परिच्छेद–२ सूचीकरण, रोक्का, फुकुवा तथा अन्य व्यवस्था

परिच्छेद–२ सूचीकरण, रोक्का, फुकुवा तथा अन्य व्यवस्था

३. सूचीमा राख्ने तथा रोक्का आदेश जारी गर्नेः (१) परराष्ट्र मन्त्रालयले ऐनको दफा २९ङ. बमोजिम सूचीकृत भएका व्यक्ति, समूह वा संगठनको नाम, ठेगाना र सो स“ग सम्बन्धित अन्य विवरण सहितको अद्यावधिक सूची तयार गरी तत्काल मन्त्रालयलाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ ।

(२) मन्त्रालयले उपनियम (१) बमोजिम अद्यावधिक सूची प्राप्त हुनासाथ सो सूचीमा रहेको व्यक्ति, समूह वा संगठनको सम्पत्ति वा कोष रोक्का राख्ने आदेश तत्काल जारी गरी सो को सूचना सम्बन्धित सबैको जानकारीको लागि आफ्नो वेबसाइटमा प्रकाशन गर्नु पर्नेछ ।

(३) ऐनको दफा २९च. को उपदफा (१) बमोजिम विदेशी मुलुकबाट कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनको सम्पत्ति वा कोष रोक्का राख्न अनुरोध भएको व्यहोरा परराष्ट्र मन्त्रालय मार्फत मन्त्रालयमा प्राप्त हुन आएमा मन्त्रालयले देहायका विषयमा जाँचबुझ गर्नु पर्नेछः–

(क) सम्बन्धित देशको कानून बमोजिम अनुरोध भई आए वा नआएको,
(ख) त्यस्तो कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठन वा सो को सम्पत्ति वा कोष नेपालमा रहे भएको वा हुन सक्ने तथ्यगत आधार खुले वा नखुलेको,
(ग) त्यस्तो अनुरोध नेपालको प्रचलित कानून बमोजिम भए वा नभएको,
(घ) त्यस्तो अनुरोध मार्फत रोक्का राख्न खोजिएको सम्पत्ति वा कोषस“ग सम्बन्धित व्यक्ति, समूह वा संगठन नेपालमा रहे वा नरहेको, वा
(ङ) त्यस्तो व्यक्ति, समूह वा संगठनको सम्पत्ति वा कोष नेपालमा भएको वा हुन सक्ने सम्भावना रहे वा नरहेको ।

(४) मन्त्रालयले उपनियम (३) बमोजिमको जाँचबुझ त्यस्तो अनुरोध प्राप्त भएको मितिले बढीमा तीन दिन भित्र गरिसक्नु पर्नेछ ।
(५) मन्त्रालय आफैंले नेपाल वा विदेशमा रहेको कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनलाई ऐनको दफा २९च. को उपदफा (३) बमोजिम आतड्ढकारी व्यक्ति, समूह वा संगठनको सूचीमा सूचीकृत गर्ने कारवाही अगाडि बढाउन परेमा देहायका विषयमा जाँचबुझ गर्नु पर्नेछः–

(क) ऐन वा प्रचलित कानून बमोजिम आतड्ढकारी कार्य हुने वा हुन सक्ने वा आतड्ढबादी क्रियाकलापमा वित्तीय लगानी गरेको वा गर्न सक्ने मनासिव आधार भएको,

(ख) खण्ड (क) बमोजिमका कार्य गर्ने व्यक्ति, समूह वा संगठनसँग आबद्ध रहेको वा सोमा आबद्ध हुन सक्ने मनासिव आधार भएको अन्य व्यक्ति, समूह वा संगठन ।

(६) उपनियम (३) वा (५) बमोजिम जा“चबुझ गर्दा त्यस्तो कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठन आतड्ढकारी व्यक्ति वा समूह वा संगठन भएको वा हुन सक्ने मनासिव आधार भएको पाइएमा ऐनको दफा २९च. को उपदफा (३) बमोजिम आतड्ढकारी व्यक्ति वा समूह वा संगठनको सूचीमा सूचीकृत गर्न तथा त्यस्ता व्यक्ति, समूह वा संगठनको सम्पत्ति वा कोष रोक्का राख्ने आदेश जारी गर्न नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद् समक्ष
पेश गर्नु पर्नेछ ।
(७) उपनियम (६) बमोजिम नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्ले त्यस्तो कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठन आतड्ढकारी व्यक्ति वा समूह वा संगठनलाई सूचीकृत गरी सम्पत्ति वा कोष रोक्का राख्ने आदेश जारी गरेमा मन्त्रालयले अनुसूची–१ बमोजिमको ढा“चामा तत्काल आÇनो वेबसाइटमा प्रकाशन गर्नु पर्नेछ ।

४. सूचीमा नाम समावेश गर्न सूचना दिनेः

(१) कुनै व्यक्ति, निकाय वा संस्थाले आफ्नो काम कारवाहीको सिलसिलामा कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनको नाम ऐनको परिच्छेद–
६ख. बमोजिम सूचीमा समावेश हुनु पर्ने कुनै सूचना वा मनासिव आधार प्राप्त गरेमा सो को जानकारी गोप्य रुपमा मन्त्रालयलाई यथाशीघ्र दिनु पर्नेछ ।

(२) मन्त्रालयले उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त गरेको जानकारी वा आफ्नै स्रोत वा अन्य कुनै सूचनाको आधारमा कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनको नाम ऐनक परिच्छेद–६ख. बमोजिमको सूचीमा समावेश गर्नु पर्ने आधार देखेमा सो को कारण सहित निर्णयको लागि नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद् समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम पेश भएको प्रस्तावमा उल्लिखित कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनलाई ऐनको परिच्छेद–६ख. बमोजिमको सूचीमा सूचीकृत गरी सम्पत्ति वा कोष रोक्का राख्ने निर्णय नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्बाट भएमा मन्त्रालयले देहाय बमोजिम गर्नु पर्नेछः–

(क) संयुक्त राष्ट्र संघ अन्तर्गतको सूचीमा पर्ने निर्णय भएकोमा परराष्ट्र मन्त्रालय मार्फत संयुक्त राष्ट्र संघको सम्बन्धित निकायमा लेखी
पठाउने,
(ख) कुनै विदेशी मुलुकको यस सम्बन्धी सूचीमा सूचीकृत गर्न अनुरोध गर्ने गरी निर्णय भएकोमा परराष्ट्र मन्त्रालय मार्फत सम्बन्धित मुलुकलाई लेखी पठाउने,

(ग) नेपालको आफ्नो सूचीमा सूचीकृत गर्ने निर्णय भएकोमा वेबसाइटमा प्रकाशन गर्ने ।

५. सूचीबाट हटाउनेः

(१) ऐनको परिच्छेद–६ख. अन्तर्गत सूचीकृत कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनले आफ्नाे नाम सो सूचीमा समावेश हुनु नपर्ने आधार र कारण सहित उक्त सूचीबाट आफ्नो नाम हटाउन अनुसूची–२ बमोजिमको ढाँचामा मन्त्रालय समक्ष
निवेदन दिन सक्नेछ । तर ऐनको दफा २९ङ. बमोजिमको सूचीमा समावेश भएको व्यक्ति, समूह वा संगठनले त्यस्तो निवेदन परराष्ट्र मन्त्रालय मार्फत मन्त्रालयमा दिनु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन परेमा मन्त्रालयले देहाय बमोजिम आवश्यक जाँचबुझ गर्नु पर्नेछः–
(क) निवेदकको नाम ठेगाना सूचीसँग मिले वा नमिलेको,
(ख) निवेदक सूचीको विषयसँग सम्बन्धित भए वा नभएको ।

(३) मन्त्रालयले उपनियम (२) बमोजिम जाँचबुझ गर्दा निवेदक सूचीमा रहनु पर्ने नदेखिएमा सोको आधार र कारण सहित निर्णयको लागि नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद् समक्ष पेश गर्नु पर्नेछ ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्ले कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनको नाम सूचीबाट हटाउने निर्णय गरेमा मन्त्रालयले देहाय बमोजिम गर्नु पर्नेछः–

(क) निवेदक ऐनको दफा २९ङ बमोजिमको सूचीमा समावेश रहेको भएमा निजको नाम उक्त सूचीबाट हटाउनको लागि परराष्ट्र मन्त्रालय मार्फत संयुक्त राष्ट्र संघको सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउने,

(ख) निवेदक कुनै मुलुकबाट अनुरोध भए बमोजिम ऐनको दफा २९च. को उपदफा (३) बमोजिमको सूचीमा सूचीकृत रहेको भएमा निजको नाम सो सूचीबाट हटाई सोको जानकारी परराष्ट्र मन्त्रालय मार्फत सम्बन्धित मुलुकलाई दिने,
(ग) निवेदकलाई नेपाल सरकार आफैंले ऐनको दफा २९च. को उपदफा (३) बमोजिमको सूचीमा सूचीकृत गरेको भएमा सो सूचीबाट हटाउने,
(घ) निवेदकलाई नेपाल सरकारको अनुरोधमा विदेशी मुलुकले सूचीकृत गरेको भएमा परराष्ट्र मन्त्रालय मार्फत सम्बन्धित मुलुकमा लेखी
पठाउने ।
(५) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनको नाम ऐनको दफा २९ङ. र २९च. बमोजिम सूचीकृत गर्दा सूचीमा समावेश हुनु नपर्ने कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनको नाम सूचीकृत भएको पाइएमा मन्त्रालयले त्यस्तो व्यक्ति, समूह वा संगठनको नाम त्यस्तो सूचीबाट हटाउनु पर्नेछ र त्यस्तो व्यक्ति, समूह वा संगठनको सम्पत्ति वा कोष रोक्का भएको भए सो समेत
तत्काल फुकुवा गर्नु पर्नेछ ।
(६) कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठन उपनियम (४) को खण्ड (ख) र (ग) वा उपनियम (५) बमोजिम सूचीबाट हटाइएमा मन्त्रालयले सोको सूचना आफ्नो वेबसाइटमा तत्काल प्रकाशन गर्नु पर्नेछ ।

(७) मन्त्रालयले ऐनको दफा २९ङ., २९च. वा यस नियमावली बमोजिम सूचीकृत व्यक्ति, समूह वा संगठन ऐन वा यस नियमावली बमोजिम सूचीमा रहने नरहने निर्धारण गर्न नियमित रुपमा समिक्षा गर्ने व्यवस्था गर्नेछ ।

६. प्राकृतिक व्यक्तिको सम्पत्ति वा कोष रोक्का राख्ने प्रक्रियाः

(१) कुनै प्राकृतिक व्यक्तिले ऐन वा यस नियमावली बमोजिम सूचीकृत व्यक्ति, समूह वा संगठनको सम्पत्ति वा कोष आफूसँग रहेको थाहा हुन आएमा त्यस्तो सम्पत्ति वा कोषको विवरण रोक्का वा नियन्त्रणमा राख्ने प्रयोजनका लागि गोप्य रुपमा मन्त्रालय वा नजिकको जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा अनुसूची–३ बमोजिमको ढाँचामा दिनु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम विवरण प्राप्त भएमा जिल्ला प्रशासन कार्यालयले सोको जानकारी अविलम्ब मन्त्रालयलाई दिनु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (१) वा (२) बमोजिमको जानकारी प्राप्त हुन आएमा मन्त्रालयले सो उपर तत्काल जाँचबुझ गर्दा त्यस्तो व्यक्ति, समूह वा संगठनको सम्पत्ति वा कोष भएको देखिएमा त्यस्तो सम्पत्ति वा कोष रोक्का राख्ने वा आफ्नो नियन्त्रणमा लिनु
पर्नेछ ।
७. सूचक संस्था वा अन्य निकायको दायित्वः

(१) ऐन वा यस नियमावली बमोजिम कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनको नाम, ठेगाना तथा सोसँग सम्बन्धित अन्य विवरण मन्त्रालयको वेबसाइटमा सार्वजनिक हुनासाथ सूचक संस्था वा सम्बन्धित अन्य निकायले त्यस्तो व्यक्ति, समूह वा संगठन वा सो सँग सम्बद्ध कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनसँग आफ्नो कारोवारको तथ्याड्ढाधार (डेटावेस) मा भए नभएको नियमित रुपमा यकिन हुने अद्यावधिक प्रणाली स्थापना गर्नु पर्नेछ ।
(२) सूचक संस्था वा सम्बन्धित अन्य निकायले उपनियम (१) बमोजिम तथ्याड्ढाधार (डेटावेस) मा खोज गर्दा कुनै सूचीकृत व्यक्ति, समूह वा संगठन वा सो सँग सम्बद्ध अन्य कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनको कुनै सम्पत्ति वा कोष आफूसँग रहेको भएमा ऐनको दफा २९छ. बमोजिम तत्काल रोक्का राख्नु पर्नेछ ।

(३) सूचक संस्था वा सम्बन्धित अन्य निकायले ऐन तथा यस नियमावली बमोजिम गर्नु पर्ने आफ्ना काम कारवाहीलाई प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न यस सम्बन्धी उत्कृष्ट अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासलाई समेत आधार लिन सक्नेछ ।

८. सम्पत्ति वा कोष फुकुवा गर्ने प्रकृयाः

(१) कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनको नाम ऐनको दफा २९ङ. र २९च. बमोजिम सूचीमा रहेको व्यक्ति, समूह वा संगठनको नामसँग मिलेको कारणले सूचीमा रहनु नपर्ने त्यस्तो व्यक्ति, समूह वा संगठनको सम्पत्ति वा कोष नियम ५ को उपनियम (२) र (३) बमोजिम जाँचबुझ गर्दा रोक्का भएको देखिएमा त्यस्तो व्यक्ति, समूह वा संगठनको सम्पत्ति वा कोष फुकुवा गर्न मन्त्रालयले सम्बन्धित निकायलाई आदेश दिई सोको सूचना आफ्नो वेबसाइटमा समेत तत्काल प्रकाशन गर्नु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम फुकुवा आदेश भएमा सम्बन्धित सबै निकायले त्यस्तो सम्पत्ति वा कोष तत्काल फुकुवा गरी दिनु पर्नेछ ।

९. अनुगमनः (१) नियमनकारी निकायले ऐनको परिच्छेद–६ख. तथा यस नियमावली बमोजिम काम कारवाही भए नभएको सुनिश्चित गर्न सूचक संस्थाको नियमित निरीक्षण, सुपरीवेक्षण तथा अनुगमन गर्नु पर्नेछ ।

(२) सूचक संस्था बाहेक अन्य निकायको हकमा ऐनको परिच्छेद–६ख. तथा यस नियमावली बमोजिम काम कारवाही भए नभएको सुनिश्चित गर्न नियमित निरीक्षण, सुपरीवेक्षण तथा अनुगमन सम्बन्धित मन्त्रालयले गर्नु पर्नेछ ।

(३) प्राकृतिक व्यक्तिले ऐनको परिच्छेद–६ख. तथा यस नियमावली बमोजिम पुरा गर्नु पर्ने काम कारवाही गरे नगरेको सम्बन्धमा मन्त्रालयले नियमित अनुगमन गर्नु गराउनु पर्नेछ ।

(४) सम्बन्धित मन्त्रालय तथा नियमनकारी निकायले यस नियम बमोजिमको निरीक्षण, सुपरीवेक्षण वा अनुगमन वर्षको कम्तीमा एक पटक गर्नु पर्नेछ ।

१०. निर्दोष तेस्रो पक्षको हित संरक्षणः

(१) ऐनको परिच्छेद–६ख. बमोजिम सम्पत्ति वा कोष रोक्का हुन गई आफ्नो हकहितमा असर पर्ने निर्दोष तेस्रो पक्षले अनुसूची–४ बमोजिमको ढाँचामा सम्पत्ति वा कोष फुकुवाको लागि मन्त्रालयमा निवेदन दिन सक्नेछ । तर ऐनको दफा २९ङ. बमोजिमको सूचीस“ग सम्बन्धित भई सम्पत्ति वा कोष रोक्का भएको निर्दोष तेस्रो पक्षले त्यस्तो निवेदन परराष्ट्र मन्त्रालय मार्फत मन्त्रालयमा दिनु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम निवेदन दिँदा आवश्यक कागजात तथा प्रमाण समेत संलग्न गर्नु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (१) वा (२) बमोजिम पर्न आएको निवेदन उपर आवश्यक जाँचबुझ गर्दा त्यस्तो सम्पत्ति वा कोष प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरुपमा सूचीकृत व्यक्ति, समूह वा संगठनको हक भोग वा नियन्त्रणमा रहेको नदेखिई निवेदनको व्यहोरा मनासिब देखिएमा मन्त्रालयले निर्दोष तेस्रो पक्षको हकहित रहेको हदसम्मको सम्पत्ति वा कोष फुकुवा गर्नु पर्नेछ ।

(४) उपनियम (३) बमोजिम निर्दोष तेस्रो पक्षको हकहित रहेको सम्पत्ति वा कोष फुकुवा हुने भएमा मन्त्रालयले सम्बन्धित निकायलाई फुकुवाको आदेश दिई सो को सूचना आफ्नो वेबसाइटमा समेत तत्काल प्रकाशन गर्नु पर्नेछ ।

११. भरणपोषण खर्चः (१) ऐनको दफा २९ङ. वा २९च. बमोजिमको सूचीमा नाम समोवश भएको व्यक्तिको सम्पूर्ण सम्पत्ति वा कोष रोक्का हुन पुगेमा निजले आफ्नो र आफ्नो परिवारको आधारभूत मानवोचित भरणपोषण गर्न आवश्यक पर्ने मनासिब माफिकको खर्चको लागि अनुसूची–५ बमोजिमको ढाँचामा मन्त्रालय समक्ष निवेदन दिन सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम परेको निवेदन उपर मन्त्रालयले आवश्यक जा“चबुझ गर्दा भरणपोषणको लागि निवेदकको अन्य कुनै आय स्रोत भएको नदेखिएमा देहाय बमोजिमको कार्यको लागि खर्च गर्न रोक्का सम्पत्ति वा कोषमध्ये मनासिब माफिकको सम्पत्ति वा कोष फुकुवा गरी दिन सक्नेछः–

(क) दैनिक खानपिन, बास तथा स्वास्थ्य उपचारको लागि लाग्ने खर्च,
(ख) प्रचलित कानून बमोजिम लाग्ने कर तथा विद्युत, टेलिफोन, खानेपानी जस्ता दैनिक अत्यावश्यक सेवा उपभोग बापतको महसुल भुक्तानी खर्च,
(ग) सन्तानको शिक्षा दिक्षा बापतको खर्च,
(घ) कानूनी प्रतिरक्षा एवं न्यायिक काम कारवाही बापतको खर्च,
(ङ) रोक्का रहेको सम्पत्ति तथा कोषको उचित संरक्षणको लागि लाग्ने खर्च।

(३) उपनियम (२) बमोजिम खर्च प्रदान गर्दा कुनै व्यक्ति ऐनको दफा २९ङ. को उपदफा (१) बमोजिमको सूचीमा रही सम्पत्ति वा कोष रोक्का भएको भए त्यस्तो सम्पत्ति वा कोष फुकुवा गर्नु अघि संयुक्त राष्ट्र संघको सम्बन्धित निकायमा लेखी पठाउनु पर्नेछ ।
(४) मन्त्रालयले उपनियम (३) बमोजिम लेखी पठाएकोमा संयुक्त राष्ट्र संघबाट लेखी आए बमोजिम गर्नु पर्नेछ ।
(५) उपनियम (४) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि उपनियम (३) बमोजिम गरिएको अनुरोध संयुक्त राष्ट्र संघले प्राप्त गरेको मितिले दश दिनभित्र संयुक्त राष्ट्र संघबाट कुनै जवाफ नआएमा मन्त्रालयले मनासिब माफिकको सम्पत्ति वा कोष फुकुवा गरी दिन सक्नेछ ।

(६) मन्त्रालयले यस नियम बमोजिम सम्पत्ति वा कोष फुकुवा गर्दा त्यस्तो सम्पत्ति वा कोष आतड्ढकारी कार्यमा प्रयोग वा आतड्ढवादी क्रियाकलापमा वित्तीय लगानी वा अन्य आपराधिक कार्यमा प्रयोग नहुने गरी गर्नु पर्नेछ ।

१२. रोक्का वा फुकुवाको विवरण दिनु पर्नेः (१) ऐनको परिच्छेद–६ख. र यस नियमावली बमोजिम कुनै संस्था वा निकायले कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनको सम्पत्ति वा कोष रोक्का राखेमा अनुसूची–६ बमोजिमको ढा“चामा सम्बन्धित व्यक्ति, समूह वा संगठनलाई जानकारी दिनु पर्नेछ ।
(२) ऐनको परिच्छेद–६ख. र यस नियमावली बमोजिम कुनै संस्था वा निकायले कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनको सम्पत्ति वा कोष रोक्का राखेमा वा फुकुवा गरेमा त्यस्तो सम्पत्ति वा कोषको विवरण रोक्का वा फुकुवा भएको मितिले तीन दिन भित्र

अनुसूची–७ बमोजिमको ढाँचामा सूचक संस्थाले नियमनकारी निकाय र सूचक संस्था बाहेकका अन्य व्यक्ति वा निकायले अर्थ मन्त्रालयमा पठाई सोको एक प्रति वित्तीय जानकारी इकाईलाई समेत दिनु पर्नेछ ।

१३. सूचना दिन सक्नेः कुनै विदेशी मुलुक वा निकायले कुनै खास व्यक्ति, समूह वा संगठनसँगको कारोवारका सम्बन्धमा गरेको निर्णयले नेपालमा समेत असर पर्न सक्ने  भई आवश्यक जानकारीको लागि नेपालको कुनै निकायलाई उपलब्ध गराएमा त्यस्तो  निकायले पूर्व सावधानीको प्रयोजनको लागि सम्बन्धित निकाय वा संस्थालाई सूचना दिन सक्नेछ ।

१४. सफाइको मौका दिनु पर्ने ः मन्त्रालयले ऐनको दफा २९ट.को उपदफा (३) बमोजिम प्राकृतिक व्यक्ति वा कानूनी व्यक्तिलाई जरिवाना गर्नु परेमा सो जरिवाना गर्नु पर्नाको कारण सहित पन्ध्र दिनको म्याद दिई आफ्नो सफाई पेश गर्न मौका दिनु पर्नेछ ।

१५. वार्षिक प्रतिवेदनः (१) नियमनकारी निकाय र सम्बन्धित मन्त्रालयले ऐनको परिच्छेद– ६ख. तथा यस नियमावली बमोजिम गरेका काम कारवाहीको विवरण समावेश गरी प्रत्येक आर्थिक बर्ष समाप्त भएको मितिले तीन महिनाभित्र राष्ट्रिय समन्वय समिति समक्ष प्रतिवेदन पेश गर्नु पर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम प्राप्त प्रतिबेदन राष्ट्रिय समन्वय समितिले मन्त्रालय र परराष्ट्र मन्त्रालयमा पठाउनु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (१) बमोजिमको प्रतिवेदनमा सम्पत्ति वा कोष रोक्का वा फुकुवा सम्बन्धी विवरण, अनुगमन, विश्लेषण, समस्या र समाधानका उपायहरु लगायतका विषय समावेश गर्नु पर्नेछ ।

१६. क्षमता अभिवृद्धि सम्बन्धी कार्यक्रम संचालनः मन्त्रालय, नियमनकारी निकाय तथा सूचक संस्थाले ऐनको परिच्छेद–६ख. तथा यस नियमावलीको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न सम्बन्धित कर्मचारीहरुको लागि आवश्यकता अनुसार क्षमता अभिवृद्धि सम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालन गर्नु पर्नेछ ।

१७. कार्यविधि बनाई लागू गर्न सक्नेः  मन्त्रालय वा नियमनकारी निकायले ऐनको परिच्छेद–६ख. तथा यस नियमावली र यस सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न गराउन आवश्यक कार्यविधि बनाई लागू गर्न सक्नेछ ।