परिच्छेद–१७ प्रतिष्ठानको आन्तरिक व्यवस्थापन सम्बन्धी व्यवस्था

परिच्छेद–१७ प्रतिष्ठानको आन्तरिक व्यवस्थापन सम्बन्धी व्यवस्था

१०८. आन्तरिक व्यवस्थापन गर्न सक्ने ः (१) प्रत्येक प्रतिष्ठानले आफ्नो आन्तरिक व्यवस्थापनको लागि
आवश्यकता अनुसार विनियमावली बनाउन सक्नेछ ।
(२) प्रतिष्ठानले श्रमिकको लागि सेवा, शर्त र सुविधा सम्बन्धी विनियमावली बनाउँदा वा
प्रतिष्ठानले बनाएको विनियमावलीमा स्वीकृति प्रदान गर्ने अधिकार प्राप्त निकायले त्यस्तो
विनियमावलीमा स्वीकृति प्रदान गर्दा यस ऐनमा उल्लिखित न्यूनतम मापदण्ड र सामूहिक
सम्झौता विपरीत नहुने गरी गर्नु पर्नेछ ।
(३) उपदफा (१) को प्रयोजनको लागि मन्त्रालयले आवश्यकता अनुसार नमूना
विनियमावली बनाउन सक्नेछ ।
तर बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको लागि नेपाल राष्ट्र बैङ्क र अन्य प्रतिष्ठानको हकमा
नियामक निकायले विनियमावली बनाउन बाधा पु¥याएको मानिने छैन ।
(४) प्रतिष्ठानले बनाएको विनियमावलीको एक प्रति कार्यालयमा दर्ता गर्नु पर्नेछ र त्यस्तो
विनियमावली श्रमिकले हेर्न चाहेमा निजलाई उपलव्ध गराउनु पर्नेछ ।
(५) प्रतिष्ठानले विनियमावली बनाउँदा वा संशोधन गर्दा प्रतिष्ठानमा आधिकारिक ट्रेड
युनियन भए त्यस्तो ट्रेड युनियनसँग र त्यस्तो ट्रेड युनियन नभए क्रियाशील ट्रेड युनियनसँग
परामर्श गर्नु पर्नेछ ।
(६) प्रतिष्ठानले बनाएको विनियमावलीको कुनै व्यवस्था यस ऐन, प्रचलित कानून वा
सामूहिक सम्झौतासँग बाझिएमा अदालतले विनियमावलीको त्यस्तो व्यवस्था बदर गर्न वा अन्य
उपयुक्त आदेश दिन सक्नेछ ।
१०९. सरुवा गर्न सक्ने ः (१) प्रतिष्ठानले श्रमिकलाई निजको सेवा शर्त तथा सुविधामा प्रतिकूल असर
नपर्ने र निजको कामको प्रकृति एवं स्तरमा फरक नपर्ने गरी प्रतिष्ठानको एउटा कार्यालय, शाखा
वा इकाईबाट अर्काे कार्यालय, शाखा वा इकाईमा सरुवा गर्न सक्नेछ ।
तर देहायको अवस्थामा कामको प्रकृति एवं स्तरमा फरक पर्ने गरी सरुवा गर्न
सकिनेछ ः–
(क) सम्बन्धित श्रमिकको मञ्जुरीले,
(ख) श्रमिकलाई बढुवा गरी पदस्थापन भएको अवस्थामा,
(ग) सामूहिक सम्झौतामा उल्लेख भए बमोजिम, वा
(घ) कुनै श्रमिकले प्राप्त गरेको तालिम वा दक्षता वा शैक्षिक योग्यतासँग
सम्बन्धित अन्य काममा सरुवा गर्न ।
(२) कुनै एक प्रतिष्ठानमा काम गर्ने श्रमिकलाई निजको सहमतिमा अर्को प्रतिष्ठानमा
सरुवा गर्न सकिनेछ ।
(३) उपदफा (२) बमोजिम सरुवा गर्दा त्यसरी सरुवा हुने श्रमिकको सेवा अवधि जोडिने
र सेवा अवधिको आधारमा प्राप्त हुने सबै सुविधाहरु तथा सेवाका अन्य शर्तहरु सरुवा भई जाने
प्रतिष्ठानले वहन गर्ने कुरामा सरुवा गर्ने र सरुवा भई जाने प्रतिष्ठानबीच तोकिए बमोजिम
सम्झौता गर्नु पर्नेछ ।
(४) श्रमिकको स्थायी बसोबास भएको वा साबिक कार्यस्थलभन्दा बाहिर सरुवा गर्दा
तोकिए बमोजिमको सुविधा रोजगारदाताले दिनुपर्नेछ ।
११०. प्रतिनिधिको हैसियतमा खटाउन सक्ने ः (१) कुनैप्रतिष्ठानले आफ्नो श्रमिकलाई अर्काे प्रतिष्ठानमा
आफ्नो प्रतिनिधिको हैसियतमा काम गर्न पठाउन सक्नेछ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम खटाइएको अवस्थामा अन्यथा सम्झौता भएकोमा बाहेक
त्यस्तो श्रमिकको सेवा तथा सुविधा सम्बन्धी दायित्व त्यसरी खटाउने प्रतिष्ठानमा नै रहनेछ ।
१११. श्रम सम्बन्ध समितिको गठन ः (१) दश जना वा सोभन्दा बढी श्रमिक कार्यरत रहेको प्रतिष्ठानमा
रोजगारदाताले तोकिए बमोजिम श्रम सम्बन्ध समिति गठन गर्नु पर्नेछ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम गठन भएको श्रम सम्बन्ध समितिको काम, कर्तव्य र अधिकार
देहाय बमोजिम हुनेछः–
(क) उत्पादकत्व वृद्धि तथा कार्य प्रणालीमा सुधार गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक
छलफल गर्ने,
(ख) श्रमिकको गुनासो भएमा वा हुन सक्ने अवस्था देखिएमा सम्बन्धित
पक्षसँग छलफल गरी त्यसलाई समाधान गर्न प्रयत्न गर्ने,
(ग) कार्यस्थलको कार्य वातावरण सुधार गर्ने,
(घ) व्यवसायजन्य स्वास्थ्य तथा सुरक्षा समिति गठन नभएसम्म सो
समितिको हैसियतले काम गर्ने,
(ङ) तोकिए बमोजिमका अन्य कार्य गर्ने ।
(३) उपदफा (१) बमोजिमको श्रम सम्बन्ध समितिको बैठक प्रतिष्ठानको कार्य समयमा
प्रतिकूल असर नपर्ने गरी आवश्यकता अनुसार बस्नेछ ।
(४) समितिको गठन, कार्यावधि तथा बैठक सम्बन्धी व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ ।
११२. प्रतिष्ठानले श्रमिकको कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन गर्न सक्ने ः (१) प्रतिष्ठानले सामान्यतया वर्षको
एक पटक श्रमिकको कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन गराउन सक्नेछ ।
(२) उपदफा (१) बमोजिमको कार्य सम्पादन मूल्याङ्कनको आधार तथा कार्यविधि
न्यायोचित र मनासिब रुपमा निर्धारण गर्नु पर्नेछ ।
(३) उपदफा (२) बमोजिमको आधार र कार्यविधि कार्य सम्पादन हुने अवधि प्रारम्भ हुनु
अगावै श्रमिकलाई जानकारी दिनु पर्नेछ ।
(४) उपदफा (१) बमोजिम कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन गरेपछि रोजगारदाता वा निजले
तोकेको व्यक्तिले सम्बन्धित श्रमिकसँग निजको सवल पक्ष तथा कमजोर पक्षको बारेमा छलफल
गरी कमजोरीहरु सुधार गर्न मनासिब अवसर दिनु पर्नेछ ।
(५) उपदफा (४) बमोजिम भएको मूल्याङ्कनमा सम्बन्धित श्रमिकले असहमति जनाएमा
निजलाई असहमति उल्लेख गर्ने मौका प्रदान गरी कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन फारममा हस्ताक्षर
गराउनु पर्नेछ ।
(६) श्रमिकले उपदफा (५) बमोजिम असहमति जनाएमा सो सम्बन्धमा पुनरावलोकन हुने
व्यवस्था प्रतिष्ठानले गर्नु पर्नेछ ।
(७) श्रमिकको कार्य सम्पादन मूल्याङ्कन सम्बन्धी अन्य व्यवस्था तोकिए बमोजिम हुनेछ ।