परिच्छेद – ३ खोजतलास कार्य सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद – ३ खोजतलास कार्य सम्बन्धी व्यवस्था

६. खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्रको लागि निवेदन दिनु पर्ने :-

कुनै व्यक्तिले गुणस्तर तथा परिमाण यकीन भई नसकेको खनिज पदार्थको खोजतलास कार्य गर्न चाहेमा अनुमतिपत्रको लागि खोजतलास कार्यको प्रस्तावित योजना समेत संलग्न गरी अनुसूची–३ बमोजिमको ढा“चामा विभाग समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ ।

७. खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्र दिनु पर्ने :-

(१) नियम ६ बमोजिम निवेदन प्राप्त भएपछि विभागले आवश्यक जा“चवुझ गरी निवेदन दिने व्यक्तिलाई अनुमतिपत्र दिन उपयुक्त देखेमा अनुसूची–४ बमोजिमको दस्तुर लिई अनुसूची–५ बमोजिमको ढा“चामा खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्र दिनेछ ।्
(२) उपनियम (१) बमोजिम अनुमतिपत्र दिने गरी विभागले निर्णय गरेको जानकारी दिएको मितिले तीस दिन भित्र निवेदक आफैंं वा निजको प्रतिनिधिले अनुमतिपत्र बुझिलिनु पर्नेछ ।
(३) उपनियम (२) बमोजिमको म्याद भित्र अनुमतिपत्र बुझीनलिएमा सो अनुमतिपत्रि स्वतः रद्द हुनेछ ।

८. खोजतलास कार्यको आकार तथा क्षेत्रफल :-

(१) विभागले कुनै खनिज पदार्थको खोजतलास कार्यको लागि आयताकारमा घटीमा ०.२५ वर्ग किलोमिटर (करिव एक वर्गमाइलको दशांश)
पहिलो संशोधनद्धारा संशोधित । र बढीमा २५० वर्ग किलोमिटर (करिव सय वर्गमाइल) सम्मको क्षेत्रफल निर्धारण गर्न सक्नेछ ।

(२) उपनियम (१) बमोजिम निर्धारण गरिएको क्षेत्रफलको कुल लम्बाईको नाप कुल चौडाईको नापको चार गुणा भन्दा बढी हुनेछैन ।

९. खोजतलास कार्यको अवधि र अवधि थप सम्बन्धी व्यवस्था :-

(१) नियम ७ बमोजिम खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले अतिमहत्वपूर्ण खनिज वा महत्वपूर्ण तथा बहुमूल्य खनिज भित्र पर्ने खनिज पदार्थ भए चार वर्ष र सामान्य खनिज भित्र पर्ने खनिज पदार्थ भए दुई वर्षको अवधि भित्र खोजतलास कार्य सम्पन्न गरिसक्नु पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिमको अवधि भित्र खोजतलास कार्य सम्पन्न गर्न नसकिने भई अवधि थप गर्नु पर्ने भएमा खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले त्यसरी अवधि समाप्त हुनुभन्दा तीन महिना अगावै अवधि थपको लागि अनुसूची–६ बमोजिमको प्रगति विवरण सहित विभाग समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम निवेदन प्राप्त भएमा विभागले आवश्यक जा“चवुझ गरी माग बमोजिमको अवधि थप गरिदिन मनासिब देखेमा निवेदन परेको एक महिना भित्र खनिज  पदार्थको प्रकृति, भौगर्भिक स्थिति, खोजतलास प्रविधि र कामको प्रगति समेतको आधारमा अनुसूची–४ बमोजिमको थप दस्तुर लिई एक पटकमा एक वर्ष नबढाई बढीमा दुई वर्ष सम्मको लागि खोजतलास कार्यको अवधि थप गरिदिन सक्नेछ ।

१०. खोजतलास कार्यको सञ्चालन :-

(१) खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले खोजतलास कार्यको सञ्चालन अनुमतिपत्र प्राप्त गरेको मितिले ६ महिना भित्र गर्नु पर्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिमको अवधि भित्र खोजतलास कार्यको सञ्चालन नगरेमा विभागले खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्र रद्द गर्न सक्नेछ ।
(३) यस नियममा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले विशेष परिस्थिति परी उपनियम (१) बमोजिमको म्यादभित्र खोजतलास कार्यको सञ्चालन गर्न नपाएको कारण सहित उक्त म्याद समाप्त हुनु अगावै विभाग समक्ष निवेदन दिएमा सो निवेदन उपर आवश्यक जा“चवुझ गरी कारण मनासिव  देखेमा विभागले सो म्याद समाप्त भएको मितिले नब्बे दिनभित्र खोजतलास कार्यको सञ्चालन गर्न दिन सक्नेछ ।

११. खोजतलास कार्य गर्दा पालन गर्नु पर्ने शर्तहरु :-

खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्र पाउने व्यक्तिले खोजतलास कार्य गर्दा पालन गर्नु पर्ने शर्तहरु देहाय बमोजिम हुनेछन् :–

(क) खोजतलास कार्यको सञ्चालन गर्दा स्वस्थ प्रणाली अनुसरण गरी लगनशील एवं दक्ष तरिका अपनाउने ।
(ख) खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्रमा उल्लिखित क्षेत्र भित्र रहेका घर, जग्गा, रुख, वाली वस्तु वा अन्य सम्पत्तिमा हानी नोक्सानी हुने कार्य नगर्ने ।
(ग) खोजतलास कार्यको सिलसिलामा कुनै पुरातात्विक वस्तु फेला परेमा सो वस्तुलाई सुरक्षित राखी सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालय तथा विभागलाई यथाशीघ्र चा“डो खवर गर्ने ।
(घ) खोजतलास कार्य समाप्त भएको मितिले तीस दिन भित्र अनुमतिपत्रमा उल्लिखित क्षेत्रमा खोजतलास कार्यको सिलसिलामा बनेका खाल्टो, चनक, टोपा वा भरिएका जग्गामा कुनै पर्खाल वा बार लगाउनु पर्ने भए लगाउने ।
(ङ) खोजतलास कार्यको म्याद समाप्त भएको मितिले एक सय असी दिन भित्र अनुमितपत्रमा उल्लिखित क्षेत्रबाट आफ्ना सबै मालसामान हटाउने ।
(च) खोजतलास कार्यको सिलसिलामा प्राप्त खनिज पदार्थको बिक्रि वितरण गर्न नपाईने ।

१२. खोजतलास कार्यको क्षेत्र परित्याग :-

(१) …………………
(२) …………….. खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले आफूले प्राप्त गरेको अनुमतिपत्रमा उल्लेख भएको क्षेत्रमध्ये केही क्षेत्र परित्याग गर्न चाहेमा सो कुरा उल्लेख गरी क्षेत्र परित्यागको लागि विभाग समक्ष निवेदन दिनु पर्नेछ ।

(३) उपनियम (२) बमोजिम निवेदन पर्न आएमा विभागले आयातकारमा ०.२५ वर्ग किलोमिटर (करीब एक वर्ग माइलको दशांश) मा नघटाई खोजतलासको क्षेत्रफल परित्याग गर्न स्वीकृति दिन सक्नेछ ।

१३. खोजतलास कार्य गर्दा पाउने सुविधा तथा सहुलियत :- खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्र प्राप्त व्यक्तिले खोजतलास कार्य गर्दा देहाय बमोजिमको सुविधा तथा सहुलियत पाउनेछ :–

(क) खोजतलास कार्यको अनुमतिपत्रमा उल्लिखित क्षेत्र भित्र खोस्री, खनी, दुलो छेडी वा अन्य उपयुक्त तरिकाद्वारा खोजतलास गर्ने ।
(ख) खोजतलास कार्यको सिलसिलामा झिकिएका खनिज पदार्थ सो खनिज पदार्थको प्रकृति, परिमाण, महत्व र प्रस्तावित परीक्षण वा विश्लेषण गर्न वा गराउनको निमित्त विभागले स्वीकृति दिएको परिमाणमा कोरा, अर्ध तयारी वा तयारी खनिज पदार्थको नमूना विदेश लैजाने ।
(ग) खोजतलास कार्यको निमित्त र सो कार्यमा संलग्न व्यक्तिहरुलाई आवश्यक पर्ने पानी सर्वसाधारणलाई असर नपर्ने गरी खोजतलास क्षेत्रभित्र वा बाहिरबाट ल्याई उपयोग गर्ने ।
(घ) खोजतलास कार्यको निमित्त खोजतलास कार्य क्षेत्रभित्र चाहिने मेशिन, कलपूर्जा वा सरसामान राख्ने र खोजतलास कार्यमा संलग्न व्यक्तिहरु बस्ने घर, टहरा, छाप्रो बनाउने ।