परिच्छेद – २ हुलाक वस्तुहरू हुलाकद्वारा पठाउँदा पालन गर्नुपर्ने मुख्य शर्तहरू

परिच्छेद – २ हुलाक वस्तुहरू हुलाकद्वारा पठाउँदा पालन गर्नुपर्ने मुख्य शर्तहरू

३. चिठ्ठीको आकार प्रकार र तौलः

(१) चिठ्ठीको लम्बाई, चौडाई र मोटाई जम्मा गरेर ९०० मिलिलिटर भन्दा बढी हुनु हुँदैन र लम्बाई, चौडाई र मोटाईमध्ये एक आयाम (डायमेन्सन) ६०० मिलिमिटर भन्दा बढी हुनु हु“दैन । बेरेर गोल पारेमा लम्बाई र दुई गुना व्यास (डायमिटर) जोड्दा बढीमा १०४० मिलिमिटरसम्म हुन सक्नेछ । तर एक आयाम ९०० मिलिमिटरभन्दा बढी हुनु हुँदैन ।

(२) पातलो साइजको चिठ्ठीको हकमा लम्बाई र चौडाई १४०×९० मिलिमिटर भन्दा कम हुनु हुँदैन र बेरेर गोल पारेमा लम्बाई र दुई गुना व्यास जोड्दा १७० मिलिमिटरसम्म हुनै पर्दछ । तर एक आयाम १०० मिलिमिटरभन्दा कम हुनु हुँदैन ।

(३) चिठ्ठीको अधिकतम तौल दुई किलोभन्दा बढी हुनु हुँदैन । चिठ्ठीको अगाडि पट्टि ठेगाना, हुलाक टिकट, हुलाक अड्डाले टाँस्नु पर्ने लेबलको निमित्त पर्याप्त ठाउँ हुनु पर्छ ।

४. चिठ्ठी भित्र रहेको वस्तु सावधानी तथा होसियारी साथ लैजानु पर्ने भएमा बलियोः काठको वा कार्डबोर्डको बाकसमा राम्रोसँग बन्द गरी रातो अक्षारले “सावधानी” भन्ने लेखेर मात्र हुलाकमा दाखिला गर्नु पर्छ ।

५. हुलाक पत्रः निजी व्यवसायीहरूले हुलाक सेवाबाट प्रचलनमा ल्याएको हुलाकपत्र अनुरूप आफ्नो हुलाकपत्र प्रयोग गर्न देहायका कुराको पालन गर्नु पर्छः–

(क) हुलाकपत्र दरो बलियो कागजको हुनु पर्छ जसको लम्बाई र चौडाई बढीमा १४०-११५ मिलिमिटर र घटीमा १४०-९० मिलिमिटरसम्म हुनु पर्छ ।

(ख) हुलाक महसुलको निमित्त चाहिने टिकट ठेगाना लेख्नेपट्टिको माथि दाहिने भागमा टाँस्नु पर्छ,

(ग) हुलाकपत्र कुनै किसिमको खोलमा खाम्ने, दोब्र्याउने, काट्ने वा कुनै अदल बदल गर्न हुँदैन,
(घ) हुलाकपत्रको अगाडि शिरको दाहिने भागमा ठेगानावालाको ठेगाना टिकट वा फ्रेन्किङ मेशिनको छाप राख्नुपर्छ र अगाडिको देब्रे भागमा र पछाडि तिर आवश्यक कुरा लेख्न सकिनेछ,

(ङ) हुलाकपत्रमा हुलाक महसुलको निमित्त लाग्ने टिकट ठेगानावालाको र प्रेषकको नाम र ठेगानाको अतिरिक्त कुनै लेबुल हुलाकपत्रको आकृति नबिग्रनेगरी टाँस्न सकिनेछ तर ठेगानावालाको नाम र ठेगाना सम्बन्धी लेबुल हुलाकपत्रको अगाडिको भागको दायाँ पट्टि भन्दा बाहेक अन्य ठाउँमा टाँस्न हुँदैन,

(च) हुलाकपत्रमा व्यापारिक वस्तुको नमूना वा यस्तै किसिमको अन्य वस्तुहरू टाँस्न हुँदैन । तर तस्वीर, कुनै किसिमको टिकट र प्रेषकको नाम र ठेगाना लेखी टाँसिएको पातलो लेबुल हुलाकपत्रको आकृति नबिग्रने गरी हुलाकपत्रको पछाडि र बायाँ तिरको भागमा मात्र टाँस्नसकिनेछ,

(छ) लाग्नु पर्ने हुलाक महसुलको टिकट नटा“सिएको हुलाकपत्र जति सडाउन फिर्ता चिठ्ठी फाँटमा पठाइनेछ,
(ज) टिकट नटाँसिएको बाहेक उपर्युक्त नियमहरूको रीत नपुगेको हुलाकपत्रलाई चिठ्ठी मानिनेछ ।
६. ……..

७. हवाईपत्रः(क) हवाईपत्र राम्रोसँग दोब्र्याई टा“सी बन्द गरिने कागज हो, जुन दोब्र्याउँदा हुलाकपत्रको आकारको भन्दा बढी हुनु हुँदैन । हवाईपत्र दोब्र्याउँदा अगाडिको भागको देब्रे पट्टि “नेपाल” र “हवाईपत्र” भन्ने लेखिएको हुनु पर्छ र “हवाईपत्र” भन्ने अक्षर मुनी धर्सो तानी कच गरेको हुुनु पर्छ,

(ख) दायाँपट्टि टिकट टाँसिएको हुनु पर्छ र त्यस मुनि ठेगानावालाको नाम र पूरा ठेगाना लेखिएको हुनु पर्छ र हवाई पत्रको पछाडि पट्टि प्रेषकको नाम र ठेगाना लेख्न सकिनेछ,

(ग) हवाईपत्र भित्र कुनै चीज खाम्न हुँदैन । खामेमा सतह डाँकबाट जानेछ । टिकट बाहेक अन्य चीज टाँस्न पनि हुँदैन ।
(घ) विभागले प्रचलनमा ल्याएको हवाईपत्र जस्तै तयार गरी निजी व्यवसायीहरूले हवाईपत्रको उपयोग गर्न सक्नेछन्,

(ङ) निजी व्यवसायीहरूले प्रचलनमा ल्याएको हवाईपत्रको रङ “नीलो” हुनु पर्दछ,
(च) हवाईपत्रको लागि लाग्ने महसुल टिकटद्वारा अग्रिम भुक्तानी हुनु पर्नेछ,

(छ) उपर्युक्त बमोजिम नभएको हवाइपत्रलाई चिठ्ठीको मान्यता दिई आन्तरिक हुलाक वस्तु भएमा नपुग महसुलको दोब्बर रकम डेलिभरी गर्दा असूल गरिनेछ ।

८. विशेष डाँक (एक्सप्रेस डेलिभरीः रजिष्ट्री नभएका हुलाक वस्तुलाई कुनै हुलाकबाट बढीमा २ दुई मिलको फैसला सम्मको क्षेत्रमा विशेष डाँकद्वारा चलान गरिने व्यवस्था गरिनेछ । विशेष डाँकको निमित्त विशेष दस्तुर र प्रत्येक हुलाक वस्तुको निमित्त नेपाल सरकारबाट तोके बमोजिम थप टिकट टाँसी चुक्ता गर्नु पर्नेछ । हुलाक वस्तुको अगाडिको भागको दाहिने कुनामा विशेष डाँक भन्ने लेखिएको हुनु पर्छ । विशेष डाँकद्वारा चलान गर्न सक्ने हुलाक वस्तुको किसिम र विशेष डाँक चलान र डेलिभरी गर्न सक्ने हुलाकको नाम र यस सम्बन्धी अन्य विषयहरू महानिर्देशकले तोकी नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित गरिए बमोजिम हुनेछ ।

९. ……….

१०. छापा कागजपत्रहरूः

(क) “छापा कागजपत्र” भन्नाले छापिएको, इन्ग्रेभ गरिएको, लिथो गरिएको, मिमियोग्राफि गरिएको वा फाेटो खिचिएको सबै प्रकारका समाचार पत्रपत्रिका, किताब पर्चा, सँगीतको सीट, भेट्ने कार्ड, ठेगाना कार्ड, छपाईको प्रुफ, इन्ग्रेभिङ्ग फाेटो र फाेटो भएका अलबम र सूचनाहरूलाई र छपाई, इन्ग्रेभिङ्ग लिथो, मिमियोग्राफी, फाेटोग्राफी र तुरून्तै चिन्न सकिने अरू कुनै यान्त्रिक प्रक्रियाद्वारा सामान्यतया कागजपत्र वा कार्डबोर्ड वा यस्ता अरू कुनै वस्तुमा बनाइएको लिखत वा उतारिएको प्रतिलिपिहरू सम्झनु पर्छ । तर ट्रेसिङ्द्वारा वा चल वा अचल टाइप भएको छापद्वारा वा टाइपराईटरद्वारा उतारिएको प्रतिलिपिलाई छापा कागजपत्र मानिने छैन,

(ख) कुनै हस्तलिखित वा टाइप गरिएको मूल प्रतिलिपिको धेरै गराउने यान्त्रिक प्रक्रियाबाट निकालिएका प्रतिहरू छापा कागजपत्रको रूपमा
हुलाकबाट चलान हुन सक्छन् । तर यस्तो प्रति २० प्रति भन्दा बढी भए मात्र यस श्रेणीमा मान्यता हुन सक्नेछ ।
(ग) व्यक्तिगत लेखापढी भएको चिठ्ठी, हुलाकपत्र, फिल्म, ग्रामोफाेन, डिस्क र स्वचालित संगीत यन्त्रको निमित्त प्वाल पारिएको कागज टिकट सटहीको मूल्य भएको कुनै छापिएको कागज, खाली कागज, खाम र अरू सबै स्टेशनरी वस्तुहरू छापा कागजपत्रको दरमा चल्न सक्ने छैनन्,

(घ) छापा कागजपत्रको प्याकेटको लम्बाई, चौडाई र मोटाई तथा अधिकतम तौल चिठ्ठी सरह नै हुनेछ ।
तर एउटै किताब भए पाँच किलोसम्म चलाउन सकिनेछ ।
(ङ) छापा कागजपत्रहरू हुलाक दाखिला गर्दा जा“च्न सजिलो हुने गरी बन्द गरेको हुनु र्पछ । पूरा बन्द नभएको खाममा वा खुला बट्टामा राखिएको, धागोले बाँधिएको वा गोल गरी बेरिएकोमा दुबै छेउ खुला गरिएको वा अरू त्यस्तै किसिमबाट प्याक गरिएको हुनु पर्छ,
(च) चित्रमय कार्डमा र छापिएको भेट्ने कार्ड, दुर्गा पूजा, दीपावली, नववर्षारम्भ सम्बन्धी कार्डहरू र शुभेच्छा, बधाई, धन्यवाद, सम्वेदना जनाउने शिष्टाचार सम्बन्धी कार्डहरूमा पठाउने तथा पाउनेको नाम र ठेगानामा लेखिने भन्दा बाहेक ५ शब्द भन्दा बढता लेख्न हुने छैन,

(छ) एउटै व्यक्तिले एउटै व्यक्तिको ठेगानामा डेलिभरी हुने गरी छापा कागजपत्र विशेष थैलामा बन्द गरी पठाउ“दा प्रापक र प्रेषक दुबैको नाम र ठेगाना लेख्नु पर्नेछ । यसरी पठाउने थैलाको तौल पच्चीस किलोग्राम भन्दा बढी हुनु हु“दैन । थैलाको तौल र त्यसमा लाग्ने महसुल दरको कूल अङ्क थैलाको लेबुलमा लेख्नु पर्नेछ । त्यसरी पठाएका विशेष थैला डेलिभरी हुन नसकी ˚िर्ता आएमा शुरूकै हुलाकबाट पठाउ“दा लाग्ने सरहको महसुल प्रेषकबाट पुनः बुझी लिएर मात्र ˚िर्ता गरिनेछ ।

(२) छापा कागजपत्रहरू उपर्युक्त नियम (१) मा निर्धारित आकार भन्दा ठूलो भएमा वा अनियमित तरिकाले बन्द गरिएको भएमा प्रेषकलाई नै ˚िर्ता गरिनेछ । यस्ता छापा कागजपत्रमा कम महसुलको टिकट टाँसिएको भएमा, पुलिन्दा या छापा कागजपत्रको महसुलमा जुन घटी हुन्छ सोही बमोजिम बाँकी दस्तुर डेलिभरी गर्दा असुल गरिनेछ । पठाउनेले जो चाहिने कुराहरू पूरा गरी त्यस्तो वस्तु फेरि हुलाक दाखिला गर्न चाहेमा नयाँ वस्तुमा लाग्ने महसुल तिर्नु पर्छ ।

११. नमूना प्याकेट (स्याम्पुल प्याकेट)ः

(क) नमूना प्याकेटमा विश्वसनीय व्यापारिक नमूनाहरू हुनु पर्छ र त्यस्ता नमूनाको बिक्रि मूल्य हुनु हुँदैन । पठाउनेको र पाउनेको नाम, ठेगाना, दर्जा, पेशा र चलानीको मिति पठाउनेको सहीछाप टेलिफाेन नम्बर, टेलिग्राफिक ठेगाना, सम्बन्धित वस्तुको ट्रेडमार्क थान, संख्या, मूल्य नाप तौल उपलब्ध परिमाण र मूल्य बारेको मूल कुराहरू तथा चीजको प्रकृति र सो जनाउने अरू आवश्यक कुराहरू प्याकेटको भित्रपट्टि वा बाहिरपट्टि देखाउने बाहेक अन्य कुराहरू लेखिएको हुुनु हुँदैन,

(ख) नमूनाहरू कुनै थैली, बट्टा, बाकस वा खाममा राख्न सकिनेछ तर तुरून्त खोली वा उघारी भित्रको चीज जाँच्न सकिने गरी राखिएको हुनु पर्छ । एउटा मात्र सिङ्गाे काठ वा धातुको टुव्रलाई प्याक बन्दी गर्न अनिवार्य छैन । तर त्यस्तो हुलाक वस्तुमा ठेगाना र टिकटको निमित्त एउटा टेबुल टाँसिएको हुनु पर्छ,

(ग) चर्कने वा फुट्न सक्ने नमूनाका वस्तुहरूलाई पनि बाटामा हुलाकको कर्मचारीलाई वा डाँकलाई नोक्सान नहुने गरी सुरक्षित ढङ्गबाट धातुको, काठको वा बलियो कार्डबोडको पट्टा वा बाकसमा सुरक्षित ढङ्गबाट सुरक्षित ढङ्ग सँग प्याक गरी नमूना प्याकेटमा पठाउन सकिनेछ,

(घ) तरल पदार्थ, तेलहरू र सजिलैसँग बाल्ने चीजहरू राम्रोसँग बन्द गरिएको बट्टामा राख्नुपर्छ र यस्तो बट्टालाई धातुको वा बलियो काठको
अथवा बलियो कार्डबोर्डको बाकसमा राखी कपास, काठको धूलो वा तरल पदार्थ सोस्न सक्ने वस्तु बाकसको वरिपरी प्रशस्त मात्रामा राख्नु पर्छ,

(ङ) सजिलैसँग पग्लने नरम र चिल्ला पदार्थहरू जस्तै मलहम, नरम साबुन, रेसि· र रेशमी कीरा इत्यादिलाई एउटा भित्री बाकस वा थैलामा हालेर मात्र बाहिरी काठ, धातु वा बलियो मोटो छालाको बाकसमा राखिनु पर्छ,

(च) र·को धूलो बलियो टिनको बट्टामा काठको बाकस भित्र काठको धूलो सहित दोहोरा कभरभित्र राखिनु पर्छ । यस्तो धूलो टिनको बट्टा र धातु, काठ वा कार्डबोर्डको बाकसको बीचमा राखिनु पर्छ । यसरी बनाएको बाकस कपडाको थैलीमा राखी बन्द गर्नु पर्छ,

(छ) सजीव माहुरी सबै खतराहरूको बचाउ हुनेगरी बनाइएको बाकसमा राखिनु पर्छ तर सो वस्तु जाँच्न सकिने गरी राख्नु पर्नेछ,
(ज) सामान्य तरिकाबाट प्याक गरेमा नष्ट हुने चीजहरूलाई बलियो र सुरक्षित तवरले बन्द गरिएमा मात्र स्वीकृत गरिनेछ । औद्योगिक तथा वनस्पति वस्तुको नमूनाहरू पनि शुरू देशको जा“च गर्ने अधिकारीद्वारा सिलबन्दी गरिएको वा कारखानाद्वारा बन्द गरिएको कभर बन्द गरिएमा मात्र स्वीकृत गरिनेछ । यस्तो खण्डमा पठाउने वा पाउने प्याकेटको केही अंश खोलेर वा अरू कुनै सन्तुष्ट तरिकाले भित्रको चीज जा“च गर्ने काममा मद्दत गर्नु पर्नेछ,
(झ) ……….

(ञ) नमूना प्याकेटको लम्बाई, चौडाई र मोटाई चिठ्ठी सरहनै हुनेछ र त्यसको अधिकतम तौल एक किलोसम्म हुन सक्नेछ ।
(ट) नमूना प्याकेटमा लाग्ने हुलाक महसुल टिकट टा“सी अग्रीम भुक्तानी गर्नु पर्नेछ । लाग्ने महसुल नतिरिएको व्यक्तिगत किसिमका लेखापढी भएको कुनै चिठ्ठी टिप्पणी वा लिखित खामिएको यो नियम अनुसार प्याक नभएको वा हुलाक टिकट वा अरू रूपैयाँमा सटही हुने कागज खामिएको वा नाप तौलको हद नाघेको वा कुनै बिक्री गरिने योग्य वस्तु भएमा पठाउनेकहाँ नै फिर्ता गरिनेछ । पठाउनेले जो चाहिने कुराहरू पूरा गरी फेरी हुलाक दाखिला गरेमा नयाँ वस्तुमा लाग्ने महसुल तिर्नु पर्नेछ ।
१२. ……….
१३. अन्धा साहित्य प्याकेटः

(क) “ब्रेल” मा वा अन्धाहरूको प्रयोगको निमित्त खास किसिमबाट मुद्रित कुनै कागज, समाचार पत्रपत्रिका, पुस्तक र साउण्ड रिकर्ड, लेख वा
अक्षर  पठाउने प्लेट अन्धा साहित्यमा लिइन्छन्,

(ख) उक्त वस्तुहरू नेपाल सरकारद्वारा मान्यता प्राप्त कुनै शिक्षण  संस्थाको नाममा पठाइको वा सो द्वारा पठाइएको हुनु पर्नेछ । यस्तो वस्तुको प्याकेटमा यसै नियमका खण्ड (क) मा उल्लिखित खास गरी अन्धाहरूको उपयोगको लागि नै मुद्रित भएका चीजहरू हुनु पर्छ र लिखितमा वा छपाईमा सो वस्तु सम्बन्धी नाम, सूची र यसको प्रयोग सम्बन्धी निर्देश बाहेक अरू खबरको आदान प्रदान रहेको हुनु हुँदैन ।
(ग) सो वस्तुको बाहिर वा कभरको बाहिरपट्टि “अन्धा साहित्य” भन्ने लेखिएको र पठाउनेको नाम र ठेगाना हुनु अनिवार्य छ ।

(घ) कभर भए दुबै छेउ खुला भएको र नभए पनि सजिलोसँग जाँच्न हुने गरी हुलाक दाखिल गरेको हुनु पर्छ ।

(ङ) अन्धा साहित्यको प्याकेटको लम्बाई, चौडाई र मोटाई चिठ्ठी सरहनै हुनेछ र त्यसको अधिकतम तौल सात किलोसम्म मात्र हुन सक्नेछ ।

(च) अन्धा साहित्यको प्याकेट उपरोक्त खण्डहरू अनुसार नभएमा चलान गरिने छैन र प्रेषक कहा“ ˚िर्ता पठाइनेछ ।

१४. दर्ता भएका समाचार पत्रपत्रिकाः

(१) ऐनको दफा १४ मा समाचार पत्रपत्रिकाको परिभाषा गरिए बमोजिमको वस्तु निम्न व्यहोरा पूरा गरी ल्याइएमा सहुलियत दरमा
हुलाकद्वारा चलान गर्न सकिनेछः–

(क) एउटा जिल्ला हुलाक प्रयोग गर्नको लागि दश रूपैया“ तिरी गोश्वरा हुलाक वा सम्बन्धित जिल्ला हुलाक कार्यालयमा र एक भन्दा बढी
जिल्ला हुलाक प्रयोग गर्नको लागि प्रत्येक थप जिल्ला हुलाकको लागि दुई रूपैयाँ तिरी हुलाक सेवा विभाग वा सम्बन्धित क्षेत्रिय हुलाक
निर्देशनालयमा हुलाक सेवा विभागद्वारा निर्धारित गरिएको फाराम भरी समाचार पत्रपत्रिका दर्ता गर्नु पर्नेछ । यसरी दर्ता गराई दिएको नम्बर समाचार पत्रपत्रिकाको पहिलो पेज वा अन्तिम पेजमा देखिने ठाउ“मा अङ्कित भएको हुनु पर्छ ।

(ख) खण्ड (क) बमोजिम समाचार पत्रपत्रिका दर्ताको लागि दरखास्त गरिंदा सम्बन्धित जिल्लाको जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट लिइएको दर्ताको  प्रमाण–पत्र आफुले समाचार पत्रपत्रिका दाखिल गर्न चाहेको हुलाकको नाम, तीसजना वास्तविक ग्राहकको नाम र दुईप्रति समाचार पत्रपत्रिका समेत पेश गर्नु पर्नेछ ।

तर नेपाल  भित्रका विदेशी राजदूतावासबाट नेपाल ……………. भित्र प्रकाशित गरेका समाचार पत्रपत्रिकाको हकमा दर्ताको प्रमाण–पत्र पेश गर्नु पर्ने छैन ।

(ग) समाचार पत्रपत्रिकाको प्रतिहरू वा विटा (वण्डल) दुबै छेउ खुला रहने गरी रैपर सहित वा रहित हुलाक दाखिल गर्न सकिनेछ । दोब्र्याउँदा
हुलाक सेवा विभाग वा क्षेत्रिय हुलाक निर्देशानालय वा जिल्ला हुलाक कार्यालय वा गोश्वारा हुलाकबाट प्राप्त रजिष्टर्ड नम्बर बाहिरबाट प्रष्ट
देखिने हुनु पर्छ ।
(घ) समाचार पत्रपत्रिकाको दर्ता गर्दा हुलाक हाकिमले तोकेको दिन र समयमा तोकिदिएको हुलाकमा दाखिला गर्नु पर्नेछ । त्यसरी दाखिलाको लागि हुलाक तोक्दा हुलाक हाकिमले जुनसुकै हुलाक पनि तोक्न सक्नेछ ।

(ङ) समाचार पत्रपत्रिकामा लाने महसुलको अग्रिम भुक्तानी टिकट टाँसी वा फ्रेन्किङ्ग गरी गर्नु पर्नेछ,
(च) समाचार पत्रपत्रिकाको कभरमा ठेगानावालाको नाम तथा ठेगाना एक प्रतिभन्दा बढी पठाइने प्याकेटमा प्याकेटभित्र रहेको प्रतिको संख्या, समाचार पत्रपत्रिकाको नाम तथा ठेगाना, चन्दादाताको संख्या जनाउन लेखिए भन्दा बाहेक अन्य कुनै किसिमको चिन्ह वा कुनै किसिमको कुरा पनि लेख्न हु“दैन,

(छ) ऐनको द˚ा १४ मा उल्लेख भएको अतिरिक्ताङ्क भन्दा बाहेक अन्य कुनै किसिमको कागज वा वस्तु समाचार पत्रपत्रिका भित्र खाम्नु हु“दैन,

(ज) समाचार पत्रपत्रिकाको दर्ता प्रत्येक आर्थिक वर्षको आषाढ मसान्तसम्म मात्र कायम रहनेछ । यसरी दर्ता भएका समाचार पत्रपत्रिकाका
प्रकाशकले सम्बन्धित कार्यालयमा प्रत्येक आर्थिक वर्षको आषाढ मसान्तसम्ममा पाँच रूपैयाँ र प्रत्येक थप जिल्ला हुलाकको लागि एक
रूपैया“का दरले दस्तुर तिरी नवीकरण गराउन पर्नेछ । सो म्यादभित्र नवीकरण नगराएमा सो म्याद समाप्त भएको तीन महिनाभित्र प्रत्येक
जिल्ला हुलाकको लागि ६ रूपैया“ दस्तुर तिरी नवीकरण गर्न सकिनेछ । सो म्यादभित्र पनि नवीकरण नगराएमा त्यस्तो दर्ता स्वतः खारेज हुनेछ ।

(२) ऐनको दफा१४ मा लेखिएका शर्तहरू पालन नगरिएमा वा यसै नियममा उल्लेख भएका शर्तहरू पालन नगर्ने समाचार पत्रपत्रिकालाई हुलाकद्वारा चलान गर्न यस नियमले कुनै बाधा पु¥याएको मानिने छैन । छापा कागजमा लाग्ने महसुल बमोजिमको हुलाक महसुलको अग्रिम भुक्तानी गरी हुलाकद्वारा पठाउन सकिनेछ ।

(३) दर्ता भएको कुनै समाचार पत्रपत्रिकाको सम्बन्धमा ऐनको दफा १४ को उपदफा (२) र (३) मा उल्लेख भए बमोजिम नभएको देखिन आएमा सम्बन्धित कार्यालयले त्यस्तो दर्ता तुरून्त रद्द गर्न सक्नेछ ।

(४) एक स्थानबाट सहुलियत दरमा चलान भएका समाचार पत्रपत्रिका पुनः अर्को स्थानमा सहुलियत दरमा पठाउन सकिने छैन ।
(५) हुलाक दर्ता गरिएका समाचार पत्रपत्रिका थोकको रूपमा पठाउनु परेमा तौलको आधारमा महसुल लाग्नेछ ।
(६) समाचार पत्रपत्रिका बाहेक कानून बमोजिम दर्ता भई नियमित रूपले प्रकाशित भैरहेका पत्रपत्रिकामध्ये साहित्य, कला, संस्कृति, विज्ञान र वातावरण सम्बन्धी शिक्प्रषद ज्ञानबर्धक र सोधमूलक सामग्री अधिकांश मात्रामा समावेश भएको आधारमा सञ्चार मन्त्रालयले उपयुक्त ठह¥याएको पत्रपत्रिकालाई सहुलियत दरमा हुलाकबाट चलाउनको लागि बुकपोष्ट वा छापा कागजमा लाग्ने महसुलमा पच्चीस प्रतिशत सहुलियत पाउने गरी हुलाक दर्ता गर्न सकिनेछ । तर कुनै उद्योग, व्यापार, व्यवसाय वा पेशाको उत्पादन वा सेवा प्रवर्धन गर्ने वा प्रचार–प्रसार गर्ने वा विज्ञापन प्रधान भएका पत्रिकालाई त्यस्तो सुविधा दिइने छैन ।

 

(७) सहुलियत प्राप्त गरिरहेका समाचार पत्रपत्रिका वा अन्य पत्रपत्रिकाले यस नियमावली बमोजिम तोकिएका शर्तहरू पालना नगरेमा वा प्रकाशित सामग्रीको आधारमा सुविधा प्राप्त गर्ने आधार पूरा गरेका नदेखिमा पाइरहेको हुलाक सुविधा दिइने छैन ।

१५. नियम १४ पालना गरी दर्ता भएका समाचार पत्रपत्रिकाको एक प्रतिभन्दा बढी भएको प्याकेट निम्न बमोजिम शर्त पालन गरेमा सहुलियत दरमा हुलाकद्वारा चलान हुन सक्नेछः–

(क) प्रत्येक प्याकेटमा उही मितिको उही रजिष्टरी नम्बर भएको समाचार पत्रपत्रिका मात्र हुनु पर्छ,
(ख) छुट्टा छुट्टै दर्ता भएका समाचार पत्रपत्रिकाको प्याकेटको सम्बन्धमा पनि नियम १४ को उपनियम (१) को खण्ड (घ) अनुसार हुनु पर्नेछ,
(ग) प्याकेटमा स्थानीय एजेन्टको नाम तथा ठेगान मात्र लेखिएको हुनु पर्छ । यस्ता एजेन्टको नाम शुरू हुलाकमा पहिले नै प्रेषकले सूचित गर्नु पर्छ ।
(घ) यस्तो प्याकेट स्थानीय एजेन्टको घरमा गै डेलिभरी गरिने छैन । यस्तो प्याकेट स्थानीय एजेन्ट वा निजबाट अधिकृत कुनै व्यक्तिलाई हुलाकमा नै डेलिभरी गरिनेछ,

(ङ) “हुलाक” मै डेलिभेरी गर्ने भन्ने कुरा प्रेषकले प्याकेटमा जनाउनु पर्नेछ ।

१६. पुलिन्दाः

(१) पुलिन्दामा ठेगानावालालाई चिठ्ठीको अनुरूपको लिखित सन्देश वा व्यक्तिगत लेखापढी जस्तो एकोहोरो लिखित कागज र सो पुलिन्दामा खामिने वस्तुहरूको सूचीहरू बाहेक अन्य कुनै किसिमको लेखापढी खामिएको हुनु हुँदैन । (२) (क) उपर्युक्त उपनियम (१) मा लेखिएको भन्दा बाहेक कुनै लिखित सन्देश कुनै पुलिन्दामा छ भन्ने शंका लागेमा यस्तो पुलिन्दा हुलाक अड्डामा ठेगानावालाको सामुन्ने खोल्दा उक्त उपनियम (१) मा छुट्टै दिइएको भन्दा बाहेक बढी कुनै लिखित सन्देश प्राप्त भएमा प्रत्येक यस्ता लिखित सन्देशको चिठ्ठीमा लाग्ने महसुलको दोब्बर ठेगानावालाबाट असुल गरिनेछ । पुलिन्दामा टाँसिएको हुलाक महसुल जे जतिसुकै भए तापनि यसरी असुल गरिने
अङ्कमा गनिने छैन । ठेगानावालाले यस्तो पूरा दस्तुर तिर्न इन्कार गरेमा वा समयमा नतिरेमा यस्ता पुलिन्दा प्रेषककहा“ नै
फिर्ता गरिनेछ र असुल गर्नु पर्ने दस्तुर प्रेषकबाट असुल गरिनेछ ।

(ख) पुलिन्दाको लम्बाई एक मिटरसम्म हुन सक्नेछ । मोटाई र लम्बाई मिलाउँदा १.८ मिटरभन्दा बढी हुनु हुँदैन । यसको तौल
सतहबाट जाने भएमा बढीमा दश किलोग्रामसम्म र हवाई मार्गबाट जाने भएमा बढीमा पा“च किलोसम्म हुन सक्नेछ ।

(ग) कुनै पुलिन्दा पनि थैलामा राखी बोकी लैजानेलाई कुनै असुविधा तथा कठिनाई नहुने किसिमको आकारको हुनु पर्छ,
(घ) प्रत्येक पुलिन्दा प्रशस्त बलियो बट्टा, स्प्रेयर वा खोलमा र पुलिन्दाभित्र रहेको कुनै चीज हराउने वा नोक्सान नहुने वा बाटोमा सजिलोसँग झिक्न नसकिने वा खस्न नसक्नेगरी बन्द गरिएको हुनु पर्दछ । यसरी बन्द गर्दा टिकट र लेबुल टा“स्न वा हुलाकबाट अन्य आवश्यक कुरा लेख्न सकिने पर्याप्त ठाउँ हुनु पर्छ,

(ङ) निम्न वस्तुहरू खामिएका पुलिन्दाहरू निम्न तरिकाले बन्द गरिनु पर्दछः–
(१) मूल्यवान धातुहरूः– यस्ता धातुहरू खामिएको पुलिन्दा बलियो धातुको बाकसमा कमसेकम

८.४ मिलिमिटर
मोटाई भएको काठको बाकस वा सिलाई जोडनी नभएको दोबरी थैलामा राखिएको हुनु पर्छ । प्लाइउडको बाकस भएमा ६.३ मिलिमिटर बाक्लो र चारैतिर कुनामा धातुको कोण परेको टुक्राले जोडिएको हुनु पर्छ ।

(२) तरल वा छिटै तरल हुने पदार्थः– यस्ता पदार्थ पुलिन्दामा पठाउ“दा शीशी वा यस्तै किसिमको अन्य धातुको भा“डोमा वा बाकसमा नचुहुने गरी बन्द गर्नु पर्छ । यसरी बन्द गरिएका वस्तु धातुको बाकस, कडा काठ वा विशेष बलियो कार्डबोर्ड (करूगेटेड कार्डबोर्ड) को बीचमा भूस वा काठको धूलो वा कुनै सोस्न सक्ने वस्तु राखी प्याकि· गरिएको हुनु पर्छ ।

(३) सुख्खा रन पाउडरः– यस्तो वस्तु एउटा बलियो खोल वा बाकसमा राखिएको हुनु पर्छ । यसरी बन्द
गर्दा काठको बाकस वा असल जातको बलियो कार्डबोर्ड (करूगेटेड कार्डबोर्ड) को बीच काठको धुलो वा भूस राखी बन्द गर्नु पर्छ ।

(४) छिटै बल्न सक्ने फिल्म जस्ता चीजहरूः– यस्ता वस्तुहरू राम्रोसँग बलियो काठको वा सो भन्दा बलियो वस्तुको बाकसमा बन्द गरिनु पर्छ । ठेगाना लेख्नेपट्टि सेतो लेबुलमा कालो अक्षरले“सावधानी” “बल्नसक्ने वस्तु” भन्ने लेखी टाँस्नु पर्दछ ।

(५) बढ्ता वास्ना आउने वा गन्हाउने वस्तुँ– यस्तो वस्तुलाई कतैबाट हावा छिर्न नसक्ने भाँडामा राखी काठको बलियो बाकसको बीच भूस वा काठको धूलो राखी बन्द गरिएको हुनु पर्छ ।

(६) माउरी, रेशमी कीरा वा खराब कीटाणु नाश गर्ने कीटाणु पठाइँदाँ–

नियम ११ को उपनियम (६) बमोजिमका शर्त पूरा राखिएको पुलिन्दामा सेतो लेबुलमा “जीवित जन्तु” भन्ने लेखी ठेगाना लेख्ने ठाउँ
भन्दा माथिपट्टि देखिने गरी टाँस्नु पर्छ ।

१७. टिकटको मोल चुक्ति गर्नु पर्नेः (१) पुलिन्दामा लाग्ने महसुल अग्रिम चुक्ता गरी हुलाकमा दाखिल गर्नु पर्छ । यसरी दाखिल भएको प्रत्येक पुलिन्दाको रजिष्ट्रेशन गर्नु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम रीत नपु¥याइएको पुलिन्दा प्रेषककहाँ फिर्ता पठाइनेछ । सो वस्तु पुनः दाखिल गर्न चाहेमा नयाँ हुलाक वस्तु सरह महसुल लाग्नेछ ।

१८. गोदाम भाडामा छूट दिन सकिनेः कुनै व्यक्ति वा संस्थाबाट दान दातव्यको रूपमा कुनै सार्वजनिक संस्थालाई प्राप्त हुन आएको पुलिन्दाहरूको भन्सार महसुल छूट गर्ने कारवाईको सिलसिलामा धरौटीमा रही गोदाम भाडा लाग्ने भएमा गोश्वरा हुलाकको मुख्य हुलाक हाकिम वा क्षेत्रिय हुलाक निर्देशकको सि˚ारिशमा महानिर्देशकले आंशिक वा पूर्णतया गोदाम भाडा छूट दिन सक्नेछ ।

१९. फाराम भर्न लगाउनेः जुनसुकै हुलाकमा दाखिल भएको वा जुनसुकै ठाउ“मा पठाउने प्रत्येक पुलिन्दाको विषयमा समय समयमा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी पुलिन्दामा खामिएको वस्तुको बयान र मूल्य विषयमा जानकारी राख्नको निमित महानिर्देशकले निर्धारित गरे अनुसारको फाराम प्रेषकले भर्नु पर्नेछ ।

२०. पुलिन्दा भित्र राखी हुलाकद्वारा पठाउन निधेष गरिएका वस्तुहरूः

देहायका वस्तुहरू पुलिन्दा भित्र राखी हुलाकद्वारा पठाउन निषेध गरिएको छः
(१) ऐन वा यो नियमावली अन्तर्गत निधेष गरिएको वा निषेध हुने वस्तु,
(२) नेपाल सरकारद्वारा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी नेपाल  भित्र बाहिर आयात निर्यात गर्ने वा एक जिल्लाबाट अर्को जिल्लामा ल्याउन लैजान मनाही गरिएका वस्तुहरू,

(३) नेपाल सरकारद्वारा यस सम्बन्धमा अधिकार प्राप्त पदाधिकारीद्वारा नेपाल ………… भित्र बाहिर आयात निर्यात गर्न वा एक जिल्लाबाट अर्को जिल्लामा ल्याउन लैजान मनाही भएका वस्तुहरू,

(४) वैज्ञानिक तथा डाक्टरी उपयोगमा आउने वस्तुहरू बाहेक अन्य मादक पदार्थहरू,
(५) माहुरी, रेशमी कीरा वा नेपाल सरकारद्वारा मान्यता प्राप्त संस्थाहरूका बीच आदान प्रदान भएका खराब कीटाणुनाशक कीटाणु भन्दा बाहेक अन्य जीवित कीटाणुहरू, वा (६) भन्सार महसुल लाग्ने चीजहरूलाई छल्ने किसिमबाट पठाइएका वस्तुहरू ।

२१. निषेध गरिएका वस्तुहरू खामिएमा गर्नेः नियम २० ले मनाही गरेको कुनै वस्तु खामिएको हुलाक वस्तु पारवहन कालमा प्राप्त भएमा ऐनको दफा ५४ बमोजिम गर्ने वा प्रेषकलाई ˚िर्ता दिने विषयहरू महानिर्देशकको निर्देशन बमोजिम हुनेछ ।

२२. टिकट जस्तो अन्य चीज टाँस्न नहुनेः

(क) टिकट जस्तो लेखिएको, छापिएको वा मुद्रित गरिएको कुनै चीज वा ठेगाना लेख्नेपट्टि छापिएको मुद्रित गरिएको वा लेखिएको कुनै चीजले ठीक ठेगानावाला पत्ता लगाउन वा टिकटको पूरा महसुलको हिसाब गर्न झुक्किन सकिने गरी हुलाक दाखिल गरेको कुनै हुलाक वस्तुहरूलाई हुलाकद्वारा चलान गरिने छैन ।

(ख) यस नियमको उपनियम (क) को उल्लंघन गरिएको कुनै हुलाकवस्तु परिवहन कालमा वा ठेगाना हुलाकद्वारा डेलिभरी गर्नुभन्दा अगाडि प्राप्त भएमा त्यस वस्तुमा लाग्ने हुलाक महसुलको दुगुना प्रेषकबाट असुल गरी प्रेषकलाई नै सो वस्तुको डेलिभरी गरिनेछ । सो वस्तुमा टा“सिएको टिकटको कुनै गिन्ती हुने छैन ।

२३. हुलाक वस्तु पुनः निर्देशन (रिडाइरेक्शन)ः

(१) नियम २५ मा लेखिएकोभन्दा बाहेक कुनै हुलाक वस्तुको ठेगानावाला पत्ता नलागेमा र पुनः निर्देशन भए पछि सो वस्तु अन्य आन्तरिक हुलाकबाटै डेलिभरी हुने भएमा अरू बढी दस्तुर नलिई ठेगानावालालाई डेलिभरी गरिनेछ । पुनः निर्देशन गर्ने काम ठेगाना हुलाकबाट मात्रै हुन सक्नेछ ।
(२) आन्तरिक हुलाकबाट डेलिभरी हुने हुलाक वस्तु हुलाक कर्मचारी वा ठेगानावालाको प्रतिनिधिले निम्न बमोजिम गरी पुनः निर्देशन गरेमा अगाडि चलान गर्न सकिनेछः–

(क) रजिष्ट्रर नभएको हुलाक वस्तुको विषयमा ठेगानावालाको प्रतिनिधिले सो वस्तु नखोली हल्काराको साथै ˚िर्ता गरेमा वा डेलिभरी गर्ने हुलाक अड्डामा पुनः दाखिल गरेमा,
(ख) रजिष्टर भएको वस्तुको विषयमा ठेगानावालाको प्रतिनिधिले सो वस्तु नखोली रसिदको सहिछाप नगरी डेलिभरी गर्ने हुलाकमा
हल्कारालाई बुझाएमा ।
२४. नियम २३ उल्लंघन गरेमा गर्नेः  नियम २३ उल्लंघन गरी पुनः हुलाक दाखिला गरेको हुलाक वस्तुलाई नयाँ हुलाक दाखिल गरेको वस्तु सरह मान्यता दिई अगाडि चलान गरिनेछ ।

२५. पुनः निर्देशन हुँदा थप महसुल लाग्ने व्यवस्थाः साविक ठेगाना र नयाँ ठेगाना एउटै हुलाकको डेलिभरी क्षेत्रिय पर्ने भएको वा कसैले दावी नगरेकोमा वा बुझ्न मञ्जुर नगरेको पुलिन्दा प्रेषकको ठेगाना शुरू हुलाकको डेलिभरी एरियाभित्र परेकोमा बाहेक अन्य कारणबाट पुनः निर्देशन हुने सबै पुलिन्दामा लाग्ने महसुलको थप आधा महसुल डेलिभरी गर्दा असुल गरिनेछ । आधा महसुल असुल गर्दा पूरा महसुलमा लागेको रजिष्टरी दस्तुर तथा बीमा दस्तुर बाहेकको आधा महसुल मात्र असुल गरिनेछ । तर ठेगानावाला वा ठेगानावालाको प्रतिनिधिले लिखित रूपमा सूचना नदिएसम्म यसरी पुनः निर्देशन हुने छैन ।

२६. हवाई डा“कद्वारा परिवहन हुने वस्तुहरूः महानिर्देशकले समय समयमा नेपाल राजपत्रमा सूचा प्रकाशित गरी मनाही गरेको हुलाक अड्डाबाट बाहेक अन्य कुनै हुलाक अड्डाबाट हुलाक वस्तुहरू हवाई मार्गद्वारा रजिष्टरी भएको वा नभएको चिठ्ठी वा हुलाकपत्र वा हवाईपत्र थप हवाई महसुल नतिरी पठाउन सकिनेछ । तर सो भन्दा बाहेक अन्य वस्तु पठाउन परेमा प्रचलित हवाई महसुल दर तिरेर मात्र पठाउन सकिनेछ ।