परिच्छेद–७ विविध नियमहरू

परिच्छेद–७ विविध नियमहरू

५१. नपुग महसुल असुल गर्नेः यस नियमावली बमोजिम टिकट टाँस्नु पर्ने हुलाक वस्तुमा कम महसुलको टिकट टाँसेमा वा टिकट नटाँसिएको भएमा त्यस्तो हुलाक वस्तुका सम्बन्धमा बैरङ हुलाक नियमावली बमोजिम हुनेछ ।

५२. हुलाक महसुल अग्रिम चुक्ता गर्नेः यी नियमहरूमा जुन हुलाक वस्तुमा हुलाक महसुल वा दस्तुरको अग्रिम चुक्ता हुनु पर्ने गरी लेखिएकोछ सो हुलाकवस्तुमा चाहिने टिकट वा स्टाएम्पि· मिशिनको छाप लगाउने वा नगद भुक्तानी हुन महानिर्देशकले समय समयमा तोकिएको शर्त तथा बन्देज बमोजिम गर्नु पर्नेछ ।

५३. स्टाइम्पि· मेसिन (फ्रेन्किङ मेसिनः नियम ५२ को प्रयोजनको निमित्त स्टाइम्पिङ मेसिनको छाप ऐनको दफा १३ को उपदफा (१) अनुसार प्रचलनमा ल्याइनेछ । त्यस्तो छाप देहायको शर्त र बन्देजको पालना गरेमा सर्वसाधारणद्वारा प्रयोग गर्न सकिनेछः–

(१) यस्तो मेशिनबाट निस्कने छाप उज्यालो रातो रङको हुनु पर्छ ।

(२) यस्तो छाप हुलाक वस्तुको अगाडिको भागको दाहिने कुनामा लगाइएको हुनु पर्दछ ।
(३) यस्तो मेशिन प्रयोग गर्ने लाइसेन्सको निमित्त लाग्ने दस्तुर नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी तोकिदिए बमोजिम हुनेछ ।
(४) अन्य शर्त बन्देजहरू महानिर्देशकले समय समयमा तोकिदिए बमोजिम हुनेछ ।
(५) स्टाएम्पि· मेशीनको प्रयोग गर्नको लागि लाइसेन्स दिने नदिने सर्वाधिकार महानिर्देशकमा रहनेछ ।

५४. हुलाक महसुल चुक्ता गर्न मान्यता नभएको टिकटः निम्न बमोजिमको टिकट टा“सिएको टिकटलाई हुलाक महसुल चुक्ति भएको मानिने छैनः–
(१) नेपाल सरकारबाट प्रचलनमा नल्याइएको टिकट,
(२) कूरूप गरिएको, च्यातिएको, प्वाल परेको, काटिएको, रद्दी गरिएको वा अधूरो तुल्याउन चिन्ह लगाइएको टिकट,
(३) टिकटमा छापिएको भन्दा बाहेक अन्य कुनै अक्षर, शब्द, मूर्ति वा कुनै आकार छापको मुद्रण गरेको वा लेखेको टिकट,
(४) इम्वस खाम, ¥यापर वा हुलाकबाट काटी झिकिएको टिकट,
(५) इम्वस भएको, रजिष्ट्री खाम रजिष्ट्री नगरी साधारण रूपमा पठाइएको खाममा टाँसिएको टिकट ।

५५. टिकट बेच्न नहुनेः (१) नेपाल सरकारद्वारा दिइएको अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) वा तोकिएको शर्तहरूको अधिनमा नरही कसैले टिकट बिक्री वितरण गर्न वा त्यस्तो व्यवसाय गर्न पाइने छैन ।

(२) कसैले उपनियम (१) को उल्लघंन गरेमा त्यस्ता व्यक्तिलाई पचास रूपैया“सम्म जरिवाना हुनेछ ।
तर,
(१) यस नियमले निम्न बमोजिम भएको टिकट बिक्रीलाई बाधा पु¥याउने छैनः–
(क) हुलाकद्वारा भएको टिकट बिक्री,

(ख) ड्यूटीमा रहेको हुलाक कर्मचारीद्वारा बिक्री भएको टिकट बिक्री,
(ग) विभागले नियुक्ति गरेको फिलाटेलिक व्यूरो वा एजेन्सीद्वारा भएको टिकट बिक्री,
(घ) महानिर्देशकद्वारा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी टिकट बिक्री गर्न तोकिएको व्यक्ति वा संस्था ।

(२) टिकट बिक्री गर्ने वा टिकट सम्बन्धी व्यवसाय गर्नेले पालन गर्नु पर्ने शर्त तथा बन्देज नेपाल सरकारले नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी तोकिए बमोजिम हुनेछ ।

(३) अन्तराष्ट्रिय जवाफीपत्र (इन्टरनेशनल रिप्लाई कूपन) प्रचलनमा ल्याउँदा त्यसको सटही दर महानिर्देशकले विश्व हुलाक संघकोकन्भेन्सनको आधारमा तोक्न सक्नेछ ।

(४) संयुक्त राष्ट्र संघबाट बिक्रीको लागि प्राप्त भएका टिकटहरू हुलाक तथा फिलाटेलिक व्यूरोद्वारा बिक्री गराउन महानिर्देशकले तोकि दिन सक्नेछ ।
५६. परिचयपत्रः

(१) हुलाक वस्तुहरूको डेलिभरी उचित प्रवन्धको लागि हुलाकद्वारा नेपाल सरकारले तोकिदिए बमोजिम दस्तुर लिई परिचयपत्र जारी गर्न सकिनेछ । यस्तो परिचयपत्रको उपयोग सर्वसाधारणले गर्न सक्ने छन् ।

(२) परिचय पत्र जारी गर्न सक्ने हुलाकको नाम, परिचयपत्र विषयमा पालन गर्नुपर्ने शर्त बन्देज तथा तरीका महानिर्देशकले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ ।
५७. हुलाक दाखिलाको प्रमाणपत्रः

(१) हुलाकद्वारा रसिद नदिइने हुलाक वस्तुमा निम्न बमोजिमको शर्त पालन गरेमा हुलाक दाखिल गरेको प्रमाणपत्र हुलाकद्वारा दिइनेछः–

(क) यस्तो प्रमाणपत्र दिने तोकिएको समयभित्र तत्सम्बन्धी काममा खटिएको हुलाक कर्मचारी छेउ हुलाक दाखिला गरिने हुलाक वस्तु सहित हुलाक दाखिलाको प्रमाणपत्र मसीले लेखेर बुझाउनु पर्छ ।

(ख) हुलाक दाखिलाको प्रमाणपत्रमा हुलाक वस्तुमा लेखिएको ठेगानावालाको नाम तथा ठेगानाको पूरा नक्कल लेखिएको हुनुपर्छ । प्रत्येक तीन वस्तुमा सो भन्दा कमको निमित्त एक प्रमाणपत्र दिन सकिनेछ । यस्तो प्रमाणपत्रमा नेपाल सरकारले तोकिदिए बमोजिमको टिकट टाँसिएको हुनु पर्छ । स्टाएम्पि· मेशीनको छापद्वारा पनि प्रमाणपत्रमा लाग्ने हुलाक महसुल चुक्ता गर्न सकिनेछ ।
(ग) हुलाक वस्तुको थानगन्ती प्रमाणपत्रको तल्लो भागमा अक्षरमा लेखिनु पर्छ ।

(२) सम्बन्धित हुलाकका कर्मचारीले यसरी प्राप्त प्रमाणपत्रको संख्या र ठेगाना राम्रोसँग भिडाई गल्ती भएमा सच्याईकन टिकट माथि तारिख छाप लगाई प्रमाणपत्र लिई आउनेलाई फिर्ता दिनु पर्छ ।

(३) उपनियम (१) र (२) बमोजिमको हुलाक दाखिलाको प्रमाणपत्र हुलाक वस्तु क्षति हुन गएको वा हराएको अवस्थामा क्षतिपूर्ति दाबी गर्ने प्रयोजनको लागि प्रमाण मानिने छैन ।

५८. हुलाक वस्तु फिर्ता लिन सकिनेः आन्तरिक चिठ्ठी, हुलाकपत्र, हवाईपत्र, दर्ता भएका समाचार पत्रपत्रिका, व्यापारिक नमूना प्याकेट, व्यापारिक कागजपत्र विदेशतर्फ जाने रजिष्ट्री भएको हुलाक वस्तुको ठेगानावालालाई डेलिभरी भैनसकेको र डाँकद्वारा चलान हुँदाको अवस्थामा रहेको भए ठेगानावालाको मन्जुरी नलिई प्रेषकलाई नै फिर्ता दिन सकिनेछ । फिर्ता लिन निम्न व्यहोरा पालन गरेको हुनु पर्छः–

(क) कुनै हुलाक वस्तु महानिर्देशक, क्षेत्रीय हुलाक निर्देशक वा ग्याजेटेड दर्जाका हुलाक हाकिमको आदेश बिना फिर्ता डेलिभरी गरिने छैन ।

(ख) प्रत्येक हुलाक वस्तु फिर्ता लिन प्रत्येक हुलाक वस्तुको निमित्त भिन्दा भिन्दै दरखास्त लेखी प्रत्येक दरखास्तमा एक रूपैयाँको टिकट टाँसी रजिष्ट्री भएकोमा भरपाई समेत सम्बन्धित हुलाकमा बुझाउनु पर्छ । दरखास्तमा टा“सिएको टिकट सम्बन्धित हुलाकमा बुझाईसकेपछि सो टिकट कुनै हालतमा फिर्ता गरिने छैन ।

(ग) कुनै हुलाक वस्तु फिर्ता लिनको निमित्त हुलाक वस्तुको प्रेषक वा निजबाट लिखित अधिकार प्राप्त व्यक्तिले मात्र लिखित रूपमा आवेदन गर्न सक्नेछ,

(घ) हरेक दरखास्तमा फिर्ता डेलिभरी लिनाको कारण खोलिएको हुनु पर्छ । यस्तो दरखास्त महानिर्देशक वा क्षेत्रीय हुलाक निर्देशक मार्फत कारवाई गराउने भएमा सिलबन्दी खाममा पठाउनु पर्छ ।

(ङ) खण्ड (क) मा लेखिएको अधिकृत छेउ दरखास्त प्राप्त भएपछि निज अधिकृतलाई दरखास्तवाला ठीक व्यक्ति हो र दरखास्तमा फिर्ता लिने कारण मनासिब छ भन्ने लागेमा प्रेषकलाई फिर्ता डेलिभरी गर्ने आदेश दिनेछन् अन्यथा सम्बन्धित हुलाक वस्तु ठेगानावालाकहाँ नै पठाइनेछ ।

(च) सम्बन्धित हुलाकमा प्राप्त दरखास्त विषयमा, यदि हुलाक हाकिम राजपत्राङ्कित अधिकृत स्तरको भएमा र प्रेषकले दिएको दरखास्तमा खुलाइएको कारण उचित ठहराएमा र प्रेषक ठीक व्यक्ति हो भन्ने लागेमा राजपत्राङ्कित अधिकृत हाकिमले तुरुन्त सो वस्तु प्रेषकलाई फिर्ता डेलिभरी गर्न सक्छन् । हुलाक हाकिम राजपत्राङ्कित अधिकृत भन्दा कम स्तरको भएमा, सम्बन्धित नियन्त्रण कार्यालयमा फिर्ता डेलिभरी दिन हुने नहुने विषयमा आफ्नो राय साथ पेश गरी सम्बन्धित हुलाक वस्तु रोक्का गरी राख्नु पर्छ र क्षेत्रीय हुलाक निर्देशनालयबाट लेखी आए बमोजिम गर्नु पर्नेछ । फिर्ता डेलिभरी दिंदा सम्बन्धित हुलाक वस्तुका प्रेषक वा निजद्वारा लिखित अधिकार प्राप्त व्यक्तिलाई मात्र दिनु पर्नेछ ।

(छ) सम्बन्धित हुलाकमा सो वस्तु नरहेमा हुलाक हाकिम, महानिर्देशक वा क्षेत्रीय हुलाक निर्देशकले ठेगाना हुलाकमा आकाशवाणीद्वारा पनि सो कुरा सूचित गर्नेछन् । तर आकाशवाणी आदिको निमित्त लाग्ने खर्च प्रेषकले नै व्यहोर्नु पर्नेछ ।

(ज) विदेशतर्फ जाने रजिष्ट्री चिठ्ठी विषयमा दरखास्त दिंदा रु. १।– को टिकट टा“सी सम्बन्धित देशमा चिठ्ठी पठाउन लाग्ने दस्तुर नगद बुझाउनु पर्नेछ ।

५९. हुलाकमा राख्न सकिने अवधिः सम्बन्धित हुलाकमा दाखिल भएपछि देहायका वस्तुहरू देहाय बमोजिम चलानगर्न वा डेलिभरी गर्न सकिने छन्ः–

(क) चिठ्ठी, हुलाकपत्र, हवाईपत्र, समाचार पत्रपत्रिका र तत्सम्बन्धी रजिष्ट्री वस्तुहरू उही दिन,
(ख) पुलिन्दा तीन दिनभित्र,
(ग) छापा कागजपत्र व्यापारिक नमूना व्यापारिक कागजपत्र दुई दिन भित्र ।

६०. नियम ५९ मा जेसुकै लेखिए तापनि पुलिन्दाको डेलिभरी महानिर्देशकले तोकेको समय भित्र र तोकेको तरीका बमोजिम हुनेछ ।

६१. ठेगाना हुलाकमा डेलिभरी हुन नसकेका वस्तुहरूमा धरौटी राख्न सक्ने अवधिः

(१) ठेगानावाला थाहा नभएको वा हुलाक अड्डामा कुनै सूचना नदिई ठेगाना बदली अन्य ठाउ“मा बसोवास गरेकोमा सबै किसिमको सोधपुछ गर्दा समेत कुनै पत्ता नलागि डेलिभरी हुन नसकेका साधारण तथा रजिष्ट्री भएका हुलाक वस्तु सात दिनसम्म ठेगाना हुलाकमा धरौटी राख्न सकिनेछ ।

(२) डेलिभरी हुन नसकेका हुलाक वस्तुहरूमा माग नगरेसम्म रोक्ने मार्फत हुलाक हाकिम वा नआई पुगेसम्म रोक्ने वा यस्तै किसिमको सूचना लेखिएको भएमा यस्तो हुलाक वस्तु प्राप्त भएको मितिले ३१ दिनसम्म मात्र धरौटीमा राख्न सकिनेछ ।

(३) पुनः निर्देशन (रिडाइरेक्सन) भै आएको हुलाक वस्तु ठेगानावालालाई डेलिभरी गर्न कोशिस गर्दा पनि डेलिभरी हुन नसकेमा एक दिन पनि बढी धरौटीमा राख्न हुने छैन ।

(४) डेलिभरी हुन नसकेमा टेलिग्राफ वा आकाशवाणी ठेगानावाला प्राप्त हुन नसकेमा ठेगाना हुलाकमा प्राप्त भएको मितिले तीन दिनभन्दा बढी धरौटीमा राख्न सकिने छैन ।

६२. धरौटीमा राख्न नसकिने अवस्थाः  ठेगानावालाले,

(क) सूचना प्राप्त गरेपछि डेलिभरी नलिएको वा इन्कार गरेकोले डेलिभरी हुन नसकेका हुलाक वस्तुहरू,
(ख) नया“ ठेगानाको सूचना हुलाकमा नदिई नेपाल छाडी अन्यत्र ठाउ“मा गएबाट डेलिभरी हुन नसकेका हुलाक वस्तुहरू,
(ग) ठेगानावालाको मृत्यु भएको र निजका नामको हुलाकवस्तु डेलिभरी गर्न अन्य कुनै व्यक्ति नभएबाट डेलिभरी हुन नसकेको हुलाक वस्तुलाई ठेगाना हुलाकमा धरौटीमा राख्न हुने छैन ।

६३. डेलिभरी सुविधाको निमित्त (पोष्टबाक्स) हुलाक मन्जुषाः

रजिष्ट्री नभएको र महसुल तिरिएका हुलाक वस्तुहरूको डेलिभरी ठेगानावालाको सुविधाको लागि सम्बन्धित ठेगानावालाको नाममा कुनै नम्बरको हुलाक मन्जुषा (पोष्टबाक्स) उपयोग गर्ने ठेगानावालालाई नेपाल सरकारले तोकिदिए बमोजिमको दस्तुर लाग्नेछ । जुन सम्बन्धित हुलाकको हुलाक हाकिमलाई नगद चुक्ता गर्नु पर्नेछ । पोष्टबाक्स राख्न सकिने हुलाक र
यस सम्बन्धित शर्त बन्देज तथा तरिका महानिर्देशकले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ ।

६३क. हुलाक थैलीको सहुलियतः रजिष्ट्ररी नभएका हुलाक वस्तुहरू हुलाक थैलीको माध्यमबाट हुलाकहरूमा डेलिभरी लिन सक्नेछ र हुलाक थैला सम्बन्धी शर्त, बन्देज तथा तरीका महानिर्देशकले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ ।

६४. भन्सारबाट हुलाक वस्तु छुटाउँदा लाग्ने महसुलः  विदेशी मुलुकबाट प्राप्त हुलाक वस्तुको भन्सार महसुल लाग्ने भएमा सो वस्तु भन्सारबाट छुटाउँदा सम्बन्धित हुलाक अड्डाले प्रत्येक यस्तो हुलाक वस्तुको नेपाल सरकारले तोकिदिए बमोजिमको दस्तुर ठेगानावालाबाट नगद असुल गर्नेछ ।

६५. ढिला दस्तुर लागेको चिठ्ठीः महानिर्देशक वा निजद्वारा अधिकार प्राप्त अधिकारीले ढिला चिठ्ठी हुलाकपत्र तथा हवाईपत्र निर्धारित समय भित्र दाखिल हुन आएमा उही डाँकद्वारा चलान गरिनेछ । प्रत्येक चिठ्ठी हुलाकपत्र तथा हवाईपत्रको निमित्त ढिला दस्तुर सम्बन्धित दस्तुरमा थप नेपाल सरकारले तोकिदिए बमोजिमको टिकट टाँसी चुक्ता गर्नु पर्नेछ । ढिला दस्तुर लिई उपयुक्त वस्तुहरू हुलाकद्वारा चलान गर्न सकिने हुलाक अड्डाहरू र दाखिल गर्ने तरिका महानिर्देशकले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ ।

६६. ऐनको दफा १६ को उपदफा (क) र (ख) मा लेखिएका कुराहरू हुलाकबाट चलान गर्दाको अवस्थामा प्राप्त भएका हुलाक वस्तुहरू महानिर्देशकको कार्यालयमा पठाउनु पर्दछ । यस्ता वस्तुहरू महानिर्देशकले निर्देशन दिए बमोजिम हुनेछ ।

६७. अधिकारी तोकिएकोः

ऐनको दफा १९ को प्रयोजनको निमित्त हुलाकबाट चलन गर्दाको अवस्थामा सबै हुलाक वस्तुहरू तलासी लिन वा लिन लगाउन पाउने अधिकार देहायका हुलाक कर्मचारीहरूलाई हुनेछः–

(क) गोश्वारा हुलाक कार्यालयका मुख्य हुलाक हाकिम,
(ख) जिल्ला हुलाक कार्यालयका हुलाक हाकिम,
(ग) बिनिमय हुलाक कार्यालयका हुलाक हाकिम,
(घ) इलाका हुलाक कार्यालयका हुलाक हाकिम र
(ङ) क्षेत्रीय निर्देशक वा क्षेत्रीय निर्देशकले अधिकार सुम्पेको कर्मचारी ।

६८. फारामको प्रयोग गर्नेः हुलाक तथा हुलाक वस्तु सम्बन्धमा सर्वसाधारणले तथा हुलाक कर्मचारीले प्रयोग गर्नु पर्ने आवश्यक फारामहरूको नमूना तथा किसिम र सो फाराम भर्दा पालन गर्नु पर्ने शर्त तथा तरिका महानिर्देशकले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ ।