परिच्छेद – ७   विविध

परिच्छेद – ७   विविध

३६. दण्ड सजायः
(१) कुनै बीमक वा बीमकको संचालक, कर्मचारी वा सर्भेयर, दलाल वा विमा अभिकर्ताले यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम वा आदेश वा निर्देशनको जानीजानी उल्लङघन गरेमा वा आफूले गर्नु पर्ने कुनै काम कारवाही नगरेमा वा गर्न नहुने काम कारवाही गरेमा त्यस्तो बीमक वा संचालक, कर्मचारी वा सर्भेयर, दलाल वा विमा अभिकर्तालाई समितिले तीन हजारदेखि दश हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना गर्न सक्नेछ र त्यस्तो कसूर पटक पटक गरेमा प्रत्येक पटकको लागि निजलाई पाँचसय रुपियाँका दरले थप जरिवाना हुनेछ ।
(२) कुनै बीमक वा विमा अभिकर्ता वा दलालले यस ऐन बमोजिम पुयाउनु पर्ने रित नपुयाई विमा व्यवसाय गरेमा समितिले दश हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना गर्न  सक्नेछ ।
(३) कसैले जानीजानी वा बदनियत साथ यो ऐन वा यस ऐन अन्तर्गत बनेको नियम बमोजिम राख्नु, बनाउनु, तयार गर्नु वा पेश गर्नु पर्ने हिसाब, किताब, खाता, विवरण सूचना वा अन्य कुनै कागजात सो राख्नु, बनाउनु, तयार गर्नु वा पेश गर्नु पर्ने समयमा नराखेमा, नबनाएमा, तयार नगरेमा, पेश नगरेमा वा झुठा विवरण वा कागजात बनाएमा वा पेश गरेमा निजलाई तीसहजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुई वर्षसम्म केद वा दुवै सजाय हुन सक्नेछ ।
३७. पुनरावेदनः यस ऐन बमोजिम समितिले गरेको निर्णय उपर चित्त नबुझ्ने व्यक्ति वा संगठित संस्थाले सो निर्णय भएको पंैतीस दिन भित्र सम्बन्धित उच्च अदालतमा पुनरावेदन दिन सक्नेछ ।
३८. इच्छाइएको व्यक्तिले पाउनेः–
(१) कुनै जीवन बीमा लेखको अवधि समाप्त हुनु अगावै सो बीमा लेख लिने व्यक्तिको मृत्यु भएमा बीमा लेख अनुसारको रमक निजले विमा लेखमा इच्छाइएको व्यक्तिले पाउनेछ । निजले कसैलाई इच्छाएको नभएमा वा इच्छाएको व्यक्तिको पनि इच्छाउने व्यक्तिको मृत्यु हुनु भन्दा पहिले नै मृत्यु भैसकेको रहेछ भने सो रकम अपुताली सम्बन्धी प्रचलित कानून बमोजिमको हकवालाले पाउनेछ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम इच्छाइएको व्यक्तिको मृत्यृ भएमा वा इच्छाएको व्यक्ति बदल्न चाहेमा विमा लेख लिनेले अर्को व्यक्तिलाई इच्छाउन संबन्धित बीमक कहाँ लेखिपठाउनु पर्नेछ । बीमकले पनि विमा लेख लिनेको अनुरोध बमोजिम इच्छाएको व्यक्ति राखि त्यसको लिखित सूचना संबन्धित विमा लेख लिनेलाई दिनु पर्नेछ ।
३९. सोधपुछ तथा जाँचबुझ गर्न सकिनेः (१) समितिले विमा लेख लिनेको हितको लागि वा अन्य कुनै मनासिब कारणले आवश्यकता अनुसार कुनै बीमक वा विमा अभिकर्ता वा सर्भेयर वा दलाल वा बीमित लगायत अन्य सबै सम्बन्धित व्यक्ति वा संस्थासंग विमा व्यवसायका संबन्धमा र बीमकले अन्य कुनै व्यवसाय पनि गरेको भए सो संबन्धमा समेत सोधपुछ वा जाँचबुझ गर्न वा गराउन सक्नेछ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम सोधपुछ वा जाँचबुझ हुँदा मागिएको हिसाब किताब स्याहा श्रेस्ता र अन्य कागजपत्र, सूचना र सोधेको कुराको जवाफ दिई सहयोग गर्नु बीमक, बीमकको बहाल रहेको वा नरहेको सबै कर्मचारी र विमा अभिकर्ता, सर्भेयर, दलाल, बिमित तथा अन्य सबै संबन्धित व्यक्ति वा संस्थाको कत्र्तव्य हुनेछ ।
(३) उपदफा (१) बमोजिम सोधपुछ वा जाँचबुझ गराउंदा लागेको खर्च संबन्धित बीमकले व्यहोर्नु पर्नेछ ।
३९क. बीमकको लेखापरीक्षण सम्बन्धी विशेष व्यवस्थाः
(१) बीमकले ऐनको दफा २५ को समयावधिभित्र लेखापरीक्षणको प्रतिवेदन समिति समक्ष पेश नगरेमा वा त्यस्तो प्रतिवेदनबाट विमा व्यवसायमा अनियमितता भएको पुष्टि हुने मनासिब आधार भएमा वा बीमकले गरेको विमा व्यवसायको हिसाब किताबमा अनियमितता भएको छ भनी समिति समक्ष उजूरी परेमा समितिले बीमकको विमा व्यवसायको लेखापरीक्षण वा पुनः लेखा परीक्षण गर्न वा गराउन सक्नेछ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम लेखापरीक्षण वा पुनः लेखापरीक्षण गर्दा गराउँदा लागेको सम्पूर्ण खर्च बीमक स्वयंले व्यहोर्नु पर्नेछ ।
४०. विमा सेवा शुल्कः
(१) समितिले बीमक तथा विमा अभिकर्ताहरुलाई आवश्यक एवं उपयुक्त सेवा उपलव्ध गराउनेछ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम समितिले उपलव्ध गराएको सेवा प्राप्त गर्न प्रत्येक बीमकले प्रत्येक आर्थिक वर्षमा नेपाल ………… भित्र आफुले विमा व्यवसायबाट आम्दानी गरेको कुल विमा शुल्कको एक प्रतिशतका दरले हुन आउने रकम समितिले तोकिदिए बमोजिम समितिलाई बुझाउनु पर्नेछ ।
४१. विमा दर सल्लाहकार समितिः
(१) नेपाल सरकारले विमा व्यवसायको विमा दर कायम गर्ने संबन्धमा समितिलाई आवश्यक सल्लाह तथा सुझाव प्रदान गर्नका लागि देहायका सदस्यहरु रहेको एक विमा दर सल्लाहकार समिति गठन गर्नेछः–
(क) अध्यक्ष, विमा समिति –अध्यक्ष
 (ख) बीमकका प्रमुखहरु मध्येबाट नेपाल सरकारले मनोनीत गरेको तीनजना –सदस्य
(ग) सचिव, विमा समिति –सदस्य–सचिव
(२) सल्लाहकार समितिको बैठक संबन्धी कार्यविधि समिति आफैंले निर्धारण गरे बमोजिम हुनेछ ।
(३) सल्लाहकार समितिको काम, कत्र्तव्य तथा अधिकार तोकिए बमोजिम हुनेछ ।
४१क. बीमक बाहेक अन्य कसैसंग विमा व्यवसाय संबन्धी कारोबार गर्न नहुनेः– यस ऐन बमोजिम दर्ताको प्रमाणपत्र प्राप्त बीमक बाहेक अन्य कुनै व्यक्ति वा संस्थासंग नेपाल ………… भित्र रहेका कुनै पनि व्यक्ति वा संस्थाले विमा व्यवसाय सम्बन्धी कारोवार गर्नु हुदैन ।
४१ख. दायित्व भुक्तानी गर्ने प्राथमिकता क्रमः– कुनै बीमक दफा १३ बमोजिमको दर्ता खारेजीको कारणले बिघटन भएमा निम्नलिखित प्राथमिकताको आधारमा दायित्वको भुक्तानी गर्नु पर्नेछः–
(क) विघटन गर्दा लागेको खर्च,
(ख) दफा १६ बमोजिम बीमितलाई दिनु पर्ने विमाको दावी भुक्तानी रकम,
(ग) बीमकका कर्मचारीले पाउनु पर्ने पारिश्रमिक तथा अन्य बाँकी रकम,
(घ) ऋण रकम,
(ङ) समितिलाई तिर्नु पर्ने रकम,
(च) नेपाल सरकारलाई तिर्नुपर्ने रकम ।
४२. वार्षिक प्रतिवेदनः (१) समितिले आफुले गरेको काम कारवाहीको वार्षिक प्रतिवेदन नेपाल सरकार,अर्थ मन्त्रालय समक्ष पेश
गर्नु पर्नेछ ।
(२) उपदफा (१) वमोजिम पेश गरिएको प्रतिवेदनको सारांश समितिले स्थानीय पत्रपत्रिकामा समेत प्रकाशित गर्नुपर्नेछ ।
४३. अधिकार प्रत्यायोजनः समितिले आफ्नो अधिकार आवश्यकतानुसार अध्यक्ष, सदस्य, उपसमिति वा समितिको कुनै कर्मचारीलाई प्रत्यायोजन गर्न सक्नेछ ।
४४. नेपाल सरकारले निर्देशन दिन सक्नेः नेपाल सरकारले विमा व्यवसायको हित  र सम्बद्र्धनको निमित्त समितिलाई आवश्यक निर्देशन दिन सक्नेछ र त्यस्तो निर्देशनको पालना गर्नु समितिको कत्र्तव्य हुनेछ ।
४५. नेपाल सरकारसँग सम्पर्कः समितिले नेपाल सरकारसंग सम्पर्क राख्दा अर्थ मन्त्रालय मार्फत राख्नु पर्नेछ ।
४६. प्रचलित कानून बमोजिम हुनेः यस ऐनमा लेखिएको जतिमा यसै ऐन बमोजिम र अन्यमा प्रचलित कानून बमोजिम हुनेछ ।
४७. नियम तथा विनियम बनाउने अधिकारः  (१) यस ऐनको उदेश्य कार्यान्वयन गर्न नेपाल सरकारले आवश्यक नियमहरु बनाउन सक्नेछ ।
(२) यस ऐनको अधिनमा रही समितिले नेपाल सरकारको स्वीकृति लिई आवश्यक विनियम बनाउन सक्नेछ ।
४८. खारेजी र बचाउः (१) विमा ऐन, २०२५ खारेज गरिएको छ ।
(२) यो ऐन लागु हुनु अघि भए गरेका काम कारवाहीहरु यसै ऐन बमोजिम भए गरेका मानिने छन् ।