुर सहित धितोपत्र व्यवसायी प्रमाणपत्र नवीकरणको लागि बोर्ड समक्ष निवेदन दिन सक्नेछ ।

(३) उपनियम (२) बमोजिमको म्याद भित्र धितोपत्र व्यवसायीले धितोपत्र व्यवसाय दर्ता प्रमाणपत्र नवीकरणको लागि निवेदन नदिएमा बोर्डले त्यस्तो धितोपत्र व्यवसायीको धितोपत्र व्यवसाय दर्ता प्रमाणपत्र खारेज गर्नेछ ।
(४) उपनियम (३) बमोजिम धितोपत्र व्यवसायी दर्ता प्रमाणपत्र खारेज भएको संगठित संस्थाले धितोपत्र व्यवसाय गर्न पाउने छैन ।

३५.३५. धितोपत्र व्यवसायीले जमानत राख्नु पर्ने ः

(१) धितोपत्र व्यवसायीले धितोपत्र कारोबार सञ्चालन गर्नु अघि बोर्डले तोकिदिए बमोजिमको रकम जमानत स्वरूप बोर्डले तोकिदिएको कुनै वाणिज्य बैंकमा जम्मा गर्नु पर्नेछ र त्यस्ता रकम धितोपत्र सम्बन्धी दायित्व भुक्तानी गर्ने प्रयोजनको लागि मात्र प्रयोग गर्न पाइनेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम जमानतको रकम तोक्दा धितोपत्र व्यवसायीले गर्ने धितोपत्र कारोबारको किसिम, कारोवार संख्या तथा कारोवारको रकमको आधारमा तोकिनेछ ।

(३) उपनियम (१) र (२) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यो नियमावली प्रारम्भ हुनु अगावै धितोपत्र बजारले तोकिदिए बमोजिम जमानत राखी कारोवार गरी रहेका धितोपत्र व्यवसायीले छुट्टै जमानत राख्नु नपर्ने गरी बोर्डले छुट दिन सक्नेछ ।

३६. सेवा शुल्क ः(१) धितोपत्र व्यवसायीले ग्राहकलाई धितोपत्र कारोवार वा तत्सम्बन्धी सेवा पु¥याए वापत अनुसूची –१६ मा तोकिए बमोजिमको सेवा शुल्क लिन पाउनेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको सेवा शुल्क मध्येबाट धितोपत्र व्यवसायीले सम्बन्धित धितोपत्र बजारको विनियमावलीमा व्यवस्था भए बमोजिमको रकम सम्बन्धित धितोपत्र बजारमा बुझाउनु पर्नेछ ।

३७.३७. धितोपत्र व्यवसायीले पेश गर्नु पर्ने विवरण तथा प्रतिवेदनदन ः

धितोपत्र व्यवसायीले आर्थिक वर्ष समाप्त भएको चार महीना भित्र गत आर्थिक वर्षको नाफा नोक्सान वासलातको हिसाबको अतिरिक्त देहाय बमोजिमका आर्थिक विवरण तथा प्रतिवेदन धितोपत्र बोर्डमा पेश गर्नुपर्नेछ ः–

(क) नगद प्रवाह सम्बन्धी विवरण,
(ख) धितोपत्र कारोबार सम्बन्धी विवरण
(ग) धितोपत्र कारोबार सम्बन्धमा व्यवस्थापनको धारणा वा प्रतिक्रिया सम्बन्धी प्रतिवेदन,
(घ) बोर्डले तोकिदिएको अन्य विवरण ।

३८.३८. ६७६७………………………

३९.३९. ६८६८………………………

४०४०. ६९६९………………………
४१४१. ७०७०………………………