परिच्छेद-२ केन्द्रीय बाल कल्याण समिति सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद-२ केन्द्रीय बाल कल्याण समिति सम्बन्धी व्यवस्था

३. केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको काम कर्तव्य र अधिकार : ऐनमा उल्लेखित काम कर्तव्य र अधिकारको अतिरिक्त केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको अन्य काम कर्तव्य र अधिकार देहायबमोजिम हुनेछ :
(क) नेपाल सरकारबाट गठित बाल कल्याण सम्बन्धी निकायले दिएको मार्ग दर्शनको आधारमा समेत बालकहरुको हक हितको संरक्षण तथा शारीरिक र मानसिक विकास सम्बन्धी दीर्घकालिन राष्ट्रिय नीति र योजना तर्जुमा गरी नेपाल सरकार समक्ष पेश गर्ने र नेपाल सरकारबाट स्वीकृत नीति र योजना सम्बन्धित मन्त्रालय वा निकाय मार्फत कार्यान्वयन गर्ने गराउने ।
(ख) स्वीकृत राष्ट्रिय नीति र योजना अनुरुप वार्षिक कार्यक्रम र बजेट स्वीकृत गरी कार्यान्वयन गर्ने गराउने ।
(ग) बाल हित सम्बन्धी योजना तथा कार्यक्रमको लागि आवश्यक आर्थिक स्रोतपरिचालन गर्न आवश्यक नीति तथा कार्यक्रम तर्जुमा गर्ने ।
(घ) जिल्ला बाल कल्याण समिति तथा व्यवस्थापन समितिहरुलाई मार्गदर्शन गर्ने ।
(ङ) जिल्ला बाल कल्याण समितिहरुको वार्षिक कार्यक्रमको प्रगति समीक्षा एवं मूल्यांकन गर्ने ।
(च) नेपाल ………… भित्र संचालित बाल कल्याण गृह, बाल सुधार गृह, अनाथालय र सुस्तमनस्थिति केन्द्र तथा त्यस्तै अन्य गृह वा केन्द्रहरुको क्षमता र सुविधा आदिको तथ्यांक संकलन गरी गराई अभिलेख राख्ने ।
(छ) आवश्यकता अनुसार जिल्ला बाल कल्याण समितिको सिफारिस समेत लिई विभिन्न जिल्लामा बाल कल्याण गृह अनाथालय तथा सुस्तमनस्थिति केन्द्र स्थापना गर्न कुनै व्यक्ति वा संस्थालाई प्रोत्साहन र सहयोग प्रदान गर्ने ।
(ज) प्रत्येक जिल्लामा कारागारमा रहेका, बेबारिसी अवस्थामा रहेका वा श्रमिकको रुपमा कार्यरत बालक तथा अपांग र सुस्तमनस्थिति भएका बालकहरुको छुट्टाछुट्टै तथ्यांक संकलन गरी प्रत्येक जिल्ला बाल कल्याण समितिमा त्यसको अभिलेख राख्न लगाउने र राष्ट्रिय अभिलेख तयार गरी राख्ने ।
(झ) बाल मजदूर र बाल विवाह तथा देवी देवताको नाउमा बालक चढाउने प्रथाको अन्त्य गर्न आवश्यक उपायहरु पहिल्याउने र ती उपायहरु अवलम्बन गर्ने तर्फ सम्बद्ध सरकारी एवं गैर सरकारी संघ संस्थाहरुलाई प्रोत्साहन तथा सहयोग गर्ने ।
(ञ) प्रचलित कानूनको अधिनमा रही राष्ट्रिय एवं अन्तर्राष्ट्रिय गैर सरकारी संघ संस्थाहरुको सहभागिता जुटाई बालकहरुको संरक्षण तथा विकासको लागि बाल कल्याणकारी कार्य संचालन गर्ने गराउने र त्यस्तो कार्य संचालन गर्न लगाउन नेपाल सरकारको स्वीकृति लिई विदेशी सरकार एवं अन्तर्राष्ट्रिय संघ संस्थाहरुलाई प्रोत्साहन तथा सहयोग गर्ने ।
(ट) नेपाल सरकारद्वारा अनुमोदित बाल अधिकार सम्बन्धी संयुक्त राष्ट्र संघीय महासन्धि, बालकको हक हित एवं अधिकार संरक्षणसंग सम्बन्धित अन्य अन्तर्राष्ट्रिय एवं क्षेत्रीय महासन्धि वा घोषणा पत्र तथा बालकको हक हित सम्बन्धी प्रचलित कानूनका प्रावधानहरुको प्रचार प्रसार गर्ने र त्यस्तो कार्यमा संलग्न सामाजिक कार्यकर्ता तथा संघ संस्थाहरुलाई सहयोग गर्ने ।
(ठ) बालकको हक हितको संरक्षण तथा शारीरिक र मानसिक विकासको निमित्त आवश्यक देखिएका अन्य काम गर्ने ।
४. उपसमिति वा कार्य टोली गठन गर्न सक्ने : (१) केन्द्रीय बाल कल्याण समितिले आफुले गर्नु पर्ने कुनै काम सुचारु रुपले गर्नको निमित्त सम्बन्धित विशेषज्ञ तथा सामाजिक कार्यकर्ताहरु समावेश गरी आवश्यकतानुसार उपसमिति वा कार्यटोली गठन गर्न सक्नेछ ।
(२) उपनियम (१) बमोजिम गठन हुने उपसमिति वा कार्य टोलीको काम कर्तव्य र अधिकार तथा कार्यविधि केन्द्रीय बाल कल्याण समितिले तोकिदिए बमोजिम हुनेछ ।
५. बैठक सम्बन्धी कार्यविधि : (१) केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको बैठक आवश्यकतानुसार केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको अध्यक्षले तोकेको मिति, समय र स्थानमा बस्नेछ ।
(२) केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको कूल सदस्य संख्याको पचास प्रतिशत सदस्यहरु उपस्थित भएमा केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको बैठकको लागि गणपूरक संख्या पुगेको मानिनेछ ।
(३) केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको बैठकको अध्यक्षता केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको अध्यक्षले गर्नेछन् र निजको अनुपस्थितिमा उपस्थिति सदस्यहरुले आफु मध्येबाट छानेको सदस्यले बैठकको अध्यक्षता गर्नेछ ।
(४) केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको बैठकमा बहुमतको राय मान्य हुनेछ र मत बराबर भएमा बैठकको अध्यक्षता गर्ने व्यक्तिले निर्णायक मत दिनेछ ।
(५) केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको बैठक सम्बन्धी अन्य कार्यविधि केन्द्रीय बाल कल्याण समिति आफैले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।
६. कार्यकारी निर्देशक : (१) केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको प्रशासकीय प्रमुखको रुपमा काम गर्न एक कार्यकारी निर्देशक रहनेछ ।
(२) बालकको हक हितको संरक्षण तथा बाल कल्याणकारी कार्यमा अनुभव प्राप्त व्यक्तिलाई नेपाल सरकारले कार्यकारी निर्देशकको पदमा नियुक्त गर्न वा तोक्न सक्नेछ ।
(३) कार्यकारी निर्देशकको पदावधि पाँच वर्षको हुनेछ र केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको सिफारिसमा नेपाल सरकारले निजको पदावधि बढीमा तीन वर्षको लागि थप गर्न सक्नेछ ।
(४) कार्यकारी निर्देशकले केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको सचिव भई काम गर्नेछ ।
(५) कार्यकारी निर्देशकको पारिश्रमिक, सुविधा तथा सेवाका अन्य शर्तहरु नेपाल सरकारले तोकि दिए बमोजिम हुनेछ ।
७. कार्यकारी निर्देशकको काम, कर्तव्य र अधिकार : कार्यकारी निर्देशकको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ :
(क) बालकको हक हितको संरक्षण तथा शारीरिक र मानसिक विकास सम्बन्धी दीर्घकालीन राष्ट्रिय नीति र योजना तर्जुमा गर्न केन्द्रीय बाल कल्याण समितिलाई सहयोग गर्ने ।
(ख) नेपाल सरकारबाट स्वीकृत नीति र योजना अनुरुप वार्षिक कार्यक्रम र बजेट तयार गरी केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको बैठकमा पेश गर्ने ।
(ग) केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको निर्णय एवं निर्देशनहरु कार्यान्वयन गर्ने गराउने ।
(घ) केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको वार्षिक कार्यक्रमको आन्तरिक मूल्यांकन गर्ने गराउने र प्रगति विवरणहरु केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको बैठकमा पेश गर्ने ।
(ङ) केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको कार्य संचालनको निमित्त आवश्यक स्रोत खोजी गर्ने र प्राप्त स्रोतहरुको परिचालन गर्ने ।
(च) केन्द्रीय बाल कल्याण समितिको वित्तिय कारोवारको लेखा ठीकसंग राख्न लगाउने ।
(छ) केन्द्रीय बाल कल्याण समितिबाट प्रत्यायोजित एवं निर्देशित अन्य काम गर्ने गराउने ।
८. वार्षिक प्रतिवेदन प्रकाशित गर्न सक्ने : केन्द्रीय बाल कल्याण समितिले ऐनको दफा ३२ को उपदफा (५) बमोजिम नेपाल सरकार समक्ष पेश गरेको वार्षिक प्रतिवेदन नेपाल सरकारको स्वीकृति लिई सार्वजनिक रुपमा प्रकाशित गर्न सक्नेछ ।