परिच्छेद –८ विविध

परिच्छेद –८ विविध

८४. जलविद्युत सम्बन्धी निर्माण कार्यको लागि सुरक्षात्मक शर्तहरु तोक्न सक्ने ः

नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी विद्युत उत्पादनको लागि आवश्यक पर्ने बाँध, विद्युत गृह एवं अन्य संरचनाहरुको डिजाइन तथा निर्माण गर्दा अपनाउनु पर्ने उपायहरु र जलाशय हुने विद्युत उत्पादन केन्द्रहरुको निर्माण सम्बन्धी सुरक्षात्मक शर्तहरु तोक्न सक्नेछ ।

८५. विवरणहरु जानकारीमा ल्याउनु पर्ने ः विद्युतको उत्पादन, प्रसारण वा वितरणको कार्य शुरु गर्नु अघि अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले अनुमतिपत्रको नक्कल, विद्युत उत्पादन, प्रसारण वा वितरण गरिने क्षेत्रको नक्शा, विद्युत वितरणको सम्बन्धमा ग्राहक र अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिको बीचमा कायम हुने सम्बन्ध र अन्य शर्तहरु समेत सो लिएको विवरणहरु आफ्नो सम्बन्धित कार्यालयमा सर्वसाधारणले थाहा पाउने गरी राख्नु पर्नेछ ।

८६. बासस्थान र बोनस सम्बन्धी व्यवस्था

(१) ऐनको दफा १५ को प्रयोजनका लागि अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले विद्युतको उत्पादन, प्रसारण वा वितरणको काममा संलग्न कामदार तथा कर्मचारीको बासस्थानको प्रबन्ध गर्नु पर्नेछ ।
(२) अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले प्रत्येक आर्थिक वर्षमा गरेको खुद मुनाफाको दुई प्रतिशतका दरले हुन आउने रकम छुट्याई सम्बन्धित कामदार तथा कर्मचारीलाई बोनस वितरण गर्नु पर्नेछ । तर त्यसरी वितरण गरिने बोनस कर्मचारीले खाइपाई आएको वार्षिक तलबको रकम
भन्दा बढी हुने छैन ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम बोनसको लागि छुट्याइएको रकम मध्ये वितरण गरी बाँकी हुन आउने रकम अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले कर्मचारी कल्याण कोष खडा गरी सो कोषमा दाखिला गर्नु पर्नेछ ।

(४) उपनियम (३) बमोजिमको कोषको संचालन अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।
(५) यस नियमावलीमा उल्लेख भए देखि बाहेक बोनस सम्बन्धी अन्य कुराहरु प्रचलित कानून बमोजिम हुनेछ ।

८७. क्षतिपूर्ति दिइने ः (१) ऐनको दफा ३३ को उपदफा (३) तथा नियम ६६ को प्रयोजनको लागि निर्धारित दूरीमा घर जग्गा उपभोग गर्न नपाएमा त्यस्ता घर जग्गाधनीलाई नियम ८८ बमोजिम गठित क्षतिपूर्ति निर्धारण समितिले निर्धारण गरे बमोजिमको एकमुष्ट क्षतिपूर्ति रकम नेपाल सरकार वा अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले दिनु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम दिइने क्षतिपूर्ति यो नियमावली प्रारम्भ भएपछि निर्माण गरिने विद्युत सम्बन्धी निर्माण कार्यको हकमा मात्र लागू हुनेछ ।
(३) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लखिएको भएतापनि देहायको अवस्थामा क्षतिपूर्ति रकम दिइने छैन ः–

(क) जग्गाधनीलाई बिजुली उपलब्ध गराउन जडान भएको सर्भिस लाइन मुनिको जग्गा भएमा,
(ख) शहरी वा ग्रामीण क्षेत्रमा घनावस्ती भई घरहरु आपसमा टाँसिइ रहेकोमा एउटा घरबाट अर्को घरमा विद्युत लाइन लैजाँदा बाटोमा पर्ने अन्य कुनै घरको भित्ताबाट मेन लाइन लगिएमा ।

८८. क्षतिपूर्ति निर्धारण समिति ः

(१) ऐनको दफा २८ र २९ बमोजिम दिनु पर्ने क्षतिपूर्तिको रकम निर्धारण गर्न देहायका अध्यक्ष र सदस्यहरु भएको एक क्षतिपूर्ति निर्धारण समिति गठन हुनेछ ः–

(क) नेपाल सरकारले तोकेको व्यक्ति –अध्यक्ष
(ख) विद्युत सर्वेक्षण, उत्पादन, प्रसारण वा वितरण गर्ने सम्बन्धित व्यक्ति वा सङ्गठित संस्थाको प्रतिनिधि –सदस्य
(ग) विद्युत क्षेत्रसँग सम्बन्धित नेपाल सरकारले तोकेको विशेषज्ञ –सदस्य
(२) ऐनको दफा ३२, ३३ र नियम ८७ बमोजिम दिनु पर्ने क्षतिपूर्तिको रकम निर्धारण गर्न उपनियम (१) मा तोकिएको समितिमा देहायका व्यक्तिहरु समेत सदस्य रहनेछन् ः–

(क) नोक्सानी भएको अचल सम्पत्तिको धनी वा निजको प्रतिनिधि –सदस्य

(ख) नोक्सानी भएको अचल सम्पत्ति रहेको क्षेत्रको सम्बन्धित मालपोत कार्यालयको प्रतिनिधि –सदस्य
(ग) नोक्सानी भएको अचल सम्पत्ति रहेको क्षेत्रको सम्बन्धित गाउँ विकास समिति वा नगरपालिकाको प्रतिनिधि –सदस्य
(३) उपनियम (१) बमोजिमको क्षतिपूर्ति निर्धारण समितिले क्षतिपूर्तिको रकम निर्धारण गर्दा वास्तविक हानी नोक्सानीको रकम निर्धारण गर्ने नीति अवलम्बन गर्नु पर्नेछ ।
(४) क्षतिपूर्ति निर्धारण समितिको बैठक सम्बन्धी कार्यविधि आफैंले निर्धारण गर्न सक्नेछ ।

८९. अनुमतिपत्रको बिक्री वा हक हस्तान्तरण वा खारेज गर्ने ः

(१) अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले ऐनको दफा ४ को उपदफा (५) बमोजिम आफ्नो अनुमतिपत्र बिक्री गर्न वा अन्य कुनै प्रकारले हक हस्तान्तरण गर्न चाहेमा अनुमतिपत्र प्रदान गर्न सक्ने अधिकारीबाट स्वीकृति लिनु पर्नेछ ।
(२) अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले ऐन र यस नियमावली विपरीत कुनै काम गरेमा अनुमतिपत्र प्रदान गर्न सक्ने अधिकारीले ऐनको दफा ८ बमोजिम कारबाही गर्न वा अनुमतिपत्र खारेज गर्न सक्नेछ ।

८९क.जरिबाना गर्न तथा क्षतिपूर्ति भराई दिन सक्ने ः

कसैले ऐन वा यस नियमावलीको उल्लङ्घन गरेमा सचिवले त्यस्तो व्यक्तिलाई ऐनको दफा ३८ को उपदफा (१) र (२) बमोजिम जरिबाना
गर्न वा निजबाट हानि नोक्सानी हुने व्यक्तिलाई क्षतिपूर्ति भराई दिन सक्नेछ ।

९०. लेखा परिक्षणको विवरण ः अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले विद्युतको उत्पादन, प्रसारण वा वितरण गर्दा भएको आयव्ययको लेखा खडा गरी प्रत्येक आर्थिक वर्षको आयव्ययको लेखा अर्को आर्थिक वर्षको ६ महिना भित्र विद्युत विकास विभाग समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ ।

९१. वार्षिक प्रतिवेदन ः (१) विद्युत उत्पादन, प्रसारण वा वितरण गर्न अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले विद्युत उत्पादन, प्रसारण वा वितरण शुरु गरे पछि विद्युत विकास विभाग समक्ष वार्षिक प्रतिवेदन पठाउनु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको प्रतिवेदनमा प्रत्येक महिनामा विभिन्न विद्युत गृहबाट उत्पादित युनिट, ग्राहकको किसिम छुुट्टिने गरी वितरित युनिट, प्रतिष्ठानको आन्तरिक उपयोग, चुहावट, लोड तथा क्यापासिटी फ्याक्टर, मासिक अधिकतम माग र नमुना लोडकर्भ समेत
उल्लेख गर्नु पर्नेछ ।

९२. विद्युत प्रणालीको प्रयोग ः (१) अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले नेपालको कुनै भागमा उत्पादन गरेको विद्युत विद्यमान विद्युत प्रणालीको त्यस भागमा रहेको कुनै बिन्दुमा आपूर्ति गरी नेपालको अर्को भागमा रहेको विद्युत प्रणालीको कुनै बिन्दुबाट प्राविधिक दुष्टिकोणले उपयुक्त भएमा विद्युत लिन सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम विद्युत प्रणालीको स्वामित्व रहेको व्यक्ति वा सङ्गठित संस्थाले अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिलाई प्राविधिक दृष्टिकोणले उपयुक्त भएमा आफ्नो विद्युत प्रणाली प्रयोग गर्न दिनु पर्नेछ ।

(३) उपनियम (१) बमोजिम विद्युत आपूर्ति गर्दा त्यस्तो विद्युत प्रणालीको स्वामित्व रहेको व्यक्ति वा सङ्गठित संस्थालाई आपसी सम्झौताबाट निर्धारित भए बमोजिमको शुल्क अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले बुझाउनु पर्नेछ ।

९३. प्रचलित कानून बमोजिम दर्ता र स्वीकृति हुनु पर्ने ः यस नियमावली अन्तर्गत विद्युतको सर्वेक्षण, उत्पादन, प्रसारण तथा वितरण गर्ने कार्यको लागि अनुमतिपत्र दिँदा औद्योगिक व्यवसाय ऐन, २०४९ बमोजिम दर्ता भएको र विदेशी लगानी समावेश भएकोमा विदेशी लगानी तथा प्रविधि हस्तान्तरण ऐन, २०४९ बमोजिम स्वीकृति लिएको हुनु पर्नेछ ।

९४. यो नियमावली लागू हुनेः (१) ऐनको दफा ३४ अनुसार नेपाल सरकार आफैंले विद्युतको
उत्पादन वा विकास गरेको अवस्थामा समेत अनुमतिपत्र सम्बन्धी व्यवस्था बाहेक अन्य
कुराहरुको हकमा यो नियमावली लागू हुनेछ ।
(२) १००० किलोवाटसम्म विद्युतको उत्पादन, प्रसारण वा वितरण गर्ने व्यक्ति वा सङ्गठित संस्थालाई पनि अनुमतिपत्र सम्बन्धी व्यवस्था बाहेक अन्य कुराहरुको हकमा यो नियमावली लागू हुनेछ ।

९४क. निर्देशिका वा कार्यविधि बनाउन सक्नेः ऐन तथा यस नियमावलीको उद्देश्य कार्यान्वयन गर्न ऊर्जा मन्त्रालयले आवश्यक निर्देशिका वा कार्यविधि बनाई लागू गर्न सक्नेछ ।
९५. अनुसूचीमा हेरफेर तथा संशोधन गर्न सक्नेः नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी यस नियमावलीको अनुसूचीमा आवश्यकता अनुसार हेरफेर तथा संशोधन गर्न सक्नेछ ।

९६. खारेजी र बचाउ ः (१) विद्युत नियमावली, २०२५ खारेज गरिएको छ । (२) विद्युत नियमावली, २०२५ बमोजिम भए गरेका काम कारवाहीहरु यसै नियमावली बमोजिम भए गरेका मानिने छन् ।