भाग ७ – लोक सेवा आयोग

भाग ७ – लोक सेवा आयोग

५९. लोक सेवा आयोगः–

(१) एक लोकसेवा आयोग रहनेछ, त्यसमा श्री ५ बाट तोकिवक्सेजति सदस्यहरू रहनेछन् जसमध्ये श्री ५ बाट तोकिबक्सेको एक सदस्य आयोगको अध्यक्ष हुनेछ ।

(२) लोक सेवा आयोगको कमसेकम एकतिहाई सदस्य वहाल हुनु भन्दा ठीक ५वर्ष अघिसम्म सरकारी नोकरीमा नरहेको व्यक्ति हुनेछ ।

(३) लोक सेवा आयोगका सदस्य श्री ५ बाट नियुक्त गरिबक्सनेछ ।

(४) कुनै व्यक्ति महासभा वा प्रतिनिधिसभाको सदस्य छ भने सो व्यक्ति लोकसेवा आयोगको सदस्यमा नियुक्त हुने छैन ।

(५) लोक सेवा आयोगको सदस्य नियुक्ति पाएको मितिले ५ वर्षसम्म आफ्नोपदमा वहाल रहनेछ ।तर–(क) श्री ५ का समक्ष लिखित समावेदन पेश गरी राजीनामा गर्नसक्नेछ ।

(ख) सर्वाेच्च अदालतको न्यायाधीश सरह समान आधारमा र समानतरिकाले पदबाट हटाइने छन् ।

(६) लोकसेवा आयोगको सदस्यमा नियुक्त भएको व्यक्ति सो पदमा कायमनरहेपछि अरू सरकारी सेवाको लागि ग्राह्य हुनेछैन ।तर लोकसेवा आयोगमा पुनर्नियुक्तिको लागि गाह्य हुनेछ ।

(७) लोकसेवा आयोगका सदस्यको पारिश्रमिक र सेवाका अन्य शर्तहरूकानूनद्वारा व्यवस्था नभएसम्म सर्वाेच्च अदालतका न्यायाधीश सरह हुनेछ, पारिश्रमिक निज बहाल रहेसम्म निजलाई मर्का पर्ने गरी बदलिने छैन र संचित कोष प्रति व्ययभारहुनेछ ।

६०. लोकसेवा आयोगको कर्तव्यः

(१) श्री ५ को सरकारको सबै सेवा वा पदमा भर्नाका निमित्त जाँच गर्ने लोकसेवा आयोगको कर्तव्य हुनेछ ।

(२) देहायका विषयमा लोकसेवा आयोगको परामर्श लिनुपर्दछ ।

(क) निजामती सेवा तथा पदमा भर्ना गर्ने तरीका सम्बन्धी सबै विषयहरूमा,

(ख) निजामती सेवा वा पदमा नियुक्त गर्ने, सरुवा बढुवा गर्ने तथानियुक्ति, सरुवा र बढुवा गर्दा उम्मेदवारहरूको विषयमा विचारगर्ने सिद्धान्तको विषयमा,

(ग) निजामती कर्मचारीको अनुशासन सम्बन्धी सबै विषय र यससम्बन्धी स्मृतिपत्र, विन्तिपत्र, उजुरी समेत सबै विषयमा,

(घ) निजामती कर्मचारी वा निजामती कर्मचारी रहेको व्यक्तिलेआफ्नु पदको कर्तव्य पालन गर्दा सो सम्बन्धमा निजको विरुद्धभएको कुनै कानूनी कारवाईमा संरक्षणकालागि गरेको खर्चसंचित कोषबाट भराइदिनु पर्ने विषयको दावा गरे दिनु पर्ने वानपर्ने भन्ने निर्णय गर्नुपर्ने विषयमा,

(ङ) निजामती कर्मचारीले आफ्नु कर्तव्य पालन गर्दा हुन गएको नोक्सानीको वा जोखिमिमा पेन्शन वा उपदानको दावा गरेको विषय र कति दिनुपर्ने हो भनी अंक निर्धारण गर्ने विषयमा,

(च) श्री ५ को सरकारको जुनसुकै सेवा वा पदको विषयमा श्री ५बाट परामर्श मागिबक्सेको जुनसुकै विषयमा ।

(३) यस धाराको अरू उपधाराहरूमा जे सुकै लेखिएता पनि श्री ५ बाट यसविषयमा साधारण तवरसँग वा विशेषतः अमूक विषयहरू वा अमूक परिस्थितिमा लोकसेवा आयोगसँग परामर्श लिन आवश्यक छैन भनी नियमद्वारा तोकिबक्सेमा सो बमोजिम हुनेछ ।

(४) प्रत्येक वर्ष लोकसेवा आयोगले आफूले गरेका कामको रिपोर्ट श्री ५ कोसमक्ष पेश गर्नेछ र सो रिपोर्ट प्राप्त भएपछि श्री ५ बाट त्यसको प्रतिलिपि संसदमा पठाउन लगाइबक्सनेछ । आयोगको परामर्श स्वीकार नगरेको वा पालन नभएको कुनैकुरा भए त्यसको कारण समेत खोलिएको ज्ञापनपत्र पनि रिपोर्ट प्रतिलिपिको साथै संसदमा पठाउन लगाइ बक्सनेछ ।

(५) लोकसेवा आयोगले आफूले उपधारा (१) बमोजिम गर्नुपर्ने कुनै काम आदेशद्वारा सो आदेशमा तोकिएको शर्तकोे अधिनमा रही पूरा गर्न श्री ५ का कुनै कर्मचारीलाई सुम्पिन सक्नेछ । त्यसरी सुम्पिएको अधिकार बमोजिम श्री ५ का कुनैकर्मचारीले गरेकोे निर्णयमा चित्त नबुझ्ने व्यक्तिले सो निर्णय उपर लोकसेवा आयोगमाअपील गर्न सक्नेछ र सो अपील माथि लोकसेवा आयोगले गरेकोे निर्णय अन्तिम हुनेछ ।