परिच्छेद -५

परिच्छेद -५

विविध

३६. मन्त्रालयले पठाउनु पर्ने विवरणः (१) मन्त्रालयले प्रत्येक महिना देहाय बमोजिमका विवरणहरु प्रधानमन्त्री तथा
मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ ः—
(क) मन्त्रालयबाट भए गरेका मुख्यमुख्य कामहरु,
(ख) राजनीतिक, प्रशासनिक र शान्ति सुव्यवस्थाको स्थिति,
(ग) सामाजिक, आर्थिक र वैदेशिक सम्बन्धका क्षेत्रमा विकसित गतिविधिहरु,
(घ) वेरुजु फर्छ्यौट सम्बन्धी विवरण ।
तर खण्ड (ख) र (ग) मा उल्लिखित विषयक्षेत्रमा भएका महत्वपूर्ण तथा जरुरी कुरा सम्बन्धित
मन्त्रालयले तत्कालै जानकारी गराउनु पर्नेछ ।
(२) प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले समय समयमा माग गरेका कागजात तथा विवरणहरु
पनि सम्बन्धित मन्त्रालयले प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ ।

३६क. राष्ट्रपति तथा उपराष्ट्रपतिलाई जानकारी गराउनु पर्नेः प्रधानमन्त्रीले देहायका विषयहरूमा राष्ट्रपतिलाई जानकारी
गराउनु पर्नेछ ः–
(क) मन्त्रिपरिषद्का निर्णय,
(ख) सङ्घीय संसदमा पेश गरिने विधेयक,
(ग) खण्ड (क) र (ख) मा उल्लिखित विषयमा राष्ट्रपतिले जानकारी मागेको अन्य आवश्यक
विवरण,
(घ) नेपालको समसामयिक परिस्थिति र बैदेशिक सम्बन्धका विषय,
(ङ) विदेशी राज्य वा सरकारसँग भएका सन्धि, सम्झौता, समझदारी,
(च) नेपाल सरकारको आय–व्ययको वार्षिक विवरण (बजेट),
(छ) मुलुकको शान्ति सुरक्षा सम्बन्धी प्रमुख विषय,
(ज) नेपाल सरकारले व्यवस्थापिका–संसद समक्ष पेश गर्ने वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम,
(झ) राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को सिफारिसमा भएका निर्णय सम्बन्धी विषय ।

३७. जवाफदेही हुनेः (१) यस नियमावलीको पालना गर्ने, गराउने कर्तव्य र जिम्मेवारी मन्त्रिपरिषद्को सचिव र
मन्त्रालय एवं अन्य निकायका सचिवहरुको हुनेछ ।
(२) यस नियमावलीको पालना भए वा नभएको सम्बन्धमा मन्त्रिपरिषद्को सचिवको हकमा
प्रधानमन्त्रीले र मन्त्रालय एवं अन्य निकायका सचिवको हकमा मन्त्रिपरिषद्का सचिवले अनुगमन गर्ने छन् ।

३८. निर्णय प्रमाणित गर्ने ः मन्त्रिपरिषद्को सचिवले मन्त्रिपरिषद्को बैठकबाट भएको निर्णय प्रमाणित गर्नेछ ।

३८क. जिम्मेवारी सुम्पनेः (१) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि मन्त्रिपरिषद्ले गर्नुपर्ने कुनै
खास कार्यसम्पादन गर्न मन्त्रिपरिषद्ले मन्त्री र अन्य कुनै पदाधिकारी रहेको समिति गठन गरी त्यस्तो
 चौथो संशोधनद्वारा थप ।

चौथो संशोधनद्वारा संशोधित ।
कार्यसम्पादन गर्न जिम्मेवारी सुम्पन सक्नेछ र त्यस्तो समितिले सम्पादन गरेको कार्य मन्त्रिपरिषद्ले गरेकोसरह
हुनेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिमको समितिको निर्णय नियम ३१. को उपनियम (७) बमोजिम प्रमाणित
गर्नुपर्ने छ ।

३९. मन्त्रिपरिषद्को सचिवः (१) नेपाल सरकारको मुख्यसचिव मन्त्रिपरिषद्को सचिव हुनेछ ।
(२) यस नियमावलीको अधीनमा रही मन्त्रिपरिषद्को सचिवको प्रमुख काम र कर्तव्य देहाय बमोजिम
हुनेछ ः
(क) नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्बाट भएका निर्णयहरु तथा प्रधानमन्त्रीबाट भएका
निर्देशनहरु कार्यान्वयन गर्ने, गराउने र सोको अनुगमन गर्ने ।
(ख) प्रधानमन्त्रीलाई मुलुकको प्रशासनिक, शान्तिसुरक्षा, आर्थिक विकास तथा वैदेशिक
सम्बन्धसम्बन्धी महत्वपूर्ण विषयमा अवगत गराउने ।
(ग) नेपाल सरकारका विभिन्न मन्त्रालय, कार्यालयबीच समन्वय सुदृढ गर्ने, सरकारी
कामकारवाहीलाई चुस्त र प्रभावकारी बनाउन आवश्यक निर्देशन दिने, सुपरिवेक्षण
गर्ने र अनुगमन गर्ने ।
(घ) राष्ट्रियस्तरका विकास आयोजनाहरु र सार्वजनिक सरोकारका विषयमा उत्पन्न विवाद
सुल्झाउन सम्बन्धित सबै पक्षसँग वार्ता तथा समन्वय गरी उपयुक्त निकास पत्ता
लगाउने ।
(ङ) राजपत्राङ्कित विशिष्ट श्रेणीका सचिवहरुको विदा, काज स्वीकृत गर्ने ।
(च) यस नियमावलीबमोजिम गर्नुपर्ने अन्य कार्य गर्ने गराउने ।
(छ) मन्त्रिपरिषद्बाट तोकिएका अन्य कार्यहरु गर्ने ।
(३) मन्त्रिपरिषद्को सचिव अनुपस्थित रहेको अवस्थामा यस नियमावली बमोजिम मन्त्रिपरिषद्को
सचिवले गर्ने कार्य प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयको सचिवहरूमध्ये उपस्थित वरिष्ठ सचिवले गर्नेछ ।

४० निर्णयको अभिलेख धुल्याउनेः नियम ३३ बमोजिम प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा फिर्ता हुन आएका
कागजपत्रहरु प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयको सचिवले वा अधिकृत कर्मचारीले धुल्याउन सक्नेछ ।

४१. सहयोग र समन्वयः मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरु र मन्त्रालयका सचिवहरुले आ—आफ्नो कार्यक्षेत्र भित्र रही आपसमा
वा अन्य पदाधिकारीहरुसँग सहयोग र समन्वयको भावनाले काम गर्नु पर्नेछ र आ—आफ्नो मातहतका कार्यालय
वा अधिकारीहरुको कार्यक्षेत्रमा अनावश्यक हस्तक्षेप गर्न वा काममा वाधा पार्न हुँदैन ।

४२. पक्षपात वा मरमोलाहिजा गर्न नहुनेः मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरु र मन्त्रालयका सचिवहरुले
आ–आफ्नो कर्तव्य पालना गर्दा आ—आफ्नो मन्त्रालय र मातहतका कार्यालयहरुमा अनुचित प्रभाव पारी आ—
आफ्नो नातेदार नियुक्त गर्ने, काजमा ल्याउने वा सरुवा गर्नेजस्ता पक्षपातपूर्ण वा मरमोलाहिजायुक्त कुनै कार्य
गर्नु हँुदैन ।

४३. बैठकमा भाग लिन नहुनेः मन्त्रिपरिषद्को कुनै बैठकमा छलफल हुने कुनै विषयमा कुनै मन्त्रीको निजी स्वार्थ
निहित भएको अवस्थामा त्यस्तो विषय उपर छलफल हुँदा त्यस्तो मन्त्रीले भाग लिन हुँदैन । त्यस्तो अवस्था परीपरिच्छेद — ५
विविध

३६. मन्त्रालयले पठाउनु पर्ने विवरणः (१) मन्त्रालयले प्रत्येक महिना देहाय बमोजिमका विवरणहरु प्रधानमन्त्री तथा
मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ ः—
(क) मन्त्रालयबाट भए गरेका मुख्यमुख्य कामहरु,
(ख) राजनीतिक, प्रशासनिक र शान्ति सुव्यवस्थाको स्थिति,
(ग) सामाजिक, आर्थिक र वैदेशिक सम्बन्धका क्षेत्रमा विकसित गतिविधिहरु,
(घ) वेरुजु फर्छ्यौट सम्बन्धी विवरण ।
तर खण्ड (ख) र (ग) मा उल्लिखित विषयक्षेत्रमा भएका महत्वपूर्ण तथा जरुरी कुरा सम्बन्धित
मन्त्रालयले तत्कालै जानकारी गराउनु पर्नेछ ।
(२) प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले समय समयमा माग गरेका कागजात तथा विवरणहरु
पनि सम्बन्धित मन्त्रालयले प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा पठाउनु पर्नेछ ।

३६क. राष्ट्रपति तथा उपराष्ट्रपतिलाई जानकारी गराउनु पर्नेः प्रधानमन्त्रीले देहायका विषयहरूमा राष्ट्रपतिलाई जानकारी
गराउनु पर्नेछ ः–
(क) मन्त्रिपरिषद्का निर्णय,
(ख) सङ्घीय संसदमा पेश गरिने विधेयक,
(ग) खण्ड (क) र (ख) मा उल्लिखित विषयमा राष्ट्रपतिले जानकारी मागेको अन्य आवश्यक
विवरण,
(घ) नेपालको समसामयिक परिस्थिति र बैदेशिक सम्बन्धका विषय,
(ङ) विदेशी राज्य वा सरकारसँग भएका सन्धि, सम्झौता, समझदारी,
(च) नेपाल सरकारको आय–व्ययको वार्षिक विवरण (बजेट),
(छ) मुलुकको शान्ति सुरक्षा सम्बन्धी प्रमुख विषय,
(ज) नेपाल सरकारले व्यवस्थापिका–संसद समक्ष पेश गर्ने वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम,
(झ) राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को सिफारिसमा भएका निर्णय सम्बन्धी विषय ।
३७. जवाफदेही हुनेः (१) यस नियमावलीको पालना गर्ने, गराउने कर्तव्य र जिम्मेवारी मन्त्रिपरिषद्को सचिव र
मन्त्रालय एवं अन्य निकायका सचिवहरुको हुनेछ ।
(२) यस नियमावलीको पालना भए वा नभएको सम्बन्धमा मन्त्रिपरिषद्को सचिवको हकमा
प्रधानमन्त्रीले र मन्त्रालय एवं अन्य निकायका सचिवको हकमा मन्त्रिपरिषद्का सचिवले अनुगमन गर्ने छन् ।

३८. निर्णय प्रमाणित गर्ने ः मन्त्रिपरिषद्को सचिवले मन्त्रिपरिषद्को बैठकबाट भएको निर्णय प्रमाणित गर्नेछ ।

३८क. जिम्मेवारी सुम्पनेः (१) यस नियमावलीमा अन्यत्र जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि मन्त्रिपरिषद्ले गर्नुपर्ने कुनै
खास कार्यसम्पादन गर्न मन्त्रिपरिषद्ले मन्त्री र अन्य कुनै पदाधिकारी रहेको समिति गठन गरी त्यस्तो
 चौथो संशोधनद्वारा थप ।

चौथो संशोधनद्वारा संशोधित ।
कार्यसम्पादन गर्न जिम्मेवारी सुम्पन सक्नेछ र त्यस्तो समितिले सम्पादन गरेको कार्य मन्त्रिपरिषद्ले गरेकोसरह
हुनेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिमको समितिको निर्णय नियम ३१. को उपनियम (७) बमोजिम प्रमाणित
गर्नुपर्ने छ ।

३९. मन्त्रिपरिषद्को सचिवः (१) नेपाल सरकारको मुख्यसचिव मन्त्रिपरिषद्को सचिव हुनेछ ।
(२) यस नियमावलीको अधीनमा रही मन्त्रिपरिषद्को सचिवको प्रमुख काम र कर्तव्य देहाय बमोजिम
हुनेछ ः
(क) नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्बाट भएका निर्णयहरु तथा प्रधानमन्त्रीबाट भएका
निर्देशनहरु कार्यान्वयन गर्ने, गराउने र सोको अनुगमन गर्ने ।
(ख) प्रधानमन्त्रीलाई मुलुकको प्रशासनिक, शान्तिसुरक्षा, आर्थिक विकास तथा वैदेशिक
सम्बन्धसम्बन्धी महत्वपूर्ण विषयमा अवगत गराउने ।
(ग) नेपाल सरकारका विभिन्न मन्त्रालय, कार्यालयबीच समन्वय सुदृढ गर्ने, सरकारी
कामकारवाहीलाई चुस्त र प्रभावकारी बनाउन आवश्यक निर्देशन दिने, सुपरिवेक्षण
गर्ने र अनुगमन गर्ने ।
(घ) राष्ट्रियस्तरका विकास आयोजनाहरु र सार्वजनिक सरोकारका विषयमा उत्पन्न विवाद
सुल्झाउन सम्बन्धित सबै पक्षसँग वार्ता तथा समन्वय गरी उपयुक्त निकास पत्ता
लगाउने ।
(ङ) राजपत्राङ्कित विशिष्ट श्रेणीका सचिवहरुको विदा, काज स्वीकृत गर्ने ।
(च) यस नियमावलीबमोजिम गर्नुपर्ने अन्य कार्य गर्ने गराउने ।
(छ) मन्त्रिपरिषद्बाट तोकिएका अन्य कार्यहरु गर्ने ।
(३) मन्त्रिपरिषद्को सचिव अनुपस्थित रहेको अवस्थामा यस नियमावली बमोजिम मन्त्रिपरिषद्को
सचिवले गर्ने कार्य प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयको सचिवहरूमध्ये उपस्थित वरिष्ठ सचिवले गर्नेछ ।

४० निर्णयको अभिलेख धुल्याउनेः नियम ३३ बमोजिम प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा फिर्ता हुन आएका
कागजपत्रहरु प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयको सचिवले वा अधिकृत कर्मचारीले धुल्याउन सक्नेछ ।

४१. सहयोग र समन्वयः मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरु र मन्त्रालयका सचिवहरुले आ—आफ्नो कार्यक्षेत्र भित्र रही आपसमा
वा अन्य पदाधिकारीहरुसँग सहयोग र समन्वयको भावनाले काम गर्नु पर्नेछ र आ—आफ्नो मातहतका कार्यालय
वा अधिकारीहरुको कार्यक्षेत्रमा अनावश्यक हस्तक्षेप गर्न वा काममा वाधा पार्न हुँदैन ।

४२. पक्षपात वा मरमोलाहिजा गर्न नहुनेः मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरु र मन्त्रालयका सचिवहरुले
आ–आफ्नो कर्तव्य पालना गर्दा आ—आफ्नो मन्त्रालय र मातहतका कार्यालयहरुमा अनुचित प्रभाव पारी आ—
आफ्नो नातेदार नियुक्त गर्ने, काजमा ल्याउने वा सरुवा गर्नेजस्ता पक्षपातपूर्ण वा मरमोलाहिजायुक्त कुनै कार्य
गर्नु हँुदैन ।

४३. बैठकमा भाग लिन नहुनेः मन्त्रिपरिषद्को कुनै बैठकमा छलफल हुने कुनै विषयमा कुनै मन्त्रीको निजी स्वार्थ
निहित भएको अवस्थामा त्यस्तो विषय उपर छलफल हुँदा त्यस्तो मन्त्रीले भाग लिन हुँदैन । त्यस्तो अवस्था परी
बैठकमा भाग लिन नमिल्ने भएमा सम्बन्धित मन्त्रीले सो को जानकारी प्रधानमन्त्रीलाई गराउनु पर्नेछ ।

४४. मन्त्रिपरिषद्बाट प्रतिपादित नीति निर्देशन लागू गर्नेः मन्त्रिपरिषद्का सदस्य र मन्त्रालयका सचिवहरुले
मन्त्रिपरिषद्बाट प्रतिपादित नीति निर्देशन र सो अनुरुपको कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्नु, गराउनु पर्नेछ ।

४५. अन्य कुराको निर्णयः यस नियमावलीमा लेखिएदेखि बाहेक मुलुकको शासन संचालनसम्बन्धी अन्य विषयमा
मन्त्रिपरिषद्को निर्णयबमोजिम हुनेछ ।
तर प्रचलित कानून बमोजिम हुने विषयमा सोही बमोजिम हुनेछ ।

४६. खारेजीः नेपाल सरकार (कार्यसम्पादन) नियमावली, २०६३ खारेज गरिएको छ ।
 चौथो संशोधनद्वारा थप ।
रुपान्तरः (१) “नेपालको अन्तरिम संविधान, २०६३” भन्ने शब्दहरुको सट्टा “संविधान” ।
(२) “कानून, न्याय, संविधानसभा तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय” भन्ने शब्दहरुको सट्टा “कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय” ।
बैठकमा भाग लिन नमिल्ने भएमा सम्बन्धित मन्त्रीले सो को जानकारी प्रधानमन्त्रीलाई गराउनु पर्नेछ ।

 चौथो संशोधनद्वारा थप ।
रुपान्तरः (१) “नेपालको अन्तरिम संविधान, २०६३” भन्ने शब्दहरुको सट्टा “संविधान” ।
(२) “कानून, न्याय, संविधानसभा तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय” भन्ने शब्दहरुको सट्टा “कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय” ।