परिच्छेद–४ अध्यक्ष तथा उपाध्यक्षको निर्वाचन र अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिहरूको मनोनयन

परिच्छेद–४ अध्यक्ष तथा उपाध्यक्षको निर्वाचन र अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिहरूको मनोनयन

७. अध्यक्षको निर्वाचन ः (१) संविधानसभाको अध्यक्षको निर्वाचन तोकिएकोे दिन हुनेछ र त्यसको
सूचना महासचिवले प्रकाशन गर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम प्रकाशित कार्यक्रममा निर्धारित समयभित्र संविधानको धारा
७१ को उपधारा (१) बमोजिम अध्यक्षको निर्वाचनमा राजनैतिक सहमति कायम भएकोमा त्यस्तो
सहमतिको निस्सा सहितको प्रस्ताव कुनै पनि सदस्यले अर्को एकजना सदस्यको समर्थन सहित
अध्यक्षलाई दिनु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (२) बमोजिमको प्रस्ताव प्राप्त हुन आएमा अध्यक्षले त्यस्तो प्रस्तावलाई
अध्यक्षको निर्वाचनको लागि निर्धारित बैठकमा प्रस्तुत गर्न प्रस्तावक सदस्यलाई अनुमति दिनेछ ।
(४) बैठकको प्रारम्भमा प्रस्तावक सदस्यले बैठकमा प्रस्ताव प्रस्तुत गरेपछि समर्थक
सदस्यले समर्थन गर्नेछ । समर्थक सदस्यले बोली सकेपछि अध्यक्षले प्रस्तावित सदस्य राजनैतिक
सहमतिको आधारमा संविधानसभाको अध्यक्ष पदमा निर्वाचित भएको घोषणा गर्नेछ ।
(५) उपनियम (२) बमोजिम राजनैतिक सहमतिको आधारमा अध्यक्षको निर्वाचन हुन
नसकेमा उपनियम (१) बमोजिम प्रकाशित कार्यक्रममा निर्धारित समयभित्र कुनै सदस्यले कुनै
अर्को सदस्यलाई अध्यक्ष पदमा निर्वाचित गरियोस् भन्ने प्रस्तावमा एकजना सदस्यको समर्थन
सहित सोको सूचना महासचिवलाई दिन सक्नेछ । त्यस्तो सूचनाको साथमा “निर्वाचित भएमा
अध्यक्षको कार्य गर्न राजी छु” भन्ने प्रस्तावित सदस्यको मञ्जुरी पनि पेश गर्नु पर्नेछ ।
(६) उपनियम (५) बमोजिमको प्रस्तावको सूचना प्रस्तावक सदस्यले बैठकमा प्रस्तुत
गरेपछि समर्थक सदस्यले समर्थन गर्नेछ । त्यस्तो प्रस्तावको सूचना एउटा मात्र प्राप्त भएमा
समर्थक सदस्यले बोलिसकेपछि अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले प्रस्तावित सदस्य अध्यक्ष पदमा निर्विरोध
निर्वाचित भएको घोषणा गर्नेछ ।
(७) उपनियम (५) बमोजिमको समयमा एक भन्दा बढी प्रस्तावको सूचना प्राप्त भएकोमा
दर्ता क्रमानुसार प्रस्तावक सदस्यहरुले प्रस्ताव प्रस्तुत गर्ने र समर्थक सदस्यहरुले समर्थन गर्ने
क्रम क्रमशः सकिएपछि सबै प्रस्तावहरुमाथि संक्षिप्त छलफल हुनेछ र त्यसपछि अध्यक्षता गर्ने
व्यक्तिले प्रस्तावहरुलाई क्रमशः निर्णयार्थ प्रस्तुत गर्नेछ ।
(८) एक भन्दा बढी प्रस्तावको सूचना प्राप्त भई उपनियम (७) बमोजिम निर्णयार्थ प्रस्तुत
भएकोमा जुन प्रस्ताव संविधानसभामा तत्काल कायम रहेका सम्पूर्ण सदस्य संख्याको बहुमतबाट
पारित हुन्छ, सो प्रस्तावमा प्रस्तावित सदस्य अध्यक्ष पदमा निर्वाचित भएको मानिनेछ ।
(९) उपनियम (७) बमोजिम सभासमक्ष निर्णयार्थ प्रस्तुत एकभन्दा बढि प्रस्ताव मध्ये कुनै
प्रस्ताव संविधानसभामा तत्काल कायम रहेका सम्पूर्ण सदस्य संख्याको बहुमतबाट पारित भएमा
सो प्रस्तावमा प्रस्तावित सदस्य अध्यक्ष पदमा निर्वाचित भएको मानिनेछ र बाँकी प्रस्तावलाई
निर्णयार्थ प्रस्तुत गर्नु पर्ने छैन ।
(१०) उपनियम (५) बमोजिम अध्यक्ष पदमा निर्वाचित गरियोस् भनी प्राप्त प्रस्ताव माथि
संविधानसभाको निर्णय मत विभाजनद्वारा हुनेछ । अध्यक्षको निर्वाचनको लागि निर्धारित दिनको
बैठकमा निर्णयार्थ प्रस्तुत भएका कुनै पनि प्रस्ताव संविधानको धारा ७१ को उपधारा (१क)
बमोजिम प्राप्त गर्नु पर्ने बहुमतबाट पारित हुन नसकेमा अध्यक्षले सबै प्रस्तावलाई पुनः निर्णयार्थ
प्रस्तुत गर्ने प्रयोजनको लागि अर्को बैठक बोलाउनु पर्नेछ । यस उपनियम बमोजिमको प्रक्रिया
कुनै प्रस्ताव संविधानको धारा ७१ को उपधारा (१क) बमोजिम प्राप्त गर्नु पर्ने बहुमतबाट पारित
नभएसम्म जारी रहनेछ ।
(११) पहिलो बैठकको अध्यक्षता गर्ने सदस्य अध्यक्ष पदमा प्रस्तावित भएमा अध्यक्ष पदमा
प्रस्तावित नभएको त्यस पछिको जेष्ठ सदस्यले सो दिनको बैठकको अध्यक्षता गर्नेछ ।
(१२) अध्यक्षको पद कुनै कारणले रिक्त भएमा यही नियमको कार्यविधि अनुरुप निर्वाचन
गरी पूर्ति गरिनेछ ।

८. अध्यक्षद्वारा शपथ ः अध्यक्षले आफ्नो कार्यभार सम्हाल्नु अघि अनुसूची–१ को ढाँचामा राष्ट्रपति
समक्ष पद तथा गोपनीयताको शपथ लिनु पर्नेछ ।

९. उपाध्यक्षको निर्वाचन ः (१) उपाध्यक्षको निर्वाचन अध्यक्षले तोकेको दिनमा हुनेछ ।
(२) उपाध्यक्षको निर्वाचनमा पनि नियम ७ मा उल्लिखित अध्यक्षको निर्वाचनको लागि
निर्धारित प्रक्रिया अपनाइनेछ ।
(३) उपाध्यक्षको पद कुनै कारणले रिक्त भएमा यसै नियम बमोजिम निर्वाचन गरी पूर्ति
गरिनेछ ।

१०. उपाध्यक्षद्वारा शपथ ग्रहण ः उपाध्यक्षले आफ्नो कार्यभार सम्हाल्नु अघि अनुसूची–१ को ढाँचामा
अध्यक्ष समक्ष पद तथा गोपनीयताको शपथ लिनु पर्नेछ ।

११. अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिहरूको मनोनयन ः (१) अध्यक्षले आफू तथा उपाध्यक्षको अनुपस्थितिमा
बैठकको अध्यक्षता गर्न समय समयमा बढीमा सत्ताईस जना सदस्यहरूलाई मनोनीत गर्न
सक्नेछ ।
(२) उपाध्यक्ष तथा उपनियम (१) बमोजिम मनोनयन गरिएको सदस्यले अध्यक्षता
गरिरहेको बैठकमा अध्यक्षले प्रयोग गर्न पाउने सबै अधिकार प्रयोग गर्न सक्नेछ ।