परिच्छेद–१९ विविध

परिच्छेद–१९ विविध

१४८. संविधानसभाको गोप्य बैठक ः (१) संविधानसभाको कुनै विषयको छलफल गोप्य बैठकमा
गरियोस् भनी सभाका कम्तीमा एकसठ्ठीजना सदस्यले अध्यक्ष समक्ष लिखित अनुरोध गरेमा र
त्यस्तो अनुरोध अध्यक्षलाई मनासिब लागेमा निजले सो विषयको छलफल गोप्य बैठकमा गराउने
निर्णय गर्न सक्नेछ ।
(२) संविधानसभाको गोप्य बैठक बसेको समयमा कुनै पनि व्यक्ति सभाकक्ष वा
दीर्घामा बस्न पाउने छैन ।
तर अध्यक्षले अनुमति दिएका व्यक्तिहरूको हकमा यो व्यवस्था लागू हुने छैन ।
(३) गोप्य बैठकको कारबाही वा निर्णयको विवरणको अभिलेख अध्यक्षले उपयुक्त
ठह¥याएको तरीकाले राख्न र प्रकाशन गराउन सक्नेछ । अध्यक्ष वा निजले अधिकृत गरेको व्यक्ति
बाहेक अन्य कुनै पनि व्यक्तिले गोप्य बैठकको कारबाहीको कुनै अभिलेख राख्न वा कसैलाई
त्यस्तो बैठकको कुनै कुरा भन्न वा प्रचार गर्न हु“दैन ।
(४) गोप्य बैठकको सञ्चालन विधि अध्यक्षले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।
(५) गोप्य बैठकको कारबाही गोप्य राखिरहनु आवश्यक छैन भन्ने लागेमा अध्यक्षले
बैठकको कारबाही गोप्य नराख्ने प्रस्ताव सभामा प्रस्तुत गर्न सक्नेछ ।
(६) उपनियम (५) बमोजिमको प्रस्ताव सभाबाट स्वीकृत भएपछि संविधानसभाको बैठक
खुला गरिनेछ ।

१४९ संविधानसभाको कार्यतालिका निर्धारणः (१) संविधानसभाले यो नियमावली प्रारम्भ भएको मितिले
पन्ध्र दिन भित्र सविधानसभा र यसका समितिहरुले सम्पादन गर्ने कार्य, सोको समयसीमा र सो
सम्बन्धी गतिविधिको कार्यतालिका बारे छलफल गर्नेछ ।
(२) सविधानसभाको कार्यतालिका कार्य व्यवस्था परामर्श समितिको परामर्शमा तयार
गरी अध्यक्षले सभामा प्रस्ताव गर्नेछ ।
(३) सभाबाट स्वीकृत कार्यतालिका यसै नियमावलीको अभिन्न अंग मानिनेछ ।
(४) यस नियम बमोजिम पारित कार्यतालिकामा कुनै हेरफेर गर्नु परेमा सभामा यस
सम्बन्धी प्रस्ताव प्रस्तुत गरी सभाबाट भएको निर्याय बमोजिम गर्नु पर्नेछ ।

१५०. जनमत संग्रहको निर्णय लिने कार्यविधि ः (१) संविधानको धारा १५७ को उपधारा (१) बमोजिम
कुनै विषयमा जनमत संग्रहको प्रक्रियाबाट निर्णय लिने प्रस्ताव पारित भएकोमा अध्यक्षले सोको
प्रमाणीकरण गर्नेछ । महासचिवले वा सचिवले त्यस्तो प्रस्तावको जानकारीे नेपाल सरकार,
मन्त्रिपरिषद्लाई दिनेछ ।
(२) जनमत संग्रहबाट प्राप्त निर्णय संविधानसभाका लागी बाध्यात्मक हुनेछ ।

१५१. महान्यायाधिवक्ताको राय लिन सकिने ः (१) अध्यक्षले कुनै कानूनी प्रश्नको सम्बन्धमा
महान्यायाधिवक्ताको राय लिन आवश्यक ठानेमा महान्यायाधिवक्तालाई सभामा उपस्थित भई राय
व्यक्त गर्न अनुमति दिनेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम व्यक्त गरिएको रायमाथि छलफल हुने छैन ।
(३) उपनियम (१) बमोजिमको राय व्यक्त गर्ने प्रक्रिया अध्यक्षले निर्धारण गरे बमोजिम
हुनेछ ।

१५२. भाषा ः (१) संविधानसभा वा यसका समितिहरुको काम कारबाही नेपाली भाषामा हुनेछ । कुनै
सदस्यले आफ्नो मातृभाषामा बोलेको अवस्थामा त्यसलाई अभिलेख राख्ने व्यवस्था मिलाउनु
पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भएतापनि बोल्न नसक्ने अपाङ्गता भएका
सदस्यको हकमा अध्यक्षले त्यस्तो सदस्यलाई साङ्गेतिक भाषामा आफ्नो विचार प्रकट गर्न र त्यस्तो
विचारलाई निजको सहयोगीले संगै अनुवाद गरी बैठकमा सुनाउने अनुमति दिन सक्नेछ ।

१५३ संविधानसभाको प्रतीक ः (१) सदस्यले संविधानसभाको काम कारबाही सम्बन्धी कुनै पनि बैठकमा
उपस्थित हु“दा संविधानसभाको प्रतिक लगाउनु पर्नेछ ।
(२) सदस्यले संविधानसभाको प्रतीकको प्रयोग गर्न सक्नेछन् ।
(३) प्रतीकको ढाँचा र बनाउने कार्यविधि लगायतका अन्य आवश्यक कुराहरु अध्यक्षले
कार्य व्यवस्था परामर्श समितिको परामर्शबाट तय गर्नेछ । प्रतीकको ढाँचा र बनाउने कार्यविधि
लगायतका अन्य आवश्यक कुराहरु नेपाल राजपत्रमा प्रकाशन गरिनेछ ।

१५४ कारबाहीको विवरण ः (१) महासचिव वा सचिवले अध्यक्षको निर्देशन अनुसार संविधानसभाको
प्रत्येक बैठकमा भएको कारबाहीको विवरण रेकर्ड गर्ने प्रबन्ध मिलाई सोको संक्षिप्त विवरण तयार
गरी एक प्रति प्रत्येक सदस्यलाई वितरण गर्नु पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम तयार भएको बैठकको कारबाहीको संक्षिप्त विवरणको एक
प्रति राष्ट्रपतिको कार्यालयलाई उपलब्ध गराई सचिवालयको सञ्चार कक्ष मार्फत नियमित रुपमा
आम सञ्चारका माध्यमहरुलाई समेत जानकारी गराउनु पर्नेछ ।

१५५. निर्णयको अभिलेख र प्रमाणीकरण ः (१) महासचिव वा सचिवले संविधानसभाको प्रत्येक बैठकको
कार्यवृत्त तयार पार्नेछ । उक्त कार्यवृत्त संविधानसभाको निर्णयको अभिलेख हुनेछ ।
(२) संविधानसभाको कारबाही तथा निर्णय प्रमाणित गर्ने अधिकार महासचिव वा
सचिवलाई हुनेछ ।

१५६. आपत्तिजनक शब्दहरु ः (१) संविधानसभाको कुनै बैठकमा छलफल हु“दा प्रयोग गरिएको कुनै शब्द
वा वाक्यांश अशिष्ट वा आपत्तिजनक वा संविधानसभाको मर्यादा प्रतिकूल भएमा अध्यक्षले त्यस्तो
शब्द वा शब्दहरुलाई बैठकको कारबाहीको अभिलेखबाट झिक्ने आदेश दिन सक्नेछ ।
(२) यसरी कारबाहीको अभिलेखबाट झिकिएको अंश रहेको ठाउँमा तारा चिन्ह लगाइनेछ
र सो पृष्ठको पाद–टिप्पणीमा अध्यक्षको आदेशानुसार झिकिएको भन्ने जनाइनेछ ।

१५७. अधिकार प्रत्यायोजन ः संविधानसभाको कुनै पनि पदाधिकारीले आपूm अस्वस्थ भएमा वा अन्य कुनै
कारणबाट आफ्नो पदको काम गर्न असमर्थ भएमा संविधान र यस नियमावलीको अधीनमा रही
आपूmलाई भएको कुनै वा सबै अधिकार लिखित रुपमा आपूm मातहतका पदाधिकारीलाई
प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ ।

१५८. महासचिवको विशेष अधिकार ः महासचिवले संविधानसभाको वा संविधानसभाको कुनै समिति वा
उपसमितिको बैठकमा प्रवेश गर्न र बैठकमा कार्यरत सचिव वा अधिकृतलाई निर्देशन दिन वा
नियन्त्रण गर्न वा बैठकले मागेको कार्यविधि सम्बन्धी सल्लाह दिन सक्नेछ ।

१५९. अभिलेखहरुको सुरक्षा ः (१) संविधानसभा र यसको समितिहरुको निर्णय तथा कारबाहीको
अभिलेखहरु महासचिवले सुरक्षित राख्न लगाउनेछ ।
(२) उपनियम (१)ं बमोजिम राखिने अभिलेखहरु अध्यक्षको आदेशबिना महासचिवले
सचिवालयकक्ष बाहिर लैजान कसैलाई अनुमति दिने छैन ।

१६०. सदस्यको पक्राउ सम्बन्धी जानकारी ः (१) संविधानको धारा ७७ को उपधारा (५) को
प्रतिवन्धात्मक वाक्याशं बमोजिम संविधानसभाको कुनै सदस्य पक्राउ गरिएको सूचना प्राप्त
भएमा अध्यक्षले त्यसको जानकारी सभालाई तत्काल दिनेछ ।
(२) बैठक नचलेको अवस्थामा उपनियम (१) बमोजिमको सूचना प्राप्त भएमा अध्यक्षले
सचिवालयको सूचना पार्टीमा सो को सूचना टाँस गर्न लगाई अन्य सञ्चारका माध्यमबाट त्यसको
प्रचार प्रसार समेत गर्न लगाउनेछ ।

१६१. कानूनी राय सल्लाह ः संविधानसभा वा यसको कुनै समितिको बैठकको काम कारबाहीमा कुनै
कार्यविधि सम्बन्धी कानूनी प्रश्न उठेमा तत्सम्बन्धमा संविधानसभा सचिवालयको कानूनी
सल्लाहकारको राय सल्लाह लिइनेछ र संविधानसभा वा समिति पक्ष वा विपक्ष भएको कुनै मुद्दा
मामिलामा निजले संविधानसभा वा समितिको प्रतिनिधित्व समेत गर्नेछ ।
तर संवैधानिक कानुन र सिद्धान्तका विषयमा अन्य विशेषज्ञहरुको सल्लाह र सुझाव लिन
यो नियमले बाधा पु¥याएको मानिने छैन ।

१६२. प्रवेश नियमित गर्ने अधिकार ः (१) संविधानसभाको बैठक सामान्यतया खुला रहनेछ ।
(२) संविधानसभाको काम कारबाही हेर्न जाने व्यक्तिहरुको सुविधालाई ध्यानमा राखी
प्रवेश नियमित तथा नियन्त्रण गर्ने अधिकार अध्यक्षलाई हुनेछ । त्यसरी प्रवेश नियमित गर्न
अध्यक्षले आवश्यकता अनुसार प्रवेशपत्रको व्यवस्था गर्न वा गर्न लगाउन सक्नेछ ।
(३) उपनियम (२) बमोजिम जारी गरिएको प्रवेशपत्र लिई बैठक भवनभित्र प्रवेश गर्ने
व्यक्तिले त्यस्तो प्रवेशपत्रमा उल्लिखित शर्तहरुको पालन गर्नु पर्नेछ र कसैले ती शर्तहरु पालन
नगरेमा त्यस्तो व्यक्तिलाई अध्यक्षको आदेशले बैठक भवनबाट निष्काशन समेत गर्न सकिनेछ ।

१६३. संविधानसभाको हातामा सुव्यवस्था ः (१) संविधानसभाको हाताभित्र सुव्यवस्था कायम राख्ने
सम्बन्धमा अध्यक्षलाई पूर्ण अधिकार हुनेछ ।
(२) संविधानसभाको हाताभित्र धर्ना अनशन गर्न, पर्चा, पोस्टर र पम्प्लेट टाँस्न, वितरण
गर्न र अशान्ति हुने कुनै काम गर्न पाइने छैन ।
(३) अध्यक्षको आदेशबिना संविधानसभाको हाताभित्र कसैलाई पक्राउ गर्न पाइने छैन ।

१६४. सभा भवन प्रयोग गर्नमा बन्देज ः सभा भवन संविधानसभाको वा समितिको बैठक सञ्चालन
गर्ने, व्यवस्थापिका–संसदको हैसियतले वा यसको कुनै समितिको बैठक सञ्चालन गर्न र
संविधानसभासँग प्रत्यक्षरुपमा सम्बन्धित कार्यमा बाहेक अध्यक्षको अनुमति बिना अन्य उद्देश्यको
लागि प्रयोग गरिने छैन ।
१६५. संविधानसभाको सचिवालय ः (१) संविधानको धारा ६१ बमोजिम स्थापित व्यवस्थापिका–संसद
सचिवालयले नै संविधानसभा सचिवालयको रुपमा काम गर्नेछ ।
(२) व्यवस्थापिका–संसद सचिवालयमा कार्यरत पदाधिकारी र कर्मचारीहरु संविधानसभा
सचिवालयका पदाधिकारी र कर्मचारी मानिनेछन् ।
(३) संविधानसभा सचिवालयको कामलाई प्रभावकारी र व्यवस्थित रुपमा सम्पादन गर्न
आवश्यक थप कर्मचारी नेपाल सरकारले काजमा उपलब्ध गराउनेछ ।
(४) संविधानसभा सचिवालयले संविधानसभाको सहयोगको लागि कार्यव्यवस्था परामर्श
समितिको निर्णयानुसार प्रचलित कानून बमोजिम आवश्यक सल्लाहकार र विशेषज्ञहरुको सहयोग
प्राप्त गर्न सक्नेछ ।
(५) सचिवालयको सञ्चालन सम्बन्धी अन्य व्यवस्था प्रचलित कानून बमोजिम हुनेछ ।

१६६. नियमहरुको निलम्बन ः कुनै पनि सदस्यले अध्यक्षको अनुमति लिई यस नियमावलीको कुनै
नियमलाई संविधानसभा समक्ष विचाराधीन कुनै कार्यको सम्बन्धमा लागू नहुने गरी निलम्बित
गरियोस् भन्ने प्रस्ताव पेश गर्न सक्नेछ र सो प्रस्ताव पारित भएमा उक्त नियम तत्कालका लागि
निलम्बित भएको मानिनेछ ।

१६७ बाधा अड्काउ फुकाउने ः यो नियमावली बमोजिम कार्य सञ्चालन गर्दा कुनै बाधा अड्काउ परेमा
अध्यक्षले कार्य व्यवस्था परामर्श समितिको परामर्शमा आवश्यक र उपयुक्त व्यवस्था गरी त्यस्तो
बाधा अड्काउ फुकाउन सक्नेछ ।

१६८. नियमावलीको व्याख्या ः यस नियमावलीको व्याख्या गर्ने अधिकार अध्यक्षलाई हुनेछ र निजको
निर्णय अन्तिम हुनेछ ।

१६९. महासचिवको काम गर्न सक्ने ः महासचिव अनुपस्थित भएको अवस्थामा यस नियमावलीमा
महासचिवले गर्ने भनी तोकिएका कार्यहरु अध्यक्षले तोकेको सचिवालयको अधिकृतले गर्नेछ ।

१७०. सचिवको काम गर्न सक्ने ः सचिव अनुपस्थित भएको अवस्थामा यस नियमावलीमा सचिवले गर्ने
भनी तोकिएका कार्यहरु अध्यक्षले तोकेको सचिवालयको अधिकृतले गर्नेछ ।

१७१. नियमावलीमा संशोधन ः (१) सभाले यस नियमावलीमा आवश्यक संशोधन गर्न सक्नेछ ।
(२) नियमावली संशोधन गर्न आवश्यक ठानेमा कुनै सदस्यले सो सम्बन्धी कारण र
विवरण सहितको प्रस्तावको सूचना अध्यक्षलाई दिनु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (२) बमोजिमको सूचना अध्यक्षले उपयुक्त ठानेमा सो प्रस्ताव प्रस्तुतकर्ता
सदस्यले अध्यक्षको अनुमति लिई नियमावली संशोधन मस्यौदा समिति गठन गरियोस् भनी
समितिमा रहने सदस्यहरुको नाम सहितको प्रस्ताव स्वीकृतिको लागि सभामा प्रस्तुत गर्नेछ ।
(४) उपनियम (३) बमोजिमको समितिमा आवश्यकता अनुसारको संख्यामा सदस्य
रहनेछन् र समितिको सभापति समितिका सदस्यहरुले आफूमध्येबाट चयन गर्नेछन् ।
(५) समितिले सभामा प्रतिवेदन पेश गरेपछि अध्यक्षले निर्धारण गरेको उपयुक्त कार्यविधि
अवलम्बन गरी संशोधन सम्बन्धी प्रस्ताव पारित गरिनेछ ।

१७२ खारेजी र बचाउ ः (१) देहायका कार्यविधिहरु खारेज गरिएको छ ः–
(क) संविधानसभा बैठकको अन्तरिम कार्यविधि, २०६५
(ख) राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको निर्वाचन कार्यविधि, २०६५
(२) उपनियम (१) बमोजिमका कार्यविधिहरु बमोजिम भए गरेका काम कारबाहीहरु यसै
नियमावली बमोजिम भए गरेको मानिनेछन् ।