परिच्छेद–५ शेयरहोल्डरहरूको मत दिने कार्य प्रणाली र उत्तरदायित्व

परिच्छेद–५ शेयरहोल्डरहरूको मत दिने कार्य प्रणाली र उत्तरदायित्व

२१. संगठित सस्था शेयरहोल्डर भएकोमा कार्यविधिः कुनै संगठित संस्था समितिको शेयर होल्डर भएकोमा त्यस्तो संगठित संस्थाको सञ्चालकहरूको समितिले प्रस्ताव पास गरी कर्पोरेशनको साधारण सभा वा विशेष साधारण सभामा आफ्नो प्रतिनिधि भई काम गर्न आफुले उपयुक्त देखेको व्यक्तिलाई अख्तियार दिन सक्नेछ । त्यस्तो अख्तियारी पाएको व्यक्तिले सो संगठित संस्थाको तर्फबाट सो संस्थाले शेयरहोल्डर वा ऋणदाताको हैसियतले पाउने सबै हक र अधिकारहरूको प्रयोग गर्न पाउनेछ । त्यस्तो संगठित संस्थाको एकजना सञ्चालकले सक्कल प्रस्ताव बमोजिमको नक्कल हो भनी प्रमाणित गरी रीतपूर्वक दस्तखत गरी कर्पोरेशनको सभामा सो अख्तियारको नक्कल पेश भएमा त्यसलाई निजको नियुक्तिको
प्रमाण मानिनेछ ।

२२. मृत वा बहुला वा टाट उल्टेको शेयरहोल्डरको मतः नियम ४९ अन्र्तगत कुनै शेयर नामसारी गर्न पाउने कुनै व्यक्ति हकवालाले आफु रजिष्टर शेयरहोल्डर भए सरह सो शेयर वापत कुनै पनि साधारण सभामा मत दिन पाउनेछ । तर आफुले प्रस्ताव पेश गरेको साधारण सभा वा त्यस्तो स्थानमै अर्को पटक बोलाइएको साधारण सभा हुने समयको कमसेकम ४८ घण्टा अगावै निजले आफ्नो शेयर नामसारी भएको कुरा समितिलाई चित्त बुझाउन सक्नुपर्छ वा समितिले अगावै निजको त्यस्तो हक स्वीकृत गरिएको हुनु पर्छ ।

२३. संयुक्त शेयरहोल्डरहरूः कुनै शेयरको सम्बन्धमा संयुक्त शेयरहोल्डरहरू भएमा ती मध्ये कुनै एक जनाले साधारण सभामा सो शेयर उपर आफ्नो एकलौटी हक भए सरह सो शेयर वापत मत दिन पाउँछ । सभामा त्यस्तो संयुक्त शेयरहोल्डरहरू एकभन्दा बढी उपस्थित भएमा सो शेयरको रजिष्टर किताबमा तिनीहरूमध्ये जसको नाम अगाडि परेकोछ र निजको नाम मात्र कर्पोरेशनको शेयरहोल्डरमा दरिएको मानिनेछ र निजले मात्र सो शेयर वापत मत
दिन पाउनेछ ।

२४. शेयर बिक्री गर्दाः समितिले आफ्नो शेयरहरू सर्वसाधारण जनतामा बिक्रीको लागि दिंदा समितिको स्थितिबारे पूरा जानकारी गराउन समितिको कारोबार, व्यवसाय, लगानी र आर्थिक स्थिति सम्बन्धी सबै विवरणहरू भएको उद्देश्यपत्र निकाल्नु पर्छ । त्यस्तो उद्देश्यपत्र साधारण सभाको स्वीकृति लिई निकाल्नु पर्छ ।

२५. शेयर बाँडफाँड नगरेमा रकम फिर्ता दिनेः कर्पोरेशनले देहाय बमोजिम गर्नु पर्छ –
(क) जारी भएको पूँजीको ५० प्रतिशत दाखिल नभएसम्म समितिले शेयरहरू  गर्ने तर्फ काम कारवाई गर्नु हुदैन,
(ख) शेयरको निमित्त दरखास्त परेको मितिले ३ महिनाभित्र कर्पोरेशनले दरखास्तवालालाई शेयर बिक्री गर्नु पर्छ वा बिक्री नगर्ने भनी इन्कार गरीदिनु पर्छ,
(ग) दरखास्तवालालाई शेयर बाँडफाँड गरेपछि सो गरेको मितिले ३ महिना भित्र निजको नाममा सो शेयर बाँडफाँडभएको प्रमाणपत्र कर्पोरेशनले दिनु पर्छ,
(घ) खण्ड (ख) बमोजिम शेयर बाँडफाँड नगर्ने भनी इन्कार गरेमा कर्पोरेशनले दरखास्तवालाबाट प्राप्त रकम बिना व्याज निजलाई फिर्ता गर्नु पर्छ ।

२६. शेयर बाँडफाँडमा प्रतिबन्धः शेयरहरू सर्वसाधारण जनतामा बिक्रीको निमित्त दिंदा शेयरको निमित्त दिने प्रत्येक दरखास्तसाथ दाखिल गर्नु पर्ने रुपैयाँ शेयरको अंकित मूल्य (नोमिनल एमाउण्ट) को ५ प्रतिशतभन्दा बढी हुने छैन ।

२७. कमिशन वा दलाली दस्तुरः कर्पोरेशनको शेयर खरीद गर्ने वा शेयरका ग्राहकहरू ल्याउने व्यक्तिहरूलाई शेयरको अंकित मुल्यको ५ प्रतिशतमा नबढाई समितिले निर्णय गरे बमोजिमको दरले कमिशन वा दलाली दस्तुरसम्म कर्पोरेशनले दिन सक्नेछ ।

२८. संयुक्त शेयरहोल्डरहरूको दायित्वः कुनै संयुक्त शेयरका सम्बन्धमा सो शेयर बापत कर्पोरेशनलाई तिर्नु पर्ने सबै रकमहरूमा सो सबै शेयरहोल्डरहरूको बेग्ला बेग्लै र संयुक्त रूपले पनि जवाफदेही हुनेछ ।

२९. हक दावीलाई मान्यता नदिनेः यी नियमहरूमा लेखिएकोमा बाहेक कसैको नाममा कुनै शेयर रजिष्टर गरिएको छ भने निजलाई नै सो शेयरको एक मात्र धनी मान्ने र सोही अनुसार व्यवहार गर्ने अधिकार कर्पोरेशनलाई हुनेछ । अधिकार प्राप्त अदालतले आदेश दिएमा वा अरू कानुूनले मान्यता दिएमा बाहेक त्यस्तो शेयरमा अरू कुनै व्यक्तिको हक दावीलाई कर्पोरेशनले मान्यता दिन वाध्य हुने छैन ।

३०. शेयरहोल्डरहरूको नाममा रजिष्टर हुन सक्नेः एक वा एकभन्दा बढी व्यक्तिहरू वा कुनै लिमिटेड कम्पनी वा अरू संगठित संस्थाको नाममा शेयरहरू रजिष्टर हुन सकिनेछ ।
तर कुनै एक शेयर ४ जनाभन्दा बढी व्यक्तिका नाममा संयुक्त शेयरहोल्डरहरूको रूपमा रजिष्टर गरिने छैन । त्यस्तो संयुक्त शेयरलाई एक शेयर मानिनेछ ।