परिच्छेद–३ रिभर गाइड सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद–३ रिभर गाइड सम्बन्धी व्यवस्था

११. अनुमतिपत्रको लागि दरखास्त दिनु पर्नेः रिभर गाइडको काम गर्न चाहने व्यक्तिले अनुमतिपत्रको लागि अनुसूची–३ बमोजिमको  पर्नेछ ।

१२. अनुमतिपत्र दिनेः

नियम ११ बमोजिम प्राप्त भएको दरखास्त जा“चबुझ गर्दा दरखास्त दिने व्यक्ति अनुमतिपत्र दिनको लागि योग्य देखिएमा मन्त्रालयले त्यस्तो व्यक्तिस“ग पा“च सय रुपैैंया दस्तुर लिई अनुसूची–४ बमोजिमको ढा“चामा रिभर गाइडको अनुमतिपत्र दिनेछ ।

१३. अयोग्यतः देहायको व्यक्ति रिभर गाइडको अनुमतिपत्रको लागि योग्य हुने छैन–

(क) नैतिक पतन देखिने फौजदारी अभियोगमा अदालतबाट कसूरदार ठहरिएको,
(ख) कुनै मानसिक वा सरुवा रोग लागेको,
(ग) नेपाल सरकारबाट मान्यता प्राप्त संस्थाबाट रिभर गाइडको तालीम नलिएको,
(घ) रिभर गाइडको अनुमतिपत्र खारेज भई तीन वर्षको अवधि भुक्तान भई नसकेको ।

१४. विदेशी तालीमको मान्यताः  (१) विदेशबाट प्राप्त गरेको रिभर गाइडको तालीमलाई मान्यता दिने सम्बन्धमा सिफारिस गर्ने प्रयोजनको लागि मन्त्रालयले रिभर गाइड सम्बन्धी तालीम दिन नेपाल सरकारबाट मान्यता प्राप्त वा प्रचलित कानून बमोजिम इजाजत वा अनुमतिपत्र प्राप्त संस्था समेतको प्रतिनिधित्व हुने गरी बढीमा तीन सदस्य रहेको एक समिति गठन गर्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिमको समितिले आवश्यक जा“चबुझ गरी त्यस्तो तालीमलाई मान्यता दिन सकिने वा नसकिने व्यहोराको सिफारिस मन्त्रालयमा पेश गर्नेछ र सो समितिले मान्यता दिन सकिने व्यहोरा सिफारिस गरेमा मन्त्रालयले समकक्षता निर्धारण गरी त्यस्तो रिभर गाइडको तालीमलाई मान्यता दिन सक्नेछ ।

(३) उपनियम (१) बमोजिमको समितिले उपनियम (२) बमोजिम सिफारिस गर्दा विचार गर्नु पर्ने कुरा मन्त्रालयले समय समयमा तोकी सर्वसाधारणको जानकारीको लागि सार्वजनिक गर्नु पर्नेछ ।

१५. अनुमतिपत्रको अवधि र नवीकरण

(१) अनुमतिपत्रको बहाल अवधि पा“च वर्षको हुनेछ ।
(२) अनुमतिपत्र नवीकरण गर्न चाहने अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले अनुमतिपत्रको अवधि समाप्त हुन तीन महिना अगावै दुई सय रुपैया“ मन्त्रालयमा बुझाई अनुमतिपत्र नवीकरण गराउनु पर्नेछ ।

(३) उपनियम (२) बमोजिमको अवधि समाप्त भएपछि अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले अनुमतिपत्र नवीकरण गर्न आएमा अनुमतिपत्रको बहाल अवधि समाप्त भएको मितिले पहिलो दुई महिनासम्मको लागि नवीकरण दस्तुरको पच्चीस प्रतिशत, छ महिनासम्मको लागि पचास प्रतिशत, नौं महिनासम्मको लागि पचहत्तर प्रतिशत र एक वर्षसम्मको लागि शत प्रतिशत थप दस्तुर लिई मन्त्रलायले अनुमतिपत्र नवीकरण गरी दिनेछ ।

(४) उपनियम (३) बमोजिमको म्यादभित्र पनि अनुमतिपत्र नवीकरण नगरेमा त्यस्तो अनुमतिपत्र स्वतः रद्द हुनेछ ।

१६. रिभर गाइडले गर्न नहुने कामहरु

रिभर गाइडले देहायका काम गर्नु हुदैन – (क) आफूले जलयात्रा गराएको पर्यटकस“ग कुनै किसिमको मालसामान खरिद गर्न वा सो कामस“ग सम्बन्धित व्यक्तिस“ग नगद वा अरु कुनै चिज वस्तु माग्न वा लिन,
(ख) जलयात्रा व्यवसायीले उपलब्ध गराएका उपकरण बेचबिखन गर्न,
(ग) जलयात्रा व्यवसायीको निर्देशन विपरीत कार्य गर्न,
(घ) कुनै पनि किसिमले खराब आचरण प्रदर्शन गर्न,
(ङ) आÇनो अनुमतिपत्र अरुलाई हस्तान्तरण गरी रिभर गाइडको काम गर्न लगाउन,
(च) मन्त्रालयबाट जारी गरिएको रिभर गाइडको पालना गर्नु पर्ने आचार संहिता विपरीत कार्य गर्न ।

१७. रिभर गाइडको काम, कर्तव्य र अधिकार ः रिभर गाइडको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछः–
(क) जलयात्रीहरुलाई जलयात्रा गराउन सकिने नदीमा जलयात्रा गराउने,
(ख) जलयात्राको लागि नेपाल सरकारबाट खुला गरिएका नदीमा मात्र जलयात्रा टोलीलाई जलयात्रा गराउने,
(ग) जलयात्रा टोलीस“ग अनुशासित र मर्यादित ढंगले सम्बन्ध राखी काम गर्नु पर्ने,
(घ) जलयात्रा व्यवसायीबाट जलयात्राको लागि प्राप्त मालसामानहरु हिनामिना हुन नदिने,
(ङ) जलयात्रा टोलीलाई सुरक्ष्ँित र सरल तरिकाले जलयात्रा गराउन सहयोग गर्ने,
(च) जलयात्रा टोलीलाई कुनै विपत परेमा उद्धार गर्ने र जलयात्रीको जीउधन संरक्षण गर्ने,
(छ) जलयात्राको सिलसिलामा सरसामान प्रयोग गर्दा निस्केको फोहोरमैला यस नियमावली बमोजिम व्यवस्थापन गर्ने गराउने,
(ज) मन्त्रालय र सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीले दिएको निर्देशन बमोजिम काम गर्ने,
(झ) जलयात्राको सिलसिलामा कुनै दैवी प्रकोप वा विपत आइपरेमा जलयात्रीको जीउ धन संरक्षण गर्न आवश्यक अन्य कुनै पनि मनासिव काम गर्ने वा गराउने ।

१८. अनुमतिपत्र खारेज गर्न सकिनेः

(१) देहायका अवस्थामा मन्त्रालयले रिभर गाइडले पाएको अनुमतिपत्र खारेज गर्नेछः–
(क) अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्ति नियम १३ बमोजिम अयोग्य भएमा,
(ख) अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले नियम १६ मा उल्लेख भए बमोजिमको कुनै काम गरेमा ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम अनुमतिपत्र खारेज गर्नु अघि मन्त्रालयले निजलाई कम्तीमा पन्ध्र दिनको म्याद दिई आफ्नो सफाइ पेश गर्न मौका दिनु पर्नेछ ।

१९. करार गराएर मात्र काममा लगाउनु पर्नेः

इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीले कुनै व्यक्तिलाई जलयात्रा सम्बन्धी काममा लगाउ“दा अनुसूची–५ बमोजिमको ढा“चामा करार गरी लगाउनु पर्नेछ ।

२०. रिभर गाइड र कामदारलाई दिनु पर्ने सुविधाः

इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीले जलयात्रा टोलीस“ग जाने रिभर गाइड वा कामदारलाई निजको मासिक पारिश्रमिकको अतिरिक्त जलयात्रा अवधिभरको लागि कम्तीमा अनुसूची–६ बमोजिमको सुविधा उपलब्ध गराउनु पर्नेछ ।

२१. व्यक्तिगत दुर्घटना बीमा र क्षतिपूर्ति सम्बन्धी व्यवस्थाः

(१) इजाजतपत्र प्राप्त
जलयात्रा व्यवसायीले जलयात्रा टोलीस“ग जाने रिभर गाइड वा कामदारको जलयात्रामा जानु अघि नेपालमा बीमा व्यवसायको कारोबार गर्न पाउने इजाजतपत्र प्राप्त बीमा कम्पनीबाट जलयात्रा अवधिभरको लागि कम्तीमा दुई लाख रुपैया“को व्यक्तिगत दुर्घटना बीमा गराउनु पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम बीमा गरिएको व्यक्तिको दुर्घटनामा परी अ·भ· वा मृत्यु भएमा त्यस्तो व्यक्तिले बीमा कम्पनीबाट पाउनु पर्ने रकम निज वा निजले इच्छाएको कुनै व्यक्ति रहेछ भने निजलाई र त्यस्तो व्यक्ति पनि नभए निजको नजिकको हकवालालाई दिलाई दिने जिम्मेवारी सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीको हुनेछ ।

(३) उपनियम (१) बमोजिम बीमा गराउनु पर्ने व्यक्तिको बीमा नगराई जलयात्रा सम्बन्धी काममा लगाइएको अवस्थामा कुनै दुर्घटना परी अ·भ· वा मृत्यु भएमा सो बापत उपनियम (१) बमोजिमको बीमाको रकम बराबरको क्षतिपूर्ति सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीले सम्बन्धित व्यक्तिलाई र निजको मृत्यु भएमा निजले इच्छाएको व्यक्ति र त्यस्तो व्यक्ति नभएमा निजको नजिकको हकवालालाई उपलब्ध गराउनु पर्नेछ ।

(४) उपनियम (२) बमोजिम बीमा नगराई रिभर गाइड वा अन्य कामदारलाई काममा लगाएमा मन्त्रालयले पा“च हजार रुपैया“सम्म जरिवाना गर्न सक्नेछ ।

(५) जलयात्रा टोलीस“ग जाने कामदारलाई जलयात्राको क्रममा सामान्य चोटपटक लागेमा जलयात्रा व्यवसायीले निजको खर्चमा त्यस्तो व्यक्तिको आवश्यक औषधोपचार गरिदिनु पर्नेछ ।

२२. रकम असुल गराई दिन सक्नेः

(१) कुनै रिभर गाइड वा कामदारले इजाजतपत्र प्राप्त जलयात्रा व्यवसायीसँग आफूले गरेको कामको पारिश्रमिक लिन बा“की रहेकाले भराई
पाउन मन्त्रालय समक्ष दिएको दरखास्त जा“चबुझ गर्दा सो व्यहोरा मनासिव देखिएमा मन्त्रालयले त्यस्तो जलयात्रा व्यवसायीले मन्त्रालयको नाममा राखेको बैंक जमानत रकमबाट कट्टा हुने गरी सम्बन्धित दरखास्तवालालाई रकम भुक्तानी दिन सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम भुक्तानी दिएको रकम सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीले पैंतीस दिनभित्र पुनः बैंक जमानतको रुपमा दाखिला गर्नु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (१) बमोजिमको रकम भुक्तानी दिन सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीले बैंक जमानत बापत राखेको रकम पर्याप्त नभएमा त्यस्तो रकम दाखिला गर्न मन्त्रालयले सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीलाई आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ र त्यसरी निर्देशन दिएमा सो बमोजिम रकम दाखिला गर्नु सम्बन्धित जलयात्रा व्यवसायीको कर्तव्य हुनेछ ।

(४) उपनियम (२) वा (३) बमोजिमको बैंक जमानत वा रकम दाखिला नगर्ने जलयात्रा व्यवसायीको इजाजतपत्र मन्त्रालयले रद्द गर्न सक्नेछ ।