भाग १३ – लोक सेवा आयोग

भाग १३ – लोक सेवा आयोग

७७. लोक सेवा आयोगः (१) नेपालको एक लोक सेवा आयोग हुनेछ र त्यसमा श्री ५ बाट तोकिबक्से जतिसदस्य रहनेछन् जसमध्ये श्री ५ बाट तोकिबक्सेका एक सदस्य आयोगका अध्यक्ष हुनेछन् ।

(२) लोक सेवा आयोगमा कम्तीमा तीन खण्डको एक खण्ड सदस्य बहाल हुनुभन्दा ठीक पाँचवर्ष अघिसम्म सरकारी सेवामा नरहेका व्यक्ति हुनेछन् ।

(३) श्री ५ बाट राजसभासंग चाहिबक्सेमा परामर्श गरी लोक सेवा आयोगका सदस्य नियुक्त गरिबक्सनेछ ।

(४) लोक सेवा आयोगका सदस्य नियुक्त भएका मितिले छ वर्षसम्म आफ्नो पदमा बहालरहनेछन् ।तर–

(क) श्री ५ का समक्ष पेश गरेको लिखित राजीनामा मौसूफबाट स्वीकृत भएमा आफ्नो पदबाट मुक्त हुनेछन् ; वा

(ख) सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीश सरह समान आधारमा र समान तरीकाले निजलाई सो पदबाट हटाउन सकिनेछ ।

(५) ………..

(६) लोक सेवा आयोगको सदस्यको पारिश्रमिक र सेवाका अन्य शर्त ऐनद्वारा निर्धारित हुनेछन् रत्यसरी निर्धारित नभएसम्म श्री ५ बाट नियम बनाई तोकिबक्से बमोजिम हुने्छ । लोक सेवा आयोगका सदस्य आफ्नो पदमा बहाल रहेसम्म निजलाई मर्का पर्ने गरी पारिश्रमिक र सेवाका अन्य शर्त बदलिनेछैनन् ।

(७) लोक सेवा आयोगको सदस्य भइसकेका व्यक्ति श्री ५ बाट नियुक्त गरिबक्सने पदमाबाहेक अन्य सरकारी सेवामा नियुक्त हुनको निमित्त ग्राह्य हुने छैनन् ।

७८. लोक सेवा आयोगको कामः (१) देहायका विषयमा लोक सेवा आयोगको परामर्श लिनुपर्छः–

(क) निजामती सेवाका शर्त सम्बन्धी कानूनको विषयमा ;

(ख) निजामती सेवा वा पदमा नियुक्ति, बढुवा र विभागीय कारवाई गर्दा अपनाउनुपर्ने समान्य सिद्धान्तको विषयमा

(ग) निजामती पदमा छ महीनाभन्दा बढी समयका लागि नियुक्ति गर्दा उम्मेदवारको उपयुक्तताको विषयमा;

(घ) कुनै एक प्रकारको निजामती सेवाबाट अर्को प्रकारको निजामति सेवामा वा अन्य सरकारी सेवाबाट निजामती सेवामा सरुवा वा बढुवा गर्दा उम्मेदवारको उपयुक्तताको विषयमा ; र

(ङ) राजपत्राङ्कित निजामति कर्मचारीलाई दिइने विभागीय सजायको विषयमा ।तर यो संविधान बमोजिम–

(१) न्याय सेवा आयोगको अधिकार र कर्तव्यका विषयमा व्यवस्था भएकोमा सोहीबमोजिम हुनेछ; र

(२) लोक सेवा आयोगको परामर्श लिनु नपर्ने अवस्थाको पदमा बहाल रहेको कर्मचारीलाई लोक सेवा आयोगको परामर्श लिनु पर्ने अवस्थाको पदमा स्थायी सरुवा वा बढूवा गर्दा लोक सेवा आयोगको परामर्श लिनु पर्छ ।

(२) निजामती पदमा लोक सेवा आयोगको परामर्श बिना अब उप्रान्त नयाँ भर्नाद्वारा स्थायीनियुक्ति भएको कुनै पनि व्यक्तिले निवृत्तभरण पाउन सक्ने छैन ।

(३) जुनसुकै सरकारी सेवा वा पदको विषयमा श्री ५ बाट लोकसेवा आयोगको परामर्श लिन सकिबक्सनेछ ।

(३क) श्री ५ को सरकारको स्वामित्व वा नियन्त्रण भएको संगठित संस्था वा त्यस्तो संस्थाकोस्वामित्व वा नियन्त्रण भएको अन्य संस्थाका कर्मचारीको सेवा शर्त सम्बन्धी नियम र त्यस्तो संस्थाकोसेवा वा पदमा नियुक्ति, बढुवा र विभागीय कारवाही गर्दा अपनाउनु पर्ने सामान्य सिद्धान्तको विषयमालोक सेवा आयोगको परामर्श लिनु पर्नेछ । नियम र सामान्य सिद्धान्त बमोजिम गरे नगरेको लोक सेवा आयोगले सुपर्यवेक्षण गर्न सक्नेछ ।

(४) यो धाराको तात्पर्यका लागि सैनिक अधिकृत वा जवान, प्रहरी कर्मचारी र श्री ५ बाटनिजामती पद होइन भनी…..तोकिबक्सेको पदमा नियुक्त कर्मचारी बाहेक श्री ५ को सरकारका अरु सबै कर्मचारीलाई निजामती कर्मचारी र त्यस्ता कर्मचारीको सेवा वा पदलाई निजामती सेवा वा पदमानिनेछ ।

(४क) लोक सेवा आयोगले यो धारा बमोजिम गर्नु पर्ने काम मध्ये कुनै काम आफ्ना कुनैसदस्य वा श्री ५ को सरकारका कर्मचारीलाई तोकेको शर्तका अधीनमा रही गर्ने गरी सुम्पन सक्नेछ ।

(५) यो धाराका व्यवस्थाका अधीनमा रही लोक सेवा आयोगको कार्यविधि कानूनद्वारा निर्धारितभए बमोजिम हुनेछ ।

(६) प्रत्येक वर्ष लोक सेवा आयोगले आफूले गरेका कामको प्रतिवेदन श्री ५ मा चढाउनेछ रमौसूफबाट त्यस्तो प्रतिवेदन राष्ट्रिय पञ्चायतको समक्ष राख्न लगाईबक्सनेछ । लोक सेवा आयोगकोपरामर्श स्वीकार नगरिएको कुनै कुरा भए त्यसको कारण समेत खोलिएको ज्ञापनपत्र पनि त्यस्तो प्रतिवेदनको साथै राष्ट्रिय पञ्चायतमा श्री ५ बाट पठाउन लगाई बक्सनेछ ।